Χρήστος Ροζάκης: Η επιχείρηση της Τουρκίας να νομοθετήσει δυο θαλάσσια πάρκα εκτός της αιγιαλίτιδας ζώνης της αποτελεί σαφή παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου

Τους υπουρ­γούς Εξω­τε­ρι­κών της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης ενη­με­ρώ­νει αύριο και την Τε­τάρ­τη ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών, Γιώρ­γος Γε­ρα­πε­τρί­της, στην άτυπη Σύ­νο­δο υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, για τις προ­κλη­τι­κές κι­νή­σεις της Τουρ­κί­ας να χα­ρά­ξει θα­λάσ­σια πάρκα στο Αι­γαίο σε πε­ριο­χές εκτός δι­καιο­δο­σί­ας της καθώς και την επα­να­φο­ρά της γεί­το­νος στις συ­νε­χείς πα­ρα­βιά­σεις του ελ­λη­νι­κού ενα­έ­ριου χώρου.

Ο πρώην υφυ­πουρ­γός και ομό­τι­μος κα­θη­γη­τής Χρή­στος Ρο­ζά­κης με συ­νέ­ντευ­ξή του στο parapolitika.gr υπο­στη­ρί­ζει ότι η Ελ­λά­δα έχασε την ευ­και­ρία που είχε με την πο­λι­τι­κή των «ήρε­μων νερών» να προ­χω­ρή­σει σε ου­σια­στι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με τη γει­το­νι­κή μας χώρα και ότι η μο­νο­με­ρείς ενέρ­γειες της Τουρ­κί­ας απει­λούν να εγκλω­βί­σουν ελ­λη­νι­κά νησιά σε Τουρ­κι­κή δι­καιο­δο­σία. Τάσ­σε­ται υπέρ της επέ­κτα­σης της αι­για­λί­τι­δας ζώνης στα 12 ν.μ. νότια της Κρή­της και του Κα­στε­λό­ρι­ζου και ανα­το­λι­κά της Ρόδου και της Καρ­πά­θου, ως κί­νη­ση καί­ριας ση­μα­σί­ας για τα Ελ­λη­νι­κά συμ­φέ­ρο­ντα.

Πα­ράλ­λη­λα υπο­στη­ρί­ζει ότι λόγω των επερ­χό­με­νων εκλο­γών μία νέα κυ­βέρ­νη­ση με ανα­νε­ω­μέ­νη εντο­λή θα μπο­ρέ­σει να κάνει τα ανα­γκαία βή­μα­τα για να βγού­με από το αδιέ­ξο­δο.

Η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση άσκη­σε την πο­λι­τι­κή των «ήρε­μων νερών» ως ένα ανα­γκαίο μέσο για τη δια­τή­ρη­ση μιας λει­τουρ­γι­κής σχέ­σης με την Τουρ­κία, επι­ση­μαί­νο­ντας τη δρα­στι­κή μεί­ω­ση των πα­ρα­βιά­σε­ων και των με­τα­να­στευ­τι­κών ροών. Ωστό­σο, η Άγκυ­ρα απέρ­ρι­ψε στην πράξη την πο­λι­τι­κή αυτή, προ­ε­τοι­μά­ζο­ντας το νο­μο­σχέ­διο για τη «Γα­λά­ζια Πα­τρί­δα» και προ­βαί­νει σε μο­νο­με­ρείς ενέρ­γειες, όπως η ανα­κή­ρυ­ξη δικών της θα­λάσ­σιων πάρ­κων. Πώς αξιο­λο­γεί­τε αυτή τη διπλή στρα­τη­γι­κή της Τουρ­κί­ας και ποια θα πρέ­πει να είναι η απά­ντη­ση της ελ­λη­νι­κής δι­πλω­μα­τί­ας απέ­να­ντι σε αυτές τις θε­σμι­κές αμ­φι­σβη­τή­σεις;

