Το Αιγαίο περιμένει ακόμη να απογειωθούν τα υδροπλάνα

• Παρά τις επανειλημμένες νομοθετικές παρεμβάσεις και την στήριξη της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, τα υδροπλάνα εξακολουθούν να πραγματοποιούν κυρίως δοκιμαστικές πτήσεις

Τριάντα χρόνια μετά τις πρώτες οργανωμένες προσπάθειες για την ανάπτυξη δικτύου υδροπλάνων στην Ελλάδα, η εικόνα παραμένει σχεδόν η ίδια. Παρά τις επανειλημμένες νομοθετικές παρεμβάσεις, τις επενδύσεις ιδιωτικών εταιρειών, την στήριξη της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου στη χωροθέτηση υδατοδρομίων στα Δωδεκάνησα και τη βούληση αρκετών νησιωτικών δήμων να ενταχθούν στο δίκτυο, τα υδροπλάνα εξακολουθούν να πραγματοποιούν κυρίως δοκιμαστικές πτήσεις, χωρίς να έχουν αποκτήσει σταθερή παρουσία στις νησιωτικές συγκοινωνίες.
Η περσινή δοκιμαστική προσθαλάσσωση υδροπλάνου στην Πάτμο αποτέλεσε μία ακόμη ένδειξη ότι το εγχείρημα παραμένει ζωντανό. Στο αμφίβιο αεροσκάφος επέβαιναν ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Hellenic Seaplanes Νικόλας Χαραλάμπους, στελέχη της εταιρείας και ο δήμαρχος Πάτμου Νικήτας Τσαμπαλάκης. Το μήνυμα ήταν αισιόδοξο: η Πάτμος θα μπορούσε σύντομα να αποκτήσει τακτική αεροπορική σύνδεση με γειτονικά νησιά και την ηπειρωτική Ελλάδα.

Έναν χρόνο μετά, όμως, οι τακτικές πτήσεις εξακολουθούν να αναμένονται…
Η εικόνα αυτή συμπυκνώνει τη διαδρομή ενός σχεδίου που χαρακτηρίζεται από διαρκείς εξαγγελίες, αλλεπάλληλες νομοθετικές αλλαγές και χρονοβόρες αδειοδοτήσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι ο επικεφαλής της Hellenic Seaplanes, Νικόλας Χαραλάμπους, χαρακτήρισε δημόσια την πολυετή προσπάθεια της εταιρείας ως ένα πραγματικό «επενδυτικό Survivor», περιγράφοντας μια επένδυση που επί χρόνια επιβαρυνόταν με κόστος χωρίς να μπορεί να αναπτύξει εμπορική δραστηριότητα.
Κι όμως, ελάχιστες χώρες διαθέτουν τις προϋποθέσεις που έχει η Ελλάδα για την ανάπτυξη αυτού του μέσου. Με περισσότερα από 16.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής, εκατοντάδες κατοικημένα και μικρά νησιά, δεκάδες τουριστικούς προορισμούς και 80 αερολιμένες και πεδία προσγείωσης, τα υδροπλάνα θα μπορούσαν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς την ακτοπλοΐα και τις συμβατικές αερομεταφορές, εξυπηρετώντας επιβατικές, τουριστικές, υγειονομικές και μεταφορικές ανάγκες.
Όπως επισημαίνει ο αεροναυπηγός μηχανικός και γενικός γραμματέας της Ελληνικής Αεροπορικής Ένωσης Γιάννης Σταυλάς, η γεωγραφία της Ελλάδας καθιστά σχεδόν αυτονόητη την ένταξη των υδροπλάνων στο εθνικό συγκοινωνιακό δίκτυο.
Τα αμφίβια αεροσκάφη μπορούν να εξυπηρετήσουν νησιά χωρίς αεροδρόμιο, να μεταφέρουν ασθενείς, φάρμακα, τρόφιμα και φορτία, να ενισχύσουν τον τουρισμό, αλλά και να συμβάλουν σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης και σε δράσεις εθνικής σημασίας. Παράλληλα, κάθε εμπορικό υδροπλάνο δημιουργεί άμεσα νέες θέσεις εργασίας, καθώς απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό για τη λειτουργία και την υποστήριξή του.
Η ιστορία, ωστόσο, δείχνει ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν ήταν ποτέ η τεχνολογία ούτε η επενδυτική διάθεση, αλλά η γραφειοκρατία. Από τον νόμο του 2005 και τις πρώτες επενδύσεις της AirSea Lines, μέχρι τον νόμο 4146/2013, τον νόμο 4663/2020 και τις νεότερες παρεμβάσεις για την περιβαλλοντική αδειοδότηση, το θεσμικό πλαίσιο άλλαξε επανειλημμένα, χωρίς όμως να καταφέρει να δημιουργήσει ένα λειτουργικό και ευέλικτο δίκτυο υδατοδρομίων.
Ακόμη και σήμερα, όπως επισημαίνουν άνθρωποι της αγοράς, η αδειοδότηση ενός υδατοδρομίου εξακολουθεί να περνά από πολυάριθμες υπηρεσίες και επιτροπές, όταν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες οι διαδικασίες ολοκληρώνονται σε τοπικό επίπεδο μέσα σε πολύ συντομότερους χρόνους. Παρά τις δυσκολίες, η αισιοδοξία δεν έχει εκλείψει.
Στην ελληνική αγορά δραστηριοποιούνται πλέον τρεις εταιρείες, οι Hellenic Seaplanes, Ελληνικά Υδατοδρόμια και Ippias Airlines, ενώ η Πολιτεία έχει προχωρήσει σε αδειοδοτήσεις υδατοδρομίων και υδάτινων πεδίων. Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου εξακολουθεί να στηρίζει την ανάπτυξη του δικτύου στα Δωδεκάνησα, αναγνωρίζοντας ότι η νησιωτικότητα απαιτεί περισσότερες επιλογές μετακίνησης.
Το ερώτημα, όμως, παραμένει αμείλικτο. Ενώ χώρες όπως ο Καναδάς, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Φινλανδία και η Ιταλία αξιοποιούν τα υδροπλάνα ως αναπόσπαστο μέρος των μεταφορών και του τουρισμού, η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει όλες τις φυσικές προϋποθέσεις, αλλά όχι ακόμη ένα λειτουργικό δίκτυο.
Τα υδροπλάνα έχουν αποδείξει ότι μπορούν να προσθαλασσώνονται με ασφάλεια στα ελληνικά νερά. Εκείνο που απομένει είναι να ξεπεράσουν οριστικά το μεγαλύτερο εμπόδιο που αντιμετώπισαν επί τρεις δεκαετίες: την ελληνική γραφειοκρατία. Σημειώνεται ότι στα Δωδεκάνησα υδροπλάνα πετούσαν από τις αρχές του 20ού αιώνα με ενδιάμεσες βάσεις τη Ρόδο και το Καστελλόριζο προς τη Μέση Ανατολή.