• Η οριστική απόφαση επιβολής δημοσιονομικής διόρθωσης έχει κοινοποιηθεί επισήμως και ο Δήμος καλείται να αποφασίσει αν θα προσφύγει δικαστικά, με την οφειλή να παραμένει άμεσα εκτελεστή ανεξαρτήτως της επιλογής του
Δύο χρόνια μετά τον διαχειριστικό έλεγχο που άνοιξε το φάκελο, ο Δήμος Ρόδου βρίσκεται αντιμέτωπος με οριστική δημοσιονομική κύρωση ύψους 180.000 ευρώ. Η απόφαση επιβολής δημοσιονομικής διόρθωσης έχει κοινοποιηθεί επισήμως, αποτελεί νόμιμο τίτλο είσπραξης και είναι άμεσα εκτελεστή. Στο επίκεντρο των εσωτερικών διαβουλεύσεων βρίσκεται πλέον το ερώτημα αν και με ποιον τρόπο ο Δήμος θα αντιδράσει, έχοντας στη διάθεσή του αυστηρή νομική προθεσμία 60 ημερών.
Από τον έλεγχο στην κύρωση: μια διαδρομή δύο χρόνων
Η υπόθεση ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2024, όταν ελεγκτική ομάδα της αρμόδιας δημοσιονομικής υπηρεσίας διενήργησε τακτικό διαχειριστικό έλεγχο στον Δήμο Ρόδου σε δύο φάσεις, από 4 έως 6 Μαρτίου και από 13 έως 15 Μαρτίου 2024. Αντικείμενο του ελέγχου ήταν η επάρκεια του συστήματος διαχείρισης και η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση του προϋπολογισμού για την οικονομική χρήση του 2022.
Το προσωρινό πόρισμα που διαβιβάστηκε στον Δήμο το καλοκαίρι του 2024 ήταν βαρύ: 40 επιβαρυντικά ευρήματα και αρχική πρόταση επιβολής δημοσιονομικών διορθώσεων ύψους 223.000 ευρώ. Ο Δήμος κλήθηκε να υποβάλει αντιρρήσεις εντός 10 ημερών, διαφορετικά η έκθεση θα καθίστατο αυτόματα οριστική. Τελικά κατέθεσε γραπτές αντιρρήσεις τον Σεπτέμβριο του 2024, υποστηρίζοντας ότι ορισμένες από τις διαπιστώσεις δεν ήταν ορθές και ότι μετά την παροχή εξηγήσεων θα καταπέσουν.
Η Επιτροπή Συντονισμού Ελέγχων εξέτασε τις αντιρρήσεις τον Νοέμβριο του 2025 και τον Ιανουάριο του 2026 γνωστοποιήθηκε στον Δήμο η οριστική έκθεση ελέγχου. Το τελικό ποσό της κύρωσης, 180.000 ευρώ, είναι μικρότερο από το αρχικώς προτεινόμενο, γεγονός που υποδηλώνει ότι μέρος των αντιρρήσεων έγινε δεκτό, χωρίς ωστόσο να αναιρεθεί ο πυρήνας των ευρημάτων που οδήγησαν στην κύρωση.
Τα 4 ευρήματα που επέσυραν κυρώσεις
Το πρόστιμο δεν αφορά έναν ενιαίο λόγο αλλά προκύπτει από 4 αυτόνομες παραβάσεις, με διαφορετικό ύψος διόρθωσης η κάθε μία.
Το μεγαλύτερο επιμέρους ποσό, της τάξης των 69.000 ευρώ, αντιστοιχεί στο 100% μιας συμπληρωματικής σύμβασης που κρίθηκε εξ ολοκλήρου μη νόμιμη. Κατά την αξιολόγηση των ελεγκτών, δεν πληρούνταν οι σωρευτικές προϋποθέσεις για την επίκληση απρόβλεπτων περιστάσεων, που αποτελεί τη νομική βάση για τη σύναψη τέτοιου είδους συμβάσεων.
