Μιχαηλίδου: «Κορυφαία κοινωνική πρόκληση το στεγαστικό πρόβλημα»

Η στε­γα­στική κρίση, η κατά­σταση όπου βρι­σκό­μα­στε σήμερα, οι πολι­τι­κές, οι προ­ο­πτι­κές, τα βρα­χυ­πρό­θε­σμα αλλά και τα μακρο­πρό­θε­σμα μέτρα ήταν το αντι­κεί­μενο της συζή­τη­σης που εξε­λί­χθηκε σήμερα στο Star Forum στη Λαμία που είχε ως θέμα «Βαθαί­νει η στε­γα­στική κρίση στην Ελλάδα: Πραγ­μα­τι­κές αιτίες και πρα­κτι­κές λύσεις».

Η συζή­τηση ανέ­δειξε τόσο τα κοινά σημεία όσο και τις δια­φο­ρε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις γύρω από ένα από τα πιο πιε­στικά κοι­νω­νικά ζητή­ματα της εποχής. Στο πάνελ συμ­με­τεί­χαν η υπουρ­γός Κοι­νω­νι­κής Συνοχής και Οικο­γέ­νειας Δόμνα Μιχαη­λί­δου, ο βου­λευ­τής Επι­κρα­τείας και κοι­νο­βου­λευ­τι­κός εκπρό­σω­πος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ Δημή­τρης Μάντζος, ο περι­φε­ρειάρ­χης Στερεάς Ελλάδας και γενικός γραμ­μα­τέας της ΕΝΠΕ Φάνης Σπανός, καθώς και ο γενικός διευ­θυ­ντής του ΙΟΒΕ και καθη­γη­τής του Οικο­νο­μι­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών Νίκος Βέττας.

Η κ. Μιχαη­λί­δου περιέ­γραψε μια κρίση που συν­δέ­ε­ται με την «ασυμ­με­τρία προ­σφο­ράς και ζήτησης», παρου­σιά­ζο­ντας τη δέσμη των 43 μέτρων ύψους 7 δισ. ευρώ, με αιχμές τις επι­δο­τή­σεις ενοι­κίου, την κοι­νω­νική αντι­πα­ροχή, την αξιο­ποί­ηση ανε­νερ­γών στρα­το­πέ­δων και το «Ανα­και­νίζω – Νοι­κιάζω».

Από την πλευρά του, ο κ. Μάντζος έδωσε έμφαση στην ενί­σχυση της προ­σφο­ράς μέσω κοι­νω­νι­κής κατοι­κίας, αξιο­ποί­η­σης δημό­σιων και ιδιω­τι­κών κλει­στών ακι­νή­των, περιο­ρι­σμού της Golden Visa και αυστη­ρό­τε­ρης ρύθ­μι­σης των βρα­χυ­χρό­νιων μισθώ­σεων.

Ο κ. Σπανός μετέ­φερε τη συζή­τηση στην περι­φε­ρειακή διά­σταση, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η απά­ντηση δεν μπορεί να εξα­ντλεί­ται στην Αθήνα, αλλά πρέπει να συν­δε­θεί με δου­λειές, υπο­δο­μές, τηλερ­γα­σία και κίνητρα για επι­στροφή στην επαρχία.

Ο κ. Βέττας, τέλος, έδωσε τη μεγάλη οικο­νο­μική εικόνα, εξη­γώ­ντας ότι το πρό­βλημα είναι απο­τέ­λε­σμα δεκα­ε­τιών, συν­δέ­ε­ται με τη μετα­βολή της κοι­νω­νι­κής δομής και απαιτεί ανα­βάθ­μιση του υπάρ­χο­ντος απο­θέ­μα­τος, θεσμι­κές τομές και πολι­τική συναί­νεση.

Κοινός τόπος όλων ήταν ότι η στε­γα­στική κρίση δεν λύνεται με μία μόνο παρέμ­βαση, αλλά απαιτεί σχέδιο, διάρ­κεια και συν­δυα­σμό πολι­τι­κών.

