Η σιωπηρή παράταση του Ταμείου Ανάκαμψης για την Ελλάδα

Σιωπηρή μεν, παράταση δε, έλαβε το Ταμείο Ανάκαμψης στην Ελλάδα. Η παράταση δεν αφορά μόνον τα 2 δισ. ευρώ που έλαβε η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα από το σκέλος των δανείων του ΤΑΑ και τα οποία θα διοχετευθούν μετά την 1η Σεπτεμβρίου 2026 στην ελληνική αγορά, αλλά και μεγάλα έργα που εντάχθηκαν στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Ταμείου Ανάκαμψης τους τελευταίους μήνες.

Πρόκειται για τουλάχιστον δύο έργα ύψους 700 εκατ. ευρώ, που εντάχθηκαν πριν από λίγες ημέρες στο ΤΑΑ και αφορούν στους μικροδορυφόρους ύψους 350 εκατ. ευρώ και το mega-εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ Gigafactory), ύψους επίσης 350 εκατ. ευρώ. Οι πόροι αυτοί επισήμως θα δαπανηθούν μετά το ορόσημο της 31ης  Αυγούστου 2026 και σε μια περίοδο 4ετίας (τουλάχιστον). Έτσι, πόροι 2,7 δισ. ευρώ ή περίπου το 8% του προϋπολογισμού του προγράμματος πήρε παράταση στη δημιουργία δαπανών.

Επίσης, μια σειρά έργων έχει λάβει παράταση υλοποίησης ολίγων μηνών. Συγκεκριμένα, με απόφαση του αν. υπουργού Εθνικής Οικονομίας, Νίκου Παπαθανάση, τουλάχιστον 11 έργα του ΤΑΑ που υλοποιεί το υπ. Ψηφιακής Διακυβέρνησης έλαβαν ως ημερομηνία ολοκλήρωσης την 31η Οκτωβρίου 2026. Πρόκειται για τα έργα:

Υπηρεσίες Προστιθέμενης Αξίας για την Υποστήριξη της υλοποίησης των Έργων 1 & 2 της Δράσης «Ψηφιακός Μετασχηματισμός Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων».
Ψηφιακός Μετασχηματισμός Επιχειρήσεων.
Ετοιμότητα υποδομών για έξυπνα κτίρια.
Ενίσχυση της συνδεσιμότητας υπερ-υψηλών ταχυτήτων μέσω προγράμματος επιδότησης Gigabit (Gigabit Voucher Scheme).
Μετασχηματισμός δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας στη γενική κυβέρνηση.
Ψηφιοποίηση και Ανάπτυξη Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος για τη διαχείριση, διατήρηση, διάθεση και ανάδειξη των αρχείων που φυλάσσονται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους.
Ψηφιοποίηση Αρχείων Δεδομένων του υπουργείου Δικαιοσύνης.
Νέο Σύστημα Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων.
Ψηφιοποίηση Αρχείων του Δημόσιου Συστήματος Υγείας.
Ενιαία Ψηφιακή Υποδομή για την Εξυπηρέτηση Πολιτών και Επιχειρήσεων και τέλος,
Υπηρεσίες επικοινωνίας της Δημόσιας Διοίκησης με τους πολίτες και τις επιχειρήσεις μέσω αποστολής μηνυμάτων.
Όλα τα παραπάνω έργα είχαν ορισμένη λήξη στις 31 Ιουλίου 2026, αλλά τελικά έλαβαν τρίμηνη παράταση. Στην απόφαση, πάντως, ορίζεται ότι «η ημερομηνία έκδοσης των απαιτούμενων, κατά περίπτωση, εγγράφων τεκμηρίωσης της επίτευξης των οροσήμων και στόχων του ΕΣΑΑ δεν δύναται να υπερβαίνει την 31η.08.2026». Με άλλα λόγια, η λήξη των έργων μπορεί να γίνει και μετά την 31η Αυγούστου 2026, εφόσον όμως έχουν επιτευχθεί τα ορόσημα που συνοδεύουν τα αιτήματα πληρωμών.

Εκτιμάται ότι θα υπάρξουν και άλλες αντίστοιχες παρατάσεις της λήξης των έργων και άλλων φορέων του Δημοσίου. Ωστόσο, θα πρέπει να επισημανθεί ότι το πλαίσιο εδώ είναι ασφυκτικό και το περιθώριο που έχει συμφωνηθεί με τη Κομισιόν είναι οι λήξεις έργων να μην ξεπεράσουν την 31η Δεκεμβρίου 2026 – και φυσικά οι πράξεις που θα γίνουν δεν θα σχετίζονται με ορόσημα που βαρύνουν τα αιτήματα πληρωμών.