Τα ήρεμα νερά απο­τε­λούν μια πολύ καλή πε­ρί­ο­δο στις Ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές σχέ­σεις που δι­ήρ­κε­σαν αρ­κε­τό χρόνο, και μας εξα­σφά­λι­σαν την ηρε­μία μας για αρ­κε­τό χρο­νι­κό διά­στη­μα. Δυ­στυ­χώς, όμως, δεν τα αξιο­ποι­ή­σα­με επαρ­κώς, ίσως επει­δή πι­στεύ­α­με ότι θα διαρ­κέ­σουν στο δι­η­νε­κές. Ενώ ήταν μια «εκε­χει­ρία» στον ακή­ρυ­κτο «ψυχρό πό­λε­μο» των δυο χωρών. Η Τουρ­κία δια­τή­ρη­σε όλες τις διεκ­δι­κή­σεις της αμε­τά­βλη­τες, κι εμείς δια­τη­ρή­σα­με όλες τις θέ­σεις μας ακέ­ραιες. Ενώ θα έπρε­πε να εί­χα­με επω­φε­λη­θεί από αυτήν την ευ­και­ρία και να προ­χω­ρή­σου­με σε ου­σια­στι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με τη γει­το­νι­κή μας χώρα, στη βάση των θέ­σε­ων μας και των θέ­σε­ων τους. Και με την πο­λι­τι­κή του Κων­στα­ντί­νου Κα­ρα­μαν­λή στο νου μας, να προ­σπα­θού­σα­με να δια­χω­ρί­σου­με τα μεί­ζο­να ζη­τή­μα­τα, που είναι για εμάς η υφα­λο­κρη­πί­δα και η ΑΟΖ, από τα δευ­τε­ρεύ­ο­ντα που είναι οι Τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις. Και τα μεν πρώτα να τα στεί­λου­με στο Διε­θνές Δι­κα­στή­ριο Δι­καιο­σύ­νης, με τη σύ­ντα­ξη ενός συ­νυ­πο­σχε­τι­κού και με πλήρη επί­γνω­ση ότι όλες μας οι απαι­τή­σεις δε θα γί­νουν δε­κτές από αυτό, και τα άλλα θέ­μα­τα να τα δια­πραγ­μα­τευό­μα­στε, αφού εί­μα­στε βέ­βαιοι ότι δεν πρό­κει­ται ποτέ να χά­σου­με κι ότι οι Τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις αγ­γί­ζουν τη φαι­δρό­τη­τα.

Τώρα στο ση­μείο που βρι­σκό­μα­στε, και εν όψει εκλο­γών το 2027, είναι δύ­σκο­λο να κά­νου­με οτι­δή­πο­τε εκτός από ρη­μα­τι­κές δια­μαρ­τυ­ρί­ες, προ­σφυ­γή στον ΟΗΕ και στα όρ­γα­να της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης. Και να ελ­πί­ζου­με ότι η Τουρ­κία δεν πρό­κει­ται να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει τί­πο­τα από όσα έχει δια­κη­ρύ­ξει στο άμεσο μέλ­λον. Για να μπο­ρέ­σει μια κυ­βέρ­νη­ση, με ανα­νε­ω­μέ­νη εντο­λή, να τολ­μή­σει τα βή­μα­τα, που είναι ανα­γκαία για να βγού­με από το ση­με­ρι­νό αδιέ­ξο­δο. Η μόνη στα­θε­ρά που μας κάνει να ελ­πί­ζου­με ότι δε θα υπάρ­ξει ρήξη είναι η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση. Η οποία, παρά τη ση­με­ρι­νή πα­ρακ­μή της, πα­ρα­μέ­νει, στα μάτια των Τούρ­κων μια κρυφή επι­θυ­μία, όχι για έντα­ξη, αλλά για οι­κο­νο­μι­κές ενι­σχύ­σεις, που είναι σε θέση να πα­ρά­σχει και οι οποί­ες δεν είναι κα­θό­λου αμε­λη­τέ­ες.

Η από­φα­ση της Τουρ­κί­ας να ανα­κη­ρύ­ξει δικά της «εθνι­κά θα­λάσ­σια πάρκα» εκτός της αι­για­λί­τι­δας ζώνης της, σε διε­θνή ύδατα, ερ­μη­νεύ­ε­ται ως μια προ­σπά­θεια «εν­θυ­λά­κω­σης» και απο­μό­νω­σης των ελ­λη­νι­κών νη­σιών. Εάν η Άγκυ­ρα επι­χει­ρή­σει να εφαρ­μό­σει αυ­τούς τους πε­ριο­ρι­σμούς στο πεδίο με την πα­ρου­σία πο­λε­μι­κών πλοί­ων ή ακτο­φυ­λα­κής, πόσο με­γά­λος είναι ο κίν­δυ­νος μιας «ναυ­μα­χί­ας των ακτο­φυ­λα­κών» ή ενός ατυ­χή­μα­τος που θα μπο­ρού­σε να εξε­λι­χθεί σε θερμό επει­σό­διο;

