Στη ΔΕΘ του Σεπτεμβρίου χτίζει ο Κυριάκος Μητσοτάκης το αφήγημα της τρίτης τετραετίας

• Με την Νέα Δη­μο­κρα­τία στο 30,4% της εκτί­μη­σης ψήφου και μια δε­ξα­με­νή ανα­πο­φά­σι­στων που αγ­γί­ζει το 12,3%, το Μέ­γα­ρο Μα­ξί­μου αντι­με­τω­πί­ζει τη φε­τι­νή Διε­θνή Έκ­θε­ση Θεσ­σα­λο­νί­κης όχι ως ετή­σια άσκη­ση πα­ρο­χών, αλλά ως την πο­λι­τι­κή αφε­τη­ρία της πο­ρεί­ας προς τις εθνι­κές εκλο­γές. Ο πρω­θυ­πουρ­γός σχε­διά­ζει έναν οδικό χάρτη έως το 2030, την ώρα που η ακρί­βεια πα­ρα­μέ­νει το πρώτο πρό­βλη­μα των πο­λι­τών και το 67% αξιο­λο­γεί αρ­νη­τι­κά το κυ­βερ­νη­τι­κό έργο

Κάθε χρόνο, το ίδιο ερώ­τη­μα κυ­ριαρ­χεί στη δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση τις εβδο­μά­δες πριν από τη Διε­θνή Έκ­θε­ση Θεσ­σα­λο­νί­κης: τι θα ανα­κοι­νώ­σει ο πρω­θυ­πουρ­γός και πόσο με­γά­λο θα είναι το «κα­λά­θι» των πα­ρο­χών. Φέτος, ωστό­σο, όλα δεί­χνουν ότι η άσκη­ση δεν θα είναι μια ακόμη επα­νά­λη­ψη του γνώ­ρι­μου έργου.

Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, στο Μέ­γα­ρο Μα­ξί­μου αντι­με­τω­πί­ζουν τη Θεσ­σα­λο­νί­κη ως κάτι πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο από έναν σταθ­μό οι­κο­νο­μι­κών εξαγ­γε­λιών. Τη βλέ­πουν ως το ση­μείο εκ­κί­νη­σης της τε­λι­κής δια­δρο­μής προς τις εκλο­γές της άνοι­ξης του 2027 και, ταυ­τό­χρο­να, ως την ευ­και­ρία να στη­θεί το συ­νο­λι­κό αφή­γη­μα με το οποίο ο κ. Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης θα διεκ­δι­κή­σει τρίτη τε­τρα­ε­τία.

Το βάρος, με άλλα λόγια, δεν πέ­φτει μόνο στο ύψος των μέ­τρων αλλά κυ­ρί­ως στην ιστο­ρία που θα τα συ­νο­δεύ­ει.

Η αντί­φα­ση που κα­θο­ρί­ζει τον σχε­δια­σμό

Η κυ­βέρ­νη­ση γνω­ρί­ζει ότι ει­σέρ­χε­ται στην πιο απαι­τη­τι­κή πο­λι­τι­κά πε­ρί­ο­δο της δεύ­τε­ρης θη­τεί­ας της. Από τη μία πλευ­ρά μπο­ρεί να επι­κα­λε­στεί μια οι­κο­νο­μία που εξα­κο­λου­θεί να ανα­πτύσ­σε­ται τα­χύ­τε­ρα από τον ευ­ρω­παϊ­κό μέσο όρο, με υψη­λές επεν­δύ­σεις, χα­μη­λό­τε­ρη ανερ­γία και ισχυ­ρά δη­μό­σια οι­κο­νο­μι­κά. Από την άλλη, γνω­ρί­ζει καλά ότι για με­γά­λο μέρος των πο­λι­τών η κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα εξα­κο­λου­θεί να κα­θο­ρί­ζε­ται από την ακρί­βεια, το κό­στος στέ­γα­σης και τη δυ­σκο­λία να αυ­ξη­θεί ου­σια­στι­κά το δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μα.

