Τουρισμός: Φτωχός συγγενής κάμπινγκ και τροχόσπιτα

Την ώρα που η Ευρώπη επα­να­προσ­διο­ρί­ζει το μοντέλο του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης επεν­δύ­ο­ντας σε πιο βιώ­σι­μες μορφές δια­κο­πών, η Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί να αντι­με­τω­πί­ζει τον κατα­σκη­νω­τικό του­ρι­σμό ως μια δρα­στη­ριό­τητα δεύ­τε­ρης κατη­γο­ρίας. Η άνοδος του κόστους μετα­κι­νή­σεων, οι γεω­πο­λι­τι­κές ανα­τα­ρά­ξεις στη Μέση Ανατολή, η ανάγκη για οικο­νο­μι­κό­τε­ρες δια­κο­πές και η στροφή των ταξι­διω­τών προς τη φύση έχουν οδη­γή­σει σε πραγ­μα­τική έκρηξη του κάμπινγκ και των αυτο­κι­νού­με­νων τρο­χό­σπι­των σε ολό­κληρη την Ευρώπη.

Του­ρι­σμός και περι­βαλ­λο­ντικά οφέλη

Στη χώρα μας, όμως, η ανά­πτυξη του κλάδου παρα­μέ­νει περιο­ρι­σμένη, εγκλω­βι­σμένη ανάμεσα σε ελλι­πείς υπο­δο­μές, θεσμι­κές ασά­φειες και μια δια­χρο­νική καχυ­πο­ψία απέ­να­ντι σε μια μορφή του­ρι­σμού που θα μπο­ρούσε να προ­σφέ­ρει σημα­ντικά οικο­νο­μικά και περι­βαλ­λο­ντικά οφέλη. Τα στοι­χεία απο­τυ­πώ­νουν ξεκά­θαρα τη διαφορά. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις σε κάμπινγκ στα κράτη-μέλη της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης ανήλθαν σε 413 εκα­τομ­μύ­ρια, σημειώ­νο­ντας αύξηση 28,5% σε σχέση με το 2015, επίδοση που ξεπερνά αισθητά τη δυνα­μική του ξενο­δο­χεια­κού κλάδου.

Περι­θώ­ρια ανά­πτυ­ξης

Αντι­θέ­τως, η Ελλάδα παρα­μέ­νει εκτός της ευρω­παϊ­κής πρω­το­πο­ρίας, με τις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις σε οργα­νω­μένα κάμπινγκ να αντι­στοι­χούν σε λιγό­τερο από το 1% του συνο­λι­κού του­ρι­στι­κού όγκου της χώρας, όταν ο μέσος όρος στην Ευρω­παϊκή Ενωση φθάνει το 13,4%.

Η εικόνα της ελλη­νι­κής αγοράς δείχνει ότι υπάρ­χουν σημα­ντικά περι­θώ­ρια ανά­πτυ­ξης. Σύμφωνα με μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ, το 2024 λει­τουρ­γού­σαν 293 οργα­νω­μένα κάμπινγκ με 22.830 θέσεις και 1.149 οικί­σκους.

Ωστόσο, η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των μονάδων ανήκει στις χαμη­λό­τε­ρες κατη­γο­ρίες ποιό­τη­τας, καθώς το 65% είναι δύο αστέρων και το 21% τριών αστέρων. Αντί­θετα, οι υψη­λό­τε­ρων προ­δια­γρα­φών μονάδες, όπως τα glamping, παρα­μέ­νουν ελά­χι­στες, καθώς μόλις το 7% δια­θέ­τει τέσσερα αστέρια και μόλις το 1% πέντε αστέρια. Η εικόνα αυτή απο­τυ­πώ­νει μια αγορά που δεν έχει ακο­λου­θή­σει τις διε­θνείς εξε­λί­ξεις.

Πολλές εγκα­τα­στά­σεις παρα­μέ­νουν παλαιές, οι επεν­δύ­σεις είναι περιο­ρι­σμέ­νες, ενώ η του­ρι­στική πολι­τική εξα­κο­λου­θεί να δίνει προ­τε­ραιό­τητα στα ξενο­δο­χεία και στη βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ο κατα­σκη­νω­τι­κός του­ρι­σμός να αδυ­να­τεί να λει­τουρ­γή­σει ως εργα­λείο απο­συμ­φό­ρη­σης υπερ­κο­ρε­σμέ­νων προ­ο­ρι­σμών και επι­μή­κυν­σης της του­ρι­στι­κής περιό­δου.

