Ιωάννης Χατζηκυριάκος: «Οριακή η κατάσταση στην Πυροσβεστική των Δωδεκανήσων – Έκκληση για ενίσχυση προσωπικού και υποδομών»

Ο πρόεδρος της Ένωσης Υπαλλήλων Πυροσβεστικού Σώματος Δωδεκανήσου, κ. Ιωάννης Χατζηκυριάκος, περιγράφει μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση στις πυροσβεστικές υπηρεσίες των νησιών, με σοβαρή υποστελέχωση, γηρασμένο στόλο οχημάτων και αυξημένες επιχειρησιακές απαιτήσεις.
Τονίζει τη σημαντική συμβολή των εθελοντών, επισημαίνοντας όμως ότι δεν μπορούν να υποκαταστήσουν το κράτος. Παράλληλα, αναφέρεται στην ανάγκη νέων και ασφαλών κτηριακών εγκαταστάσεων στη Ρόδο, στη σοβαρότητα του στεγαστικού προβλήματος για τους πυροσβέστες και στη διεκδίκηση αναγνώρισης συγκεκριμένων μορφών καρκίνου ως επαγγελματικής ασθένειας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ουσιαστική θωράκιση των Δωδεκανήσων απαιτεί μόνιμο προσωπικό, σύγχρονα μέσα και έμπρακτη κρατική στήριξη.
• Κύριε Χατζηκυριάκο πώς είναι η κατάσταση που επικρατεί στις Υπηρεσίες και τα Κλιμάκια των νησιών; Δώστε μας μια εικόνα.
Η κατάσταση στις Πυροσβεστικές Υπηρεσίες και Κλιμάκια στα Δωδεκάνησα είναι οριακή. Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, δεν μπορούμε να κρυβόμαστε πίσω από το φιλότιμο των συναδέλφων, οι οποίοι έχουν ξεπεράσει προ πολλού τα όρια των αντοχών τους λόγω των διαρκών επιφυλακών. Υπάρχει σοβαρή υποστελέχωση, που οξύνεται από τη γήρανση του προσωπικού. Το κράτος όμως, για χάρη εντυπώσεων, υποβαθμίζει επιπλέον την ασφάλεια των πολιτών, ιδρύοντας νέες, εξειδικευμένες δομές στο Πυροσβεστικό Σώμα (δασοκομάντος Ε.ΜΟ.Δ.Ε., ομάδες Drones, Πλωτά), δίχως όμως νέες προσλήψεις, με αποτέλεσμα να καλείται να τις επανδρώνει χρησιμοποιώντας τους ίδιους πυροσβέστες (παράλληλα καθήκοντα – πλήρωμα σε πυροσβεστικό όχημα και χειριστής Drone) από την ήδη άδεια «δεξαμενή» πυροσβεστών. Φτιάχνουν δηλαδή νέες υπηρεσίες στα χαρτιά, αδειάζοντας σε περίπτωση συμβάντος τα πυροσβεστικά οχήματα πρώτης γραμμής.
Πρέπει να αντιληφθούμε ότι η νησιωτικότητα επιβάλλει ιδιαίτερη αντιμετώπιση, σε αντίθεση με την ηπειρωτική Ελλάδα, όπου η συνδρομή σε ενισχύσεις είναι άμεση από όμορες Υπηρεσίες. Αναφορικά με την κατάσταση του στόλου των πυροσβεστικών οχημάτων στα Δωδεκάνησα, ενδεικτικά αναφέρω ότι στη Π.Υ. Ρόδου ο συνολικός αριθμός των υδροφόρων πυροσβεστικών οχημάτων (για όλες τις υπηρεσίες και κλιμάκια της Ρόδου, Καρπάθου και Σύμης, πλην αερολιμένα) ανέρχεται στα 38 και ο μ.ο. ηλικίας τους είναι τα 24 έτη, με μόλις 11 εξ αυτών να έχουν ηλικία κάτω των 15 ετών. Ίδια ίσως και χειρότερη είναι η εικόνα που επικρατεί στην Π.Υ Κω και στα νησιά αρμοδιότητάς της (Λέρο, Πάτμο …).
• Στα Δωδεκάνησα υπάρχει ένα πολύ ισχυρό κίνημα εθελοντών πυροσβεστών. Πώς κρίνετε τη συνεργασία μαζί τους και ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος τους;
Η προσφορά των εθελοντικών ομάδων στα νησιά μας είναι συγκλονιστική και τους αξίζει κάθε έπαινος. Οι άνθρωποι αυτοί αφήνουν τα σπίτια και τις δουλειές τους για να βοηθήσουν τον τόπο τους και η συνεργασία μας στο πεδίο είναι άριστη. Όμως, ως επίσημο συνδικαλιστικό όργανο, οφείλουμε να βάλουμε μια ξεκάθαρη διαχωριστική γραμμή, την οποία πρέπει να καταλάβει η Πολιτεία, ο εθελοντισμός είναι επικουρικός, δεν είναι υποκατάστατο του κράτους.