Αυτή η αντί­φα­ση, ανά­με­σα στους μα­κρο­οι­κο­νο­μι­κούς δεί­κτες και στην αί­σθη­ση της κοι­νω­νί­ας, απο­τε­λεί ίσως το με­γα­λύ­τε­ρο πο­λι­τι­κό πρό­βλη­μα που κα­λεί­ται να δια­χει­ρι­στεί ο κ. Μη­τσο­τά­κης. Και εξη­γεί γιατί, όπως προ­κύ­πτει, η φε­τι­νή ΔΕΘ δεν θα στη­ρι­χθεί σε ένα εντυ­πω­σια­κό «με­γά­λο μέτρο» ικανό να αλ­λά­ξει μο­νο­μιάς το πο­λι­τι­κό κλίμα. Ο σχε­δια­σμός βα­σί­ζε­ται σε μια πιο σύν­θε­τη λο­γι­κή: κάθε ση­μα­ντι­κή κοι­νω­νι­κή ομάδα να μπο­ρεί να ανα­γνω­ρί­σει τον εαυτό της μέσα στις ανα­κοι­νώ­σεις. Συ­ντα­ξιού­χοι, μι­σθω­τοί, ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τί­ες, νέοι, οι­κο­γέ­νειες, μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις. Η επι­δί­ω­ξη είναι κα­θε­μία από αυτές τις ομά­δες να μπο­ρεί να απα­ντή­σει σε ένα απλό ερώ­τη­μα: «Τι αλ­λά­ζει για μένα;».

Στο­χευ­μέ­νες πα­ρεμ­βά­σεις αντί δια­γω­νι­σμού υπο­σχέ­σε­ων

Δεν είναι τυ­χαίο ότι οι πλη­ρο­φο­ρί­ες συ­γκλί­νουν σε στο­χευ­μέ­νες πα­ρεμ­βά­σεις για τους συ­ντα­ξιού­χους, σε φο­ρο­λο­γι­κές διορ­θώ­σεις για τους ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τί­ες, σε πρό­σθε­τες ελα­φρύν­σεις για τη με­σαία τάξη και σε μέτρα που συν­δέ­ο­νται με τους μι­σθούς και την οι­κο­γέ­νεια. Η λο­γι­κή δεν είναι να ευ­νοη­θεί μία μόνο κοι­νω­νι­κή ομάδα αλλά να δη­μιουρ­γη­θεί η αί­σθη­ση μιας ευ­ρύ­τε­ρης κοι­νω­νι­κής αντα­πό­δο­σης.

Στο ίδιο πλαί­σιο εντάσ­σο­νται και οι αρ­νη­τι­κές απα­ντή­σεις που δίνει έως σή­με­ρα η κυ­βέρ­νη­ση σε αι­τή­μα­τα όπως η επα­να­φο­ρά του 13ου μι­σθού ή οι γε­νι­κευ­μέ­νες μειώ­σεις του ΦΠΑ. Το ζή­τη­μα, όπως εξη­γεί­ται, δεν είναι μόνο δη­μο­σιο­νο­μι­κό. Είναι και ζή­τη­μα πο­λι­τι­κής στρα­τη­γι­κής. Ο κ. Μη­τσο­τά­κης φαί­νε­ται να επι­λέ­γει να δια­τη­ρή­σει ως βα­σι­κό του πλε­ο­νέ­κτη­μα την ει­κό­να της δη­μο­σιο­νο­μι­κής αξιο­πι­στί­ας, εκ­πέ­μπο­ντας το μή­νυ­μα ότι η κυ­βέρ­νη­ση δεν πρό­κει­ται να μπει σε δια­γω­νι­σμό υπο­σχέ­σε­ων με την αντι­πο­λί­τευ­ση αλλά θα ανα­κοι­νώ­νει μόνο μέτρα που θε­ω­ρεί ότι μπο­ρεί να εφαρ­μό­σει. «Δεν υπό­σχο­μαι μα­γι­κές λύ­σεις, αλλά αυτά τα οποία λέω είναι και επε­ξερ­γα­σμέ­να και κο­στο­λο­γη­μέ­να», ανέ­φε­ρε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ο πρω­θυ­πουρ­γός στη συ­νέ­ντευ­ξή του στο Liberal, απορ­ρί­πτο­ντας τις εύ­κο­λες υπο­σχέ­σεις για άμεση απο­κλι­μά­κω­ση των τιμών.

Οδι­κός χάρ­της για την Ελ­λά­δα του 2030

Υπάρ­χει, ωστό­σο, και μία πα­ρά­με­τρος που εν­δέ­χε­ται να απο­δει­χθεί η ση­μα­ντι­κό­τε­ρη. Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες που δια­κι­νού­νται το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα συ­γκλί­νουν στο ό,τι ο πρω­θυ­πουρ­γός δεν επι­θυ­μεί να πα­ρου­σιά­σει απλώς ένα πα­κέ­το μέ­τρων για το 2027. Θέλει να κα­τα­θέ­σει έναν οδικό χάρτη έως το τέλος της δε­κα­ε­τί­ας, ένα σχέ­διο που θα συν­δέ­ει τη φο­ρο­λο­γία, τους μι­σθούς, τις συ­ντά­ξεις, τις επεν­δύ­σεις και τις με­ταρ­ρυθ­μί­σεις σε μια ενιαία αφή­γη­ση για την Ελ­λά­δα του 2030.

