Η ανακούφιση από τον πόνο είναι δικαίωμα και όχι προνόμιο

• Η πρό­ε­δρος της Ελ­λη­νι­κής Εται­ρεί­ας Θε­ρα­πεί­ας Πόνου και Πα­ρη­γο­ρι­κής Φρο­ντί­δας, κα­θη­γή­τρια Ιω­άν­να Σια­φά­κα, μιλά για τον χρό­νιο πόνο • Με αφορ­μή την Πα­γκό­σμια Ημέρα Πα­ρη­γο­ρι­κής Φρο­ντί­δας, στις 10 Οκτω­βρί­ου • Οι ανι­σό­τη­τες στην πρό­σβα­ση στις υπη­ρε­σί­ες υγεί­ας και την ανά­γκη να γίνει η Πα­ρη­γο­ρι­κή Φρο­ντί­δα ανα­πό­σπα­στο μέρος του Εθνι­κού Συ­στή­μα­τος Υγεί­ας

«Ο πόνος δεν είναι ανα­πό­φευ­κτος. Η αντι­με­τώ­πι­σή του είναι δι­καί­ω­μα». Αυτό είναι το βα­σι­κό μή­νυ­μα της Πα­γκό­σμιας Ημέ­ρας Πα­ρη­γο­ρι­κής Φρο­ντί­δας, στις 10 Οκτω­βρί­ου, με την Ελ­λη­νι­κή Εται­ρεία Θε­ρα­πεί­ας Πόνου και Πα­ρη­γο­ρι­κής Φρο­ντί­δας – ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α. να ανα­δει­κνύ­ει φέτος τη δια­χεί­ρι­ση του πόνου ως θε­με­λιώ­δη πυ­λώ­να της Πα­ρη­γο­ρι­κής Φρο­ντί­δας.

Πε­ρισ­σό­τε­ροι από 73 εκα­τομ­μύ­ρια άν­θρω­ποι σε όλο τον κόσμο χρειά­ζο­νται κάθε χρόνο Πα­ρη­γο­ρι­κή Φρο­ντί­δα, ωστό­σο μόλις πε­ρί­που ένας στους επτά έχει πρό­σβα­ση στη φρο­ντί­δα που χρειά­ζε­ται. Την ίδια στιγ­μή, πε­ρί­που 20 εκα­τομ­μύ­ρια άν­θρω­ποι εξα­κο­λου­θούν να φτά­νουν στο τέλος της ζωής τους έχο­ντας βιώ­σει πόνο και τα­λαι­πω­ρία που θα μπο­ρού­σαν να είχαν αντι­με­τω­πι­στεί.

Για την πρό­ε­δρο της ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α. και κα­θη­γή­τρια Αναι­σθη­σιο­λο­γί­ας και Θε­ρα­πεί­ας Πόνου στο Εθνι­κό και Κα­πο­δι­στρια­κό Πα­νε­πι­στή­μιο Αθη­νών, κυρία Ιω­άν­να Σια­φά­κα, η κα­τά­στα­ση αυτή δεν μπο­ρεί να θε­ω­ρεί­ται απο­δε­κτή.

«Ο πόνος δεν είναι ανα­πό­φευ­κτος, ενώ έχου­με φάρ­μα­κα, έχου­με πραγ­μα­τι­κά τε­χνι­κές με τις οποί­ες μπο­ρού­με να ανα­κου­φί­σου­με», το­νί­ζει, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι παρά τις δυ­να­τό­τη­τες της σύγ­χρο­νης ια­τρι­κής, εκα­τομ­μύ­ρια άν­θρω­ποι εξα­κο­λου­θούν να υπο­φέ­ρουν χωρίς την κα­τάλ­λη­λη βο­ή­θεια.

Ο χρό­νιος πόνος είναι νό­ση­μα

Ένα από τα ση­μα­ντι­κό­τε­ρα ζη­τή­μα­τα είναι ο χρό­νιος πόνος, ο οποί­ος, όπως εξη­γεί η ιδια, δεν απο­τε­λεί απλώς ένα σύμ­πτω­μα που πρέ­πει να υπο­μεί­νει κά­ποιος. Όταν επι­μέ­νει για πε­ρισ­σό­τε­ρο από τρεις μήνες, ο πόνος χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται χρό­νιος -και πλέον ανα­γνω­ρί­ζε­ται ως ξε­χω­ρι­στό νό­ση­μα.

«Ο χρό­νιος πόνος έχει ανα­γνω­ρι­στεί σαν νό­ση­μα από την Πα­γκό­σμια Ορ­γά­νω­ση Υγεί­ας και από όλους τους φο­ρείς και εμ­φα­νί­ζε­ται πια και στη διε­θνή κα­τά­τα­ξη των νο­ση­μά­των», ση­μειώ­νει η κα Σια­φά­κα.

