Οδηγός για το Άγχος σε Περιόδους Εξετάσεων – Από την Επιστημονική Ομάδα του Μαζί για το Παιδί

Οι περί­ο­δοι εξε­τά­σεων απο­τε­λούν για πολλούς μαθητές και τις οικο­γέ­νειές τους μια απαι­τη­τική φάση, κατά την οποία αυξά­νο­νται οι προσ­δο­κίες και η πίεση για επίδοση. Το άγχος που εμφα­νί­ζε­ται είναι μια φυσιο­λο­γική αντί­δραση, ωστόσο όταν γίνεται έντονο μπορεί να επη­ρε­ά­σει τη συγκέ­ντρωση, τη διάθεση και τη συνο­λική λει­τουρ­γι­κό­τητα. Στο σημε­ρινό περι­βάλ­λον, όπου οι απαι­τή­σεις είναι αυξη­μέ­νες και η σύγκριση με άλλους συχνά εντεί­νε­ται, το άγχος των εξε­τά­σεων γίνεται πιο έντονο και συχνό.

Τι είναι το άγχος;

Το άγχος είναι μια φυσική αντί­δραση του οργα­νι­σμού που ενερ­γο­ποιεί­ται όταν καλού­μα­στε να αντα­πο­κρι­θούμε σε προ­κλή­σεις. Σε μέτρια επίπεδα μπορεί να είναι χρήσιμο, καθώς αυξάνει την εγρή­γορση και τη συγκέ­ντρωση. Όταν όμως γίνεται υπερ­βο­λικό ή παρα­τε­τα­μένο, μπορεί να δυσκο­λεύει τη σκέψη και τη μάθηση (Szuhany & Simon, 2022).

Πώς εκδη­λώ­νε­ται;

Το άγχος εμφα­νί­ζε­ται συνήθως σε τρία επίπεδα:

Στο σώμα:

σφίξιμο στο στομάχι ή στο στήθος, πονο­κέ­φα­λος, ταχυ­καρ­δία, γρήγορη αναπνοή, δια­τα­ρα­χές ύπνου ή όρεξης (Chellappa & Aeschbach, 2022)

Στη σκέψη:

έντονη ανη­συ­χία, αρνη­τι­κές σκέψεις («δεν θα τα κατα­φέρω»), δυσκο­λία συγκέ­ντρω­σης, κατα­στρο­φο­λο­γικά σενάρια

Στη συμπε­ρι­φορά:

εκνευ­ρι­σμός, από­συρση, ανα­βλη­τι­κό­τητα ή αντί­θετα υπερ­βο­λική μελέτη χωρίς ξεκού­ραση (Hofmann & Hay, 2018)

Γιατί το άγχος είναι έντονο στις εξε­τά­σεις;

Το άγχος συχνά συν­δέ­ε­ται με:

τον φόβο της απο­τυ­χίας

την πίεση για επίδοση

την ανάγκη απο­δο­χής από σημα­ντικά πρόσωπα

την ανη­συ­χία για το μέλλον (Zeidner, 2014)

Για τους εφήβους, οι εξε­τά­σεις μπορεί να βιώ­νο­νται ως μια «δοκι­μα­σία αξίας», γεγονός που ενι­σχύει την ένταση του άγχους.

Πρα­κτι­κές ιδέες για εφήβους

Οργά­νωσε το διά­βα­σμα σε μικρά, δια­χει­ρί­σιμα βήματα

Κάνε συχνά δια­λείμ­ματα – η ξεκού­ραση βοηθά τη συγκέ­ντρωση

Μίλα για αυτό που νιώθεις – το άγχος μειώ­νε­ται όταν το μοι­ρά­ζε­σαι

Απο­δέ­ξου το άγχος ως κάτι φυσιο­λο­γικό, χωρίς να προ­σπα­θείς να το εξα­φα­νί­σεις

Φρό­ντισε το σώμα σου (ύπνος, φαγητό, άσκηση)

Απόφυγε την υπερ­βο­λική σύγκριση με άλλους

Θυμήσου: η επίδοση δεν καθο­ρί­ζει την αξία σου

 

 

Πώς μπορούν να βοη­θή­σουν οι γονείς

Οι γονείς παίζουν καθο­ρι­στικό ρόλο στη δια­χεί­ριση του άγχους:

Δημιουρ­γούν ένα ήρεμο και σταθερό περι­βάλ­λον

Ακούν με προσοχή χωρίς άμεση κριτική ή συμ­βου­λές

Ανα­γνω­ρί­ζουν το άγχος ως φυσιο­λο­γικό

Εστιά­ζουν στην προ­σπά­θεια και όχι μόνο στο απο­τέ­λε­σμα

Ενθαρ­ρύ­νουν την ισορ­ρο­πία (διά­βα­σμα – ξεκού­ραση)

Υπεν­θυ­μί­ζουν ότι η αποδοχή και η αγάπη δεν εξαρ­τώ­νται από την επίδοση

Τι είναι καλό να απο­φεύ­γε­ται

Υπερ­βο­λική πίεση ή έλεγχος

Συγκρί­σεις με άλλα παιδιά

Υπο­τί­μηση των συναι­σθη­μά­των

Συνεχής εστίαση στους βαθμούς

Πολλές συμ­βου­λές τη στιγμή που το παιδί είναι αγχω­μένο

Πότε χρειά­ζε­ται επι­πλέον υπο­στή­ριξη;

Είναι σημα­ντικό να ανα­ζη­τη­θεί βοήθεια όταν το άγχος:

είναι έντονο και επι­μέ­νει

επη­ρε­ά­ζει τον ύπνο, τη διάθεση ή τη λει­τουρ­γι­κό­τητα

οδηγεί σε αποφυγή ή έντονη από­συρση

Που Μπο­ρείτε να απευ­θυν­θείτε

Στη γραμμή υπο­στή­ρι­ξης 11525 του Μαζί για το Παιδί που παρέχει δωρεάν συμ­βου­λευ­τική σε γονείς και εφήβους κατόπιν συγκα­τά­θε­σης των γονέων.

