«Γυμναστήριο» για ασθενείς με ΧΑΠ – Συνέντευξη στην “Κ” της Ανδριάνας Παπαϊωάννου

Επί­κου­ρης καθη­γή­τριας Πνευ­μο­νο­λο­γίας στην Ιατρική Σχολή του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών ( ΕΚΠΑ)

«Πάρτε µία ανάσα, μη βγάλετε τον αέρα και προ­σπα­θή­στε να ανα­πνεύ­σετε από εκεί και πάνω». Η δύσπνοια είναι το πιο βασα­νι­στικό σύμ­πτωμα της χρόνιας ανα­πνευ­στι­κής πνευ­μο­νο­πά­θειας. Και είναι ένα αίσθημα υπο­κει­με­νικό. Ενας πάσχων μπορεί να πει ότι αισθά­νε­ται πλάκωμα στο στήθος, κάποιος άλλος θα ανα­φέ­ρει σφίξιμο στο στήθος. Ομως το παρά­δειγμα με την ανάσα και τον παγι­δευ­μένο αέρα στους πνεύ­μο­νες είναι, σύμφωνα με τα όσα είπε στην «Κ» η πνευ­μο­νο­λό­γος, επί­κουρη καθη­γή­τρια ΕΚΠΑ και συντο­νί­στρια της Ομάδας Χρόνιας Απο­φρα­κτι­κής Πνευ­μο­νο­πά­θειας της Ελλη­νι­κής Πνευ­μο­νο­λο­γι­κής Εται­ρείας, Ανδριάννα Παπαϊ­ω­άν­νου, ο καλύ­τε­ρος τρόπος να περι­γρά­ψεις πώς βιώνουν τη δύσπνοια οι πάσχο­ντες. Και είναι ένα σύμ­πτωμα που οδηγεί σε έναν φαύλο κύκλο: o πάσχων επι­λέ­γει έναν καθι­στικό τρόπο ζωής, με απο­τέ­λε­σμα να ατρο­φούν οι μύες και να δυσκο­λεύ­ε­ται ακόμη περισ­σό­τερο η ανα­πνευ­στική λει­τουρ­γία.

Για να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος η Ελλη­νική Πνευ­μο­νο­λο­γική Εται­ρεία έχει θέσει σε λει­τουρ­γία τον ιστό­τοπο «Ζωή με ΧΑΠ» (www.zoimehap.gr), που θα μπο­ρούσε να χαρα­κτη­ρι­στεί και ένα «ψηφιακό γυμνα­στή­ριο», με οδηγίες για κατ’ οίκον άσκηση για πάσχο­ντες. Τα άτομα με ΧΑΠ μπορούν να παρα­κο­λου­θή­σουν και να ακο­λου­θή­σουν ειδικά βίντεο με ανα­πνευ­στι­κές ασκή­σεις και ασκή­σεις μυϊκής ενδυ­νά­μω­σης για να βελ­τιώ­σουν την καρ­διο­α­να­πνευ­στική τους ικα­νό­τητα. «Εως πρό­σφατα είχαμε περισ­σό­τε­ρες από 400.000 επι­σκέ­ψεις και προ­βο­λές (views) του οπτι­κο­α­κου­στι­κού υλικού. Αυτό που μας ανα­φέ­ρουν όσοι κάνουν χρήση των οδηγιών του ιστο­τό­που είναι ότι δου­λεύει καλά. Οι ασθε­νείς νιώθουν ότι κάνουν κάτι καλό για τον εαυτό τους. Τους φτιά­χνει την ψυχο­λο­γία και τους έχει βοη­θή­σει σε μεγάλο βαθμό να έχουν δρα­στη­ριό­τη­τες που δεν είχαν πριν», τονίζει η κ. Παπαϊ­ω­άν­νου.