Δεύτερη σε μέγεθος κύρωση ορίστηκε περίπου στις 53.000 ευρώ και αφορά στην πρακτική της τεχνητής κατάτμησης συμβάσεων. Αντί να διενεργηθούν ενιαίοι διαγωνισμοί για ανάγκες που αθροιστικά ξεπερνούσαν κατά πολύ το νόμιμο όριο απευθείας ανάθεσης των 30.000 ευρώ, ο Δήμος κατακερμάτισε τις συμβάσεις ανά Δημοτική Ενότητα, ώστε κάθε μία χωριστά να εμφανίζεται εντός ορίων. Το πρόστιμο ορίστηκε στο 10% του συνολικού ύψους των συμβάσεων αυτών, λόγω μη επαρκούς κινητοποίησης του ανταγωνισμού.
Τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα της πρακτικής αυτής αφορούν στην προμήθεια κάδων απορριμμάτων για τις ανάγκες όλων των Δημοτικών Ενοτήτων του νησιού, συνολικού ύψους 372.000 ευρώ με ΦΠΑ, που αναλύθηκε σε επιμέρους αναθέσεις ανά Ενότητα. Στο ίδιο μοτίβο εντάσσεται και η προμήθεια 3 προκατασκευασμένων οικίσκων για τις παραλίες κόστους 35.700 ευρώ με ΦΠΑ ανά τεμάχιο, για κάθε μία από 6 Δημοτικές Ενότητες, Αρχαγγέλου, Αφάντου, Ιαλυσού, Καλλιθέας, Ρόδου και Πεταλουδών, με συνολικό κόστος 214.000 ευρώ με ΦΠΑ. Αντίστοιχα, η προμήθεια εορταστικού διακόσμου, που αθροιστικά ανήλθε σε 74.000 ευρώ με ΦΠΑ, ξεπερνούσε εκ νέου το όριο που δικαιολογεί απευθείας ανάθεση, χωρίς να οδηγήσει σε διαγωνιστική διαδικασία.
Τρίτη παράβαση, με κύρωση 28.000 ευρώ, αφορά στη σύμβαση αποτύπωσης και καταγραφής κάδων συλλογής απορριμμάτων, συνολικού ύψους 35.000 ευρώ, που ανατέθηκε απευθείας χωρίς τήρηση διαφανούς διαδικασίας. Η κύρωση ορίστηκε στο 100% της αξίας της σύμβασης.
Τέταρτη παράβαση, με κύρωση 30.000 ευρώ, αφορά στη σύμβαση φωτογράφισης και προβολής έκθεσης με αντικείμενο τα κουστούμια του Εθνικού Θεάτρου Ρόδου, αξίας 37.200 ευρώ με ΦΠΑ. Η ανάθεση πραγματοποιήθηκε απευθείας σε εταιρεία και κρίθηκε ότι δεν τηρήθηκαν οι απαιτούμενες διαδικασίες δημοσιότητας και διαφάνειας τόσο κατά την προκήρυξη όσο και κατά την υπογραφή της σύμβασης.
Το ευρύτερο πλαίσιο: 40 ευρήματα και χρόνια ελλείμματα
Οι 4 παραβάσεις που τελικά επέσυραν χρηματικές κυρώσεις αποτελούν μόνο τμήμα μιας πολύ ευρύτερης εικόνας που σχεδίασε ο έλεγχος. Τα 40 ευρήματα του πορίσματος καλύπτουν σχεδόν κάθε πτυχή της οικονομικής διαχείρισης, και ορισμένα από αυτά είναι ιδιαιτέρως αποκαλυπτικά.
Χαρακτηριστική είναι η εικόνα της ανείσπρακτης περιουσίας. Κατά το 2022, το 50% των εσόδων από ακίνητη περιουσία παρέμεινε ανείσπρακτο: από βεβαιωθέντα έσοδα 1.577.000 ευρώ, εισπράχθηκαν μόλις 788.000 ευρώ. Ακόμα πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στις ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις συνολικά: ο Δήμος εφάρμοσε αναγκαστικά μέτρα είσπραξης για μόλις το 7% των οφειλόμενων ποσών, παρόλο που σημαντικό μέρος αυτών εκκινεί ήδη από το 2010. Εντοπίστηκαν μάλιστα 24 οφειλέτες με χρέη άνω των 300.000 ευρώ ο καθένας, συνολικού ύψους 12.000.000 ευρώ περίπου, που δεν περιλαμβάνονταν σε κανέναν κατάλογο αναγκαστικών μέτρων.
