Πρόστιμο 18.360 ευρώ στον Δήμο Ρόδου για τις παρεμβάσεις στο όρος Ακραμύτης

• Η επιμονή της Ομάδας Πολιτών για την Προ­στα­σία του Ακρα­μύτη δικαιώ­θηκε, καθώς η Περι­φέ­ρεια δια­πι­στώ­νει παρα­βά­σεις της περι­βαλ­λο­ντι­κής νομο­θε­σίας και ζητά την απο­κα­τά­σταση της περι­βαλ­λο­ντι­κής ζημιάς

Πρό­στιμο συνο­λι­κού ύψους 18.360 ευρώ ειση­γεί­ται η Διεύ­θυνση Περι­βαλ­λο­ντι­κής Βιω­σι­μό­τη­τας της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου σε βάρος του Δήμου Ρόδου, για τις εργα­σίες οδο­ποι­ίας που εκτε­λέ­στη­καν στο όρος Ακρα­μύ­της, εντός προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής Natura 2000, χωρίς την απαι­τού­μενη περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση. Παράλ­ληλα, η αρμόδια υπη­ρε­σία δια­πι­στώ­νει ότι από τις παρεμ­βά­σεις προ­κλή­θηκε περι­βαλ­λο­ντική ζημία σε προ­στα­τευό­μενα είδη, φυσι­κούς οικο­τό­πους και στο έδαφος, ενώ ζητά την εκπό­νηση μελέτης απο­κα­τά­στα­σης. Η εξέλιξη αυτή απο­τε­λεί μια σημα­ντική δικαί­ωση για την Ομάδα Πολιτών για τον Ακρα­μύτη, η οποία από την πρώτη στιγμή ανέ­δειξε το ζήτημα, αντι­δρώ­ντας στις παρεμ­βά­σεις στο βουνό και επι­λέ­γο­ντας να κινηθεί θεσμικά, προ­σφεύ­γο­ντας σε όλα τα αρμόδια όργανα και ζητώ­ντας να εφαρ­μο­στεί η κείμενη νομο­θε­σία.

Δικαιώ­θη­καν οι πολίτες

Η επιμονή των πολιτών δεν περιο­ρί­στηκε σε δημό­σιες δια­μαρ­τυ­ρίες, αλλά συνο­δεύ­τηκε από καταγ­γε­λίες και αιτή­ματα ελέγχου, με βασικό επι­χεί­ρημα ότι κανένας φορέας και κανένας εκπρό­σω­πος της διοί­κη­σης δεν μπορεί να ενεργεί κατά παρά­βαση των νόμων του κράτους. Σύμφωνα με την ορι­στική έκθεση ελέγχου της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, οι παρα­βά­σεις αφορούν αφενός στην εκτέ­λεση εργα­σιών εκσυγ­χρο­νι­σμού, επέ­κτα­σης και τρο­πο­ποί­η­σης της οδο­ποι­ίας χωρίς περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση και αφε­τέ­ρου στην περι­βαλ­λο­ντική υπο­βάθ­μιση προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής του ευρω­παϊ­κού δικτύου Natura 2000. Ειδι­κό­τερα, η πρώτη παρά­βαση αφορά εργα­σίες σε οδικό τμήμα μήκους περίπου 1.400 έως 1.600 μέτρων και μετα­βλη­τού πλάτους από 2 έως 10 μέτρα, χωρίς να έχει προη­γη­θεί η προ­βλε­πό­μενη περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση και η υποβολή Ειδικής Οικο­λο­γι­κής Αξιο­λό­γη­σης. Για τη συγκε­κρι­μένη παρά­βαση, η οποία χαρα­κτη­ρί­ζε­ται μέτριας σοβα­ρό­τη­τας, υπο­λο­γί­ζε­ται πρό­στιμο 5.160 ευρώ. Η δεύτερη παρά­βαση, η οποία αξιο­λο­γεί­ται ως σημα­ντι­κής σοβα­ρό­τη­τας, αφορά στην περι­βαλ­λο­ντική υπο­βάθ­μιση της προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής Natura 2000, καθώς και δασικής έκτασης και Κατα­φυ­γίου Άγριας Ζωής. Για αυτήν ειση­γεί­ται πρό­στιμο 13.200 ευρώ. Η συνο­λική εισή­γηση για την επιβολή διοι­κη­τι­κής κύρωσης ανέρ­χε­ται έτσι σε 18.360 ευρώ. Αρμό­διος για την έκδοση της από­φα­σης επι­βο­λής του προ­στί­μου είναι ο περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου.