Ειδι­κό­τερα η κ. Μιχαη­λί­δου υπο­γράμ­μισε πως το στε­γα­στικό πρό­βλημα ανα­δει­κνύ­ε­ται σε κορυ­φαία κοι­νω­νική πρό­κληση. Παρου­σί­ασε στο STAR FORUM στη Λαμία ένα πολυ­ε­πί­πεδο σχέδιο κυβερ­νη­τι­κών παρεμ­βά­σεων, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας εξαρχής τη σοβα­ρό­τητα της κατά­στα­σης. Όπως τόνισε, «η στε­γα­στική κρίση είναι ένα πολύ μεγάλο ζήτημα», το οποίο δεν αφορά μόνο την Ελλάδα αλλά «εντάσ­σε­ται και μέσα στο διεθνές και ευρω­παϊκό αντί­στοιχο πρό­βλημα», συν­δέ­ο­ντας μάλιστα το ζήτημα άμεσα με το δημο­γρα­φικό.

Η υπουρ­γός περιέ­γραψε ένα πλαίσιο όπου η κρίση απορ­ρέει από μια «μεγάλη δυνα­μική ασυμ­με­τρία προ­σφο­ράς και ζήτησης» και συμπλή­ρωσε πως η ζήτηση κατοι­κίας έχει αυξηθεί σημα­ντικά. «Η ζήτηση έχει αυξηθεί ενδο­γε­νώς και ακόμα περισ­σό­τερο εξω­γε­νώς», σημεί­ωσε, απο­δί­δο­ντας την άνοδο τόσο σε κοι­νω­νι­κές μετα­βο­λές, όπως η αύξηση των μονο­πρό­σω­πων νοι­κο­κυ­ριών, όσο και στην ενί­σχυση της ελκυ­στι­κό­τη­τας της χώρας για ξένους επεν­δυ­τές, ψηφια­κούς νομάδες και του­ρί­στες. Παρά­γο­ντες όπως η Golden Visa και η βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση «άνθησαν», ενι­σχύ­ο­ντας περαι­τέρω τη ζήτηση.

Όπως είπε η κ. Μιχαη­λί­δου, το κρίσιμο πρό­βλημα εντο­πί­ζε­ται στην προ­σφορά. «Υπάρχει μια πάρα πολύ μεγάλη δυσκο­λία αύξησης προ­σφο­ράς», υπο­γράμ­μισε, απο­δί­δο­ντας την υστέ­ρηση αυτή τόσο στην κατάρ­ρευση της οικο­δο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας κατά τη διάρ­κεια των μνη­μο­νίων όσο και σε δομικές ιδιαι­τε­ρό­τη­τες της ελλη­νι­κής αγοράς, όπως ο κατα­κερ­μα­τι­σμός της γης και οι πολε­ο­δο­μι­κοί περιο­ρι­σμοί. «Ο μισός πλη­θυ­σμός θέλει να μένει στην Αττική», ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά, επι­ση­μαί­νο­ντας την ανι­σο­κα­τα­νομή της ζήτησης.

Απέ­να­ντι σε αυτή τη σύνθετη εικόνα, η κυβέρ­νηση προ­τάσ­σει ένα ευρύ πλέγμα παρεμ­βά­σεων. «Έχουμε απα­ντή­σει με μία δέσμη 43 δια­φο­ρε­τι­κών μέτρων, 7 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ευρώ», δήλωσε η υπουρ­γός, διευ­κρι­νί­ζο­ντας ότι δεν υπάρχει «ένα και μεγάλο» μέτρο που μπορεί να λύσει το πρό­βλημα. Αντί­θετα, απαι­τού­νται «πολλές στα­δια­κές παρεμ­βά­σεις» που θα αγγί­ζουν τόσο τη ζήτηση όσο και την προ­σφορά.

