Καταλύματα στο συν, εστίαση στο πλην – Πού πηγαίνει το τουριστικό ευρώ

Πε­ρισ­σό­τε­ροι επι­σκέ­πτες, υψη­λό­τε­ρα έσοδα για τα κα­τα­λύ­μα­τα, αλλά λι­γό­τε­ρος τζί­ρος για τα εστια­τό­ρια, τις κα­φε­τέ­ριες και τα μπαρ. Αυτή είναι η αντί­φα­ση που απο­τυ­πώ­νουν τα στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ για το δεύ­τε­ρο τρί­μη­νο του 2026, σε μια πε­ρί­ο­δο κατά την οποία η του­ρι­στι­κή κί­νη­ση ενι­σχύ­θη­κε, χωρίς όμως τα οφέλη της να φθά­σουν με την ίδια έντα­ση σε όλους τους κλά­δους.

Ο κύ­κλος ερ­γα­σιών των κα­τα­λυ­μά­των αυ­ξή­θη­κε κατά 6,1%, στα 3,304 δισ. ευρώ, από 3,113 δισ. ευρώ το αντί­στοι­χο τρί­μη­νο του 2025. Την ίδια στιγ­μή, ο τζί­ρος της εστί­α­σης μειώ­θη­κε κατά 2,5%, στα 3,165 δισ. ευρώ, με τις απώ­λειες να ξε­περ­νούν τα 80 εκατ. ευρώ.

Μέσα σε έναν χρόνο οι ισορ­ρο­πί­ες αντι­στρά­φη­καν. Στο δεύ­τε­ρο τρί­μη­νο του 2025 η εστί­α­ση εμ­φά­νι­ζε τζίρο κατά 132 εκατ. ευρώ υψη­λό­τε­ρο από τα κα­τα­λύ­μα­τα. Εφέ­τος, τα κα­τα­λύ­μα­τα πέ­ρα­σαν μπρο­στά κατά 139 εκατ. ευρώ. Πρό­κει­ται για με­τα­τό­πι­ση άνω των 271 εκατ. ευρώ με­τα­ξύ των δύο κλά­δων.

Η κάμψη της εστί­α­σης δεν είναι συ­γκυ­ρια­κή. Είχε προη­γη­θεί μεί­ω­ση του τζί­ρου κατά 1,9% στο πρώτο τρί­μη­νο, γε­γο­νός που ση­μαί­νει ότι ο κλά­δος συ­μπλή­ρω­σε δύο δια­δο­χι­κά τρί­μη­να με αρ­νη­τι­κό πρό­ση­μο.

Η ακρί­βεια πε­ριό­ρι­σε την κα­τα­νά­λω­ση

Η πρώτη εξή­γη­ση βρί­σκε­ται στις τιμές. Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ, οι τιμές σε εστια­τό­ρια, ζα­χα­ρο­πλα­στεία, τα­χυ­φα­γεία και κυ­λι­κεία αυ­ξή­θη­καν σε ετή­σια βάση κατά 6,5% τον Απρί­λιο, 8,5% τον Μάιο και 8,3% τον Ιού­νιο.

Αυτό ση­μαί­νει ότι η μεί­ω­ση του τζί­ρου κατά 2,5% ση­μειώ­θη­κε παρά τις ση­μα­ντι­κές ανα­τι­μή­σεις στους τι­μο­κα­τα­λό­γους. Σε πραγ­μα­τι­κούς όρους, επο­μέ­νως, η πτώση της κα­τα­νά­λω­σης ήταν πολύ με­γα­λύ­τε­ρη: οι πε­λά­τες είτε πε­ριό­ρι­σαν τις εξό­δους τους είτε πα­ρήγ­γει­λαν λι­γό­τε­ρα σε κάθε επί­σκε­ψη.

Η πίεση δεν αφορά μόνο τους Ελ­λη­νες κα­τα­να­λω­τές. Τον Ιού­νιο οι αφί­ξεις ξένων τα­ξι­διω­τών αυ­ξή­θη­καν κατά 6,9%, αλλά οι τα­ξι­διω­τι­κές ει­σπρά­ξεις ενι­σχύ­θη­καν μόλις κατά 1,2%, σύμ­φω­να με την Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος. Η μέση δα­πά­νη ανά τα­ξί­δι μειώ­θη­κε κατά 6,2%.

