Ξενοφών Ζολώτας: Ο τραπεζίτης που… «χοροπηδούσε τη δραχμή»-Ειδική εκδήλωση και έκθεση από την ΤτΕ

Της Κατε­ρί­νας Λυμπε­ρο­πού­λου

«Ο Ξενοφών συμπυ­κνώ­νει το νόημα της ζωής μου. Έμαθα πάρα πολλά πράγ­ματα και έγινα καλύ­τερη ζώντας μαζί του. Αυτή η ζωή με τον Ξενο­φώ­ντα σε διορ­θώ­νει ως άνθρωπο. Οπωσ­δή­ποτε του οφείλω πάρα πολλά. Με έμαθε να ανα­γνω­ρίζω την αξία ανθρώ­πων που δεν γνω­ρί­ζουν τη λέξη υστε­ρο­βου­λία. Να χτυπήσω ξύλο ήταν μια τύχη. Η τύχη μου».

Η κυρία Λόλα Ζολώτα σε μια από τις σπάνιες της συνε­ντεύ­ξεις που είχε δώσει, είχε συμπυ­κνώ­σει στην υπο­γρά­φουσα το νόημα του να ζεις για περίπου μισό αιώνα ζωής πλάι στον Ξενο­φώ­ντα Ζολώτα. Τον οικο­νο­μο­λόγο και ακα­δη­μαϊκό που τιμά η Τράπεζα της Ελλάδας με ειδική εκδή­λωση σήμερα, Δευτέρα 15 Δεκεμ­βρίου (ώρα 18.00), με αφορμή τη συμπλή­ρωση 110 ετών από τη γέννησή του (1904-2004). ΄Ενα 24ωρο αργό­τερα, την Τρίτη 16 Δεκεμ­βρίου, ξεκινά έκθεση στο Μουσείο της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος (Αμε­ρι­κής 3) με τίτλο «Ο Καθη­γη­τής και η Τράπεζα της Ελλάδος».

«Ο γάμος δεν είναι σπορ» έχει πει ο Λόλα Ζολώτα

Παντρεύ­τη­καν τα Χρι­στού­γεννα του 1958. Εκείνος, ήδη καθη­γη­τής και ακα­δη­μαϊ­κός, εκείνη θυγα­τέρα μεγα­λο­α­στι­κής οικο­γέ­νειας. Μπορεί η διαφορά της ηλικίας τους να ήταν μεγάλη, ο γάμος τους, όμως, άντεξε στους καιρούς.

«Σήμερα τα νέα ζευ­γά­ρια νομί­ζουν ότι ο γάμος είναι σπορ. Δεν πρό­κει­ται περί σπορ, όμως, εκτός αν θέλεις να τον κάνεις. Θέλει προσοχή και καλο­σύνη», είχε πει επίσης. Από το εμβλη­μα­τικό σπίτι τους στην οδό Διο­νυ­σίου Αρε­ο­πα­γί­του με άπλετη θέα στον Ιερό Βράχο της Ακρό­πο­λης είχαν περάσει όλοι… «Συνήθως στον Ξενο­φώ­ντα άρεσε να ανα­κα­τεύει τον κόσμο. Καθη­γη­τές, για­τρούς, πολι­τι­κούς. Τι να πρω­το­θυ­μηθώ; Ο Καρα­μαν­λής, ο Γιώργος Ράλλης, παι­δι­κός φίλος του Ξενο­φώ­ντα, ο Παπα­λη­γού­ρας», ανέφερε η Λόλα Ζολώτα.

