Ο Άι Νικόλας ξαναζωντανεύει στις σελίδες του βιβλίου του Μανώλη Κουτσούκου

• Ταξιδεύει στη Ρόδο των δεκαετιών του ’50 και του ’60 • Ο γνωστός δικηγόρος παρουσιάζει τις διηγήσεις του «Κάποτε… στον Άι Νικόλα» το Σάββατο 6 Ιουνίου, με τα έσοδα από τις πωλήσεις να διατίθενται στο Φιλόπτωχο Ταμείο της ενορίας του Αγίου Νικολάου

Υπάρχουν γειτονιές που δεν σβήνουν ποτέ εντελώς, ακόμη κι όταν η εποχή τους έχει παρέλθει. Μένουν στη μνήμη εκείνων που τις έζησαν και, κάθε τόσο, βρίσκουν κάποιον να τις ξαναγράψει. Μια τέτοια προσπάθεια διάσωσης της παλιάς ροδίτικης καθημερινότητας έρχεται τώρα να παρουσιαστεί στο κοινό, μέσα από ένα βιβλίο που δεν θέλει να είναι ιστορική μελέτη, αλλά αφήγηση ζωής.
Η παρουσίαση του βιβλίου του δικηγόρου κ. Μανώλη Μ. Κουτσούκου με τίτλο «Κάποτε… στον Άι Νικόλα» θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 6 Ιουνίου 2026, στις 19:00, στο Πνευματικό Κέντρο του Ιερού Ναού του Αγίου Νικολάου Ρόδου. Πρόκειται για μια συλλογή διηγήσεων που στρέφει το βλέμμα στη συνοικία του Άι Νικόλα, μια από τις παλαιότερες λαϊκές γειτονιές της πόλης, και ανασυνθέτει την ατμόσφαιρα μιας εποχής που έχει πια χαθεί.
Χαιρετισμό στην εκδήλωση θα απευθύνει ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρόδου κ.κ. Κύριλλος. Η είσοδος είναι ελεύθερη.
Πέρα από τον λογοτεχνικό και αναμνηστικό του χαρακτήρα, το εγχείρημα έχει και έναν σαφή κοινωνικό προορισμό. Τα έσοδα από την πώληση του βιβλίου, όπως ανακοινώθηκε, θα διατεθούν εξ ολοκλήρου στο Φιλόπτωχο Ταμείο της Εκκλησίας του Αγίου Νικολάου, ενισχύοντας το φιλανθρωπικό έργο της ενορίας στην οποία αναφέρονται και οι ίδιες οι σελίδες του.

