Νέες ρυθμίσεις για τις χιλιάδες εκκρεμείς πράξεις των πρώην Κτηματολογικών Γραφείων, Ρόδου, Κω και Λέρου

• Ο νόμος για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την τεχνητή νοημοσύνη, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄ 114 της 20 Ιουλίου 2026, περιλαμβάνει εκτενή διάταξη που τροποποιεί το άρθρο 12 του ν. 5076/2023 και καθορίζει τον τρόπο διεκπεραίωσης των εκκρεμοτήτων νομικού ελέγχου, τη διόρθωση εσφαλμένων δικαστικών αποφάσεων και τη στελέχωση του Κτηματολογικού Γραφείου Δωδεκανήσου

Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο ν. 5321/2026, με τον οποίο θεσπίζονται τα μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024, του γνωστού ως Κανονισμού για την τεχνητή νοημοσύνη. Ο νέος νόμος, που καταχωρίστηκε στο τεύχος Α΄ με αριθμό ΦΕΚ 114 και ημερομηνία δημοσίευσης 20 Ιουλίου 2026, τροποποιεί παράλληλα τον ν. 4961/2022 και περιλαμβάνει σειρά άλλων διατάξεων. Ανάμεσα σε αυτές ξεχωρίζει, για τα δεδομένα της τοπικής επικαιρότητας, το άρθρο 27, το οποίο επιφέρει ουσιώδεις αλλαγές στο ειδικό καθεστώς που διέπει τη μετάβαση από τα πρώην Κτηματολογικά Γραφεία Ρόδου και Κω και Λέρου στο Κτηματολογικό Γραφείο Δωδεκανήσου και το Υποκατάστημα Κω. Οι νέες ρυθμίσεις ισχύουν από τις 20 Ιουλίου 2026.
Τι αλλάζει στο άρθρο 12 του ν. 5076/2023
Με το άρθρο 27 τροποποιείται το άρθρο 12 του ν. 5076/2023 (Α΄ 207), το οποίο περιέχει τις ειδικές ρυθμίσεις για τα Κτηματολογικά Γραφεία Ρόδου και Κω και Λέρου. Οι παρεμβάσεις είναι τρεις. Πρώτον, στην παρ. 1Α προστίθενται νέα εδάφια που εισάγουν ειδική διαδικασία για τις περιπτώσεις όπου απαιτείται επανεκτίμηση της αξίας ακινήτου. Δεύτερον, διαγράφεται η προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου 2025 που ίσχυε για την ανάθεση του ελέγχου των εκκρεμών πράξεων σε υπαλλήλους του Ελληνικού Κτηματολογίου, με αποτέλεσμα η δυνατότητα αυτή να καθίσταται πλέον χρονικά απεριόριστη, ενώ διευρύνεται και ο κύκλος των υπαλλήλων που μπορούν να αναλάβουν το έργο, με τη ρητή προσθήκη της ειδικότητας ΠΕ Διοικητικού Οικονομικού ειδικότητας ΠΕ Διοικητικού (Νομικών). Τρίτον, προστίθεται εντελώς νέα παράγραφος 1Β, η οποία αντιμετωπίζει το ζήτημα των ανεφάρμοστων αποφάσεων του Κτηματολογικού Δικαστή.
Οι εκκρεμότητες νομικού ελέγχου και η προθεσμία των 20 ημερών
Η παρ. 1Α ρυθμίζει την τύχη των εγγραπτέων πράξεων που είχαν υποβληθεί προς καταχώριση στα βιβλία των πρώην Κτηματολογικών Γραφείων, αρμοδιότητας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, και παρέμεναν σε εκκρεμότητα νομικού ελέγχου κατά την έναρξη λειτουργίας των νέων δομών. Αρμόδιος για τον έλεγχο και την αποδοχή ή την απόρριψή τους καθίσταται ο προϊστάμενος του Κτηματολογικού Γραφείου Δωδεκανήσου και του Υποκαταστήματος Κω αντίστοιχα, με εφαρμογή των διατάξεων του ν. 2664/1998.
Η σημαντικότερη προσθήκη αφορά στις περιπτώσεις όπου κατά τον έλεγχο νομιμότητας διαπιστώνεται ότι πριν από την υποβολή της πράξης έπρεπε να είχε προηγηθεί η διαδικασία επανεκτίμησης της αξίας του ακινήτου, όπως προβλέπεται στον Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας (ν. 5219/2025). Στις περιπτώσεις αυτές ο προϊστάμενος τάσσει προθεσμία 20 ημερών, ώστε ο αιτούμενος την καταχώριση ή ο καθολικός ή ειδικός διάδοχός του να προσκομίσει την ειδική έκθεση εκτίμησης της φορολογικής αρχής για την αξία του ακινήτου κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης εγγραφής, στοιχείο απαραίτητο για τον υπολογισμό και την καταβολή των οφειλόμενων τελών εγγραφής. Η συνέπεια της αδράνειας είναι αυστηρή, καθώς σε περίπτωση άπρακτης παρέλευσης της προθεσμίας το αίτημα καταχώρισης απορρίπτεται.
