Ψηφιοποιημένη Γραφειοκρατία: Το Μεγάλο Εμπόδιο που Απειλεί το Ελληνικό Yachting

• Μιχάλης Ροδίτης: «Δεν γίνεται να έχουμε ψηφιακές πλατφόρμες του 2026 και διοικητική νοοτροπία του 1980» • Ο ναυτιλιακός πράκτορας και διευθυντής της Μαρίνας Ρόδου, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον του ελληνικού θαλάσσιου τουρισμού • Σε πλήρη εξέλιξη οι ετοιμασίες για μεγάλο άνοιγμα στην Νέα Μαρίνα

Η Ελλάδα κατέχει ένα από τα ισχυρότερα φυσικά πλεονεκτήματα στον παγκόσμιο χάρτη του θαλάσσιου τουρισμού. Τα καταγάλανα νερά, τα εκατοντάδες νησιά και το μοναδικό νησιωτικό σύμπλεγμα της χώρας καθιστούν την ελληνική επικράτεια έναν από τους πλέον ελκυστικούς προορισμούς για το διεθνές yachting. Ωστόσο, πίσω από την ειδυλλιακή εικόνα και τις διακηρύξεις περί «ψηφιακού μετασχηματισμού», η πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά οι επαγγελματίες του κλάδου, οι πλοιοκτήτες, οι καπετάνιοι και οι διαχειριστές σκαφών είναι τελείως διαφορετική.
Η ηλεκτρονική διακυβέρνηση στον θαλάσσιο τουρισμό κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μια ακόμη ελληνική «φούσκα». Παρά τη δημιουργία σύγχρονων ψηφιακών εφαρμογών, η βαθιά ριζωμένη γραφειοκρατία, η πολυδιάσπαση των ελέγχων και ο φόβος ανάληψης ευθύνης από τη διοίκηση ακυρώνουν στην πράξη τα οφέλη της τεχνολογίας.
Για τα οξύτερα προβλήματα του κλάδου, τις αγκυλώσεις του Υπουργείου Ναυτιλίας, αλλά και τις σημαντικές αναπτυξιακές προοπτικές της Δωδεκανήσου, μίλησε στην ‘δ’ ο ναυτιλιακός πράκτορας και διευθυντής της Μαρίνας Ρόδου, κ. Μιχάλης Ροδίτης.

«Ψηφιοποιημένη Γραφειοκρατία»  αντί για ουσιαστικό  μετασχηματισμό

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει σημαντική συζήτηση για την εισαγωγή εργαλείων όπως το e-Charter και το e-CharterPermission, τα οποία σχεδιάστηκαν με στόχο την απλοποίηση των διαδικασιών, τη μείωση των καθυστερήσεων και τη μετάβαση του ελληνικού yachting σε μια νέα ψηφιακή εποχή. Αν και τα εργαλεία αυτά αποτελούν αναμφισβήτητα βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, η εφαρμογή τους στην καθημερινότητα προσκρούει στη διοικητική δυσκαμψία.
Όπως επισημαίνει με κατηγορηματικό τρόπο ο κ. Μιχάλης Ροδίτης:
«Δημιουργούμε εφαρμογές όπως το e-CharterPermission και το e-Charter, μιλάμε για ψηφιακό μετασχηματισμό, απλοποίηση διαδικασιών και μετάβαση του yachting στη νέα εποχή. Και πράγματι, τα εργαλεία αυτά αποτελούν σημαντικά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση.
Όμως η τεχνολογία από μόνη της δεν μπορεί να αλλάξει ένα σύστημα που εξακολουθεί να λειτουργεί με τη λογική της γραφειοκρατίας, της υπερβολικής διαδικαστικής αυστηρότητας και -κυρίως- του φόβου ανάληψης ευθύνης. Δεν γίνεται να έχουμε ψηφιακές πλατφόρμες του 2026 και διοικητική νοοτροπία του 1980».
Το κύριο πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι η ψηφιακή υποβολή των εγγράφων δεν καταργεί την απαίτηση για φυσική παρουσία και έλεγχο. Αντί το σύστημα να λειτουργεί ως ένα πραγματικό «one-stop shop», μετατρέπεται σε μια διπλή διαδικασία, όπου η τεχνολογία προστίθεται πάνω στην προϋπάρχουσα γραφειοκρατία.
«Όταν μια διαδικασία υποτίθεται ότι είναι ηλεκτρονική και “one-stop”, αλλά στο τέλος απαιτεί ξανά ανθρώπινη κρίση, διαδοχικές εγκρίσεις, ερμηνείες και πρακτικές που διαφέρουν από Λιμενική Αρχή σε Λιμενική Αρχή (μέσα στην Ελλάδα) τότε δεν έχουμε πραγματικό ψηφιακό μετασχηματισμό. Έχουμε ψηφιοποιημένη γραφειοκρατία. Και το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι έτσι η Ελλάδα χάνει το ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα στο yachting».