Στο σύ­νο­λο του πρώ­του εξα­μή­νου, οι αφί­ξεις αυ­ξή­θη­καν κατά 15,4% και οι ει­σπρά­ξεις κατά 14,8%, ενώ η μέση δα­πά­νη ανά τα­ξί­δι υπο­χώ­ρη­σε κατά 0,6%. Η Ελ­λά­δα υπο­δέ­χε­ται, δη­λα­δή, πε­ρισ­σό­τε­ρους επι­σκέ­πτες, αλλά ο κα­θέ­νας από αυ­τούς δεν αφή­νει κατ’ ανά­γκην πε­ρισ­σό­τε­ρα χρή­μα­τα στην αγορά.

Πε­ρισ­σό­τε­ρες αγο­ρές από τα σού­περ μάρ­κετ

Μέρος της απά­ντη­σης βρί­σκε­ται στον τρόπο με τον οποίο ορ­γα­νώ­νουν πλέον τις δια­κο­πές τους οι του­ρί­στες. Οι αγο­ρές από σού­περ μάρ­κετ και το­πι­κά πα­ντο­πω­λεία δεν πε­ριο­ρί­ζο­νται στο νερό, στα ανα­ψυ­κτι­κά ή σε ορι­σμέ­να είδη πρώ­της ανά­γκης. Για ένα τμήμα των επι­σκε­πτών κα­λύ­πτουν πλέον πρω­ι­νά, ελα­φρά γεύ­μα­τα, ποτά και σνακ που πα­λαιό­τε­ρα θα αγο­ρά­ζο­νταν από επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης.

Ερευ­να της NielsenIQ σε 2.010 του­ρί­στες από 11 χώρες και σε 14 ελ­λη­νι­κούς προ­ο­ρι­σμούς έδει­ξε ότι το 94% πραγ­μα­το­ποί­η­σε αγο­ρές τρο­φί­μων και άλλων ειδών κα­θη­με­ρι­νής κα­τα­νά­λω­σης κατά τη διάρ­κεια των δια­κο­πών του.

Ακόμη πιο εν­δει­κτι­κά είναι τα στοι­χεία για την προ­ε­τοι­μα­σία γευ­μά­των. Το 23% των ξένων επι­σκε­πτών δη­λώ­νει ότι ετοι­μά­ζει πά­ντο­τε ή σχε­δόν πά­ντο­τε το πρω­ι­νό του, το 19% το με­ση­με­ρια­νό και το 15% το βρα­δι­νό. Πα­ράλ­λη­λα, το 41% προ­μη­θεύ­ε­ται ή ετοι­μά­ζει σνακ για την πα­ρα­λία.

Η τάση διευ­κο­λύ­νε­ται από την εξά­πλω­ση των βρα­χυ­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων και γε­νι­κό­τε­ρα των κα­τα­λυ­μά­των που δια­θέ­τουν κου­ζί­να ή ψυ­γείο. Ενας επι­σκέ­πτης μπο­ρεί να συ­νε­χί­ζει να βγαί­νει για φα­γη­τό, αλλά να πε­ριο­ρί­ζει τις επι­σκέ­ψεις του ή να επι­λέ­γει μόνο ένα κύριο γεύμα την ημέρα. Η δια­φο­ρά για την εστί­α­ση δεν βρί­σκε­ται απα­ραί­τη­τα στην πλήρη απώ­λεια του πε­λά­τη, αλλά στη μεί­ω­ση της συ­χνό­τη­τας και του μέσου λο­γα­ρια­σμού.

Η ενί­σχυ­ση των αγο­ρών από τους του­ρί­στες φαί­νε­ται και στις επι­δό­σεις του ορ­γα­νω­μέ­νου λια­νε­μπο­ρί­ου τρο­φί­μων. Στο πρώτο εξά­μη­νο του 2026 οι πω­λή­σεις αυ­ξή­θη­καν κατά 6,7% σε αξία. Στα νησιά του Αι­γαί­ου και του Ιο­νί­ου η άνο­δος έφθα­σε το 9%, ενώ στην Κρήτη δια­μορ­φώ­θη­κε στο 8,2%.