Είναι επικίνδυνο να χρησιμοποιείται η αυτοθυσία των εθελοντών ως δικαιολογία για να μην γίνονται μόνιμες προσλήψεις πυροσβεστών ή για να μη καλύπτονται τα πραγματικά οργανικά κενά των Υπηρεσιών μας. Η ασφάλεια των νησιωτών είναι συνταγματική υποχρέωση του κράτους και απαιτεί επαγγελματίες, μόνιμα στελεχωμένους θεσμούς. Οι εθελοντές πρέπει να είναι οι πολύτιμοι συμπαραστάτες μας, όχι η εύκολη λύση για να κρύβει η Πολιτεία τις δικές της ελλείψεις.
• Είχαμε μιλήσει επανειλημμένως για τις κτηριακές εγκαταστάσεις της Πυροσβεστικής στη Ρόδο. Έχει βελτιωθεί κάτι και τι πρέπει να γίνει;
Αν θέλουμε να μιλήσουμε με απόλυτη ειλικρίνεια για το κτηριακό συγκρότημα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Ρόδου, η κατάσταση δεν είναι απλώς στάσιμη, αλλά πλέον εγείρει σοβαρά ζητήματα ασφάλειας για τους εργαζόμενους. Το κτήριο είναι παλαιό, καταπονημένο και παρουσιάζει εμφανή σημάδια φθοράς του χρόνου. Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ότι βρισκόμαστε σε παρατεταμένη αναμονή για τη διενέργεια του δευτεροβάθμιου προσεισμικού ελέγχου. Είναι αδιανόητο οι πυροσβέστες, που η αποστολή τους είναι η προστασία και η διάσωση των πολιτών, να στεγάζονται και να εργάζονται σε μια υποδομή της οποίας η στατική επάρκεια δεν έχει πλήρως και επίσημα πιστοποιηθεί με τις σύγχρονες μεθόδους ελέγχου. Δεν μπορούμε να βασιζόμαστε στην τύχη, ειδικά σε μια σεισμογενή περιοχή όπως τα Δωδεκάνησα. Αυτό που πρέπει να γίνει άμεσα, χωρίς άλλη γραφειοκρατική καθυστέρηση, είναι η ολοκλήρωση αυτού του ελέγχου. Οφείλουμε να γνωρίζουμε με απόλυτη βεβαιότητα αν το κτήριο που μας στεγάζει είναι ασφαλές για τις ζωές μας. Η ασφάλεια του προσωπικού είναι αδιαπραγμάτευτη
• Επανήλθε στον δημόσιο διάλογο το θέμα της μετεγκατάστασης των υπηρεσιών της Πυροσβεστικής σε άλλο χώρο. Σας βρίσκει σύμφωνους αυτό και υπό ποιες προϋποθέσεις;
Η μετεγκατάσταση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Ρόδου σε νέο χώρο όχι μόνο μας βρίσκει σύμφωνους, αλλά αποτελεί πάγιο και επιτακτικό αίτημά μας. Το υφιστάμενο κτήριο έχει κλείσει τον κύκλο του. Ωστόσο, δεν θα δεχτούμε μια πρόχειρη «λύση ανάγκης». Ο νέος χώρος πρέπει να εξασφαλίζει άμεση και απρόσκοπτη έξοδο των οχημάτων προς τους κεντρικούς οδικούς άξονες του νησιού και να πληροί στο ακέραιο τις προδιαγραφές στατικής επάρκειας, υγιεινής και αξιοπρεπούς διαβίωσης του προσωπικού. Δεν αναζητούμε μια απλή μετακόμιση, αλλά ένα σύγχρονο Πυροσβεστικό Μέγαρο που θα αναβαθμίσει την ασφάλεια όλου του νησιού, χωρίς να αφήσει ακάλυπτη την πόλη της Ρόδου. Απαράβατος όρος για εμάς είναι η μόνιμη ύπαρξη στελεχωμένου οχήματος σε κατάσταση ετοιμότητας (standby) εντός του κέντρου της Ρόδου, ώστε να διασφαλίζεται η άμεση επέμβαση στον αστικό ιστό.
Η Πολιτεία και η Τοπική Αυτοδιοίκηση οφείλουν να κινηθούν με σοβαρότητα.
• Το πρόβλημα στην εύρεση στέγης είναι ένα πρόβλημα για το πυροσβεστικό προσωπικό στην περιοχή μας;
Το στεγαστικό πρόβλημα στα Δωδεκάνησα δεν είναι απλώς υπαρκτό, αλλά έχει εξελιχθεί σε μείζονα επιχειρησιακή απειλή για το Πυροσβεστικό Σώμα. Η ραγδαία εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων (Airbnb) και η κατακόρυφη αύξηση των ενοικίων έχουν καταστήσει την εύρεση αξιοπρεπούς και οικονομικής στέγης σχεδόν αδύνατη για έναν πυροσβέστη.
