Ένας χρόνος ΔΗΜ.Ω.Σ.: Μια νέα καθημερινότητα στη δημόσια εκπαίδευση

Με την ολο­κλή­ρωση του πρώτου σχο­λι­κού έτους λει­τουρ­γίας τους, τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία (ΔΗΜ.Ω.Σ.) συμ­βάλ­λουν ήδη στη δια­μόρ­φωση μιας νέας πραγ­μα­τι­κό­τη­τας για τη δημόσια εκπαί­δευση. Με έμφαση στις σύγ­χρο­νες μεθό­δους μάθησης και διδα­σκα­λίας και με σταθερά ανοι­χτούς διαύ­λους επι­κοι­νω­νίας με τις τοπικές κοι­νω­νίες, η πρω­το­βου­λία του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση για την ανα­βάθ­μιση της δημό­σιας και δωρεάν δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης, που υλο­ποιεί­ται σε συνερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Παι­δείας, Θρη­σκευ­μά­των και Αθλη­τι­σμού, απο­δί­δει απτά απο­τε­λέ­σματα.

Τι αλλάζει μέσα στην τάξη

Στον πυρήνα της πρω­το­βου­λίας των ΔΗΜ.Ω.Σ. υπήρξε εξαρχής η δημιουρ­γία ενός σύγ­χρο­νου σχο­λι­κού περι­βάλ­λο­ντος, με περισ­σό­τε­ρες ευκαι­ρίες για παιδιά σε περιο­χές που αντι­με­τω­πί­ζουν κοι­νω­νι­κές και οικο­νο­μι­κές προ­κλή­σεις. Ήδη από το καλο­καίρι του 2025, μέσα από εκτε­τα­μέ­νες παρεμ­βά­σεις σε εγκα­τα­στά­σεις συνο­λι­κής επι­φά­νειας 33.000 τ.μ., ανα­και­νί­στη­καν αίθου­σες διδα­σκα­λίας, εργα­στή­ρια, κοι­νό­χρη­στοι και προ­αύ­λιοι χώροι, ενώ οι μονάδες εξο­πλί­στη­καν με δια­δρα­στι­κούς πίνακες και ηλε­κτρο­νι­κούς υπο­λο­γι­στές τελευ­ταίας τεχνο­λο­γίας, ανα­βαθ­μί­ζο­ντας ουσια­στικά την καθη­με­ρινή εμπει­ρία μαθητών και εκπαι­δευ­τι­κών.

Η εκπαι­δευ­τική εμπει­ρία εμπλου­τί­στηκε μέσα από Ομίλους και Σύνολα, με έμφαση στο θέατρο, τα εικα­στικά, τη μουσική, καθώς και δράσεις STEM, ρομπο­τι­κής, περι­βαλ­λο­ντι­κής εκπαί­δευ­σης και ενερ­γούς πολι­τειό­τη­τας, διευ­ρύ­νο­ντας σημα­ντικά τις ευκαι­ρίες μάθησης και δημιουρ­γι­κής έκφρα­σης. Στο πλαίσιο αυτό, λει­τουρ­γούν και Όμιλοι Ενι­σχυ­τι­κής Διδα­σκα­λίας, που υπο­στη­ρί­ζουν τη συστη­μα­τική προ­ε­τοι­μα­σία των μαθητών για εισα­γωγή στην Τρι­το­βάθ­μια Εκπαί­δευση χωρίς οικο­νο­μική επι­βά­ρυνση για τις οικο­γέ­νειες.

Ξεχω­ρι­στή θέση ανάμεσα στις δράσεις αυτές κατείχε και η συμ­με­τοχή έξι σχο­λείων του δικτύου στο πιλο­τικό πρό­γραμμα «AI in Schools» του Υπουρ­γείου Παι­δείας, μέσω του οποίου εκπαι­δευ­τι­κοί –και στα­διακά και μαθητές– εξοι­κειώ­νο­νται με τις δυνα­τό­τη­τες της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης στην εκπαί­δευση. Το πρό­γραμμα σχε­διά­στηκε με στόχο να ενι­σχύ­σει τον ψηφιακό εγγραμ­μα­τι­σμό και να εξοι­κειώ­σει τους εκπαι­δευ­τι­κούς και τους μαθητές με τεχνο­λο­γίες που δια­μορ­φώ­νουν ήδη το μέλλον τους, μέσα από ασφαλή, υπεύ­θυνη και παι­δα­γω­γικά σχε­δια­σμένη χρήση.

Παράλ­ληλα, τα ΔΗΜ.Ω.Σ. επέν­δυ­σαν συστη­μα­τικά και στη δια­μόρ­φωση ενός σχο­λι­κού περι­βάλ­λο­ντος που θέτει στο επί­κε­ντρο την ευη­με­ρία των μαθητών. Η παρου­σία ψυχο­λό­γων και κοι­νω­νι­κών λει­τουρ­γών, σε συν­δυα­σμό με την 24ωρη φύλαξη των σχο­λι­κών μονάδων, συνέ­βα­λαν στη δημιουρ­γία ενός πλαι­σίου ασφά­λειας, φρο­ντί­δας και υπο­στή­ρι­ξης για ολό­κληρη τη σχολική κοι­νό­τητα, το οποίο θα ενι­σχυ­θεί ακόμη περισ­σό­τερο με την παρου­σία σχο­λι­κών νοση­λευ­τών το ερχό­μενο σχολικό έτος.

Σχολεία ανοιχτά στην κοι­νω­νία

Τα ΔΗΜ.Ω.Σ. ανα­δει­κνύ­ο­νται σε ζωντα­νούς πυρήνες των τοπικών κοι­νω­νιών, μέσα από δράσεις που ενι­σχύ­ουν τη σύνδεση σχο­λείου, οικο­γέ­νειας και κοι­νό­τη­τας.