Τι δια­πι­στώ­θηκε κατά τον περι­βαλ­λο­ντικό έλεγχο

Η αυτοψία στο όρος Ακρα­μύ­της πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στις 8 Μαΐου 2026 από υπαλ­λή­λους της Διεύ­θυν­σης Περι­βαλ­λο­ντι­κής Βιω­σι­μό­τη­τας Δωδε­κα­νή­σου, στο πλαίσιο έκτα­κτης περι­βαλ­λο­ντι­κής επι­θε­ώ­ρη­σης, έπειτα από σειρά καταγ­γε­λιών για τις παρεμ­βά­σεις και τις εργα­σίες οδο­ποι­ίας στην περιοχή. Κατά τον έλεγχο δια­πι­στώ­θηκε ότι οι εργα­σίες πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν εντός δύο προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών του δικτύου Natura 2000: της Ειδικής Ζώνης Δια­τή­ρη­σης GR4210005 και της Ζώνης Ειδικής Προ­στα­σίας GR4210030, καθώς και εντός Κατα­φυ­γίου Άγριας Ζωής.

Η αρμόδια υπη­ρε­σία έκρινε ότι οι εργα­σίες δεν μπο­ρού­σαν να θεω­ρη­θούν απλή συντή­ρηση ή καθα­ρι­σμός υφι­στά­με­νου δρόμου, καθώς η χρήση βαρέων ερπυ­στριο­φό­ρων μηχα­νη­μά­των είχε ως απο­τέ­λε­σμα εκσκα­φές, επι­χώ­σεις και δια­πλα­τύν­σεις, μετα­βάλ­λο­ντας ουσια­στικά τα γεω­με­τρικά και λει­τουρ­γικά χαρα­κτη­ρι­στικά της οδού. Μάλιστα, στην έκθεση γίνεται ειδική αναφορά στη γνω­μο­δό­τηση του αρμό­διου φορέα δια­χεί­ρι­σης προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών Νοτιο­α­να­το­λι­κού Αιγαίου, σύμφωνα με την οποία στην περιοχή του Ακρα­μύτη βρί­σκο­νται κρίσιμα ενδιαι­τή­ματα ανα­πα­ρα­γω­γής και τρο­φο­λη­ψίας για προ­στα­τευό­μενα είδη, όπως η αετο­γε­ρα­κίνα και το φρυ­γα­νο­τσί­χλονο. Η ίδια γνω­μο­δό­τηση επι­ση­μαί­νει ότι οι νέες επεμ­βά­σεις σε ανα­δα­σω­τέα έκταση, χωρίς να έχει προη­γη­θεί η εκπλή­ρωση του σκοπού της ανα­δά­σω­σης, δημιουρ­γούν περαι­τέρω υπο­βάθ­μιση της ευρύ­τε­ρης περιο­χής και των οικο­τό­πων της.

Οι ισχυ­ρι­σμοί του Δήμου και η απά­ντηση της υπη­ρε­σίας

Από την πλευρά του Δήμου Ρόδου, κατά τη δια­δι­κα­σία του ελέγχου, υπο­στη­ρί­χθηκε ότι στην περιοχή υπήρχε ήδη δια­νοιγ­μέ­νος δρόμος από το 1956, ο οποίος είχε δημιουρ­γη­θεί μετά από μεγάλη πυρ­κα­γιά και χρη­σι­μο­ποιού­νταν ως αντι­πυ­ρική ζώνη και οδός πρό­σβα­σης.Ο Δήμος υπο­στή­ριξε ότι δεν προ­χώ­ρησε σε νέα διά­νοιξη, αλλά σε εργα­σίες καθα­ρι­σμού, άρσης κατα­πτώ­σεων και βελ­τί­ω­σης της βατό­τη­τας του υφι­στά­με­νου δρόμου, προ­κει­μέ­νου να διευ­κο­λυν­θεί η πρό­σβαση πυρο­σβε­στι­κών οχη­μά­των ενόψει της αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου. Παράλ­ληλα, ο αρμό­διος αντι­δή­μαρ­χος ανέφερε ότι είχε προη­γη­θεί έγγραφη ενη­μέ­ρωση του Δασαρ­χείου Ρόδου για την πρόθεση εκτέ­λε­σης των εργα­σιών. Ωστόσο, η Περι­φέ­ρεια απορ­ρί­πτει το επι­χεί­ρημα ότι η ενη­μέ­ρωση του Δασαρ­χείου ή η επί­κληση λόγων πολι­τι­κής προ­στα­σίας μπο­ρούσε να υπο­κα­τα­στή­σει τις απαι­τού­με­νες άδειες και εγκρί­σεις. Όπως χαρα­κτη­ρι­στικά ανα­φέ­ρε­ται στην έκθεση, η απλή ενη­μέ­ρωση δεν υπο­κα­θι­στά την περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση που απαι­τεί­ται για παρεμ­βά­σεις σε προ­στα­τευό­μενη περιοχή. Η υπη­ρε­σία εξε­τά­ζει επίσης τους ισχυ­ρι­σμούς του Δήμου σχετικά με τις μετρή­σεις της έκτασης των παρεμ­βά­σεων, σημειώ­νο­ντας ότι η έντονη και εμφανής δια­πλά­τυνση κατα­γρά­φηκε σε μήκος 1.400 έως 1.600 μέτρων, ενώ το Δασο­νο­μείο Έμπωνας είχε απο­τυ­πώ­σει παρέμ­βαση σε συνο­λικό μήκος 2.816 μέτρων.