Ενδει­κτικό της απου­σίας ολο­κλη­ρω­μέ­νου σχε­δια­σμού είναι και το νέο υπό κατάρ­τιση Ειδικό Χωρο­τα­ξικό Πλαίσιο για τον Του­ρι­σμό, μια εκδοχή του οποίου παρου­σί­α­σαν τα υπουρ­γεία Περι­βάλ­λο­ντος και Του­ρι­σμού. Παρότι οι οργα­νω­μέ­νες του­ρι­στι­κές κατα­σκη­νώ­σεις ανα­γνω­ρί­ζο­νται πλέον επι­σή­μως ως κύρια ξενο­δο­χειακά κατα­λύ­ματα, δεν υπάρχει ειδικό κεφά­λαιο που να χαράσ­σει ανα­πτυ­ξιακή στρα­τη­γική για τα κάμπινγκ ή τον του­ρι­σμό με αυτο­κι­νού­μενα και ρυμουλ­κού­μενα τρο­χό­σπιτα.

Το νέο πλαίσιο ανα­φέ­ρε­ται γενικά στην ανάγκη ανά­πτυ­ξης ήπιων και εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού, ιδιαί­τερα σε περιο­χές που αντι­με­τω­πί­ζουν περι­βαλ­λο­ντι­κές πιέσεις, χωρίς όμως να εξει­δι­κεύει τον ρόλο που μπορεί να δια­δρα­μα­τί­σει ο κατα­σκη­νω­τι­κός του­ρι­σμός. Ετσι, ένας κλάδος που διεθνώς εξε­λίσ­σε­ται σε στρα­τη­γικό εργα­λείο βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης εξα­κο­λου­θεί να κινεί­ται στην Ελλάδα χωρίς συγκε­κρι­μένο σχέδιο.

Οι οργα­νω­μέ­νες κατα­σκη­νώ­σεις

Παρά τα προ­βλή­ματα, ο πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ενωσης Ιδιο­κτη­τών Κάμπινγκ, Κων­στα­ντί­νος Παπα­δό­που­λος, εμφα­νί­ζε­ται συγκρα­τη­μένα αισιό­δο­ξος. Οπως σημειώ­νει, ακόμη και υπό τη σκιά των εξε­λί­ξεων στη Μέση Ανατολή, «ο του­ρι­σμός αρρω­σταί­νει, δεν πεθαί­νει», εκφρά­ζο­ντας την εκτί­μηση ότι ο οργα­νω­μέ­νος κλάδος δεν αντι­με­τω­πί­ζει σοβαρά προ­βλή­ματα λει­τουρ­γίας.

Ο ίδιος επι­ση­μαί­νει ότι οι οργα­νω­μέ­νες κατα­σκη­νώ­σεις απο­τε­λούν κύρια του­ρι­στικά κατα­λύ­ματα και ότι οι έλεγχοι του ΕΟΤ δια­σφα­λί­ζουν σε μεγάλο βαθμό την ποιό­τητα των υπη­ρε­σιών, αν και θεωρεί απα­ραί­τητη την εντα­τι­κο­ποί­ησή τους σε μονάδες που δεν πληρούν τις προ­δια­γρα­φές. Αντι­θέ­τως, σοβαρές αντι­δρά­σεις είχε προ­κα­λέ­σει το προη­γού­μενο διά­στημα το θεσμικό πλαίσιο που αφο­ρούσε τα αυτο­κι­νού­μενα τρο­χό­σπιτα. Ο νόμος 5170/2025 και οι προ­βλέ­ψεις του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλο­φο­ρίας δημιούρ­γη­σαν την εντύ­πωση ότι απα­γο­ρεύ­ε­ται ουσια­στικά κάθε στάθ­μευση αυτο­κι­νού­με­νων εκτός οργα­νω­μέ­νων κάμπινγκ.

Οι αντι­δρά­σεις τόσο της Ελλη­νι­κής Λέσχης Αυτο­κι­νού­με­νων Τρο­χό­σπι­των όσο και ευρω­παϊ­κών οργα­νώ­σεων ήταν έντονες, με απο­τέ­λε­σμα η Ελλη­νική Αστυ­νο­μία να εκδώσει στις αρχές του 2026 διευ­κρι­νι­στική εγκύ­κλιο. Σύμφωνα με αυτή, τα αυτο­κι­νού­μενα έως 7,5 μ. μπορούν να σταθ­μεύ­ουν όπου επι­τρέ­πε­ται και για τα υπό­λοιπα οχήματα, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι δεν ανα­πτύσ­σουν κατα­σκη­νω­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις, όπως τρα­πέ­ζια, καρέ­κλες ή ψηστα­ριές.