Η ΧΑΠ είναι μια πολύ συχνή πάθηση. Οπως ανα­φέ­ρει η κ. Παπαϊ­ω­άν­νου, «διεθνώς είναι η τρίτη αιτία νοση­ρό­τη­τας και θνη­σι­μό­τη­τας. Στη χώρα μας, σύμφωνα με την πιο πρό­σφατη επι­δη­μιο­λο­γική μελέτη, η πάθηση αφορά περίπου το 10% των ενή­λι­κων καπνι­στών. Το ποσοστό αυτό μετα­φρά­ζε­ται σε περίπου 500.000 με 600.000 άτομα σε όλη την Ελλάδα. Στον δυτικό κόσμο και στη χώρα μας η βασική αιτία της ΧΑΠ είναι το κάπνι­σμα τσι­γά­ρου. Εάν το τσιγάρο πραγ­μα­τικά μειωθεί και εφαρ­μο­στούν οι απα­γο­ρεύ­σεις του καπνί­σμα­τος σε κοι­νό­χρη­στους χώρους, θα δούμε και αντί­στοιχη μείωση του αριθμού των πασχό­ντων».

Η διά­γνωση της νόσου απαιτεί λει­τουρ­γικό έλεγχο των πνευ­μό­νων, που σημαί­νει σπι­ρο­μέ­τρηση η οποία πρέπει να γίνεται από πνευ­μο­νο­λόγο. Σε περιο­χές ανά τη χώρα όπου δεν υπάρχει αυτή η δυνα­τό­τητα, η διά­γνωση συχνά γίνεται πολύ αργά. Εκτι­μά­ται ότι στην Ελλάδα το 30% των νέων δια­γνώ­σεων αφορά αρρώ­στους με σοβαρή από­φραξη αερα­γω­γών και το 40%-50% με μέτρια από­φραξη αερα­γω­γών.

«Πράγ­ματα αυτο­νό­ητα για εμάς, να κάνεις μπάνιο, να ντυθείς, να βγεις στη γει­το­νιά για ψώνια, για έναν ασθενή με ΧΑΠ είναι άθλος».

Η αντι­με­τώ­πιση της ΧΑΠ περι­λαμ­βά­νει φαρ­μα­κευ­τική θερα­πεία αλλά και μη φαρ­μα­κευ­τι­κές παρεμ­βά­σεις. Η νούμερο ένα μη φαρ­μα­κευ­τική παρέμ­βαση είναι η διακοπή του καπνί­σμα­τος, δηλαδή να «βγει από τη μέση» ο αιτιο­λο­γι­κός παρά­γο­ντας της πάθησης. Δεύτερη παρέμ­βαση αφορά την πρόληψη των λοι­μώ­ξεων μέσω εμβο­λια­σμού. Σύμφωνα με διε­θνείς οδηγίες, ο πάσχων θα πρέπει να εμβο­λια­στεί έναντι γρίπης, πνευ­μο­νιό­κοκ­κου, κοκκύτη, έρπητα ζωστήρα και ανα­πνευ­στι­κού συγκυ­τια­κού ιού (RSV). Τρίτη παρέμ­βαση είναι η υπο­στή­ριξη της ανα­πνοής με οξυγόνο ή άλλα μέσα.

«Το βασι­κό­τερο όμως όλων είναι η πνευ­μο­νική απο­κα­τά­σταση», τονίζει η κ. Παπαϊ­ω­άν­νου. Και εξηγεί λέγο­ντας ότι «μιλάμε για ένα “γυμνα­στή­ριο” στο οποίο δου­λεύει μια ομάδα επι­στη­μό­νων που περι­λαμ­βά­νει πνευ­μο­νο­λόγο, γυμνα­στή, διαι­το­λόγο, ψυχο­λόγο, φυσιο­θε­ρα­πευτή και η οποία έχει στόχο να βάλει τον πάσχο­ντα σε ένα εξα­το­μι­κευ­μένο πρό­γραμμα απο­κα­τά­στα­σης: ο γυμνα­στής θα του δείξει τις ασκή­σεις που πρέπει να κάνει, ο φυσι­κο­θε­ρα­πευ­τής θα του μάθει τις τεχνι­κές ανα­πνοής, ο διαι­το­λό­γος θα του προ­τεί­νει δια­τρο­φικό πρό­γραμμα για να δια­τη­ρή­σει τη μυϊκή του μάζα –που λόγω της μη άσκησης είναι “το πρώτο θύμα της νόσου”– και ο ψυχο­λό­γος θα τον υπο­στη­ρί­ξει, αφού ο πάσχων συχνά βιώνει κατά­θλιψη ή ακόμη αισθά­νε­ται και ενοχές ότι αυτός φταίει που αρρώ­στησε».