Μελέτη απο­κα­τά­στα­σης εντός ενός έτους

Ιδιαί­τερη σημασία έχει και το σκέλος της περι­βαλ­λο­ντι­κής απο­κα­τά­στα­σης. Η ορι­στική έκθεση δια­πι­στώ­νει ότι προ­κλή­θηκε περι­βαλ­λο­ντική ζημία σε προ­στα­τευό­μενα είδη, φυσι­κούς οικο­τό­πους και στο έδαφος, ενερ­γο­ποιώ­ντας τις προ­βλέ­ψεις της περι­βαλ­λο­ντι­κής νομο­θε­σίας περί περι­βαλ­λο­ντι­κής ευθύνης. Στο πλαίσιο αυτό, προ­βλέ­πε­ται ότι το αρμόδιο Συντο­νι­στικό Γραφείο Αντι­με­τώ­πι­σης Περι­βαλ­λο­ντι­κών Ζημιών (ΣΥΓΑΠΕΖ) θα καθο­ρί­σει, σε συνερ­γα­σία με τον υπεύ­θυνο φορέα, τα κατάλ­ληλα μέτρα απο­κα­τά­στα­σης. Παράλ­ληλα, στο Πλάνο Διορ­θω­τι­κών Ενερ­γειών που συνο­δεύει την έκθεση προ­βλέ­πε­ται ότι ο Δήμος Ρόδου οφείλει να υπο­βά­λει μελέτη απο­κα­τά­στα­σης του εδάφους και των φυσικών οικο­τό­πων και των προ­στα­τευ­τέων αντι­κει­μέ­νων στο ΣΥΓΑΠΕΖ, εντός χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος ενός έτους. Μετά την παρέ­λευση της προ­θε­σμίας θα πρέπει να υπο­βλη­θεί δήλωση συμ­μόρ­φω­σης, συνο­δευό­μενη από τα απα­ραί­τητα απο­δει­κτικά στοι­χεία. Σε περί­πτωση μη συμ­μόρ­φω­σης προ­βλέ­πο­νται νέες κυρώ­σεις.

Η υπόθεση παίρνει πλέον και δικα­στική διά­σταση

Η ορι­στική έκθεση ελέγχου δεν περιο­ρί­ζε­ται στην εισή­γηση επι­βο­λής προ­στί­μου και στις υπο­χρε­ώ­σεις απο­κα­τά­στα­σης. Ο φάκελος της υπό­θε­σης δια­βι­βά­ζε­ται και στην Εισαγ­γε­λία Πρω­το­δι­κών Ρόδου, προ­κει­μέ­νου να διε­ρευ­νη­θεί το ενδε­χό­μενο τέλεσης αξιό­ποι­νων πράξεων. Παράλ­ληλα, ζητού­νται ενέρ­γειες από τη Διεύ­θυνση Δασών Δωδε­κα­νή­σου, καθώς το έργο πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε εντός δασικής έκτασης χωρίς τις προ­βλε­πό­με­νες εγκρί­σεις, ενώ ο ΟΦΥΠΕΚΑ καλεί­ται να εξε­τά­σει το ζήτημα της χρήσης του δρόμου, όπως αυτός έχει δια­μορ­φω­θεί, σε συνάρ­τηση με το καθε­στώς προ­στα­σίας της περιο­χής. Η εξέλιξη αυτή δικαιώ­νει την επιλογή της Πρω­το­βου­λίας Πολιτών για τον Ακρα­μύτη να επι­μεί­νει στη θεσμική οδό, ανα­ζη­τώ­ντας απα­ντή­σεις και ενερ­γο­ποιώ­ντας τους αρμό­διους ελεγ­κτι­κούς μηχα­νι­σμούς. Το βασικό αίτημα των πολιτών ήταν εξαρχής σαφές. Να εφαρ­μο­στεί η νομο­θε­σία και να προ­στα­τευ­θεί ένας ιδιαί­τε­ρης περι­βαλ­λο­ντι­κής αξίας φυσικός χώρος. Η υπόθεση του Ακρα­μύτη ανα­δει­κνύει, πέρα από την περι­βαλ­λο­ντική της διά­σταση, και ένα ευρύ­τερο ζήτημα θεσμι­κής λει­τουρ­γίας και λογο­δο­σίας. Η επί­κληση του δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος και της πολι­τι­κής προ­στα­σίας δεν μπορεί να απο­τε­λεί άλλοθι για την παρά­καμψη των προ­βλε­πό­με­νων δια­δι­κα­σιών. Οι νόμοι ισχύουν για όλους και η τήρησή τους απο­τε­λεί υπο­χρέ­ωση πρω­τί­στως εκείνων που εκπρο­σω­πούν τους θεσμούς και ασκούν δημόσια εξουσία.