Η αντι­με­τώ­πι­σή του, ωστό­σο, δεν είναι απλή υπό­θε­ση. Ο χρό­νιος πόνος δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται στη σω­μα­τι­κή διά­στα­ση, αλλά επη­ρε­ά­ζει συ­νο­λι­κά τη ζωή του ασθε­νούς. Ο άν­θρω­πος μπο­ρεί να βιώ­νει πα­ράλ­λη­λα ψυ­χο­λο­γι­κό, κοι­νω­νι­κό, πνευ­μα­τι­κό ή υπαρ­ξια­κό πόνο.

Πρό­κει­ται, επο­μέ­νως, για αυτό που στην Πα­ρη­γο­ρι­κή Φρο­ντί­δα χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται «συ­νο­λι­κός πόνος». Η αντι­με­τώ­πι­σή του απαι­τεί ολο­κλη­ρω­μέ­νη αξιο­λό­γη­ση, εξα­το­μι­κευ­μέ­νο σχέ­διο φρο­ντί­δας και συ­νερ­γα­σία δια­φο­ρε­τι­κών ει­δι­κο­τή­των.

«Δεν φτά­νει one man show, ένας μόνος για­τρός», υπο­γραμ­μί­ζει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά. Στην ομάδα μπο­ρεί να συμ­με­τέ­χουν ο για­τρός και ο ει­δι­κός στη θε­ρα­πεία του πόνου, αλλά, ανά­λο­γα με την πε­ρί­πτω­ση, ογκο­λό­γος, νευ­ρο­λό­γος, φυ­σί­α­τρος, φυ­σιο­θε­ρα­πευ­τής, ψυ­χο­λό­γος και κοι­νω­νι­κός λει­τουρ­γός. Ση­μα­ντι­κό ρόλο έχει και ο φρο­ντι­στής του ασθε­νούς.

Η ανά­γκη για ορ­γα­νω­μέ­νες υπη­ρε­σί­ες σε όλη την Ελ­λά­δα

Το πρό­βλη­μα δεν είναι μόνο η ύπαρ­ξη απο­τε­λε­σμα­τι­κών θε­ρα­πειών. Είναι και η δυ­να­τό­τη­τα του ασθε­νούς να φτά­σει σε αυτές.

Η πρό­σβα­ση στις υπη­ρε­σί­ες θε­ρα­πεί­ας πόνου και Πα­ρη­γο­ρι­κής Φρο­ντί­δας εξα­κο­λου­θεί να πα­ρου­σιά­ζει ση­μα­ντι­κές ανι­σό­τη­τες, ιδιαί­τε­ρα για αν­θρώ­πους που ζουν σε απο­μα­κρυ­σμέ­νες ή ακρι­τι­κές πε­ριο­χές. Ο τόπος κα­τοι­κί­ας, η οι­κο­νο­μι­κή δυ­να­τό­τη­τα, αλλά ακόμη και η ενη­μέ­ρω­ση του ίδιου του ασθε­νούς και της οι­κο­γέ­νειάς του δεν θα έπρε­πε να κα­θο­ρί­ζουν το αν και πώς θα αντι­με­τω­πι­στεί ο πόνος.

Η ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α. ξε­κι­νά, όπως ανα­φέ­ρει η κα Σια­φά­κα, με­γά­λη έρευ­να στις ακρι­τι­κές πε­ριο­χές της χώρας, προ­κει­μέ­νου να κα­τα­γρα­φούν οι ανι­σό­τη­τες στην πρό­σβα­ση.

«Δεν ση­μαί­νει ότι κά­ποιος δη­λα­δή θα κα­θο­ρί­ζε­ται η αναλ­γη­σία του και η θε­ρα­πεία του από τον τόπο κα­τοι­κί­ας ή, αν το θέ­λε­τε, και από την οι­κο­νο­μι­κή δυ­να­τό­τη­τα», ση­μειώ­νει.

Το ζή­τη­μα απο­κτά ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία για την πε­ρι­φέ­ρεια και τα νησιά, όπου η από­στα­ση από εξει­δι­κευ­μέ­νες υπη­ρε­σί­ες μπο­ρεί να λει­τουρ­γή­σει ως πρό­σθε­το εμπό­διο για έναν άν­θρω­πο που ήδη αντι­με­τω­πί­ζει σο­βα­ρή ή χρό­νια ασθέ­νεια.

«Δεν φτά­νει μόνο ο εθε­λο­ντι­σμός»

Για την κα Σια­φά­κα, ένα από τα βα­σι­κά βή­μα­τα είναι η θε­σμι­κή κα­το­χύ­ρω­ση των Ια­τρεί­ων Πόνου και Πα­ρη­γο­ρι­κής Φρο­ντί­δας μέσα στα δη­μό­σια νο­σο­κο­μεία.

Σή­με­ρα, όπως επι­ση­μαί­νει, για­τροί και άλλοι επαγ­γελ­μα­τί­ες υγεί­ας προ­σφέ­ρουν ση­μα­ντι­κό έργο, ακόμη και σε εθε­λο­ντι­κή βάση. Ωστό­σο, η λει­τουρ­γία μιας ολο­κλη­ρω­μέ­νης υπη­ρε­σί­ας υγεί­ας δεν μπο­ρεί να στη­ρί­ζε­ται απο­κλει­στι­κά στην προ­σω­πι­κή προ­σφο­ρά των επαγ­γελ­μα­τιών.