Τα στοι­χεία αυτά δεν απο­δει­κνύ­ουν ότι κάθε επι­πλέ­ον ευρώ στο σού­περ μάρ­κετ αφαι­ρέ­θη­κε από μια τα­βέρ­να ή ένα καφέ. Δεί­χνουν, όμως, ότι η του­ρι­στι­κή δα­πά­νη μοι­ρά­ζε­ται πλέον σε πε­ρισ­σό­τε­ρα ση­μεία και ότι ένα μέρος της κα­θη­με­ρι­νής κα­τα­νά­λω­σης με­τα­φέ­ρε­ται από το τρα­πέ­ζι του εστια­το­ρί­ου στο δω­μά­τιο, στην πα­ρα­λία ή στη βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση.

 Οι με­γά­λες απο­κλί­σεις στους προ­ο­ρι­σμούς

Η δια­φο­ρε­τι­κή πο­ρεία κα­τα­λυ­μά­των και εστί­α­σης είναι ορατή σε αρ­κε­τές του­ρι­στι­κές πε­ριο­χές. Στη Θεσ­σα­λο­νί­κη ο τζί­ρος των κα­τα­λυ­μά­των αυ­ξή­θη­κε κατά 13,8%, ενώ της εστί­α­σης μειώ­θη­κε κατά 7,7%. Στη Χαλ­κι­δι­κή οι αντί­στοι­χες με­τα­βο­λές ήταν +2% και -7,3%, στην Κω +4,6% και -6,9% και στο Ηρά­κλειο +12,2% και -3,1%.

Η ει­κό­να δεν είναι ίδια πα­ντού. Σε πε­ριο­χές όπως η Πάρος, η Μήλος, η Νάξος και τα Χανιά, κα­τα­λύ­μα­τα και εστί­α­ση κι­νή­θη­καν ταυ­τό­χρο­να ανο­δι­κά. Οι δια­φο­ρές συν­δέ­ο­νται με το προ­φίλ των επι­σκε­πτών, τη διάρ­κεια πα­ρα­μο­νής, το είδος των κα­τα­λυ­μά­των και, κυ­ρί­ως, την οι­κο­νο­μι­κή δυ­να­τό­τη­τα του του­ρι­στι­κού κοι­νού κάθε προ­ο­ρι­σμού.

Υπάρ­χει, επί­σης, μια στα­τι­στι­κή ιδιαι­τε­ρό­τη­τα. Η ΕΛ­ΣΤΑΤ κα­τα­τάσ­σει τις επι­χει­ρή­σεις με βάση την κύρια δρα­στη­ριό­τη­τά τους. Εσοδα από εστια­τό­ρια και μπαρ που λει­τουρ­γούν μέσα σε ξε­νο­δο­χεία, κάτω από το ίδιο ΑΦΜ, μπο­ρούν επο­μέ­νως να κα­τα­γρά­φο­νται στον κύκλο ερ­γα­σιών των κα­τα­λυ­μά­των και όχι στην ανε­ξάρ­τη­τη εστί­α­ση. Το ίδιο ισχύ­ει για τα πα­κέ­τα all-inclusive, όπου η δα­πά­νη για φα­γη­τό και ποτό πα­ρα­μέ­νει μέσα στο ξε­νο­δο­χεια­κό προ­ϊ­όν.

Η υπο­χώ­ρη­ση της εστί­α­σης δεν ση­μαί­νει, συ­νε­πώς, ότι οι του­ρί­στες στα­μά­τη­σαν να τρώνε έξω. Δεί­χνει ότι γί­νο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρο επι­λε­κτι­κοί: πε­ριο­ρί­ζουν τα γεύ­μα­τα εκτός κα­τα­λύ­μα­τος, μειώ­νουν τον μέσο λο­γα­ρια­σμό, αγο­ρά­ζουν πε­ρισ­σό­τε­ρα προ­ϊ­ό­ντα από το λια­νε­μπό­ριο ή κα­λύ­πτουν μέρος των ανα­γκών τους μέσα στο ξε­νο­δο­χείο.

Ο του­ρί­στας δεν έχει εξα­φα­νι­στεί από την εστί­α­ση. Εκεί­νο που χά­νε­ται είναι ένα μέρος της δα­πά­νης του – και, σε μια αγορά με αυ­ξη­μέ­να λει­τουρ­γι­κά κόστη και μικρά πε­ρι­θώ­ρια κέρ­δους, αυτή η δια­φο­ρά είναι αρ­κε­τή για να γυ­ρί­σει τον τζίρο σε αρ­νη­τι­κό πρό­ση­μο.

Πηγή: moneyreview.gr