Παράλληλα, το Διοικητικό Συμβούλιο του Ελληνικού Κτηματολογίου δύναται να αναθέτει τον έλεγχο των εκκρεμών πράξεων και την έκδοση αποφάσεων αποδοχής ή απόρριψης, καθώς και τις εξαλείψεις καταχωρίσεων, σε υπαλλήλους του φορέα κατηγορίας Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης, οι οποίοι για το διάστημα άσκησης των καθηκόντων αυτών λαμβάνουν το προβλεπόμενο επιμίσθιο. Οι αποφάσεις τους προσβάλλονται ενώπιον του κατά τόπον αρμόδιου κτηματολογικού δικαστή της περιφέρειας του Κτηματολογικού Γραφείου Δωδεκανήσου.
Τέλος εποχής για υποχρεώσεις του Κτηματολογικού Κανονισμού
Δωδεκανήσου
Η διάταξη ρυθμίζει επίσης μια σειρά από ζητήματα που κληροδότησε το ιδιότυπο δωδεκανησιακό σύστημα, το οποίο στηρίζεται ακόμη στο ιταλικό κανονιστικό διάταγμα 132/1929, που διατηρήθηκε σε ισχύ με τον ν. 510/1947. Για τις απορριπτικές αποφάσεις που είχαν εκδοθεί μέχρι την κατάργηση των πρώην γραφείων αλλά δεν είχαν κοινοποιηθεί κατά τις διατάξεις του Κτηματολογικού Κανονισμού Δωδεκανήσου, το αποτέλεσμά τους γνωστοποιείται πλέον στον αιτούντα σύμφωνα με τον ν. 2664/1998. Επιπλέον, από την έναρξη λειτουργίας των νέων δομών παύει η υποχρέωση του άρθρου 59 του Κανονισμού για την ενημέρωση των στοιχείων μερίδων οικοδομών, ενώ τα σχετικά αιτήματα που είχαν υποβληθεί και δεν είχαν διεκπεραιωθεί αρχειοθετούνται χωρίς υποχρέωση των υπηρεσιών να ενεργήσουν. Για τις πράξεις που περιέχουν αίτημα γεωμετρικής μεταβολής και για τα αιτήματα διόρθωσης γεωμετρικών στοιχείων εφαρμόζονται ανάλογα οι νόμοι 2664/1998 και 5142/2024.
Η νέα παράγραφος 1Β για τις ανεφάρμοστες δικαστικές αποφάσεις
Ιδιαίτερο πρακτικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η νέα παρ. 1Β, η οποία δίνει λύση σε ένα πρόβλημα που είχε ανακύψει στην πράξη. Όταν ο Προϊστάμενος του Κτηματολογικού Γραφείου Δωδεκανήσου ή του Υποκαταστήματος Κω διαπιστώνει, κατά την καταχώριση αποφάσεων ή διατάξεων του Κτηματολογικού Δικαστή που εκδόθηκαν μέχρι και την 31 Δεκεμβρίου 2024, τελευταία ημέρα λειτουργίας των πρώην Κτηματολογικών Γραφείων, ότι αυτές είναι ανεφάρμοστες λόγω σφαλμάτων που εμφιλοχώρησαν εκ παραδρομής στο περιεχόμενό τους, όπως ελλείψεις ή ανακρίβειες που το αλλοιώνουν, εκδίδει αιτιολογημένη απόφαση περί αδυναμίας εφαρμογής τους και τις αναπέμπει προς αναθεώρηση ή αντικατάσταση στον κατά τόπον αρμόδιο Κτηματολογικό Δικαστή. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται θεσμική δίοδος διόρθωσης, ώστε εσφαλμένες αποφάσεις να μην παραμένουν σε αδράνεια εις βάρος των συναλλασσομένων.
Αποσπάσεις προσωπικού και εξουσιοδοτήσεις
Το αναδιαμορφωμένο άρθρο 12 διατηρεί τη δυνατότητα απόσπασης υπαλλήλων φορέων του δημόσιου τομέα στο Κτηματολογικό Γραφείο Δωδεκανήσου για την κάλυψη έκτακτων και επειγουσών αναγκών, κατά παρέκκλιση των διατάξεων περί κινητικότητας, με κοινή απόφαση των αρμόδιων οργάνων των οικείων Υπουργείων και μετά από αίτηση του υπαλλήλου, με διαφύλαξη πάντως της στελέχωσης των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Παράλληλα, με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Ελληνικού Κτηματολογίου ρυθμίζονται επιμέρους ζητήματα για την τήρηση και ενημέρωση των βιβλίων, την έκδοση πιστοποιητικών και κάθε συναφές τεχνικό θέμα κατά τη μεταβατική περίοδο.