Η επι­χεί­ρη­ση της Τουρ­κί­ας να νο­μο­θε­τή­σει δυο θα­λάσ­σια πάρκα εκτός της αι­για­λί­τι­δας ζώνης της απο­τε­λεί σαφή πα­ρα­βί­α­ση του Διε­θνούς Δι­καί­ου. Το Διε­θνές Δί­καιο με το να ανα­γνω­ρί­ζει την προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος ως με­γί­στης ση­μα­σί­ας για την επι­βί­ω­ση της αν­θρω­πό­τη­τας, δε δη­μιουρ­γεί πα­ράλ­λη­λα μια νέα ζώνη δι­καιο­δο­σί­ας για το πα­ρά­κτιο κρά­τος. Και μά­λι­στα στην ανοι­χτή θά­λασ­σα. Το μόνο που επι­τρέ­πει στην ανοι­χτή θά­λασ­σα είναι η συ­νερ­γα­σία όλων των ο πα­ρα­κεί­με­νων κρα­τών σε μια ημί­κλει­στη θά­λασ­σα για μια από κοι­νού λήψη μέ­τρων για την πρό­λη­ψη ή κα­τα­στο­λή θα­λάσ­σιας ρύ­παν­σης. Το Αι­γαίο και η Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειος είναι ημί­κλει­στες θά­λασ­σες, κάτι που ση­μαί­νει ότι όλα τα κράτη πρέ­πει να συ­νερ­γα­στούν γι’ αυτήν την προ­στα­σία. Αλλά μο­νο­με­ρείς ενέρ­γειες δεν επι­τρέ­πο­νται. Κι η Τουρ­κία έδρα­σε μο­νο­με­ρώς σε αυτήν την πε­ρί­πτω­ση.

Τώρα ποια είναι τα κί­νη­τρα της; Μα πι­στεύω βρί­σκο­νται κοντά στον γε­νι­κό­τε­ρο σχε­δια­σμό της ζώνης της Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας. Και ο οποί­ος αν θε­σπι­στεί είναι βέ­βαιο ότι θα εγκλω­βί­ζει Ελ­λη­νι­κά νησιά σε Τουρ­κι­κή δι­καιο­δο­σία.

Στο πλαί­σιο της προ­ε­κλο­γι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης στην Ελ­λά­δα, επα­νέρ­χε­ται συχνά το ζή­τη­μα της επέ­κτα­σης των ελ­λη­νι­κών χω­ρι­κών υδά­των στα 12 ναυ­τι­κά μίλια νότια της Κρή­της. Κατά πόσο μια τέ­τοια από­φα­ση θα απο­τε­λού­σε ου­σια­στι­κή άσκη­ση κυ­ριαρ­χι­κών δι­καιω­μά­των ή απλώς μια κί­νη­ση «επι­κοι­νω­νια­κού εντυ­πω­σια­σμού» και δη­μιουρ­γί­ας εντυ­πώ­σε­ων που δεν αφορά άμεσα την Τουρ­κία;

Η Ελ­λά­δα έχει κάθε δι­καί­ω­μα να διευ­ρύ­νει στα 12 ν.μ. την αι­για­λί­τι­δα της στις νό­τιες ακτές της Κρή­της. Όπως έχει και το δι­καί­ω­μα να διευ­ρύ­νει στα 12 ν.μ. στις νό­τιες ακτές του Κα­στε­λό­ρι­ζου και στις ανα­το­λι­κές ακτές της Ρόδου και Καρ­πά­θου . Όλες αυτές οι επε­κτά­σεις βρί­σκο­νται εκτός του Αι­γαί­ου, που είναι η επί­δι­κη πε­ριο­χή, μιας και η επέ­κτα­ση εκεί εμπο­δί­ζει την ελεύ­θε­ρη ναυ­σι­πλο­ΐα.

Δεν θα έβλε­πα τις κι­νή­σεις αυτές ως κι­νή­σεις εντυ­πω­σια­σμού, αλλά ως καί­ριας ση­μα­σί­ας για τα Ελ­λη­νι­κά συμ­φέ­ρο­ντα.