Στο επίπεδο της άμεσης ανα­κού­φι­σης, η κυβέρ­νηση δίνει έμφαση στις επι­δο­τή­σεις. Η «επι­στροφή του ενός στα δώδεκα ενοίκια» αφορά, σύμφωνα με την υπουργό, «εννιά στους δέκα Έλληνες που νοι­κιά­ζουν», ενώ το επίδομα στέ­γα­σης καλύ­πτει ήδη 280.000 πολίτες. Ιδιαί­τερη στό­χευση υπάρχει για δημό­σιους λει­τουρ­γούς που εργά­ζο­νται μακριά από τον τόπο κατοι­κίας τους, με ενι­σχυ­μέ­νες επι­δο­τή­σεις.

Παράλ­ληλα υπο­γράμ­μισε με έμφαση πως προ­ω­θού­νται πολι­τι­κές περι­φε­ρεια­κής απο­κέ­ντρω­σης, όπως το πρό­γραμμα μετε­γκα­τά­στα­σης με ενί­σχυση 10.000 ευρώ, σε συν­δυα­σμό με προ­γράμ­ματα απα­σχό­λη­σης της ΔΥΠΑ. Στόχος είναι η απο­συμ­φό­ρηση των αστικών κέντρων και η ενί­σχυση της ζωής στην περι­φέ­ρεια.

Στον πυρήνα της στρα­τη­γι­κής, ωστόσο, βρί­σκο­νται τα μέτρα αύξησης της προ­σφο­ράς κατοι­κιών. Η υπουρ­γός ξεχώ­ρισε τρεις βασικές παρεμ­βά­σεις. Πρώτον, την «κοι­νω­νική αντι­πα­ροχή», δηλαδή την αξιο­ποί­ηση δημό­σιας ακί­νη­της περιου­σίας για την κατα­σκευή νέων κατοι­κιών, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων κοι­νω­νι­κών κατοι­κιών με προσιτό ενοίκιο. Δεύ­τε­ρον, την αξιο­ποί­ηση ανε­νερ­γών στρα­το­πέ­δων, με στόχο τη δημιουρ­γία «1.800 κατοι­κιών» σε μεγάλες πόλεις. «Τέτοια ένταση στε­γα­στι­κού απο­θέ­μα­τος έχει να δει η Ελλάδα πάρα πολλές δεκα­ε­τίες», υπο­γράμ­μισε. Τρίτον, το πρό­γραμμα «Ανα­και­νίζω – Νοι­κιάζω», ύψους 500 εκατ. ευρώ, για την επα­να­φορά κλει­στών δια­με­ρι­σμά­των στην αγορά. Η ίδια ανα­γνώ­ρισε πως, παρά τις παρεμ­βά­σεις, τα απο­τε­λέ­σματα δεν θα είναι άμεσα. «Χρειά­ζε­ται κατα­νό­ηση των χρο­νι­κών ορι­ζό­ντων», σημεί­ωσε, εξη­γώ­ντας ότι τα μεγάλα έργα απαι­τούν χρόνια για να απο­δώ­σουν. Το στοί­χημα, επο­μέ­νως, είναι διττό: αφενός η άμεση ανα­κού­φιση των νοι­κο­κυ­ριών και αφε­τέ­ρου η στα­διακή απο­κα­τά­σταση της ισορ­ρο­πίας στην αγορά.

Κλεί­νο­ντας σημεί­ωσε ότι το στε­γα­στικό δεν έχει εύκολες λύσεις, αλλά απαιτεί συντο­νι­σμένη δράση. «Χρειά­ζε­ται να είμαστε όλοι μαζί», τόνισε η υπουρ­γός, καλώ­ντας σε ευρύ­τερη πολι­τική και κοι­νω­νική συναί­νεση. Σε ένα πρό­βλημα που «είναι βαθύ κυρίως στους τρεις στους δέκα Έλληνες νεα­ρό­τε­ρης ηλικίας», η επι­τυ­χία των μέτρων θα κριθεί από το κατά πόσο μπορούν να μετα­τρέ­ψουν τη στα­διακή παρέμ­βαση σε ουσια­στική ανα­κού­φιση.

