Η Ρόδος στο έλεος του Θεού κι ένας Δήμος που μετράει likes!

• Σκουπίδια, χόρτα και λακκούβες υποδέχονται τον τουρίστα, ενώ ο Δήμος πανηγυρίζει στο facebook • Την ώρα που ο Ιούλιος γεμίζει το νησί επισκέπτες, παραλίες, πάρκα, δρόμοι και μεγάλα έργα του κέντρου παραμένουν ημιτελή ή εγκαταλελειμμένα, ενώ η δημοτική αρχή επιμερίζει ευθύνες στην ΕΤΑΔ και επενδύει το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειάς της στην επικοινωνία

Υπάρχει μια γλώσσα που μιλιέται στις οθόνες και μια άλλη που ζουν καθημερινά οι κάτοικοι. Στην πρώτη, όλα προχωρούν, όλα ολοκληρώνονται, όλα λάμπουν σε φωτορεαλιστικά σχέδια και σε αναρτήσεις που συνοδεύονται από θριαμβευτικούς τόνους και μετρημένα χαμόγελα.
Στη δεύτερη, το νησί μπήκε στον Ιούλιο με παραλίες που θυμίζουν βομβαρδισμένο τοπίο, πάρκα που έχουν μεταμορφωθεί σε ζούγκλα και δρόμους που δοκιμάζουν καθημερινά τα αμορτισέρ και την υπομονή. Αυτή η διγλωσσία, ανάμεσα στα λόγια και στην εικόνα, είναι το πραγματικό, ολοκληρωμένο έργο υποδομής της δημοτικής αρχής. Το μόνο που παραδόθηκε εγκαίρως και δίχως παρατάσεις.
Και όμως, η σεζόν δεν ήρθε αιφνιδιαστικά. Ο Ιούλιος δεν είναι έκπληξη σε ένα νησί που ζει από τον τουρισμό. Η αύξηση της κίνησης ήταν γνωστή, προβλέψιμη και αναμενόμενη από τον χειμώνα ακόμη. Υπήρχε χρόνος, υπήρχαν προειδοποιήσεις, υπήρχαν και τα προηγούμενα χρόνια ως μάθημα. Αυτό που έμεινε πίσω δεν ήταν το ημερολόγιο, αλλά η προετοιμασία. Και η προετοιμασία, όπως αποδεικνύεται, δεν ανεβαίνει σε ανάρτηση, γι’ αυτό και παραμελείται.

Το άλλοθι της ΕΤΑΔ και οι παραλίες στο έλεος του θεού
Η δημοτική αρχή έχει βρει τον υπεύθυνο για τις παραλίες, και δεν είναι ο καθρέφτης. Τα βάζει με την ΕΤΑΔ, καταλογίζοντάς της ότι δεν μίσθωσε εγκαίρως τα παράλια ώστε να οργανωθούν σε καίρια σημεία του νησιού. Το επιχείρημα έχει τη λογική του, κανείς δεν το αρνείται. Ένα κομμάτι της ευθύνης όντως ανήκει αλλού, και οι καθυστερήσεις στις μισθώσεις είναι υπαρκτό πρόβλημα που δυσκολεύει την οργάνωση.
Μόνο που το επιχείρημα αυτό, όσο βάσιμο κι αν είναι, δεν εξηγεί γιατί εκεί όπου η ευθύνη βαραίνει καθαρά και αποκλειστικά τον Δήμο, η εικόνα είναι εξίσου, αν όχι περισσότερο, απογοητευτική. Το να δείχνεις προς τα έξω είναι εύκολο. Το δύσκολο είναι να δικαιολογήσεις τι συμβαίνει στη δική σου αυλή.
Και στη δική του αυλή, ο Δήμος έχει αφήσει παραλίες σε κεντρικά σημεία της Ρόδου, στην Ιαλυσό, στ’ Αφάντου και αλλού, ακριβώς όπως τις παρέδωσε η κακοκαιρία BORA. Φερτά υλικά που κανείς δεν απομάκρυνε, σπασμένες υποδομές που κανείς δεν αποκατέστησε, εικόνες εγκατάλειψης που κανένα δελτίο Τύπου δεν καταφέρνει να καλλωπίσει. Ο επισκέπτης που φτάνει τον Ιούλιο, έχοντας πληρώσει ακριβό εισιτήριο και ακριβότερη διαμονή, δεν διαβάζει ανακοινώσεις για μισθώσεις και αρμοδιότητες. Δεν τον ενδιαφέρει ποιανού είναι το φταίξιμο. Βλέπει την ακτή μπροστά του, την παραλία που περίμενε από το φυλλάδιο, και βγάζει τα δικά του συμπεράσματα. Συμπεράσματα που μεταφέρει πίσω στη χώρα του, σε κριτικές και σε συστάσεις, με κόστος που κανείς Δήμος δεν μπορεί να αγοράσει πίσω με likes.