Στο μέτωπο των δαπανών, οι ελεγκτές επεσήμαναν σειρά επιλογών που αξιολογήθηκαν ως ασύμβατες με τις δημοσιονομικές συνθήκες του Δήμου. Ανάμεσά τους, η δαπάνη 24.000 ευρώ για αρχειοθέτηση και επεξεργασία φωτογραφικού αρχείου, ώστε οι εικόνες να είναι κατάλληλες για χρήση στις ιστοσελίδες του Δήμου, αλλά και η προμήθεια πολυμεσικής και πολύγλωσσης εφαρμογής τουριστικής προβολής της Ρόδου, ύψους 55.800 ευρώ, που επίσης ανατέθηκε απευθείας. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, κατά τους ελεγκτές, πρόκειται για αντικείμενα που θα μπορούσαν να υλοποιηθούν με μηδενικό ή ελάχιστο κόστος από τις υπηρεσίες του ίδιου του Δήμου.
Εξίσου αξιοσημείωτη ήταν η δαπάνη 37.200 ευρώ για εκδήλωση παρουσίασης κουστουμιών του Εθνικού Θεάτρου Ρόδου, ενός κτιρίου που δεν λειτουργεί εδώ και 30 χρόνια και βρίσκεται σε διαδικασία ανακαίνισης. Η δαπάνη χαρακτηρίστηκε ως πολιτιστική και ανατέθηκε απευθείας, ενώ αποτελεί τη μοναδική πολιτιστική δαπάνη που πραγματοποιήθηκε απευθείας από το Τμήμα Προμηθειών του Δήμου, καθώς για το σύνολο σχεδόν των πολιτιστικών εκδηλώσεων αρμόδιος είναι ο Δημοτικός Οργανισμός Πολιτισμού και Αθλητισμού Ρόδου. Στα επιμέρους στοιχεία της δαπάνης περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, 3.500 ευρώ για διαφήμιση, 6.000 ευρώ για προμήθεια κουκλών, καθώς και 2.700 ευρώ ως απρόβλεπτα έξοδα χωρίς καμία αιτιολόγηση.
Τα χρόνια ελλείμματα και η δημοσιονομική κατρακύλα
Πέραν των επιμέρους ευρημάτων, ο έλεγχος ανέδειξε μια βαθύτερη δομική αδυναμία. Κατά το ελεγχόμενο έτος 2022, οι δαπάνες του Δήμου ξεπέρασαν τα 97.000.000 ευρώ, το υψηλότερο σημείο της τελευταίας περιόδου, και το έλλειμμα διαμορφώθηκε σε περίπου 14.000.000 ευρώ. Και τούτο σε ένα έτος χωρίς καμία έκτακτη συνθήκη: δεν υπήρξαν πυρκαγιές, δεν υπήρξαν ταξιδιωτικοί περιορισμοί, ενώ οι τουριστικές αφίξεις ανήλθαν σε 2.548.000, ξεπερνώντας και τα ρεκόρ του 2019 κατά 8%.
Οι ελεγκτές επεσήμαναν ότι ο Δήμος σχημάτιζε ελλείμματα για μια σειρά συνεχόμενων ετών, κάτι που τον οδηγούσε σταδιακά σε δημοσιονομικό εκτροχιασμό. Κατά την αξιολόγησή τους, η εξασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας ενός φορέα υπερέχει έναντι οποιασδήποτε άλλης επιχειρησιακής επιλογής, ακόμα και αν αυτή τηρεί τους κανόνες νομιμότητας.
Η οριστική απόφαση επιβολής δημοσιονομικής διόρθωσης είναι άμεσα εκτελεστή. Το ποσό θα βεβαιωθεί από την αρμόδια Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία ως έσοδο του κρατικού προϋπολογισμού και θα εισπραχθεί σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων. Η κοινοποίηση έχει πραγματοποιηθεί ενώ χρηματικός κατάλογος βεβαίωσης της οφειλής έχει αποσταλεί στην αρμόδια Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία για τα περαιτέρω.