«Θέλει συ­ντο­νι­σμό και απαι­τεί πο­λι­τι­κή βού­λη­ση, ούτως ώστε αυτά που σή­με­ρα υπο­στη­ρί­ζου­με και λέμε τα Ια­τρεία Πόνου και Πα­ρη­γο­ρι­κής στα δη­μό­σια νο­σο­κο­μεία, να θε­σμο­θε­τη­θούν», το­νί­ζει.

Η θε­σμο­θέ­τη­ση, σύμ­φω­να με την ίδια, θα επι­τρέ­ψει να εντα­χθούν οι υπη­ρε­σί­ες στους ορ­γα­νι­σμούς των νο­σο­κο­μεί­ων και να προ­κη­ρυ­χθούν οι απα­ραί­τη­τες θέ­σεις προ­σω­πι­κού.

«Δεν φτά­νει μόνο ο εθε­λο­ντι­σμός. Έχου­με κι εμείς εθε­λο­ντές -πολ­λοί από εμάς εί­μα­στε για­τροί εθε­λο­ντές- αλλά μια ολο­κλη­ρω­μέ­νη υπη­ρε­σία υγεί­ας δεν μπο­ρεί να βα­σί­ζε­ται στον εθε­λο­ντι­σμό», υπο­γραμ­μί­ζει.

Ο πόνος δεν είναι «φυ­σιο­λο­γι­κό μέρος της ηλι­κί­ας»

Η Πα­ρη­γο­ρι­κή Φρο­ντί­δα αφορά αν­θρώ­πους κάθε ηλι­κί­ας και όχι μόνο όσους βρί­σκο­νται στο τέλος της ζωής τους. Ιδιαί­τε­ρη προ­σο­χή χρειά­ζε­ται και στους ηλι­κιω­μέ­νους, καθώς ο πόνος δεν θα πρέ­πει να θε­ω­ρεί­ται ανα­πό­φευ­κτη συ­νέ­πεια της γή­ραν­σης.

Η κα Σια­φά­κα πε­ρι­γρά­φει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά την πε­ρί­πτω­ση μιας 95χρο­νης ασθε­νούς, η οποία, παρά την ηλι­κία της, δεν ζη­τού­σε τί­πο­τα πε­ρισ­σό­τε­ρο από τη δυ­να­τό­τη­τα να πα­ρα­μεί­νει ενερ­γή: να ση­κώ­νε­ται, να κάνει τις δου­λειές της και να μπο­ρεί να βγαί­νει για μια βόλτα.

Το ζη­τού­με­νο, επο­μέ­νως, δεν είναι απλώς η πα­ρά­τα­ση της ζωής, αλλά η δια­τή­ρη­ση της ποιό­τη­τάς της για όσο το δυ­να­τόν πε­ρισ­σό­τε­ρο.

Από την ενη­μέ­ρω­ση στην πράξη

Ση­μα­ντι­κό μέρος της προ­σπά­θειας αφορά και στην ενη­μέ­ρω­ση των ασθε­νών και των οι­κο­γε­νειών τους. Όπως επι­ση­μαί­νει η πρό­ε­δρος της ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α., οι άν­θρω­ποι πρέ­πει να γνω­ρί­ζουν πού μπο­ρούν να απευ­θυν­θούν και με ποιον τρόπο μπο­ρούν να βοη­θή­σουν έναν δικό τους άν­θρω­πο που υπο­φέ­ρει.

Πα­ράλ­λη­λα, χρειά­ζε­ται ενη­μέ­ρω­ση και εκ­παί­δευ­ση ώστε να πε­ριο­ρι­στούν οι φόβοι και οι πα­ρα­νο­ή­σεις γύρω από τα ισχυ­ρά αναλ­γη­τι­κά, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των οπιοει­δών, τα οποία μπο­ρούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν με ασφά­λεια όταν υπάρ­χει η κα­τάλ­λη­λη ια­τρι­κή έν­δει­ξη και πα­ρα­κο­λού­θη­ση.

Το μή­νυ­μα της Πα­γκό­σμιας Ημέ­ρας Πα­ρη­γο­ρι­κής Φρο­ντί­δας είναι, τε­λι­κά, σαφές: η ανα­κού­φι­ση από τον πόνο δεν απο­τε­λεί πο­λυ­τέ­λεια ούτε προ­νό­μιο για λί­γους. Είναι βα­σι­κό στοι­χείο της υγεί­ας, της ποιό­τη­τας ζωής και της αν­θρώ­πι­νης αξιο­πρέ­πειας.

Και, όπως υπο­γραμ­μί­ζει η Ιω­άν­να Σια­φά­κα, η πο­λι­τεία οφεί­λει να δια­σφα­λί­σει ότι οι υπη­ρε­σί­ες θε­ρα­πεί­ας πόνου και Πα­ρη­γο­ρι­κής Φρο­ντί­δας «πρέ­πει να είναι δια­θέ­σι­μες σε όλη την Ελ­λά­δα».