Ο Ερντογάν στήνει παγίδες… στον δρόμο προς τη Χάγη-Τι λένε έμπειροι αναλυτές και Πανεπιστημιακοί

Παγίδα στην οποία δεν πρέπει να πέσουµε ή µήπως σωσίβιο εν µέσω ελλη­νο­τουρ­κι­κής φουρ­τού­νας και εν δυνάµει διέ­ξο­δος; Η επιλογή της προ­σφυ­γής στη Χάγη έχει, υπό αντικρουόµενες οπτικές γωνίες, επι­στρέ­ψει ως αντικείµενο δια­βού­λευ­σης στην ελλη­νική δηµόσια σφαίρα, γεν­νώ­ντας προσ­δο­κίες αλλά και φόβους. Πρώην υπουρ­γοί Εξω­τε­ρι­κών (Ευάγ­γε­λος Βενι­ζέ­λος, Ντόρα Μπα­κο­γιάννη, Νίκος Κοτζιάς) και ο τέως πρω­θυ­πουρ­γός Αλέξης Τσίπρας έχουν πάρει επί της αρχής θέση υπέρ µιας από κοινού µε την Τουρκία (διότι κατά µόνας δεν θα είχε νόηµα) προ­σφυ­γής στο ∆ιεθνές ∆ικα­στή­ριο για την οριο­θέ­τηση υφα­λο­κρη­πί­δας και ΑΟΖ σε Αιγαίο και Ανα­το­λική Μεσό­γειο, µε την κυβέρ­νηση της Ν∆ επίσης να καλω­σο­ρί­ζει µια τέτοια προ­ο­πτική, όπως προ­κύ­πτει µέσα από τις δηλώ­σεις του πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη και του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Νίκου ∆ένδια.

Μέσα σε αυτό το κλίµα κάποιοι θα έσπευ­δαν να ερµηνεύσουν και την τοπο­θέ­τηση «βρείτε τα» του Αµερικανού προ­έ­δρου Ντό­ναλντ Τραµπ προς τον Ερντο­γάν ως µια έξωθεν ώθηση προς την επιλογή της Χάγης, µια επιλογή µε την οποία φαί­νε­ται πλέον να «φλερ­τά­ρει» επι­κοι­νω­νιακά και η Αγκυρα µέσα από δηλώ­σεις του προ­έ­δρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν, του ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου αλλά και του πρέσβη της Τουρ­κίας στην Ελλάδα Μπουράκ Οζού­γκερ­γκιν. Με τη διαφορά, βέβαια, ότι οι ελλη­νο­τουρ­κι­κές δια­φο­ρές, όπως θέλει να τις αντιλαµβάνεται η Αγκυρα, αγκα­λιά­ζουν και άλλα θέµατα πέραν της υφα­λο­κρη­πί­δας (γκρίζες ζώνες, χωρικά ύδατα, απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση ελλη­νι­κών νησιών κ.ά.), θέµατα τα οποία για την Αθήνα δεν απο­τε­λούν ελλη­νο­τουρ­κι­κές δια­φο­ρές, αλλά µονοµερείς τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις.

∆εν µπορούµε να σταµατήσουµε να λέµε «πάµε στη Χάγη»

Κάνουµε καλά όµως που συζητούµε για τη Χάγη; Συντρέ­χουν συν­θή­κες τέτοιες που να δικαιο­λο­γούν µια τέτοια συζή­τηση στην παρούσα φάση; Για τον Κώστα Υφαντή, καθη­γητή ∆ιεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήµιο, «είναι λογικό κάθε φορά που ανε­βαί­νει η ένταση στα Ελλη­νο­τουρ­κικά, να ανα­ζη­τού­νται τρόποι ειρη­νι­κής επί­λυ­σης των δια­φο­ρών». «Θα ήταν καλό να είχαµε κάνει αυτήν τη συζή­τηση και όταν τα πράγµατα ήταν πιο ήρεµα» δηλώνει ο ίδιος στο «Εθνος της Κυρια­κής».