Στο ίδιο πάνελ του STAR FORUM ο Δημή­τρης Μάντζος, κοι­νο­βου­λευ­τι­κός εκπρό­σω­πος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, επι­χεί­ρησε να δια­φο­ρο­ποι­ή­σει σαφώς τη στρα­τη­γική της αντι­πο­λί­τευ­σης από την κυβερ­νη­τική προ­σέγ­γιση, δίνο­ντας έμφαση στην ενί­σχυση της προ­σφο­ράς και στη ρύθμιση της αγοράς με όρους κοι­νω­νι­κής δικαιο­σύ­νης.

Από την αρχή της τοπο­θέ­τη­σής του, ξεκα­θά­ρισε ότι «το ΠΑΣΟΚ δεν κάνει ποτέ μόνο κριτική», υπο­γραμ­μί­ζο­ντας πως έχει ήδη κατα­θέ­σει «ένα ολο­κλη­ρω­μένο πλαίσιο στή­ρι­ξης» από το 2024. Περι­γρά­φο­ντας την κοι­νω­νική διά­σταση του προ­βλή­μα­τος, σημεί­ωσε ότι «πάρα πολλοί συμπο­λί­τες μας φτάνουν σε πολύ μεγάλη ηλικία για να εγκα­τα­λεί­ψουν το παιδικό τους δωμάτιο», ενώ άλλοι επι­βα­ρύ­νο­νται «δυσα­νά­λογα περισ­σό­τερο από τον ευρω­παϊκό μέσο όρο» με το κόστος στέ­γα­σης.

Στο πεδίο της ανά­λυ­σης, ο ίδιος εντό­πισε την αιτία της κρίσης κυρίως στην πλευρά της προ­σφο­ράς. «Υπάρχει ζήτημα προ­σφο­ράς», τόνισε, απορ­ρί­πτο­ντας την ιδέα ότι πρό­κει­ται για εισα­γό­μενο φαι­νό­μενο. «Εισα­γό­μενη στε­γα­στική κρίση δεν μπο­ρούμε να έχουμε», ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά, προ­σθέ­το­ντας ότι το πρό­βλημα σχε­τί­ζε­ται με δομικά χαρα­κτη­ρι­στικά της ελλη­νι­κής αγοράς.

Ιδιαί­τερη κριτική άσκησε σε πολι­τι­κές που, όπως είπε, επι­βά­ρυ­ναν την κατά­σταση. Για τη βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση υπο­γράμ­μισε ότι «πρέπει να ρυθ­μί­ζε­ται ειδικά σε ζώνες πίεσης», ενώ για το πρό­γραμμα της Golden Visa σημεί­ωσε ότι «υπήρξε φάρμακο» σε δύσκο­λες εποχές, «έχει εξε­λι­χθεί όμως σε δηλη­τή­ριο». Κατά την εκτί­μησή του, οι κυβερ­νη­τι­κές παρεμ­βά­σεις, όπως τα προ­γράμ­ματα «Σπίτι μου», «επι­δό­τη­σαν τη ζήτηση» χωρίς να ενι­σχύ­σουν επαρκώς την προ­σφορά.