Η γραμμή λει­τουρ­γεί Δευτέρα έως Παρα­σκευή 09:00-19:00.

Ενδει­κτική Βιβλιο­γρα­φία

Szuhany, K. L., & Simon, N. M. (2022). Anxiety disorders: a review. JAMA

Chellappa, S. L., & Aeschbach, D. (2022). Sleep and anxiety. Sleep Medicine Reviews

Hofmann, S. G., & Hay, A. C. (2018). Avoidance and anxiety. Journal of Anxiety Disorders

Zeidner, M. (2014). Anxiety in education. Routledge

Stöber, J., & Pekrun, R. (2004). Test anxiety research. Anxiety, Stress & Coping

Λίγα λόγια για τη Γραμμή 115 25 & το Συμ­βου­λευ­τικό Κέντρο του Μαζί για το Παιδί

Συμ­βου­λευ­τική Γραμμή 115 25 του Μαζί για το Παιδί βρί­σκε­ται από το 2009 δίπλα σε γονείς, εκπαι­δευ­τι­κούς και εφήβους. Παρέχει δωρεάν συμ­βου­λευ­τική υπο­στή­ριξη.

Το όραμα πίσω από τη λει­τουρ­γία της Γραμμής είναι η ψυχο­λο­γική στήριξη και η ενδυ­νά­μωση γονέων, εκπαι­δευ­τι­κών και εφήβων σχετικά με προ­βλη­μα­τι­σμούς και δυσκο­λίες που αντι­με­τω­πί­ζουν στην καθη­με­ρι­νό­τητά τους και η ενί­σχυση των ευρύ­τε­ρων οικο­γε­νεια­κών και υπο­στη­ρι­κτι­κών πλαι­σίων των παιδιών και των εφήβων.

Η Γραμμή 115 25 είναι στε­λε­χω­μένη από έμπειρη επι­στη­μο­νική ομάδα και εκπαι­δευ­μέ­νους εθε­λο­ντές με συνεχή κλινική επο­πτεία.

Τηρεί­ται το απόρ­ρητο και όλες οι κλήσεις είναι επώ­νυ­μες, εμπι­στευ­τι­κές και δεν ηχο­γρα­φού­νται.

Πέρα από τις τηλε­φω­νι­κές συνε­δρίες, η Γραμμή 115 25 συμπλη­ρώ­νε­ται από το Συμ­βου­λευ­τικό Κέντρο, όπου προ­σφέ­ρο­νται δια­δι­κτυακά ή με φυσική παρου­σία:

• Ολο­κλη­ρω­μέ­νος κύκλος συμ­βου­λευ­τι­κών συνε­δριών

• Ομάδες στή­ρι­ξης γονέων

• Ψυχο-εκπαιδευτικά σεμι­νά­ρια συγκε­κρι­μέ­νης θεμα­το­λο­γίας σε γονείς/ εκπαι­δευ­τι­κούς /εφήβους

Το σύνολο των υπη­ρε­σιών της Συμ­βου­λευ­τι­κής Γραμμής και του Συμ­βου­λευ­τι­κού Κέντρου πλαι­σιώ­νουν ολο­κλη­ρω­μένα, σε επίπεδο πρό­λη­ψης και πρώιμης παρέμ­βα­σης, την κάθε οικο­γέ­νεια.

Οι δια ζώσης υπη­ρε­σίες λαμ­βά­νουν χώρα στις εγκα­τα­στά­σεις του «Μαζί για το Παιδί» και τα ψυχο­εκ­παι­δευ­τικά σεμι­νά­ρια πραγ­μα­το­ποιού­νται σε σχολεία και οργα­νω­μένα σύνολα πανελ­λα­δικά.

Όλες οι ανωτέρω υπη­ρε­σίες προ­σφέ­ρο­νται ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΑ.

Οι κλήσεις στη Γραμμή 11525 από οποιο­δή­ποτε πάροχο κινητής/στα­θε­ρής τηλε­φω­νίας είναι ατελείς.

Λίγα λόγια για το Μαζί για το Παιδί:

Το Μαζί για το Παιδί εργά­ζε­ται εδώ και 30 χρόνια για την προ­στα­σία χιλιά­δων παιδιών στη χώρα μας. Προ­σφέ­ρει ένα ευρύ φάσμα υπη­ρε­σιών με στόχο κάθε παιδί σε κάθε γωνιά της Ελλάδας να έχει πρό­σβαση σε βιώ­σι­μες συν­θή­κες δια­βί­ω­σης και σε ίσες ευκαι­ρίες.

Το έργο του Μαζί για το Παιδί επι­κε­ντρώ­νε­ται στην κατα­πο­λέ­μηση της φτώ­χειας, στην υγεία και την ψυχική υγεία, στην εκπαί­δευση, καθώς και την υπο­στή­ριξη πλη­θυ­σμών που έχουν πληγεί από φυσικές κατα­στρο­φές.