Η πνευ­μο­νική απο­κα­τά­σταση είναι μια πολύ σημα­ντική παρέμ­βαση, στην οποία λίγοι πάσχο­ντες στην Ελλάδα έχουν πρό­σβαση. Μόλις τέσσερα σχετικά προ­γράμ­ματα υλο­ποιού­νται σε όλη τη χώρα, τα δύο στην Αθήνα (νοσο­κο­μεία «Σωτηρία» και «Ευαγ­γε­λι­σμός») και τα άλλα δύο στο «Πανε­πι­στη­μιακό Νοσο­κο­μείο Λάρισας» και στο νοσο­κο­μείο «Παπα­νι­κο­λάου», υπο­στη­ρι­ζό­μενα από πανε­πι­στη­μια­κές σχολές και ΤΕΦΑΑ (Τμήματα Επι­στή­μης Φυσικής Αγωγής και Αθλη­τι­σμού). Ετσι ο αριθμός των πασχό­ντων που μπορούν να εντα­χθούν σε αυτά είναι εξαι­ρε­τικά περιο­ρι­σμέ­νος.

Ο στόχος

«Στην προ­σπά­θεια να βάλουμε μια γέφυρα στο απόλυτο τίποτα και στην κάλυψη των ασθενών από τέτοιου είδους προ­γράμ­ματα φτιά­ξαμε τον ιστό­τοπο “Ζωή με ΧΑΠ”», επι­ση­μαί­νει η κ. Παπαϊ­ω­άν­νου. «Δεν μιλάμε για εξα­το­μι­κευ­μένο πρό­γραμμα, αλλά κάνουμε μια προ­σπά­θεια να καλύ­ψουμε την πλειο­νό­τητα των πασχό­ντων. Οι ασκή­σεις που προ­τεί­νο­νται είναι σε καθιστή θέση (π.χ. ενδυ­νά­μωση του κάτω μέρους του σώματος, ασκή­σεις με βάρη, δια­τά­σεις, βελ­τί­ωση της καρ­διο­α­να­πνευ­στι­κής ικα­νό­τη­τας) και με χρήση απλού οικια­κού εξο­πλι­σμού (π.χ. μικρά μπου­κά­λια νερό για βαράκια), ενώ παρέ­χο­νται οδηγίες στους πάσχο­ντες για το πώς θα αξιο­λο­γή­σουν την κατά­στασή τους, πότε δεν θα πρέπει να ξεκι­νή­σουν την άσκηση, πότε πρέπει να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν οξυγόνο. Ο στόχος είναι οι μύες να είναι πιο δρα­στή­ριοι γιατί τότε κατα­να­λώ­νουν λιγό­τερο οξυγόνο. Ετσι ο πάσχων θα μπο­ρέ­σει να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει καθη­με­ρι­νές δρα­στη­ριό­τη­τες. Να κάνει μπάνιο, να ντυθεί, να πάει έως την κουζίνα του να βάλει φαγητό, να βγει στη γει­το­νιά να ψωνίσει. Μιλάμε για πράγ­ματα αυτο­νό­ητα για εμάς, που όμως για έναν ασθενή με ΧΑΠ είναι άθλος», τονίζει η κ. Παπαϊ­ω­άν­νου.

Πηγή kathimerini.gr

Πέννυ Μπου­λού­τζα