Το αλαλούμ στα  Λιμεναρχεία και οι «αναλογικές» απαιτήσεις
Η εικόνα που μεταφέρουν οι επαγγελματίες του χώρου αναδεικνύει το χάσμα ανάμεσα στις εξαγγελίες της κεντρικής διοίκησης και την πρακτική εφαρμογή στα κατά τόπους λιμεναρχεία και τελωνεία.
«Ζούμε στην εποχή της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης των εφαρμογών που έχουν κάνει τη ζωή μας πιο εύκολη σε διάφορες υπηρεσίες, όπως είναι η ΑΑΔΕ, όπως είναι τα τελωνεία κλπ. Το πρόβλημά μας παραμένει το Υπουργείο Ναυτιλίας, το οποίο δεν μπορεί να ξεκολλήσει από τη γραφειοκρατία άλλων δεκαετιών –και μάλλον, δεν θέλει. Όσο και να φωνάζει ο κάθε υπουργός, η κατάσταση δεν λέει ν’ αλλάξει».
Σύμφωνα με τον κ. Ροδίτη, παρά την ύπαρξη των ηλεκτρονικών πλατφορμών, η καθημερινή ταλαιπωρία των πληρωμάτων και των επισκεπτών παραμένει αμείωτη:
«Ενώ υπάρχουν ψηφιακές εφαρμογές για τη διευκόλυνση της διακίνησης των σκαφών, είτε το e-charter είτε το e-charter permission, εντούτοις στα λιμεναρχεία — και το κάθε λιμεναρχείο βέβαια με τον δικό του τρόπο — ζητάνε εκτύπωση του αποτελέσματος της ηλεκτρονικής εφαρμογής και προσκόμισή του στο λιμεναρχείο για περαιτέρω έλεγχο. Πείτε μου τι θα αλλάξει στη διαδρομή; Σήμερα που ζούμε στην εποχή του AI! Δεν υπάρχει AI για το Υπουργείο Ναυτιλίας και για το Λιμενικό Σώμα…. Υπάρχει μόνο η ταλαιπωρία του επισκέπτη».
Παράλληλα, οι απαιτήσεις ορισμένων ελεγκτικών αρχών αγγίζουν τα όρια του παραλόγου, επιβαρύνοντας τους τουρίστες με αναχρονιστικές διαδικασίες που δεν συνάδουν με μια σύγχρονη τουριστική χώρα:
«Ζητάνε από τον πελάτη (τον ιδιοκτήτη σκαφών) ο οποίος έρχεται για διακοπές στη Ρόδο, να έχει μαζί του προ δεκαπενταετίας και εικοσαετίας όλο τον φάκελο του σκάφους του για το ΦΠΑ κλπ. Ζητάνε τις 30 σελίδες του διαβατηρίου του να τις βγάλουν φωτοτυπία και να τις σκανάρουν στο σύστημα. Πράγματα τα οποία δεν ταιριάζουν σε μια τουριστική και κυρίως ευρωπαϊκή χώρα».

