Με κουπόνια η ενίσχυση των κομμάτων-Χρηματοδότηση με αυστηρές προϋποθέσεις

Στις γκρίζες ζώνες των οικο­νο­μι­κών των κομ­μά­των και τις σκο­τει­νές πτυχές της χρη­μα­το­δό­τη­σης πολι­τι­κών σχη­μα­τι­σμών, υπο­ψη­φίων βου­λευ­τών και ευρω­βου­λευ­τών εστιά­ζει το ενδια­φέ­ρον της η κυβέρ­νηση, με σειρά μέτρων που επε­ξερ­γά­ζε­ται. Στόχος, να τονωθεί η δια­φά­νεια στη λει­τουρ­γία του πολι­τι­κού συστή­μα­τος και να ενι­σχυ­θεί η εμπι­στο­σύνη των πολιτών σε αυτό. Ως γνωστόν, τα οικο­νο­μικά, οι χρη­μα­το­δο­τή­σεις και τα δάνεια των κομ­μά­των, πτυχές ακαν­θώ­δεις της λει­τουρ­γίας τους, έχουν προ­κα­λέ­σει -κατά καιρούς- συζη­τή­σεις επί συζη­τή­σεων και επι­πλέον έχουν προ­σελ­κύ­σει και το έντονο ενδια­φέ­ρον των θεσμών αλλά και της αρμό­διας Επι­τρο­πής του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου.

Το θέμα άλλωστε απα­σχό­λησε κατ’ επα­νά­ληψη τις δια­βου­λεύ­σεις ανάμεσα στην ελλη­νική κυβέρ­νηση και τους εκπρο­σώ­πους των θεσμών την περα­σμένη χρονιά και απο­τέ­λεσε μια από τις δεσμεύ­σεις της χώρας μας σε σχέση με την τρίτη δανειακή σύμβαση. Οι εκπρό­σω­ποι των θεσμών, μάλιστα, προ­σέγ­γι­σαν το θέμα της χρη­μα­το­δό­τη­σης των πολι­τι­κών κομ­μά­των με συγκε­κρι­μένο τρόπο.

Συγκε­κρι­μένα, έθεσαν την ανα­γκαιό­τητα να ρυθ­μι­στούν θέματα, όπως η σύνθεση της Επι­τρο­πής που ελέγχει ώς σήμερα τα οικο­νο­μικά των κομ­μά­των και τις δαπάνες τους, τα κίνητρα που θα παρέ­χο­νται σε ιδιώτες για χρη­μα­το­δο­τή­σεις των κομ­μά­των με εκπτώ­σεις φόρων, η ονο­μα­στική ή μη αναφορά των δωρητών και των χρη­μα­το­δο­τών, αλλά και οι ρυθ­μί­σεις για το ακα­τά­σχετο -και μέχρι ποίου ποσού- της κρα­τι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης ή των οικο­νο­μι­κών των κομ­μά­των στις περι­πτώ­σεις που αυτά χρω­στάνε.

Οι ρυθ­μί­σεις

Τα μέτρα που επε­ξερ­γά­ζε­ται η κυβέρ­νηση απα­ντούν στις απαι­τή­σεις της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας αλλά και των θεσμών, με ρυθ­μί­σεις που αυστη­ρο­ποιούν την ισχύ­ουσα νομο­θε­σία και ξεκα­θα­ρί­ζουν ποιος θα ελέγχει τα οικο­νο­μικά των κομ­μά­των και τις δαπάνες τους, ποιοι μπορούν νομίμως να τα χρη­μα­το­δο­τούν και τους όρους του δανει­σμού τους. Τις κυβερ­νη­τι­κές προ­τά­σεις ανέλαβε να επε­ξερ­γα­στεί νομο­τε­χνικά η Γενική Γραμ­μα­τεία Κατα­πο­λέ­μη­σης Δια­φθο­ράς υπό τον κ. Γεώργιο Βασι­λειάδη, με την επο­πτεία του αρμο­δίου υπουρ­γού, Δημήτρη Παπαγ­γε­λό­που­λου.

Με τις προ­τει­νό­με­νες ρυθ­μί­σεις η κυβέρ­νηση ειση­γεί­ται πλήρη απα­γό­ρευση της ιδιω­τι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης των κομ­μά­των αλλά και των υπο­ψη­φίων βου­λευ­τών από εται­ρείες πάσης φύσεως (ημε­δα­πές, αλλο­δα­πές, εξω­χώ­ριες) με το σκε­πτικό ότι «η χρη­μα­το­δό­τηση των κομ­μά­των πρέπει να αντι­στοι­χεί σε προ­σω­πο­πα­γές δικαί­ωμα ως έκφραση της πολι­τι­κής βού­λη­σης των εκλο­γέων». Οι εται­ρείες ως απρό­σω­πες νομικές προ­σω­πι­κό­τη­τες κρί­νε­ται ότι δεν μπορούν να χρη­μα­το­δο­τούν κόμματα, καθώς εκτι­μά­ται, ότι μια τέτοια πρα­κτική θα συνέ­βαλε στην αδια­φά­νεια και θα ενέ­τεινε την καχυ­πο­ψία των πολιτών για σχέσεις δια­πλο­κής και εξυ­πη­ρέ­τη­σης συμ­φε­ρό­ντων.