Θρυ­λι­κές ήταν επίσης στιγμές της Αθη­ναϊ­κής δια­σκέ­δα­σης τη δεκα­ε­τία του 1960. «Με μέρη όπως η “Αθηναία”. Μαζευό­μα­σταν παρέες και δια­σκε­δά­ζαμε αλλά ο Ξενοφών δεν χόρευε γιατί είχε βγει ένα σλόγκαν ότι “Χορο­πη­δάει τη δραχμή”. Και του άρεσε πολύ ο χορός και ήταν θαυ­μά­σιος χορευ­τής…»

Ο Ξενοφών Ζολώτας πέθανε πλήρης ημερών το 2004, λίγους μήνες αφότου γιόρ­τασε τα εκα­το­στά του γενέ­θλια, και είναι ο εμπνευ­στής μέτρων που επη­ρέ­α­σαν καθο­ρι­στικά την οικο­νο­μική πορεία της χώρας, όπως η υπο­τί­μηση κατά 50% της δραχμής το 1953 ή το κόψιμο των τριών μηδε­νι­κών από τα χαρ­το­νο­μί­σματα το 1954. Ωστόσο, κατά πάσα πιθα­νό­τητα θα μείνει στην ιστορία για τους δύο λόγους που εκφώ­νησε στη δεκα­ε­τία του 1950 και οι οποίοι ήταν γραμ­μέ­νοι στα αγγλικά αλλά χρη­σι­μο­ποιού­σαν λέξεις ελλη­νι­κής προ­έ­λευ­σης.

΄Ηθελε οι συνά­δελ­φοί του στην Τράπεζα της Ελλάδα να τον απο­κα­λούν «καθη­γητή»

΄Ηθελε οι συνά­δελ­φοί του στην Τράπεζα της Ελλάδος να τον απο­κα­λούν «καθη­γητή»…΄Εγινε τακτι­κός καθη­γη­τής Πανε­πι­στη­μίου σε ηλικία μόλις 24 ετών, το 1928, και έμεινε έως το 1968 οπότε και διώ­χθηκε από τη δικτα­το­ρία. Ανα­γο­ρεύ­τηκε ακα­δη­μαϊ­κός στα 48 του, διε­τέ­λεσε στέ­λε­χος του Διε­θνούς Νομι­σμα­τι­κού Ταμείου επί σειρά ετών αλλά και πρω­θυ­πουρ­γός της χώρας την περίοδο της οικου­με­νι­κής κυβέρ­νη­σης του 1989-1990. Ο Ξενοφών Ζολώτας (γιατί περί αυτού ο λόγος) ήταν, ωστόσο, και ο μακρο­βιό­τε­ρος Διοι­κη­τής της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος.

Η τιμη­τική εκδή­λωση και η έκθεση

Η ειδική τιμη­τική εκδή­λωση θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στην Αίθουσα Γενικών Συνε­λεύ­σεων της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος (κεντρικό κατά­στημα), σήμερα στις 18.00 με ομι­λη­τές τον Διοι­κητή, Γιάννη Στουρ­νάρα, τον καθη­γητή της Ιστο­ρίας Οικο­νο­μι­κών Θεωριών στο Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών, Μιχάλη Ψαλι­δό­πουλο, και τον πρώην διευ­θυ­ντή της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος και στενό συνερ­γάτη του Ζολώτα, Νίκο Αλε­ξό­πουλο. Στην εκδή­λωση θα προ­βλη­θεί επίσης σπάνιο αρχειακό υλικό για τη ζωή και το έργο του Ζολώτα.

Η έκθεση ακο­λου­θεί την πορεία της ζωής του Ζολώτα από τα παιδικά και νεανικά του χρόνια, τις σπουδές του στην Αθήνα και στη Λειψία και τα πρώτα του βήματα στον δημόσιο βίο της Ελλάδος και το Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών ως τις θητείες του στην Τράπεζα της Ελλάδος, την ενα­σχό­λησή του με την πολι­τική και τον σχη­μα­τι­σμό της οικου­με­νι­κής κυβέρ­νη­σης το 1989, το συγ­γρα­φικό έργο του και τη διεθνή ανα­γνώ­ρισή του.

Η έκθεση χωρί­ζε­ται σε πέντε τμήματα:

Α. Φωτο­γρα­φικό υλικό και σπάνια έγγραφα από το προ­σω­πικό αρχείο του Ζολώτα, που αφορούν την παιδική και νεανική του ηλικία και τις σπουδές του στην Ελλάδα και το εξω­τε­ρικό.