Πάρκα ζούγκλα, χόρτα και ένας κίνδυνος που μετρά αντίστροφα
Στο κέντρο της πόλης της Ρόδου, τα πάρκα δεν χρειάζονται πλέον φροντίδα. Χρειάζονται μηχάνημα. Η βλάστηση έχει πάρει τα πάνω της σε σημείο που θυμίζει περισσότερο εγκαταλελειμμένο οικόπεδο παρά χώρο πρασίνου μιας πρωτεύουσας νησιού με διεθνή τουριστική προβολή. Εκεί όπου θα έπρεπε να υπάρχει σκιά, ξεκούραση και εικόνα φροντίδας, υπάρχει αγριόχορτο, ξηρασία και η αίσθηση ότι κάποιος ξέχασε αυτόν τον τόπο κάπου τον Απρίλιο και δεν ξαναπέρασε.
Το ζήτημα, ωστόσο, δεν σταματά στην αισθητική, όσο σοβαρή κι αν είναι αυτή για έναν τουριστικό προορισμό. Έχει και μια διάσταση καθαρά επικίνδυνη. Παρά τις παρατάσεις που δόθηκαν από την Πυροσβεστική, δηλαδή παρά το επιπλέον περιθώριο που δόθηκε ακριβώς για να προλάβει ο Δήμος να κάνει τη δουλειά του, καμία ουσιαστική μέριμνα δεν φαίνεται να έχει ληφθεί για τον καθαρισμό των δρόμων περιμετρικά του νησιού από τα ξερά χόρτα.
Μπαίνει η καρδιά του καλοκαιριού, οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν, οι άνεμοι δυναμώνουν, και το νησί περιβάλλεται από άφθονη εύφλεκτη ύλη σε άκρες δρόμων και σε αδιαμόρφωτους χώρους. Ο κίνδυνος πυρκαγιάς δεν είναι σενάριο καταστροφολογίας. Είναι το προφανές που αγνοείται, μέχρι τη στιγμή που θα πάψει να είναι προφανές και θα γίνει είδηση. Και τότε, όπως πάντα, θα αναζητηθούν πάλι ευθύνες αλλού.

Σκουπίδια, χωματερές και ένα κόστος που δεν βγαίνει
Οι ανεξέλεγκτες χωματερές πληθαίνουν με γεωμετρική πρόοδο. Σε κάθε γωνιά που δεν φωτογραφίζεται, σε κάθε δρόμο που δεν περνά από μπροστά η κάμερα της επόμενης εξαγγελίας, στοιβάζεται ό,τι δεν μαζεύτηκε εγκαίρως. Μπάζα, ογκώδη, σκουπίδια που ξεχειλίζουν, όλα εκεί, μάρτυρες μιας αποκομιδής που δεν προλαβαίνει ή δεν οργανώνεται σωστά.
Και εδώ μπαίνει το ερώτημα που δεν είναι ρητορικό. Η αποκομιδή απορριμμάτων βρίσκεται σε επίπεδο που δύσκολα δικαιολογείται, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς το κόστος που καταγράφεται στον τομέα της καθαριότητας. Όταν η δαπάνη είναι υψηλή και το αποτέλεσμα στον δρόμο είναι χαμηλό, κάτι δεν συμβαδίζει. Πληρώνει ο δημότης, πληρώνει ακριβά, και σε αντάλλαγμα βλέπει το νησί του να μυρίζει την ώρα που θα έπρεπε να λάμπει. Πού πάνε οι πόροι, με ποια οργάνωση κατανέμεται το έργο και γιατί το αποτέλεσμα δεν αντιστοιχεί στο ποσό, είναι ερωτήματα που περιμένουν απάντηση με στοιχεία, όχι με ανάρτηση.