Απέ­να­ντι σε αυτό, ο κ. Μάντζος παρου­σί­ασε ένα δια­φο­ρε­τικό μοντέλο πολι­τι­κής, με επί­κε­ντρο τη δημιουρ­γία νέου στε­γα­στι­κού απο­θέ­μα­τος. «Για μας το ζήτημα είναι να μπο­ρέ­σουμε να στη­ρί­ξουμε την προ­σφορά», είπε, προ­τεί­νο­ντας την αξιο­ποί­ηση ανεκ­με­τάλ­λευ­των ακι­νή­των που ανήκουν στο Δημόσιο, στους δήμους και στις περι­φέ­ρειες. Όπως υπο­γράμ­μισε, πρό­κει­ται για «κεφα­λαιακό απόθεμα» που παρα­μέ­νει ανε­νεργό και θα μπο­ρούσε να συμ­βά­λει άμεσα στην απο­κλι­μά­κωση των τιμών.

Σύμφωνα μe τον κ. Μάντζο, κεντρικό στοι­χείο της πρό­τα­σης απο­τε­λεί η ανά­πτυξη ενός συστή­μα­τος κοι­νω­νι­κής κατοι­κίας, όπου η Ελλάδα παρου­σιά­ζει σημα­ντική υστέ­ρηση. «Η χώρα μας έχει 0% κοι­νω­νική κατοι­κία», ανέφερε, συγκρί­νο­ντας την κατά­σταση με άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες. Στο πλαίσιο αυτό, το ΠΑΣΟΚ προ­τεί­νει ένα πρό­γραμμα ανα­και­νί­σεων με φορο­λο­γικά κίνητρα, ώστε ιδιώτες ιδιο­κτή­τες να εντάσ­σουν τα ακίνητά τους σε μια «δεξα­μενή κοι­νω­νι­κής κατοι­κίας». Στόχος είναι η προ­σθήκη «40.000 κατοι­κιών» στην αγορά.

Η πρόταση συνο­δεύ­ε­ται από συγκε­κρι­μένα μέτρα ρύθ­μι­σης. Μεταξύ αυτών, η «κατάρ­γηση της Golden Visa στα αστικά κέντρα και στα νησιά» με έντονη στε­γα­στική πίεση, καθώς και ο περιο­ρι­σμός των βρα­χυ­χρό­νιων μισθώ­σεων. «Ισιώ­νουμε την τιμή του ενοι­κίου», ανέφερε, περι­γρά­φο­ντας μια πολι­τική που στο­χεύει στη συγκρά­τηση των μισθω­μά­των αντί της ενί­σχυ­σης της αγο­ρα­στι­κής δύναμης.

Ο κ. Μάντζος έδωσε ιδιαί­τερη έμφαση και στις κοι­νω­νι­κές ομάδες που πλήτ­το­νται περισ­σό­τερο. Οι πολι­τι­κές αυτές, όπως είπε, απευ­θύ­νο­νται «στους εργα­ζό­με­νους, στα νέα ζευ­γά­ρια», αλλά και σε δημό­σιους λει­τουρ­γούς που αδυ­να­τούν να βρουν στέγη, ιδιαί­τερα σε νησιω­τι­κές περιο­χές.

Παράλ­ληλα, ανα­φέρ­θηκε και στον ρόλο των τρα­πε­ζών, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι δια­θέ­τουν μεγάλο αριθμό ακι­νή­των που «πρέπει να δοθούν στην αγορά ξανά», αντί να παρα­μέ­νουν ανε­νεργά. Αντί­στοιχα, ζήτησε την πλήρη κατα­γραφή και αξιο­ποί­ηση των κλει­στών ακι­νή­των της αυτο­διοί­κη­σης.

Κλεί­νο­ντας, συνέ­δεσε το στε­γα­στικό με το ευρύ­τερο ανα­πτυ­ξιακό μοντέλο της χώρας. «Η στέγαση πρέπει να είναι δικαί­ωμα για όλους και όχι ακριβό προ­νό­μιο για λίγους», τόνισε, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο οικο­νο­μικό αλλά βαθιά πολι­τικό. Η αντι­με­τώ­πιση της κρίσης, κατά τον ίδιο, περνά μέσα από δημό­σιες πολι­τι­κές που ενι­σχύ­ουν την περι­φε­ρειακή ανά­πτυξη και μειώ­νουν τις κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες.