Για τον πολύ­πειρο Γιώργο Κακλίκη, πρέσβη επί τιµή και άλλοτε επι­κε­φα­λής της ∆ιεύ­θυν­σης Τουρ­κίας στο υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, είναι σηµαντικό η Ελλάδα να εκπέµπει προς τα έξω το µήνυµα ότι είναι έτοιµη να πάει στη Χάγη για υφα­λο­κρη­πίδα και ΑΟΖ, καθώς έτσι (εκ)θέτει την Τουρκία προ των ευθυνών της, ενώ παράλ­ληλα επι­βε­βαιώ­νει και την ελλη­νική προ­σή­λωση στη λογική της ειρη­νι­κής επί­λυ­σης των δια­φο­ρών βάσει του ∆ιεθνούς ∆ικαίου. «∆εν µπορούµε να σταµατήσουµε να λέµε “πάµε στη Χάγη”» συµφωνεί ο κ. Υφαντής, υπογραµµίζοντας µάλιστα ότι η ελλη­νική πλευρά πρέπει να συνε­χί­σει να «βοµβαρδίζει επι­κοι­νω­νιακά» τη διεθνή κοι­νό­τητα µε ακριβώς αυτό το µήνυµα.

Για τον Σωτήρη Ρούσσο, από την άλλη, ανα­πλη­ρωτή καθη­γητή στο Τµήµα Πολι­τι­κής Επιστήµης και ∆ιεθνών Σχέσεων του Πανεπιστηµίου Πελο­πον­νή­σου, η συζή­τηση περί Χάγης έχει επι­στρέ­ψει ως απόρ­ροια του «στρα­τη­γι­κού αδιε­ξό­δου» στο οποίο βρί­σκε­ται σήµερα η Ελλάδα, «επειδή οι ελίτ δεν έχουν άλλο αντί­δοτο απέ­να­ντι σε αυτό που βιώνουν µε την Τουρκία» και ως εκ τούτου, τίποτα άλλο να προ­τά­ξουν ή να πουν. Ο κ. Ρούσσος, όµως, προχωρά παρα­πέρα, εκφρά­ζο­ντας και µια σειρά από προβληµατισµούς ανα­φο­ρικά µε τη δια­δι­κα­σία της Χάγης. Σηµειώνει, επί παραδείγµατι, ότι το ∆ιεθνές ∆ικα­στή­ριο για να απο­φαν­θεί λαµβάνει υπόψη του και διε­θνο­πο­λι­τικά κρι­τή­ρια αλλά και ότι έχουν υπάρξει περι­πτώ­σεις στη διεθνή νοµολογία όπου έχει ανα­γνω­ρι­στεί σε µικρά νησιά µειωµένη επήρεια ως προς την οριο­θέ­τηση των θαλασ­σίων ζωνών Προ­φα­νώς δεν υπάρχει δικα­στή­ριο ή ερµηνεία δικαίου που θα περιό­ριζε την επήρεια της Ρόδου ή της Κρήτης. Τι γίνεται, όµως, µε νησιά όπως το Καστε­λό­ριζο ή ακόµη και η Κάσος ή η Κάρ­πα­θος; Μπορούµε να είµαστε σίγου­ροι ότι το ∆ιεθνές ∆ικα­στή­ριο θα κατα­λή­ξει σε απο­φά­σεις που θα µπορούν να γίνουν απο­δε­κτές από την ελλη­νική κοινή γνώµη;

Φόβοι και ανη­συ­χίες

Η µεγαλύτερη ανη­συ­χία, ωστόσο, για τον κ. Ρούσσο αφορά τη στάση που θα επέλεγε να κρα­τή­σει η Τουρκία έπειτα από την όποια απόφαση της Χάγης, ακόµη δηλαδή και αν οι δύο χώρες κατά­φερ­ναν να συµφωνήσουν σε ένα συνυ­πο­σχε­τικό που θα άνοιγε τον δρόµο για την από κοινού προ­σφυγή τους στο ∆ιεθνές ∆ικα­στή­ριο. «∆εν έχω καµία εµπιστοσύνη ότι η Τουρκία δεν θα προ­χω­ρή­σει σε επι­λε­κτική εφαρµογή των όποιων απο­φά­σεων ή ότι δεν θα κωλυ­σιερ­γή­σει σκοπίµως όταν κληθεί να τις εφαρµόσει» δηλώνει ο κ. Ρούσσος στο «Εθνος της Κυρια­κής», επικαλούµενος ως αρνη­τικό προηγούµενο το παράδειγµα του Κυπρια­κού.