Ασφαλτοστρώσεις στα λόγια και δρόμοι που θυμίζουν Καμπούλ
Οι ασφαλτοστρώσεις στους περιμετρικούς δρόμους διαφημίζονται με τυμπανοκρουσίες, σαν να πρόκειται για κατόρθωμα και όχι για στοιχειώδη υποχρέωση. Όμως για τον οδηγό που κινείται καθημερινά, οι εξαγγελίες αυτές αποτελούν στάχτη στα μάτια. Κεντρικές αρτηρίες θυμίζουν εμπόλεμη ζώνη, με τις λακκούβες να έχουν πάψει να είναι έκτακτο συμβάν και να έχουν γίνει μόνιμο, αναγνωρίσιμο χαρακτηριστικό της διαδρομής. Ακόμη και στην πλατεία Ελευθερίας, στην ίδια την καρδιά της πόλης, εκεί όπου το βλέμμα του επισκέπτη πέφτει πρώτο, η εικόνα δεν διαφέρει.
Οι διαβόητοι κυβόλιθοι του κέντρου έχουν καταντήσει πίστα μότο κρος. Οι πεζοί ισορροπούν για να μην στραμπουλήξουν, οι οδηγοί ελίσσονται για να προστατέψουν το όχημά τους, και όλοι μαζί έχουν συνηθίσει σε μια κανονικότητα που δεν θα έπρεπε ποτέ να είχε γίνει κανονικότητα. Και μέσα σε αυτό ακριβώς το σκηνικό, με τους κυβόλιθους ξεκολλημένους και το οδόστρωμα ανώμαλο, η δημοτική αρχή παρουσιάζει το φιλόδοξο σχέδιό της για την πεζοδρόμηση του κέντρου και τη δημιουργία νέων χώρων.
Στα φωτορεαλιστικά, το αποτέλεσμα μοιάζει με ευχή που ήδη εκπληρώθηκε. Καθαρές πλατείες, χαρούμενοι περιπατητές, φως και τάξη. Στην πράξη όμως, μια αρχή που αδυνατεί να ισιώσει έναν υπάρχοντα κεντρικό δρόμο δύσκολα πείθει ότι θα ανασχεδιάσει με επιτυχία ολόκληρο το κέντρο. Το χαρτί, όπως λέγεται, αντέχει τα πάντα. Το οδόστρωμα, όχι. Και οι πολίτες, έχοντας μάθει να ξεχωρίζουν την εξαγγελία από το έργο, κοιτούν πλέον τα σχέδια με μια δικαιολογημένη επιφύλαξη.