Σημειώνεται ότι οι πληρωμές των έργων θα γίνουν σίγουρα μετά το τέλος Σεπτεμβρίου 2026, που οι ελληνικές αρχές θα υποβάλλουν τα δύο τελικά αιτήματα πληρωμών (δάνεια και επιχορηγήσεις) από το Ταμείο Ανάκαμψης, ύψους περίπου 10 δισ. ευρώ. Μάλιστα, με δεδομένο ότι θα απαιτηθεί από την Κομισιόν, είναι σίγουρο ότι μεγάλο μέρος των πληρωμών θα γίνουν ακόμη και μέσα στο α’ εξάμηνο του 2027.

Το σίγουρο είναι ότι η κυβέρνηση έχει λάβει μια «σιωπηλή» παράταση όχι μόνο στη λήξη και παράδοση των έργων, αλλά και για να δημιουργήσει δαπάνες του προγράμματος μετά το ορόσημο της 31η Αυγούστου 2026.

Στην Κοζάνη το ΑΙ Gigafactory
Κι ενώ για τα 2 δισ. ευρώ δανείων του ΤΑΑ θα πρέπει η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα να σχηματοποιήσει τα χρηματοδοτικά εργαλεία που τρέξουν στην αγορά (π.χ. «ΤΕΠΙΧ ΙV», «Σπιτι μου ΙΙΙ», «Ανακαινίζω το σπίτι μου ΙΙ» κ.λπ.) την επόμενη τριετία-τετραετία, τα δύο μεγάλα έργα που εντάχθηκαν πρόσφατα στο ΤΑΑ προβλέπουν δαπάνες τουλάχιστον μέχρι και το 2031.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την απόφαση ένταξης του έργου AI Gigafactory, η δράση αφορά τη χρηματοδοτική συνεισφορά της Ελλάδας προς την Κοινή Επιχείρηση EuroHPC (EuropeanHigh Performance Computing Joint Undertaking) για την ανάπτυξη και λειτουργία ενός AI Gigafactory στην Ελλάδα, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ). Η επένδυση προβλέπει τη δημιουργία της σχετικής υποδομής σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο στη Δυτική Μακεδονία, αξιοποιώντας υφιστάμενες βιομηχανικές εγκαταστάσεις και ενεργειακές υποδομές της περιοχής.

Το έργο θα υλοποιηθεί μέσω συνδυασμού δημόσιων και ιδιωτικών πόρων, με χρηματοδοτική συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου ύψους 350 εκατ. ευρώ μέσω του ΤΑΑ και πρόσθετη συνεισφορά από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του EuroHPC. Η υποδομή θα υποστηρίζει την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης για τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, τη δημιουργία νέων ψηφιακών υπηρεσιών, την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας, καθώς και την ανάπτυξη προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Σημειώνεται ότι η έκδοση των εγγράφων που θα τεκμηριώσουν την συνεισφορά της χώρας στο EuroHPC θα πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι 31 Αυγούστου 2026.

Το δεύτερο μεγάλο έργο που έλαβε «σιωπηλή» παράταση είναι το έργο των μικροδορυφόρων. Η Κομισιόν δέχθηκε το πρόγραμμα Hellas-Space 2.0, το οποίο, όπως αναφέρει η απόφαση ένταξης, έρχεται να καλύψει ένα κρίσιμο κενό βιωσιμότητας των υφιστάμενων επενδύσεων ύψους 200 εκατ. ευρώ στο πρόγραμμα των μικροδορυφόρων.  Επιπλέον, το πρόγραμμα εισάγει μια νέα προσέγγιση στον σχεδιασμό της ευρωπαϊκής διαστημικής αρχιτεκτονικής.

Βασιζόμενο στις αρχές των κατανεμημένων δορυφορικών αστερισμών (proliferated constellations) και στις αναδυόμενες ευρωπαϊκές προτάσεις για μεγάλης κλίμακας ευρωπαϊκούς δορυφορικούς αστερισμούς, το Hellas-Space 2.0 υπερβαίνει το παραδοσιακό μοντέλο των μεμονωμένων, μεγάλων δορυφόρων και προσανατολίζεται σε ανθεκτικά, πολυεπίπεδα διαστημικά συστήματα διασυνδεδεμένα μέσω δικτυωτής αρχιτεκτονικής (mesh network).

Το πρόγραμμα Hellas-Space 2.0 έχει διάρκεια 5 ετών (2026–2031) και σχεδιάζεται ως ο άμεσος διάδοχος του Ελληνικού Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων (Greek National SmallSat Programme – GNSSP), το οποίο αξιοποίησε 200 εκατ. ευρώ από πόρους του RRF για τη δημιουργία των βασικών διαστημικών υποδομών της χώρας.

Πηγή: powergame.gr