Εάν αυτή είναι τε­λι­κά η επι­λο­γή του, τότε η φε­τι­νή ΔΕΘ απο­κτά δια­φο­ρε­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα. Οι οι­κο­νο­μι­κές εξαγ­γε­λί­ες παύ­ουν να απο­τε­λούν ετή­σια άσκη­ση πα­ρο­χών και με­τα­τρέ­πο­νται σε συ­νο­λι­κή πρό­τα­ση δια­κυ­βέρ­νη­σης για την επό­με­νη τε­τρα­ε­τία. Σε αυτό το πλαί­σιο δεν απο­κλεί­ε­ται ακόμη και μια πιο κα­θα­ρή το­πο­θέ­τη­ση για τον εκλο­γι­κό ορί­ζο­ντα, όχι μόνο επει­δή η πρω­το­βου­λία των κι­νή­σε­ων ανή­κει συ­νταγ­μα­τι­κά στον πρω­θυ­πουρ­γό αλλά και επει­δή μια οι­κο­νο­μία που ανα­ζη­τά επεν­δύ­σεις και στα­θε­ρό­τη­τα χρειά­ζε­ται σαφή πο­λι­τι­κό ορί­ζο­ντα.

Το 30,4% και ο πήχης της αυ­το­δυ­να­μί­ας

Το πο­λι­τι­κό έδα­φος πάνω στο οποίο στή­νε­ται αυτός ο σχε­δια­σμός απο­τυ­πώ­νε­ται στη νέα δη­μο­σκό­πη­ση της Metron Analysis για το MEGA. Η Νέα Δη­μο­κρα­τία κα­τα­γρά­φει 30,4% στην εκτί­μη­ση ψήφου και 25% στην πρό­θε­ση ψήφου, με δια­φο­ρά 13,3 μο­νά­δων από το νέο κόμμα του κ. Αλέξη Τσί­πρα, το οποίο περνά στη δεύ­τε­ρη θέση με 17,1% στην εκτί­μη­ση και 14,1% στην πρό­θε­ση. Το ΠΑΣΟΚ ακο­λου­θεί τρίτο, με 11,4% και 9,4% αντί­στοι­χα.

Το 30,4% δεν απα­ντά από μόνο του στο ερώ­τη­μα της αυ­το­δυ­να­μί­ας. Δίνει όμως στο κυ­βερ­νη­τι­κό επι­τε­λείο τη βάση για να συ­νε­χί­σει να τη θέτει ως κε­ντρι­κό πο­λι­τι­κό στόχο. Ο ίδιος ο πρω­θυ­πουρ­γός υπήρ­ξε σαφής: «Θεωρώ ότι ο στό­χος της αυ­το­δυ­να­μί­ας είναι ρε­α­λι­στι­κός και εφι­κτός». Το επι­χεί­ρη­μά του δεν στη­ρί­ζε­ται μόνο στην αριθ­μη­τι­κή αλλά και στην πο­λι­τι­κή σύ­γκρι­ση. «Η αυ­το­δύ­να­μη Νέα Δη­μο­κρα­τία είναι μία πρό­τα­ση εξου­σί­ας, πολύ συ­γκε­κρι­μέ­νη και πολύ σαφής. Ποια είναι η άλλη;», διε­ρω­τή­θη­κε, επι­χει­ρώ­ντας να με­τα­φέ­ρει το βάρος της συ­ζή­τη­σης από τη φθορά της κυ­βέρ­νη­σης στην απου­σία εναλ­λα­κτι­κής κυ­βερ­νη­τι­κής λύσης. Πα­ράλ­λη­λα, έκλει­σε την πόρτα στα σε­νά­ρια συ­νερ­γα­σιών: «Διεκ­δι­κώ την αυ­το­δυ­να­μία ακρι­βώς επει­δή δεν βλέπω πε­ρι­θώ­ριο συ­νερ­γα­σί­ας». Η φράση αυτή σκια­γρα­φεί και τη βα­σι­κή γραμ­μή έως το 2027, δη­λα­δή ότι η Νέα Δη­μο­κρα­τία θα ζη­τή­σει νέα κα­θα­ρή εντο­λή και όχι εντο­λή δια­πραγ­μά­τευ­σης.