Το βιβλίο κυκλοφορεί υπό τον υπότιτλο «Διηγήσεις» και φέρει χρονολογία έκδοσης 2026, με τόπο τη Ρόδο. Η επιλογή του χώρου της παρουσίασης δεν είναι τυχαία. Ο ναός του Αγίου Νικολάου, που δίνει το όνομά του στη συνοικία και στο ίδιο το βιβλίο, λειτουργεί εδώ ως το φυσικό σημείο συνάντησης ανάμεσα στο παρελθόν που περιγράφεται και στο σήμερα που το θυμάται.
Στην καρδιά του βιβλίου βρίσκεται η ίδια η συνοικία, με την εκκλησία της να στέκει εκεί από τα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας. Ο συγγραφέας ανασυνθέτει έναν κόσμο μεροκαματιάρηδων, μικρών μαγαζιών και ανθρώπινων σχέσεων, τοποθετώντας την αφήγηση στις δεκαετίες του ’50 και του ’60. Είναι μια Ρόδος πριν από τη μαζική αλλαγή, όπου η κοινωνική συνοχή και η αλληλεγγύη αποτελούσαν, κατά την περιγραφή, τον πυρήνα της καθημερινής βιοπάλης.
Το ίδιο το κείμενο που συνοδεύει την έκδοση αποδίδει με ενάργεια αυτή την ατμόσφαιρα. Παρατίθεται αυτούσιο το σχετικό απόσπασμα:
«Άι Νικόλας. Η συνοικία που στέκεται εκεί από τα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας και αποτελούσε έναν από τους οικιστικούς πυρήνες έξω από το Κάστρο, όπου έμεναν Έλληνες μεροκαματιάρηδες, φτωχοί κι ανήμποροι, με την εκκλησία στο πλάι τους, τον προστάτη των ναυτικών, τον Άι Νικόλα, που τον έχτισαν ανθρωπάκια του Θεού το 1759, γεννημένα στη σκλαβιά, δίνοντάς του την αρχιτεκτονική μορφή της σταυροθολιακής βασιλικής, για να ’χουν ένα αποκούμπι στις δυσκολίες της πέτρινης ζωής τους, διηγώντας τους μόχθους και τα βάσανα της σκληρής καθημερινότητας τους.
Άι Νικόλας. Μια γειτονιά ανθρώπινη, γεμάτη με τη ζωή φτωχών και τίμιων ανθρώπων του μεροκάματου, που ζούσαν ευτυχισμένοι με τη φτώχεια τους και την αγάπη που είχαν ο ένας για τον άλλο, πράγμα σπάνιο στη σημερινή ηλεκτρονική και απρόσωπη εποχή. Τότε που η καλημέρα, οι αποσπερίδες, οι όμορφες παρέες, οι φιλίες, το μπακάλικο, το φουρνάρικο, το τσαγκαράδικο, το ποδηλατάδικο, η ταβερνούλα, το θερινό σινεμά ήταν αναπόσπαστα κομμάτια της καθημερινότητας των ανθρώπων στις δεκαετίες του ’50 και του ’60. Τότε που η κοινωνική συνοχή και η ανθρώπινη αλληλεγγύη είχαν ρόλο πρωταγωνιστικό και καθοριστικό στην καθημερινή βιοπάλη. Τότε που τα σπίτια ήταν το πολύ διώροφα, τα πιο πολλά με πατελιά και τα μόνα που ξεχώριζαν ήταν τρία διώροφα αρχοντικά φτιαγμένα με την τέχνη της υψηλής αρχιτεκτονικής με τεράστιους κήπους με πορτοκαλιές και λεμονιές, που αποτελούσαν την «παραφωνία» της λαϊκής αυτής γειτονιάς και ανήκαν σε απόγονους της οικογένειας των ευεργετών Βενετοκλέων και Καζούλληδων, στον Όμηρο Δημητριάδη και τον Ευριπίδη Γαρουφαλή.
Τότε στον Άι Νικόλα του ’50 και του ’60 με τα εργατικά σπίτια, παντός με τη μυρωδιά της ανθρωπιάς των νοικοκυραίων της».
Το ιστορικό βάρος ενός τόπου
Η αναφορά στον χρόνο ανέγερσης του ναού, το 1759, δεν είναι απλώς μια ημερομηνία. Λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για μια κοινότητα που, σύμφωνα με την αφήγηση, χτίστηκε μέσα στη σκλαβιά και αναζήτησε στην εκκλησία της ένα στήριγμα απέναντι στις δυσκολίες. Πάνω σε αυτό το ιστορικό υπόβαθρο πατά το βιβλίο, για να περιγράψει στη συνέχεια τη ζωή της γειτονιάς όπως αυτή εξελίχθηκε στα μεταπολεμικά χρόνια.
Στις σελίδες αναδεικνύεται και η κοινωνική διαστρωμάτωση της εποχής. Μέσα σε μια κατά βάση λαϊκή και εργατική συνοικία, με μικρά μονώροφα ή διώροφα σπίτια, ξεχώριζαν τα λιγοστά αρχοντικά με τους εκτεταμένους κήπους, που ανήκαν σε γνωστές οικογένειες της Ρόδου. Η αντίθεση αυτή, που ο συγγραφέας περιγράφει ως «παραφωνία», αποτυπώνει με τον δικό της τρόπο την κοινωνική φυσιογνωμία ενός τόπου που πλέον υπάρχει μόνο στη μνήμη.
Η εκδήλωση της 6ης Ιουνίου έρχεται έτσι να λειτουργήσει σε δύο επίπεδα. Από τη μία ως παρουσίαση ενός νέου εκδοτικού πονήματος και από την άλλη ως αφορμή για μια συλλογική επιστροφή στη Ρόδο μιας άλλης εποχής, εκεί όπου, όπως σημειώνει ο ίδιος ο συγγραφέας, κυριαρχούσε «η μυρωδιά της ανθρωπιάς».