Όπως υπο­γράμ­μισε ο κ. Μάντζος, η πρόταση του ΠΑΣΟΚ επι­χει­ρεί να μετα­το­πί­σει τη συζή­τηση από την ενί­σχυση της ζήτησης σε μια πιο δομική παρέμ­βαση στην αγορά, θέτο­ντας στο επί­κε­ντρο την προ­σφορά και τη ρύθμιση.

Ο Φάνης Σπανός, περι­φε­ρειάρ­χης Στερεάς Ελλάδας και γενικός γραμ­μα­τέας της ΕΝΠΕ, έβαλε στο πάνελ μια καθαρά περι­φε­ρειακή διά­σταση στο στε­γα­στικό, συν­δέ­ο­ντάς το ευθέως με το δημο­γρα­φικό και με το μοντέλο ανά­πτυ­ξης της χώρας. Ξεκί­νησε συμ­φω­νώ­ντας με την ανάλυση που προη­γή­θηκε, αλλά έδωσε μια πιο απλή, σχεδόν εικο­νική περι­γραφή του προ­βλή­μα­τος λέγο­ντας πως «μια Αθήνα που γεμίζει με έναν θηριώδη τρόπο και μια επαρχία που αδειά­ζει με επίσης έναν θηριώδη τρόπο». Για τον κ. Σπανό, εκεί βρί­σκε­ται η καρδιά της κρίσης.

Ο κ. Σπανός ανα­γνώ­ρισε ότι τα άμεσα μέτρα για τη στήριξη της στέ­γα­σης στην Αθήνα είναι ανα­γκαία, όμως προει­δο­ποί­ησε ότι σε βάθος χρόνου δεν αρκούν. «Όσο επι­δο­τείς ενοίκια, τόσο απλά θα ανε­βαί­νουν τα ενοίκια», ανέφερε, περι­γρά­φο­ντας έναν μηχα­νι­σμό που, όπως εκτιμά, δεν λύνει το πρό­βλημα αλλά το ανα­κυ­κλώ­νει. Κατά την προ­σέγ­γισή του, η ουσια­στική απά­ντηση πρέπει να είναι στρα­τη­γική και να στο­χεύει στη μετα­κί­νηση πλη­θυ­σμού και δρα­στη­ριο­τή­των προς την περι­φέ­ρεια.

Στην τοπο­θέ­τησή του, το στε­γα­στικό δεν εμφα­νί­ζε­ται μόνο ως κρίση κόστους, αλλά και ως κρίση υπο­δο­μών. Μια υπερ­συ­γκε­ντρω­μένη πρω­τεύ­ουσα, είπε, δεν πιέ­ζε­ται μόνο από τα πανά­κριβα ενοίκια, αλλά και από την αδυ­να­μία των βασικών δικτύων να εξυ­πη­ρε­τή­σουν ολοένα μεγα­λύ­τε­ρους πλη­θυ­σμούς. Δρόμοι, ύδρευση, απο­χέ­τευση, φωτι­σμός, σχολεία: όλα μπαί­νουν στην ίδια εξίσωση.

Η βασική του πρόταση είναι ότι η πολι­τεία οφείλει να κατευ­θύ­νει ένα «γενναίο κλάσμα» των στε­γα­στι­κών πόρων στην ελλη­νική περι­φέ­ρεια. Όχι μόνο με επι­δο­τή­σεις ενοι­κίου, αλλά με μια συνο­λική δέσμη κινή­τρων: ανά­πτυξη σιδη­ρο­δρο­μι­κών και άλλων δικτύων, θεσμική και τεχνο­λο­γική διευ­κό­λυνση της τηλερ­γα­σίας, αλλά και «ισχυρά επεν­δυ­τικά κίνητρα για δημιουρ­γία θέσεων εργα­σίας στην επαρχία». Η λογική που κατέ­θεσε είναι σαφής. Για να μείνουν ή να επι­στρέ­ψουν οι νέοι στον τόπο τους, «θα πρέπει να θέλουν και να μπορούν». Το «θέλουν» συν­δέ­ε­ται με την ποιό­τητα ζωής, το «μπορούν» με τις δου­λειές.

