Δικαίωση για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου στη 13χρονη δικαστική μάχη για κτήμα του Δημοσίου

• Το δικα­στή­ριο έκρινε ότι ο προ­σφεύ­γων εγκα­τα­στά­θηκε στο ακίνητο το 1967, μετά την ημε­ρο­μη­νία που θέτει ο νόμος, και απέρ­ριψε την προ­σφυγή που είχε κατα­θέ­σει το 2013 και που μετά τον θάνατό του συνέ­χισε ο γιος του

Το Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο απέρ­ριψε σε πρώτο βαθμό την προ­σφυγή για ένα αγρο­τε­μά­χιο 3.030 τετρα­γω­νι­κών μέτρων που ανήκει στο Δημόσιο, σε μια υπόθεση με ρίζες στη δεκα­ε­τία του 1960.

Το Τρι­με­λές Τμήμα του δικα­στη­ρίου δεν δέχθηκε ότι η οικο­γέ­νεια που διεκ­δι­κούσε το ακίνητο το νεμόταν πριν από την 1η Ιανουα­ρίου 1965. Αυτό είναι το χρονικό όριο που θέτει ο νόμος ώστε το Δημόσιο να μην προ­βά­λει δικαιώ­ματα κυριό­τη­τας.

Οι διά­δι­κοι και η πορεία της δίκης

Την προ­σφυγή είχε κατα­θέ­σει τον Αύγου­στο του 2013 ο ίδιος ο ενδια­φε­ρό­με­νος, ημε­δα­πός, ο οποίος απε­βί­ωσε στις 29 Μαρτίου 2020. Την δίκη συνέ­χισε για λογα­ρια­σμό του ο γιος του, που είναι ο μονα­δι­κός κλη­ρο­νό­μος του σύμφωνα με ιδιό­γραφη διαθήκη. Ενα­γό­μενη ήταν η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, για λογα­ρια­σμό της οποίας παρέστη η δικη­γό­ρος κα. Ευαγ­γε­λία Ταρα­σλιά. Η υπόθεση είχε περάσει και από το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας, το οποίο με απόφασή του το 2023 την παρέ­πεμψε στο Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο. Το 2025 το ίδιο δικα­στή­ριο είχε εκδώσει προ­δι­κα­στική απόφαση, πριν φτάσει η υπόθεση στη συζή­τηση επί της ουσίας.

Η απόρ­ριψη από την Επι­τροπή Θεμάτων Γης

Η προ­σφυγή στρε­φό­ταν κατά από­φα­σης της Επι­τρο­πής Θεμάτων Γης και Επί­λυ­σης Δια­φο­ρών της Περι­φε­ρεια­κής Ενό­τη­τας Ρόδου, η οποία ανήκει στην Περι­φέ­ρεια. Στις 28 Μαΐου 2013 η Επι­τροπή απέρ­ριψε το αίτημα να μην προ­βά­λει το Ελλη­νικό Δημόσιο δικαιώ­ματα κυριό­τη­τας στο ακίνητο. Το αίτημα είχε υπο­βλη­θεί στις 19 Σεπτεμ­βρίου 2012 με βάση ρύθμιση του ίδιου έτους για τις εκτά­σεις που δια­χει­ρί­ζε­ται το Υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων. Στην αίτησή του ο προ­σφεύ­γων δήλωνε ότι 2 ημέρες νωρί­τερα είχε εκχω­ρή­σει με συμ­βο­λαιο­γρα­φική πράξη στον γιο του το δικαί­ωμά του επί του ακι­νή­του.

Η ρύθμιση προ­έ­βλεπε, μεταξύ άλλων περι­πτώ­σεων, ότι το Δημόσιο δεν διεκ­δι­κεί την κυριό­τητα όταν ο νομέας ή ο δικαιο­πά­ρο­χός του κατέχει το ακίνητο πριν από την 1 Ιανουα­ρίου 1965 για γεωρ­γική χρήση που συνε­χί­ζε­ται έως σήμερα. Το δικα­στή­ριο υπεν­θυ­μί­ζει στο σκε­πτικό του ότι ο νομο­θέ­της ήθελε να τερ­μα­τί­σει τη χρόνια εκκρε­μό­τητα με το ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς των δημό­σιων εκτά­σεων και να προ­στα­τεύ­σει τους καλό­πι­στους νομείς. Η προ­στα­σία όμως ισχύει μόνο στις περι­πτώ­σεις που ορί­ζο­νται περιο­ρι­στικά.

Η Επι­τροπή άκουσε τον γιο και εξέτασε τα έγγραφα του φακέλου. Κατέ­ληξε ότι η εγκα­τά­σταση στο ακίνητο έγινε το 1967, άρα μετά την κρίσιμη ημε­ρο­μη­νία.