Συντρέ­χουν όµως σήµερα οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις που θα µας επέ­τρε­παν όντως να πάµε µε την Τουρκία στη Χάγη; «Η Τουρκία δεν µας θεωρεί ισότιµο µε εκείνη κράτος. Ετσι δεν γίνεται να πάµε σε διαπραγµάτευση»σηµειώνει ο κ. Ρούσσος. «Για να καθίσουµε να συζητήσουµε, θα πρέπει πρώτα η Τουρκία να παγώσει όλες τις δρα­στη­ριό­τη­τές της στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο» υπογραµµίζει ο κ. Υφαντής. «Αυτήν τη στιγµή η Τουρκία δεν έχει κανέναν λόγο να πάει στη Χάγη, γιατί δεν δέχεται καµία πίεση. Ανα­γκαία προ­ϋ­πό­θεση είναι η ουσια­στική αποκλιµάκωση της έντασης» σηµειώνει από την πλευρά του, µιλώντας στο «Εθνος της Κυρια­κής», ο Κων­στα­ντί­νος Φίλης, εκτε­λε­στι­κός διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του ∆ιεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστηµίου.

Να αρχίσουµε να ασκούµε κάποια από τα κυριαρ­χικά µας δικαιώµατα

Επί του πρα­κτέου, µε το «Yavuz» να έχει ρίξει άγκυρα εντός του αδειοδοτηµένου Οικο­πέ­δου 8 της κυπρια­κής ΑΟΖ και το «Oruc Reis» να εισέρ­χε­ται (στις 31 Ιανουα­ρίου) εντός της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας νοτίως του Καστε­λό­ρι­ζου, η Αγκυρα επιµένει να κρατάει ψηλά την ένταση, δοκιµάζοντας τα ελλη­νικά αντα­να­κλα­στικά.Τι κάνουµε, λοιπόν, ως Ελλάδα µέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο; Σύµφωνα µε τον Κων­στα­ντίνο Φίλη, θα πρέπει να αρχίσουµε να ασκούµε κάποια από τα κυριαρ­χικά µας δικαιώµατα, στέλ­νο­ντας έτσι το µήνυµα στην Τουρκία ότι όσο περνάει ο καιρός µε ανε­πί­λυτη την ελλη­νο­τουρ­κική διαφορά για υφα­λο­κρη­πίδα/ΑΟΖ, ίσως να έχει και η Αγκυρα πράγµατα να χάσει. Πώς; Προ­χω­ρώ­ντας στην επέ­κταση των χωρικών µας υδάτων στο Ιόνιο (µε την επι­φύ­λαξη της άσκησης του ιδίου δικαιώµατος και στο Αιγαίο), προ­ω­θώ­ντας τις οριο­θε­τή­σεις ΑΟΖ µε Αίγυπτο και Ιταλία και ασκώ­ντας πίεση προς την πλευρά της Αλβα­νίας για την οριο­θέ­τηση ΑΟΖ σε «συνδυασµό» και µε την ευρω­παϊκή προ­ο­πτική των Τιράνων.

Ο Κώστας Υφαντής προχωρά µάλιστα παρα­πέρα, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η Ελλάδα θα µπορούσε ακόµη να προ­σφύ­γει µέσω συνυ­πο­σχε­τι­κών στο ∆ιεθνές ∆ικα­στή­ριο της Χάγης για τις οριο­θε­τή­σεις ΑΟΖ µε την Ιταλία και την Αλβανία. Για τον κ. Ρούσσο, από την άλλη, «θα έπρεπε να συζητούµε» ως Ελλάδα και «άλλα πράγµατα», όπως είναι η ενδυνάµωση της χώρας και η ανά­πτυξη προγραµµάτων «Research and Development» στον αµυντικό τοµέα. Στην ανάγκη ορθο­λο­γι­κής ενί­σχυ­σης της ελλη­νι­κής άµυνας εστιά­ζει και ο κ. Υφαντής, υπογραµµίζοντας ότι η Ελλάδα χρειά­ζε­ται χρόνο για να ανακάµψει και να δει τις συµµαχίες της να ενδυναµώνονται.

πηγή ethnos.gr

Γιώργος Σκα­φι­δάς