Η πλατεία των συναυλιών και η πολιτική των likes
Η πλατεία Ελευθερίας, παρά τη χρόνια και άλυτη έλλειψη χώρων στάθμευσης, έχει αναδειχθεί σε κέντρο πολιτιστικών εκδηλώσεων και συναυλιών. Η λογική πίσω από αυτό είναι παλιά και γνώριμη. Όσο περισσότερα πανηγύρια, τόσο λιγότερο ακούγεται η δυσαρέσκεια. Το θέαμα λειτουργεί ως αναλγητικό, η μουσική καλύπτει τον θόρυβο των παραπόνων, και η αδιαφορία απέναντι στα πραγματικά προβλήματα βαφτίζεται ζωντάνια και εξωστρέφεια.
Έτσι, σιγά σιγά, η ουσία υποχώρησε και τη θέση της πήρε η επικοινωνία. Το έργο δεν μετριέται πλέον σε ολοκληρωμένες υποδομές, σε καθαρές παραλίες ή σε δρόμους χωρίς λακκούβες, αλλά σε αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το κριτήριο της επιτυχίας έγινε ποσοτικό και ψηφιακό. Μετριέται σε likes, σε κοινοποιήσεις, σε θετικά σχόλια που συχνά προέρχονται από τα ίδια πάντα πρόσωπα. Και όλα αυτά την ώρα που ο πολίτης ζητά κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο γήινο. Έναν δρόμο που να πατιέται με ασφάλεια, μια παραλία που να καθαρίζει, ένα πάρκο που να μοιάζει με πάρκο και όχι με χερσότοπο.
Το γεφύρι της Άρτας και η Νέα Αγορά με βήμα σημειωτόν
Η επέκταση του ξύλινου πεζόδρομου είναι το υπόδειγμα αυτής ακριβώς της νοοτροπίας. Ένα έργο που πήρε τη μία παράταση μετά την άλλη, με την τελευταία να εκπνέει τον Μάιο, ξεκίνησε μόλις πρόσφατα, με το καλοκαίρι να έχει ήδη μπει για τα καλά. Και όπως ήταν αναμενόμενο, απέκτησε αμέσως τα χαρακτηριστικά του γεφυριού της Άρτας. Χτίζεται με ρυθμό που κάνει τους κατοίκους να αναρωτιούνται με πικρό χιούμορ αν θα προλάβει να τελειώσει η σεζόν πριν τελειώσει το έργο, ή το αντίστροφο.
Παρόμοια, αν όχι χειρότερη, είναι και η πορεία της Νέας Αγοράς, ενός εμβληματικού κτηρίου και σημείου αναφοράς για την πόλη, που προχωρά με βήμα σημειωτόν. Οι υποσχέσεις για ταχεία ολοκλήρωση επαναλαμβάνονται με τη σταθερότητα ρολογιού, χωρίς όμως η πραγματικότητα στο εργοτάξιο να τις επιβεβαιώνει. Το μοτίβο είναι πανομοιότυπο σε κάθε μεγάλο έργο. Καθυστέρηση απελπιστική στο πεδίο, ταχύτητα εντυπωσιακή στην εξαγγελία. Η μία ταχύτητα για τα μπετά και τα ξύλα, η άλλη για τα δελτία Τύπου.
Ό,τι μένει στο τέλος
Αν δεν αλλάξει ρότα, και μάλιστα σύντομα, το νησί κινδυνεύει να θυμάται από αυτή τη θητεία όχι έργα αλλά αναρτήσεις. Όχι υποδομές που άλλαξαν την καθημερινότητα, αλλά αριθμούς αντιδράσεων που άλλαξαν μόνο τη διάθεση εκείνων που τα ανέβασαν. Θα μείνουν τα likes στο facebook, στημένα και μετρημένα, για να τα χειροκροτούν όσοι έχουν αναλάβει με συνέπεια τον ρόλο του κλακαδόρου, την ώρα που ο απλός κάτοικος και ο επισκέπτης θα συνεχίσουν να ζουν στην άλλη γλώσσα.
Εκείνη τη γλώσσα που δεν ανεβαίνει ποτέ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γιατί δεν κολακεύει κανέναν και δεν μαζεύει αντιδράσεις. Τη γλώσσα που δείχνει το νησί όπως πραγματικά είναι, μπαίνοντας στην πιο κρίσιμη τουριστική περίοδο του χρόνου απροετοίμαστο, ακαλλώπιστο και, για έναν προορισμό αυτού του βεληνεκούς, απλά απαράδεκτο.