Προ­βλή­ματα

Παρά τη διευ­κρί­νιση, τα προ­βλή­ματα συνε­χί­ζο­νται. Η πρό­ε­δρος της Ελλη­νι­κής Λέσχης Αυτο­κι­νού­με­νων Τρο­χό­σπι­των, Στε­φα­νία Παπα­δάκη, καταγ­γέλ­λει ότι αρκετές δημο­τι­κές και αστυ­νο­μι­κές αρχές εξα­κο­λου­θούν να επι­βάλ­λουν πρό­στιμα λόγω λαν­θα­σμέ­νης ερμη­νείας του νόμου. Οπως σημειώ­νει, τα μέλη της λέσχης έχουν πλέον μαζί τους μετα­φρα­σμένη σε πέντε γλώσσες τόσο τη νομο­θε­σία όσο και τη σχετική εγκύ­κλιο προ­κει­μέ­νου να απο­δει­κνύ­ουν τα δικαιώ­ματά τους κατά τους ελέγ­χους.

Η ίδια υπο­γραμ­μί­ζει ότι τα αυτο­κι­νού­μενα αντι­με­τω­πί­ζο­νται στην Ελλάδα δια­φο­ρε­τικά από ό,τι στην υπό­λοιπη Ευρώπη, παρά το γεγονός ότι απο­τε­λούν κανο­νικά οχήματα, με τέλη κυκλο­φο­ρίας, ΚΤΕΟ, ασφά­λιση και φορο­λο­γι­κές υπο­χρε­ώ­σεις αντί­στοι­χες ενός ΙΧ. Στην Ελλάδα κυκλο­φο­ρούν περίπου 1.200 αυτο­κι­νού­μενα με ελλη­νι­κές πινα­κί­δες, ενώ το 2024 επι­σκέ­φθη­καν τη χώρα περίπου 50.000 αυτο­κι­νού­μενα από το εξω­τε­ρικό. Παρ’ όλα αυτά, η χώρα εξα­κο­λου­θεί να στε­ρεί­ται οργα­νω­μέ­νων camper stops για προ­σω­ρινή στάση, ανε­φο­δια­σμό και εξυ­πη­ρέ­τηση των ταξι­διω­τών.

Ευρώπη και Ελλάδα

Οι δια­φο­ρές ανάμεσα στην Ελλάδα και την υπό­λοιπη Ευρώπη σε ό,τι αφορά τον κατα­σκη­νω­τικό του­ρι­σμό είναι εντυ­πω­σια­κές. Στην Ισπανία, ο αριθμός των ταξι­διω­τών που επι­λέ­γουν κάμπινγκ αυξή­θηκε κατά 26% σε σχέση με το 2019, ενώ τα τρο­χό­σπιτα σχεδόν τρι­πλα­σιά­στη­καν μέσα σε μία δεκα­ε­τία, φθά­νο­ντας τις 137.000 μονάδες.

Στην Αυστρία, ο κατα­σκη­νω­τι­κός του­ρι­σμός απο­τε­λεί πλέον μέρος της εθνικής του­ρι­στι­κής στρα­τη­γι­κής έως το 2030, με στόχο την αύξηση των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων κατά περίπου 50% σε σχέση με το 2019. Η έμφαση δίνεται στην ανα­βάθ­μιση της ποιό­τη­τας, στην ανά­πτυξη του glamping, αλλά και στην επέ­κταση της χει­με­ρι­νής κατα­σκή­νω­σης ως προϊόν υψηλής προ­στι­θέ­με­νης αξίας. Αντί­στοιχη είναι η εικόνα και στην Τσεχία, όπου μετά την παν­δη­μία κατα­γρά­φε­ται θεα­μα­τική αύξηση του ενδια­φέ­ρο­ντος για κάμπινγκ και αυτο­κι­νού­μενα.

Η Ελλάδα δια­θέ­τει όλα τα φυσικά πλε­ο­νε­κτή­ματα για να εξε­λι­χθεί σε κορυ­φαίο προ­ο­ρι­σμό κατα­σκη­νω­τι­κού του­ρι­σμού: χιλιά­δες χιλιό­με­τρα ακτο­γραμ­μής, ήπιο κλίμα σχεδόν ολό­κληρο τον χρόνο, μονα­δικά ορεινά τοπία και μεγάλη γεω­γρα­φική ποι­κι­λία. Εκείνο που εξα­κο­λου­θεί να απου­σιά­ζει είναι μια συνε­κτική στρα­τη­γική που θα συν­δυά­ζει σύγ­χρο­νες υπο­δο­μές, ξεκά­θα­ρους κανόνες, επεν­δύ­σεις σε ποιο­τι­κές μονάδες και δημιουρ­γία οργα­νω­μέ­νων χώρων εξυ­πη­ρέ­τη­σης για τα αυτο­κι­νού­μενα.

Πηγή: ot.gr