Ο κ. Σπανός μίλησε για την ανάγκη να ανα­δει­χθούν «50 πόλεις» ως νέοι πόλοι οικι­στι­κής και ανα­πτυ­ξια­κής ισορ­ρο­πίας, αντί να συνε­χι­στεί η ασφυ­κτική συγκέ­ντρωση στην Αθήνα. Επι­κα­λέ­στηκε μάλιστα το ευρω­παϊκό σύνθημα «The right to stay», επι­μέ­νο­ντας ότι «το να μείνεις στον τόπο σου δεν είναι μια άσκηση απλά, είναι ένα δικαί­ωμα».

Ο κ. Σπανός με την παρέμ­βασή του ανέ­δειξε μια δια­φο­ρε­τική ανά­γνωση του στε­γα­στι­κού. Όχι μόνο ως αγορά κατοι­κίας, αλλά ως πεδίο εθνικής χωρο­τα­ξι­κής και κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής. Για τον Φάνη Σπανό, η λύση δεν θα έρθει μόνο με περισ­σό­τερα σπίτια, αλλά με μια νέα ισορ­ρο­πία ανάμεσα στην πρω­τεύ­ουσα και την περι­φέ­ρεια, με στόχο καλύ­τερη ποιό­τητα ζωής και λιγό­τε­ρες ανι­σό­τη­τες.

Ο Νίκος Βέττας, συν­δυά­ζο­ντας την ιδιό­τητά του ως επι­κε­φα­λής του ΙΟΒΕ και ως ακα­δη­μαϊ­κού στο Οικο­νο­μικό Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών, προ­σέγ­γισε το στε­γα­στικό ζήτημα με όρους μακρο­οι­κο­νο­μι­κής ανά­λυ­σης και ιστο­ρι­κής συνέ­χειας, επι­χει­ρώ­ντας να εξη­γή­σει γιατί η κρίση δεν μπορεί να λυθεί άμεσα.

Όπως επι­σή­μανε, η σημε­ρινή εικόνα δεν είναι συγκυ­ριακή αλλά απο­τέ­λε­σμα δεκα­ε­τιών. «Από το 1950 και μετά […] οι Έλληνες στο σπίτι βάζανε τα λεφτά τους», ανέφερε, περι­γρά­φο­ντας μια οικο­νο­μία όπου η κατοι­κία απο­τε­λούσε βασικό επεν­δυ­τικό πυλώνα. Το 2007, στην κορύ­φωση της ανά­πτυ­ξης, «τα δύο τρίτα των επεν­δύ­σεων ήταν σε σπίτια και κατα­σκευές». Ωστόσο, η δεκα­ε­τία της κρίσης ανέ­τρεψε πλήρως αυτή την ισορ­ρο­πία. «Για περίπου 10 χρόνια η χώρα πάγωσε», σημεί­ωσε, εξη­γώ­ντας ότι πάγωσαν τόσο τα εισο­δή­ματα όσο και η οικο­δο­μική δρα­στη­ριό­τητα.

Αυτό το «πάγωμα», σύμφωνα με τον ίδιο, εξα­κο­λου­θεί να επη­ρε­ά­ζει την αγορά και «θα επη­ρε­ά­ζει του­λά­χι­στον για τα επόμενα 5-10 χρόνια». Γι’ αυτό και, όπως τόνισε, «προ­βλή­ματα που έρχο­νται από δεκα­ε­τίες δεν λύνο­νται». Η ανά­καμψη της οικο­νο­μίας τα τελευ­ταία χρόνια δεν αρκεί για να καλύψει το χαμένο έδαφος, ιδιαί­τερα όταν η ζήτηση συνε­χί­ζει να μετα­βάλ­λε­ται.