Η κρί­σι­μη δε­ξα­με­νή των ανα­πο­φά­σι­στων

Το στοι­χείο που συ­γκε­ντρώ­νει το με­γα­λύ­τε­ρο εν­δια­φέ­ρον στα κομ­μα­τι­κά επι­τε­λεία είναι η αδιευ­κρί­νι­στη ψήφος, η οποία στη μέ­τρη­ση της Metron Analysis φτά­νει στο 12,3%. Το πο­σο­στό αυτό δεί­χνει ότι η πο­λι­τι­κή ει­κό­να δεν έχει κλει­δώ­σει. Η σύν­θε­ση της δε­ξα­με­νής έχει ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία. Το 17% των ανα­πο­φά­σι­στων είχε ψη­φί­σει Νέα Δη­μο­κρα­τία το 2023, το 13% ΠΑΣΟΚ, το 8% ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, ενώ το 58% προ­έρ­χε­ται από άλλα κόμ­μα­τα, την αποχή ή το λευκό.

Αυτό δεν ση­μαί­νει ότι οι πρώην ψη­φο­φό­ροι της Νέας Δη­μο­κρα­τί­ας θα επι­στρέ­ψουν αυ­τό­μα­τα. Δεί­χνει όμως ότι η κυ­βέρ­νη­ση δια­τη­ρεί μια υπαρ­κτή δε­ξα­με­νή επα­να­συ­σπεί­ρω­σης, την οποία ταυ­τό­χρο­να θα διεκ­δι­κή­σει και η αντι­πο­λί­τευ­ση. Από την τε­λι­κή κα­τα­νο­μή της θα κρι­θεί όχι μόνο το εύρος της δια­φο­ράς αλλά και το αν η συ­ζή­τη­ση περί αυ­το­δυ­να­μί­ας θα πα­ρα­μεί­νει ζω­ντα­νή έως την κάλπη.

Η σκιά της ακρί­βειας πάνω από το κυ­βερ­νη­τι­κό αφή­γη­μα

Η ίδια δη­μο­σκό­πη­ση έχει, ωστό­σο, και μια ιδιαί­τε­ρα απαι­τη­τι­κή όψη για την κυ­βέρ­νη­ση. Το 67% των ερω­τη­θέ­ντων θε­ω­ρεί ότι η χώρα κι­νεί­ται προς τη λάθος κα­τεύ­θυν­ση, ενώ η ακρί­βεια πα­ρα­μέ­νει το πρώτο πρό­βλη­μα με πο­σο­στό 50%. Πα­ράλ­λη­λα, το κυ­βερ­νη­τι­κό έργο αξιο­λο­γεί­ται αρ­νη­τι­κά από το 67%, ένα­ντι 28% θε­τι­κών κρί­σε­ων.

Εδώ εντο­πί­ζε­ται το βα­σι­κό στοί­χη­μα για το Μέ­γα­ρο Μα­ξί­μου: να με­τα­τρα­πεί η μα­κρο­οι­κο­νο­μι­κή ει­κό­να σε χει­ρο­πια­στό όφε­λος για τα νοι­κο­κυ­ριά. Ο κ. Μη­τσο­τά­κης το πε­ριέ­γρα­ψε με σα­φή­νεια: «Η μα­κρο­οι­κο­νο­μι­κή επι­τυ­χία που ανα­γνω­ρί­ζε­ται από όλους πρέ­πει να γίνει κτήμα των ίδιων των πο­λι­τών». Η απά­ντη­ση που δίνει πε­ρι­λαμ­βά­νει αυ­ξή­σεις μι­σθών, μειώ­σεις φόρων και πίεση στην αγορά μέσω του αντα­γω­νι­σμού.

Ο πα­ρά­γο­ντας Τσί­πρας και η μάχη της αντι­πο­λί­τευ­σης

Η με­γά­λη με­τα­βο­λή στο πεδίο της αντι­πο­λί­τευ­σης είναι το νέο κόμμα του κ. Τσί­πρα. Με 17,1% στην εκτί­μη­ση ψήφου περνά κα­θα­ρά στη δεύ­τε­ρη θέση, ενώ το 54% των ψη­φο­φό­ρων του προ­έρ­χε­ται από τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ του 2023, στοι­χείο που δεί­χνει ότι η πρώτη του δυ­να­μι­κή βα­σί­ζε­ται κυ­ρί­ως στην επα­να­συ­σπεί­ρω­ση του πα­λαιού συ­ρι­ζαϊ­κού ακρο­α­τη­ρί­ου.