Η στρα­τη­γι­κή συ­νερ­γα­σία Ελ­λά­δας – Κύ­πρου – Ισ­ρα­ήλ και οι κοι­νές στρα­τιω­τι­κές επα­φές, όπως η επί­σκε­ψη του Αρ­χη­γού ΓΕΕΘΑ στο Ισ­ρα­ήλ, στο­χο­ποιού­νται έντο­να από την Άγκυ­ρα. Με δε­δο­μέ­νη την έντο­νη αντι­πα­λό­τη­τα Τουρ­κί­ας – Ισ­ρα­ήλ, πώς επη­ρε­ά­ζει ο «πα­ρά­γο­ντας Ισ­ρα­ήλ» τις ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές σχέ­σεις και τη στα­θε­ρό­τη­τα στο Αι­γαίο;

Η Τουρ­κία δυ­στυ­χώς βλέ­πει το Ισ­ρα­ήλ ως έναν επι­κίν­δυ­νο εχθρό ο οποί­ος έχει ως επό­με­νο στόχο μια ένο­πλη σύ­γκρου­ση με αυτήν. Αυτό δεν είναι ακρι­βές: πρώ­τον γιατί σε μια τέ­τοια πε­ρί­πτω­ση θα το φέρει σε ευ­θεία αντι­πα­ρά­θε­ση με τις ΗΠΑ και την αμε­ρι­κα­νι­κή διοί­κη­ση, δεύ­τε­ρον, γιατί θα είναι ένας αι­μα­τη­ρός πό­λε­μος μιας μι­κρής, αλλά πά­νο­πλης δύ­να­μης με ένα γί­γα­ντα, που δε γνω­ρί­ζου­με την έκ­βα­ση του. Και τρίτο, γιατί το Ισ­ρα­ήλ είναι μπλεγ­μέ­νο σή­με­ρα με τρία μέ­τω­πα και δεν πρό­κει­ται να δια­κιν­δυ­νεύ­σει ένα τέ­ταρ­το.

Αλλά η Τουρ­κία κα­τέ­χε­ται από μια εμ­μο­νή που εμπλέ­κει και εμάς, όπως και την Κύπρο λόγω των φι­λι­κών σχέ­σε­ων με το Ισ­ρα­ήλ. Αλλά αυτό δε ση­μαί­νει ότι η Τουρ­κία θα κη­ρύ­ξει προ­λη­πτι­κά πό­λε­μο κατά των δυο χωρών προ­κει­μέ­νου να απο­φύ­γει την ένο­πλη σύ­γκρου­ση με το Ισ­ρα­ήλ. Βρι­σκό­μα­στε μα­κριά από τέ­τοια σε­νά­ρια, που μοιά­ζουν σε­νά­ρια επι­στη­μο­νι­κής φα­ντα­σί­ας.

Μετά τις τε­λευ­ταί­ες τουρ­κι­κές προ­κλή­σεις, ασκεί­ται έντο­νη κρι­τι­κή στην κυ­βέρ­νη­ση επει­δή δεν ανέ­λα­βε άμε­σες πρω­το­βου­λί­ες για την επι­βο­λή ευ­ρω­παϊ­κών κυ­ρώ­σε­ων στην Τουρ­κία. Θε­ω­ρεί­τε ότι η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση δια­θέ­τει τα κα­τάλ­λη­λα αντα­να­κλα­στι­κά και τη βού­λη­ση να στη­ρί­ξει έμπρα­κτα την Ελ­λά­δα, ή η Αθήνα πρέ­πει να επι­κε­ντρω­θεί στην ενί­σχυ­ση πε­ρι­φε­ρεια­κών συμ­μα­χιών, όπως η τρι­με­ρής με το Ισ­ρα­ήλ και οι σχέ­σεις με τις ΗΠΑ;

Η συμ­βο­λή της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης στα Ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά είναι η απο­τρο­πή σύ­γκρου­σης με την Τουρ­κία κι όχι η κα­τα­στο­λή της. Δηλ. η Τουρ­κία δεν πρό­κει­ται να επι­τε­θεί σε μια χώρα μέλος της ΕΕ, γιατί γνω­ρί­ζει το κό­στος. Όσο δε αφορά τις άλλες συμ­μα­χί­ες η Ελ­λά­δα έχει κάνει τις κα­τάλ­λη­λες κι­νή­σεις προς όλες τις κα­τευ­θύν­σεις για την προ­στα­σία της. Αλλά πρέ­πει να γνω­ρί­ζει ότι θα είναι μόνη στην απευ­κταία πε­ρί­πτω­ση μιας σύ­γκρου­σης, πράγ­μα το οποίο φαί­νε­ται να έχει αντι­λη­φθεί με τους κα­τάλ­λη­λους εξο­πλι­σμούς, που κι αυτοί έχουν τον απο­τρε­πτι­κό τους. Όπως σωστά έλε­γαν οι Ρω­μαί­οι : εάν θέ­λεις ει­ρή­νη προ­ε­τοι­μά­σου για πό­λε­μο.

Πηγή: parapolitika.gr