Β. Τεκ­μή­ρια που αφορούν το πανε­πι­στη­μιακό έργο του Ζολώτα, την εκλογή του στην Ακα­δη­μία Αθηνών (1952) και το συγ­γρα­φικό του έργο την περίοδο 1926-1955.

Γ. Σκη­νο­γρα­φική ανα­πα­ρά­σταση του γρα­φείου του στην Τράπεζα της Ελλάδος, με αυθε­ντικό προ­σω­πικό και υπη­ρε­σιακό υλικό. Προβολή της εκπο­μπής «Μονό­γραμμα» από το αρχείο της δημό­σιας ραδιο­τη­λε­ό­ρα­σης.

Δ. Ο Ζολώτας Διοι­κη­τής της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος και η συμβολή του στην οικο­νο­μική ανά­πτυξη της χώρας. Παρου­σιά­ζε­ται φωτο­γρα­φικό, οπτι­κο­α­κου­στικό και αρχειακό υλικό από τη θητεία του ως Συν­διοι­κη­τής (1944-1945) και Διοι­κη­τής (1955-1967, 1974-1981), καθώς και από την περίοδο της δικτα­το­ρίας κατά την οποία είχε παραι­τη­θεί.

Ε. Συνο­πτική παρου­σί­αση της πολι­τι­κής δράσης του Ζολώτα, κυρίως ως πρω­θυ­πουρ­γού της οικου­με­νι­κής κυβέρ­νη­σης (1989-1990).

Το υλικό για την έκθεση προ­έρ­χε­ται κυρίως από το Ιστο­ρικό Αρχείο της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος και παρου­σιά­ζε­ται για πρώτη φορά στο κοινό. Υλικό έχουν προ­σφέ­ρει επίσης η Ακα­δη­μία Αθηνών, η Παγκό­σμια Τράπεζα (World Bank), το Ίδρυμα Κων­στα­ντί­νος Γ. Καρα­μαν­λής, η ΝΕΡΙΤ, η Ηρώ και ο Γιώργος Σγου­ρά­κης για την εκπομπή «Μονό­γραμμα», καθώς και ο Οίκος Ζολώτα.

Με αφορμή την έκθεση, το Κέντρο Πολι­τι­σμού, Έρευνας και Τεκ­μη­ρί­ω­σης της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος (ΚΕΠΟΕΤ), το οποίο είχε τη γενική επι­μέ­λεια της έκθεσης, εξέδωσε δίγλωσσο κατά­λογο των εκθε­μά­των, με την επι­στη­μο­νική επι­μέ­λεια του κ. Ψαλι­δό­που­λου.

Ο κατά­λο­γος, με πρόλογο του κ. Στουρ­νάρα, παρα­κο­λου­θεί τη ζωή του Ζολώτα, το συγ­γρα­φικό και ακα­δη­μαϊκό έργο του, το έργο του στην Τράπεζα της Ελλάδος και τις και­νο­το­μίες που εισή­γαγε, τη συνει­σφορά του στην πολι­τική ζωή, τη διεθνή του ανα­γνώ­ριση, καθώς και την ανθρώ­πινη πτυχή της προ­σω­πι­κό­τη­τάς του.

Το Ίδρυμα Εκτύ­πω­σης Τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων και Αξιών της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος (ΙΕΤΑ) έκοψε επίσης ειδικό ανα­μνη­στικό μετάλ­λιο από χαλ­κο­νι­κέ­λιο με τη μορφή του Ζολώτα. Ο κατά­λο­γος και το μετάλ­λιο θα δια­τί­θε­νται δωρεάν στους επι­σκέ­πτες της έκθεσης.

Στη φωτο­γρα­φία ο Ξενοφών Ζολώτας στην Ετήσια Γενική Συνέ­λευση Μετόχων της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος. Δια­κρί­νο­νται οι Υπο­διοι­κη­τές Δημή­τριος Γαλάνης και Γιάγκος Πεσμα­ζό­γλου.