Ο κ. Μη­τσο­τά­κης, πά­ντως, δεν εμ­φα­νί­ζε­ται δια­τε­θει­μέ­νος να ανα­δεί­ξει τον κ. Τσί­πρα σε κε­ντρι­κό πρό­σω­πο της δικής του στρα­τη­γι­κής. «Εγώ δεν δια­λέ­γω αντι­πά­λους. Τον έναν αντί­πα­λο που δια­λέ­γω κάθε μέρα είναι τα πολλά προ­βλή­μα­τα των Ελ­λή­νων πο­λι­τών», δή­λω­σε. Ταυ­τό­χρο­να, όμως, επι­τέ­θη­κε συ­νο­λι­κά στην αντι­πο­λί­τευ­ση, κά­νο­ντας λόγο για «αδια­νό­η­τη ιδε­ο­λο­γι­κή ρα­στώ­νη» και κα­τη­γο­ρώ­ντας την ότι επι­μέ­νει στα ίδια ερ­γα­λεία, δη­λα­δή στη μεί­ω­ση του ΦΠΑ και στη 13η σύ­ντα­ξη. Με άλλα λόγια, η κυ­βέρ­νη­ση θα επι­χει­ρή­σει να συ­γκρί­νει όχι μόνο πρό­σω­πα αλλά σχέ­δια δια­κυ­βέρ­νη­σης.

Ο ορί­ζο­ντας της άνοι­ξης του 2027

Ο πρω­θυ­πουρ­γός έκλει­σε εκ νέου τα σε­νά­ρια πρό­ω­ρων εκλο­γών. «Οι εκλο­γές θα γί­νουν στο τέλος της θη­τεί­ας, την άνοι­ξη του 2027», ξε­κα­θά­ρι­σε, προ­σθέ­το­ντας ότι η κυ­βέρ­νη­ση έχει ακόμη έναν χρόνο δου­λειάς μπρο­στά της και ότι δεν πρέ­πει να υπάρ­ξει χα­λά­ρω­ση.

Ο χρό­νος αυτός κρί­νε­ται κα­θο­ρι­στι­κός για όλες τις πλευ­ρές. Για την Νέα Δη­μο­κρα­τία, επει­δή οφεί­λει να μειώ­σει την από­στα­ση ανά­με­σα στους οι­κο­νο­μι­κούς δεί­κτες και την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των πο­λι­τών. Για την αντι­πο­λί­τευ­ση, επει­δή κα­λεί­ται να απο­δεί­ξει ότι μπο­ρεί να με­τα­τρέ­ψει τη δυ­σα­ρέ­σκεια σε πλειο­ψη­φι­κό ρεύμα. Και για τους ανα­πο­φά­σι­στους, επει­δή στη δική τους τε­λι­κή επι­λο­γή φαί­νε­ται πως θα παι­χτεί με­γά­λο μέρος της επό­με­νης πο­λι­τι­κής εξί­σω­σης.

Τε­λι­κά, το πραγ­μα­τι­κό ερώ­τη­μα της φε­τι­νής ΔΕΘ δεν θα είναι αν οι εξαγ­γε­λί­ες θα απο­δει­χθούν με­γα­λύ­τε­ρες ή μι­κρό­τε­ρες από τις περ­σι­νές. Θα είναι αν ο κ. Μη­τσο­τά­κης κα­τα­φέ­ρει να πεί­σει ότι η οι­κο­νο­μι­κή πρό­ο­δος που απο­τυ­πώ­νουν οι αριθ­μοί μπο­ρεί να με­τα­τρα­πεί, μέσα στα επό­με­να χρό­νια, σε αι­σθη­τή βελ­τί­ω­ση της ζωής των πο­λι­τών. Διότι αυτό είναι το κενό που εξα­κο­λου­θεί να χά­σκει ανά­με­σα στις επι­δό­σεις της οι­κο­νο­μί­ας και στην κοι­νω­νι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Και αυτό είναι, εν τέλει, το πο­λι­τι­κό στοί­χη­μα όχι μόνο της φε­τι­νής ΔΕΘ αλλά και της επό­με­νης εκλο­γι­κής ανα­μέ­τρη­σης.