Ένα φυλάκιο του Τελω­νείου και 5 δεκα­ε­τίες αιτή­σεων

Όπως προ­κύ­πτει από την απόφαση, στον κτη­μα­το­λο­γικό πίνακα δια­νο­μής του 1966 το τεμάχιο κατα­γρά­φε­ται ως δια­θέ­σιμο και κατε­χό­μενο από το Τελω­νείο. Λει­τουρ­γούσε ως φυλάκιο, όπου έμενε ο φύλακας. Η πρώτη αίτηση για να παρα­χω­ρη­θεί το τεμάχιο στον προ­σφεύ­γο­ντα κατα­τέ­θηκε στα τέλη του 1966. Το 1967 το τότε Υπουρ­γείο Γεωρ­γίας του συνέ­στησε να απευ­θυν­θεί στην Επι­τροπή Απαλ­λο­τριώ­σεων, η οποία απέρ­ριψε το αίτημα το 1975. Ακο­λού­θησε νέα αίτηση το 1981, με τον ισχυ­ρι­σμό ότι διέμενε στο ακίνητο από τις αρχές του 1966. Το 1986 έγραψε στον τότε Νομάρχη Δωδε­κα­νή­σου ότι από το 1964 έως το 1967 ζούσε σε μια αποθήκη και ύστερα μετα­φέρ­θηκε σε σπίτι. Ούτε εκείνο το αίτημα ικα­νο­ποι­ή­θηκε. Το 1990 η Διεύ­θυνση Γεωρ­γίας απέρ­ριψε νέα αίτηση παρα­χώ­ρη­σης επειδή δεν πλη­ρού­νταν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Το 2003 και το 2006 ο προ­σφεύ­γων ζήτησε να εξα­γο­ρά­σει το τεμάχιο, δηλώ­νο­ντας ότι τον είχε εγκα­τα­στή­σει εκεί ο τότε Διευ­θυ­ντής Γεωρ­γίας το 1967.

Στον φάκελο υπάρχει έγγραφο του 1991, με το οποίο ο Διευ­θυ­ντής Γεωρ­γίας ενη­μέ­ρωνε τον Νομάρχη ότι από το 1964 έως το 1967 ο προ­σφεύ­γων κατοι­κούσε σε αποθήκη στρα­το­πέ­δου μέσα στο αγρό­κτημα. Το 1967 ο στρατός χρειά­στηκε την αποθήκη, και τότε ο Διευ­θυ­ντής Γεωρ­γίας της εποχής του επέ­τρεψε για ανθρω­πι­στι­κούς λόγους να εγκα­τα­στα­θεί προ­σω­ρινά με την άπορη οικο­γέ­νειά του στην αγροι­κία του τεμα­χίου. Ήδη από το 1982 αυτοψία γεω­πό­νου είχε κατα­γρά­ψει ότι η οικία κατοι­κεί­ται από το 1967. Υπη­ρε­σιακό έγγραφο του 2001 βεβαί­ωνε ότι ο ίδιος κατείχε το τεμάχιο επί σειρά ετών.

Τι υπο­στή­ριξε η οικο­γέ­νεια

Ο γιος του προ­σφεύ­γο­ντος ισχυ­ρί­στηκε ότι η Επι­τροπή έσφαλε ως προς τον χρόνο. Κατά τον ισχυ­ρι­σμό του, ο πατέρας του νεμόταν καλό­πι­στα το ακίνητο ήδη από τις αρχές Ιουλίου 1964. Εκείνη τη χρονιά, όπως ανέφερε, ζήτησε ως άπορος και ακτή­μο­νας γεωργός τη βοήθεια της Διεύ­θυν­σης Γεωρ­γίας για να στε­γά­σει και να συντη­ρή­σει την πολυ­μελή οικο­γέ­νειά του. Ο Διευ­θυ­ντής τού παρα­χώ­ρησε άτυπα ένα εγκα­τα­λειμ­μένο κτίριο ιτα­λι­κής κατα­σκευής από την προ­πο­λε­μική περίοδο, με ακά­λυ­πτο χώρο 3.000 τετρα­γω­νι­κών μέτρων. Σύμφωνα πάντα με τον γιο, ο πατέρας του το ανα­κα­τα­σκεύ­ασε με δικά του χρήματα και δική του εργασία και εγκα­τα­στά­θηκε εκεί με τη σύζυγό του και τα 3 ανήλικα τότε παιδιά τους. Καλ­λιερ­γούσε επίσης κηπευ­τικά στον γύρω χώρο. Η παρα­χώ­ρηση δεν έγινε ποτέ επίσημη, διότι η υπη­ρε­σία έκρινε ότι το κτίριο δεν πλη­ρούσε τους όρους υγιει­νής κατοι­κίας. Γι’ αυτό, κατά τον γιο, ακο­λού­θη­σαν οι αιτή­σεις των επό­με­νων δεκα­ε­τιών.

Για να στη­ρί­ξει τους ισχυ­ρι­σμούς του προ­σκό­μισε έγγραφο του Μαρτίου 1967, με το οποίο το Υπουρ­γείο ζητούσε να του συστα­θεί να υπο­βά­λει αίτηση παρα­χώ­ρη­σης. Προ­σκό­μισε ακόμη 10 έγχρω­μες φωτο­γρα­φίες του κτί­σμα­τος και 2 ένορκες βεβαιώ­σεις μαρ­τύ­ρων. Το δικα­στή­ριο δεν έλαβε υπόψη τις βεβαιώ­σεις, επειδή η Περι­φέ­ρεια δεν είχε κληθεί πριν από τη λήψη τους, όπως ορίζει η δικο­νο­μία.

Οι δικα­στές απέρ­ρι­ψαν τον μονα­δικό λόγο της προ­σφυ­γής. Έκριναν ότι η άτυπη παρα­χώ­ρηση του Ιουλίου 1964 δεν προ­κύ­πτει ούτε από τα έγγραφα της υπη­ρε­σίας ούτε από όσα προ­σκό­μισε η οικο­γέ­νεια. Τα στοι­χεία δεί­χνουν αντί­θετα ότι ο προ­σφεύ­γων εγκα­τα­στά­θηκε στην αγροι­κία το 1967. Εφόσον δεν απο­δεί­χθηκε νομή πριν από την 1 Ιανουα­ρίου 1965, το δικα­στή­ριο έκρινε ορθή την απόφαση της Επι­τρο­πής και αβά­σι­μους όλους τους αντί­θε­τους ισχυ­ρι­σμούς.