Το πρόβλημα χτυπάει κυρίως τους νέους συναδέλφους που μετατίθενται στα νησιά μας, καθώς και τους εποχικούς πυροσβέστες. Όταν ένας εργαζόμενος καλείται να διαθέσει πάνω από το μισό του μισθό μόνο για το ενοίκιο, τα νησιά μας μετατρέπονται αυτόματα σε “προορισμούς τιμωρίας”. Αυτό οδηγεί σε απροθυμία στελέχωσης και διαρκή αιτήματα απομάκρυνσης, εντείνοντας την υποστελέχωση. Ως Ένωση, ασκούμε έντονη κριτική στην Πολιτεία για την έλλειψη μέριμνας, δεν μπορεί να απαιτείς από τον πυροσβέστη να ρισκάρει τη ζωή του, όταν δεν του εξασφαλίζεις τα στοιχειώδη για να ζήσει. Πρότασή μας είναι η άμεση θεσμοθέτηση επιδόματος στέγασης ή η αξιοποίηση δημόσιων ή δημοτικών κτηρίων, μέσω ΕΣΠΑ – Ταμείου Ανάκαμψης, για τη δημιουργία σύγχρονων εστιών στέγασης του προσωπικού. Η ασφάλεια των νησιών προϋποθέτει αξιοπρέπεια για αυτούς που την εγγυώνται.
• Η Ρόδος (και τα άλλα νησιά) βρίσκονται σε επαρκή βαθμό ετοιμότητας προκειμένου να ανταποκριθούν σε οποιεσδήποτε έκτακτες ανάγκες;
Αν με ρωτάτε για την ετοιμότητα, τον επαγγελματισμό και την ψυχική δύναμη των πυροσβεστών, η απάντηση είναι κατηγορηματικά ναι. Οι συνάδελφοι στα Δωδεκάνησα βρίσκονται 24 ώρες το 24ωρο στην πρώτη γραμμή, έτοιμοι να δώσουν και την τελευταία ικμάδα των δυνάμεών τους, όπως το έχουν αποδείξει αμέτρητες φορές στο παρελθόν. Αν όμως με ρωτάτε για την ετοιμότητα του συστηματικού κρατικού μηχανισμού, η απάντηση δεν μπορεί να είναι η ίδια. Όταν οι Υπηρεσίες και τα Κλιμάκιά μας λειτουργούν με μεγάλα οργανικά κενά, με εξουθενωμένο προσωπικό από τις συνεχείς επιφυλακές και με έναν στόλο οχημάτων που χρειάζεται άμεση ανανέωση, δεν μπορούμε να μιλάμε για “επαρκή βαθμό ετοιμότητας”. Η κλιματική κρίση είναι εδώ και οι έκτακτες ανάγκες στα νησιά απαιτούν πλέον πλεόνασμα δυνάμεων, όχι οριακή διαχείριση.
Η ετοιμότητα δεν μπορεί να είναι ένα επικοινωνιακό πυροτέχνημα στην έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, αλλά αποτέλεσμα ουσιαστικής θωράκισης με μόνιμο προσωπικό και σύγχρονα μέσα. Εκεί η Πολιτεία εξακολουθεί να υπολείπεται.
• Μαθαίνουμε ότι ανοίγει ένα νέο, ιδιαίτερα σοβαρό μέτωπο διεκδικήσεων που αφορά στην υγεία των πυροσβεστών. Ποιο είναι αυτό;
Πράγματι πρόκειται για μια κορυφαία και ιστορική διεκδίκηση που ξεκίνησε με πρωτοβουλία της Ομοσπονδίας μας (ΠΟΕΥΠΣ) και αφορά στην αναγνώριση συγκεκριμένων μορφών καρκίνου ως επαγγελματική ασθένεια των πυροσβεστών. Ως Ένωση Δωδεκανήσου, στεκόμαστε από την πρώτη στιγμή αλληλέγγυοι και συμπαραστάτες σε αυτόν τον δίκαιο αγώνα, γιατί αρνούμαστε να κλείνουμε τα μάτια στην πραγματικότητα και ήδη το έχουμε μεταφέρει και στους βουλευτές μας κατά τις πρόσφατες συναντήσεις μας μαζί τους στη Βουλή των Ελλήνων.
Οι πυροσβέστες δεν κινδυνεύουν μόνο από τις φλόγες, αλλά από τα επικίνδυνα τοξικά αέρια και τα χημικά κοκτέιλ που απορροφά ο οργανισμός τους σε κάθε συμβάν. Την ώρα που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) κατατάσσει επίσημα το επάγγελμα του πυροσβέστη στα “καρκινογόνα για τον άνθρωπο” και διεθνώς θεσμοθετούνται αυστηροί νόμοι προστασίας, στην Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμη καμία σχετική πρόνοια.
Η διεκδίκηση αυτή δεν αφορά επιδόματα, αλλά στην ίδια μας τη ζωή. Απαιτούμε θεσμική θωράκιση, εξειδικευμένες προληπτικές εξετάσεις και πλήρη κάλυψη για τους συναδέλφους που νοσούν εξαιτίας της υπηρεσίας τους. Είναι η ώρα το κράτος να αφουγκραστεί την αγωνία μας και να δείξει τα αντανακλαστικά του. Ο αγώνας αυτός της Ομοσπονδίας μας είναι και δικός μας αγώνας, και θα τον στηρίξουμε μέχρι τέλους