Σημα­ντική είναι η ρύθμιση που προ­τεί­νε­ται για αλλαγή της σύν­θε­σης της Επι­τρο­πής που σήμερα ελέγχει τα οικο­νο­μικά των κομ­μά­των με κατεύ­θυνση η πλειο­ψη­φία των μελών της, στο εξής, να είναι μη πολι­τικά πρόσωπα. Ειδι­κό­τερα, προ­τεί­νε­ται στην Επι­τροπή να μετέ­χουν συνο­λικά εννέα μέλη, τρεις ανώ­τα­τοι δικα­στι­κοί, ένας από κάθε ανώτατο δικα­στή­ριο (Αρειος Πάγος, Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας, Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο) ο συνή­γο­ρος του Πολίτη, ο πρό­ε­δρος της Αρχής για το ξέπλυμα «μαύρου» χρή­μα­τος, ο υπο­διοι­κη­τής της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος και τρεις πολι­τι­κοί, (αντι­πρό­ε­δροι της Βουλής που ορί­ζο­νται, και ο πρό­ε­δρος της Μόνιμης Επι­τρο­πής Θεσμών και Δια­φά­νειας).

Οι χορηγοί

Σε ό,τι αφορά το μείζον θέμα αν οι χρη­μα­το­δό­τες των κομ­μά­των πρέπει να είναι γνωστοί και να ανα­κοι­νώ­νο­νται, η κυβέρ­νηση προ­κρί­νει ένα μεικτό σύστημα. Για ποσά μέχρι 150 ευρώ οι χρη­μα­το­δο­τή­σεις να είναι ανώ­νυ­μες (κάτι τέτοιο ισχύει και στη Γαλλία) όπως ανώ­νυ­μες προ­τεί­νε­ται να είναι οι δωρεές μέχρι 100.000 τον χρόνο. Τα ανα­φε­ρό­μενα ποσά αντι­στοι­χούν σε δωρεές που συγκε­ντρώ­νο­νται με οικο­νο­μι­κές εξορ­μή­σεις, τα γνωστά κου­πό­νια.

Η αιτιο­λό­γηση του μέτρου σχε­τί­ζε­ται με την προ­στα­σία των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων των πολιτών που προ­σφέ­ρουν μέσα από κου­πό­νια ενι­σχύ­σεις σε πολι­τικά κόμματα εκφρά­ζο­ντας, έτσι, την πολι­τική τους συμ­με­τοχή.

Σχετικά με το ακα­τά­σχετο της κρα­τι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης των κομ­μά­των, από την κυβέρ­νηση προ­τεί­νε­ται η κατάρ­γηση της ρύθ­μι­σης που ορίζει το 40% ως ανώτατο όριο, με την προ­σθήκη πως ακόμα και αν πρό­κει­ται για μισθούς εργα­ζο­μέ­νων το ακα­τά­σχετο δεν μπορεί να ξεπερνά το 15%. Φειδωλή είναι η προ­τει­νό­μενη ρύθμιση για την παροχή κινή­τρων σε εκεί­νους που θέλουν να χρη­μα­το­δο­τή­σουν τα κόμματα.

Προ­τεί­νε­ται η έκπτωση στον φόρο να είναι στο 50% και όχι στο 100% για τα ποσά που θα δαπα­νή­σουν για χρη­μα­το­δο­τή­σεις κομ­μά­των. Το σκε­πτικό είναι να ισχύσει ό,τι ισχύει και για τις χρη­μα­το­δο­τή­σεις και δωρεές σε κοι­νω­φελή ιδρύ­ματα.

Δάνεια και έλεγχος στα κόμματα

Σημα­ντι­κές είναι οι ρυθ­μί­σεις για τα δάνεια των κομ­μά­των, τις δυνα­τό­τη­τες τρα­πε­ζι­κού δανει­σμού αλλά και τον έλεγχο των οικο­νο­μι­κών τους, με την πρό­βλεψη να δημο­σιεύ­ουν ισο­λο­γι­σμούς και να ελέγ­χο­νται από ορκω­τούς λογι­στές. Εως τώρα για τα κόμματα και τους υπο­ψη­φί­ους βου­λευ­τές και ευρω­βου­λευ­τές προ­βλέ­πε­ται μόνον έλεγχος για τις δαπάνες που κάνουν. Οχι όμως και για τα έσοδα. Ελέγ­χε­ται, δηλαδή, τι ξοδεύ­ουν ως προ­ε­κλο­γι­κές ή άλλες δαπάνες και όχι τι μπαίνει στο «ταμείο» τους.

Η κυβερ­νη­τική πρόταση περι­λαμ­βά­νει έλεγχο και σε δαπάνες και σε έσοδα, ενώ ρυθ­μί­ζει, παράλ­ληλα, τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για δανειο­δο­τή­σεις των κομ­μά­των από τις τρά­πε­ζες. Η πρα­κτική που ακο­λου­θή­θηκε για χρόνια με αρνη­τι­κές συνέ­πειες, να δανεί­ζουν οι τρά­πε­ζες προ­σβλέ­πο­ντας ακόμα και σε μελ­λο­ντι­κές κρα­τι­κές χρη­μα­το­δο­τή­σεις των κομ­μά­των, εκτι­μά­ται ότι θα πρέπει ορι­στικά να εκλεί­ψει.

Τα κόμματα -αυτό προτείνεται- μπορούν και στο εξής να παίρ­νουν δάνεια αλλά να τα πλη­ρώ­νουν με τους όρους της τρα­πε­ζι­κής αγοράς και επι­πλέον προ­βλέ­πε­ται ότι αν υπάρξει δια­γραφή χρέους από πιστω­τικό ίδρυμα, πρέπει να ενη­με­ρώ­νε­ται ο πρό­ε­δρος της Επι­τρο­πής που ελέγχει τα οικο­νο­μικά των κομ­μά­των. Πάντως, όπως σημειώ­νε­ται από τη Γενική Γραμ­μα­τεία Κατα­πο­λέ­μη­σης της Δια­φθο­ράς ουδέ­ποτε εφαρ­μό­στη­καν για τα οικο­νο­μικά των κομ­μά­των, ώς σήμερα, όσα η νομο­θε­σία προ­βλέ­πει.

Καθη­με­ρινή