Μέσα από σχολές γονέων, ενη­με­ρω­τι­κές δράσεις για ζητή­ματα εφη­βείας, συναι­σθη­μα­τι­κής ανά­πτυ­ξης και ψυχικής υγείας, καθώς και συνερ­γα­σίες με εξω­τε­ρι­κούς φορείς και ειδι­κούς, ενι­σχύ­θηκε ο δεσμός ανάμεσα στο σχολείο και την κοι­νό­τητα, δημιουρ­γώ­ντας ένα ευρύ­τερο πλέγμα στή­ρι­ξης για τα παιδιά και τις οικο­γέ­νειές τους.

Παράλ­ληλα, οι μαθητές συμ­με­τεί­χαν σε ομίλους και δράσεις εθε­λο­ντι­σμού με έντονο βιω­μα­τικό και κοι­νω­νικό χαρα­κτήρα. Από την παρα­γωγή φυσικών καλ­λυ­ντι­κών με κοι­νω­νικό πρόσημο μέχρι τη συμ­με­τοχή σε αιμο­δο­σίες, επι­σκέ­ψεις σε νοσο­κο­μεία και ενέρ­γειες στή­ρι­ξης ευά­λω­των οικο­γε­νειών, η μάθηση συν­δέ­θηκε με την προ­σφορά και την ενεργό συμ­με­τοχή.

Εξω­στρέ­φεια και δημιουρ­γι­κό­τητα

Η εξω­στρέ­φεια των ΔΗΜ.Ω.Σ. απο­τυ­πώ­θηκε και στη διεθνή τους παρου­σία. Συμ­με­το­χές σε μαθη­τικά συνέ­δρια στο εξω­τε­ρικό και διε­θνείς εκπαι­δευ­τι­κές δράσεις έδωσαν στους μαθητές την ευκαι­ρία να γνω­ρί­σουν δια­φο­ρε­τικά εκπαι­δευ­τικά συστή­ματα, να ανταλ­λά­ξουν εμπει­ρίες και να ανα­πτύ­ξουν πολύ­τι­μες δεξιό­τη­τες.

Την ίδια στιγμή, καλ­λι­τε­χνι­κές δράσεις στις οποίες συμ­με­τεί­χαν οι μαθητές (π.χ. θεα­τρι­κές παρα­στά­σεις, εκδη­λώ­σεις φιλα­να­γνω­σίας, εκθέ­σεις φωτο­γρα­φίας και εικα­στι­κών) καλ­λιέρ­γη­σαν τη δημιουρ­γι­κό­τητα των παιδιών και ανέ­δει­ξαν τον πολι­τι­στικό πλούτο κάθε κοι­νό­τη­τας.

Και­νο­το­μία, συνερ­γα­σίες και κοι­νω­νική συνεί­δηση

Σημα­ντική και­νο­το­μία απο­τέ­λεσε η ανά­πτυξη συνερ­γα­σιών με πανε­πι­στή­μια και φορείς της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης, ανοί­γο­ντας νέους δρόμους σύν­δε­σης της σχο­λι­κής ζωής με την ακα­δη­μαϊκή κοι­νό­τητα και την κοι­νω­νία. Οι μαθητές των ΔΗΜ.Ω.Σ. εργά­στη­καν ομαδικά σε δράσεις όπως το εκπαι­δευ­τικό NextGen Hackathon, που υλο­ποι­ή­θηκε σε συνερ­γα­σία με το Πανε­πι­στή­μιο Μακε­δο­νίας και το οποίο τους έδωσε την ευκαι­ρία να ανα­πτύ­ξουν ιδέες και λύσεις πάνω σε πραγ­μα­τικά προ­βλή­ματα.

Μέσα από τη συμ­με­τοχή σε ευρω­παϊκά προ­γράμ­ματα, σε δράσεις όπως το «Σχολεία-Πρέσβεις του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου» και εργα­στή­ρια για τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα, οι μαθητές εξοι­κειώ­θη­καν με τις αξίες της δημο­κρα­τίας, της συμ­με­το­χής και της κοι­νω­νι­κής ευθύνης.

Περισ­σό­τε­ρες περιο­χές, περισ­σό­τε­ρες ευκαι­ρίες για τους μαθητές

Υπό την επο­πτεία του Υπουρ­γείου Παι­δείας, Θρη­σκευ­μά­των και Αθλη­τι­σμού και με τη στήριξη του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση, τα ΔΗΜ.Ω.Σ. ξεκί­νη­σαν τη λει­τουρ­γία τους το σχολικό έτος 2025-2026 με 12 σχο­λι­κές μονάδες – έξι Γυμνά­σια και έξι Γενικά Λύκεια. Η πορεία τους, ωστόσο, δεν σταματά εκεί. Από τον Σεπτέμ­βριο του 2026 το δίκτυο θα απο­τε­λεί­ται από 20 σχο­λι­κές μονάδες, με νέα σχολεία σε Αιγάλεω, Ρόδο, Ηρά­κλειο και Πύργο, διευ­ρύ­νο­ντας την πρό­σβαση χιλιά­δων μαθητών σε ένα ανα­βαθ­μι­σμένο σύστημα δωρεάν δημό­σιας δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης.

Με προ­ο­πτική να φιλο­ξε­νούν περίπου 6.000 μαθητές ετησίως και περισ­σό­τε­ρους από 22.000 μαθητές έως το 2037, τα ΔΗΜ.Ω.Σ. απο­δει­κνύ­ουν ότι το δημόσιο σχολείο μπορεί να απο­τε­λέ­σει χώρο και­νο­το­μίας, δημιουρ­γίας και ουσια­στι­κής συμ­βο­λής στην κοι­νω­νία.

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