Η έλλειψη ενιαίας πολιτικής και ο κίνδυνος από τον ανταγωνισμό
Ένα από τα πλέον ανησυχητικά στοιχεία που επισημαίνονται είναι η απουσία ομοιόμορφης αντιμετώπισης από λιμάνι σε λιμάνι. Η έλλειψη ενιαίων κανόνων δημιουργεί κλίμα αβεβαιότητας στους διεθνείς ναυλομεσίτες (brokers) και στους πλοιάρχους (captains), οι οποίοι αναζητούν σταθερότητα και προβλεψιμότητα.
«Να σημειώσω ότι δεν μιλάμε για πρόβλημα μόνο σε τοπικό επίπεδο. Μιλάμε για την κατάσταση σε πανελλαδικό επίπεδο. Εξαιρέσεις υπάρχουν. Ευτυχώς η Ρόδος έχει μία λογική αντιμετώπιση των πραγμάτων. Αλλά η Ρόδος δεν φτάνει. Όταν το σκάφος έρθει στη Ρόδο είναι όλα καλά. Πάει στη Λέρο, δημιουργείται πανικός. Πάει στην Κάλυμνο, τρεις φορές χειρότερα. Πάει στην Αθήνα, ακόμα πιο χειρότερα. Οπότε δεν φτάνει ένας κούκος να φέρει την άνοιξη. Πρέπει να υπάρξει μία ενιαία πολιτική. Αλλιώς θα το χάσουμε το παιχνίδι του θαλάσσιου τουρισμού».
Τονίζεται, μάλιστα, ότι το πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι τιμολογιακό. Η χώρα μας, παραμένει ιδιαίτερα ανταγωνιστική στις τιμές και διαθέτει απαράμιλλη φυσική ομορφιά. Το εμπόδιο είναι αμιγώς θεσμικό και διοικητικό:
«Δεν έχει να κάνει με το οικονομικό κομμάτι. Η Ελλάδα είναι πολύ φθηνότερη. Είμαστε ελκυστικοί και βεβαίως τα νησιά μας είναι ό,τι πιο ελκυστικό υπάρχει στην αγορά. Το πρόβλημα είναι το γραφειοκρατικό, το οποίο τους απωθεί. Ο διεθνής πελάτης, ο yacht manager, ο broker και ο captain δεν ενδιαφέρονται για το πόσο όμορφη είναι η εφαρμογή. Θέλουν ταχύτητα, σαφήνεια, προβλεψιμότητα και μία διαδικασία που λειτουργεί».
Την ίδια ώρα, ο κίνδυνος απώλειας μεριδίου αγοράς από γειτονικές χώρες είναι ορατός, ιδιαίτερα όταν οι οικονομικές συνθήκες στις ανταγωνίστριες αγορές σταθεροποιηθούν:
«Αργά ή γρήγορα η Τουρκία θα βγει από την κρίση που έχει με το κόστος και με τον πληθωρισμό. Και θα έχουμε πάλι τα ίδια. Αν θέλουμε πραγματικά η Ελλάδα να γίνει διεθνής προορισμός yachting, πρέπει να περάσουμε από το “ψηφιοποιώ τη διαδικασία” στο “καταργώ τα περιττά στάδια της διαδικασίας”. Γιατί διαφορετικά θα συνεχίσουμε να έχουμε εξαιρετικές ιδέες, εξαιρετικές πλατφόρμες και εξαιρετικούς επαγγελματίες — αλλά ένα κράτος που φοβάται να τους αφήσει να λειτουργήσουν».
Η Ρόδος ως παράδειγμα ανάπτυξης: Υψηλές πληρότητες και νέες επενδύσεις στη Μαρίνα
Παρά τις γενικότερες αγκυλώσεις του κρατικού μηχανισμού, η Μαρίνα της Ρόδου αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση, επιδεικνύοντας υψηλά ποσοστά πληρότητας και σημαντικά αναπτυξιακά έργα που επαναπροσδιορίζουν τις παρεχόμενες υπηρεσίες στην περιοχή.
Αναφερόμενος στην πορεία και το μέλλον της Μαρίνας Ρόδου, ο κ. Ροδίτης σημειώνει:
«Η Μαρίνα, όπως όλοι βλεπουμε, εξελίσσεται. Μεγάλα σκάφη πλέον έρχονται στην Ρόδο. Η πληρότητά μας είναι στο 85% κατά μέσο όρο. Όλα πάνε πάρα πολύ καλά. Οι περισσότεροι χώροι έχουν εκμεταλλευτεί και έχουν παραδοθεί και στους χρήστες και στους επισκέπτες».
Παράλληλα, ανακοίνωσε δύο σημαντικές νέες υποδομές που εισέρχονται σε τροχιά υλοποίησης:
1. Το Ναυπηγείο (Dry Dock):
«Το ναυπηγείο θα ξεκινήσει την 1η Σεπτεμβρίου -το Dry Dock δηλαδή».
2. Το «Fashion Village»:
«Σε λίγο ξεκινάει και το Fashion Village, το οποίο θα ξεκινήσει να αναπτύσσεται από τον Οκτώβριο. Ένας μεγάλος χώρος όπου θα υπάρχουν καταστήματα κλπ. Θα το ανακοινώσουμε επίσημα τις επόμενες μέρες. Θα είναι ένα είδος ανοιχτού mall με πολλά περισσότερα πράγματα από καταστήματα. Θα είναι φιλικό προς τον επισκέπτη και τον ντόπιο — και για shopping, και για φαγητό, για καφέ, για περίπατο, για δραστηριότητες κ.λ.π».
Ο θαλάσσιος τουρισμός αποτελεί έναν από τους βασικότερους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας και της νησιωτικής ανάπτυξης. Η τεχνολογία προσφέρει τα κατάλληλα εργαλεία, αλλά η ψηφιοποίηση χωρίς την κατάργηση των περιττών διοικητικών σταδίων συνιστά ημίμετρο.
Όπως καταλήγει ο κ. Ροδίτης, η πρόκληση της επόμενης ημέρας δεν είναι τεχνολογική, αλλά θεσμική και πολιτική:
«Το μέλλον δεν θα το σταματήσει η έλλειψη τεχνολογίας. Θα το σταματήσει η γραφειοκρατία, ο φόβος της ευθύνης και η προσκόλληση στο κατεστημένο. Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο εμπόδιο που πρέπει να ξεπεράσει σήμερα το ελληνικό yachting».