Κεντρικό στοι­χείο της ανά­λυ­σής του είναι η αλλαγή της κοι­νω­νι­κής δομής. «Έχει μειωθεί η ιδιο­κα­τοί­κηση», όχι επειδή που­λή­θη­καν μαζικά κατοι­κίες, αλλά επειδή «εκεί όπου μέναμε τέσσερις-τέσσερις, τώρα μένουν περισ­σό­τε­ροι άνθρω­ποι μόνοι τους». Η αύξηση των μονο­πρό­σω­πων νοι­κο­κυ­ριών και η γήρανση του πλη­θυ­σμού δημιουρ­γούν νέες πιέσεις στη ζήτηση, που θα εντα­θούν τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες.

Απέ­να­ντι σε αυτή την πραγ­μα­τι­κό­τητα, ο κ. Βέττας εμφα­νί­ζε­ται επι­φυ­λα­κτι­κός απέ­να­ντι σε εύκολες λύσεις. «Δεν είμαι καν σίγου­ρος ότι χρειά­ζε­ται… να χτί­σουμε και­νού­ρια σπίτια», είπε, δίνο­ντας έμφαση στην ανάγκη ανα­βάθ­μι­σης του υπάρ­χο­ντος απο­θέ­μα­τος. Η ενερ­γειακή ανα­καί­νιση, η καλύ­τερη γεω­γρα­φική κατα­νομή και η αξιο­ποί­ηση υφι­στά­με­νων κατοι­κιών απο­τε­λούν, κατά την άποψή του, πιο ρεα­λι­στι­κές κατευ­θύν­σεις.

Παράλ­ληλα, υπο­γράμ­μισε ότι το στε­γα­στικό συν­δέ­ε­ται άμεσα με την οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα. «Εκεί όπου υπάρχει μετα­ποι­η­τική βιο­μη­χα­νία… εκεί θα υπάρ­χουν δου­λειές», σημεί­ωσε, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τον ρόλο των επεν­δύ­σεων στην περι­φέ­ρεια. Ωστόσο, προει­δο­ποί­ησε ότι η τάση συγκέ­ντρω­σης στα μεγάλα αστικά κέντρα δύσκολα ανα­στρέ­φε­ται: «Κολυ­μπάς κόντρα στο κύμα», είπε.

Στο πεδίο των πολι­τι­κών, ανα­γνώ­ρισε ότι τα υφι­στά­μενα μέτρα «αμβλύ­νουν το πρό­βλημα», αλλά δεν το λύνουν. Επι­σή­μανε υστε­ρή­σεις, όπως στις φοι­τη­τι­κές εστίες και στην κοι­νω­νική κατοι­κία, αλλά και διαρ­θρω­τικά εμπόδια, όπως η γρα­φειο­κρα­τία στις μετα­βι­βά­σεις και η έλλειψη δια­φά­νειας στα ενοίκια. «Ακόμη και τώρα… μπορεί να σου πάρει ενάμιση χρόνο να που­λή­σεις ένα σπίτι», ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά.

Ιδιαί­τερο βάρος έδωσε στην ανάγκη «δύσκο­λων απο­φά­σεων». Από την πιθανή ανα­διά­ταξη οικι­στι­κών περιο­χών μέχρι παρεμ­βά­σεις μεγάλης κλί­μα­κας στα αστικά κέντρα, υπο­στή­ριξε ότι «όσο πιο πολύ τολ­μή­σεις, τόσο πιο γρήγορα μπορείς να τρέξεις». Ωστόσο, τόνισε ότι τέτοιες επι­λο­γές ξεπερ­νούν τον ορί­ζο­ντα μιας κυβέρ­νη­σης και απαι­τούν ευρύ­τερη συναί­νεση.

Κατα­λη­κτικά, ο Νίκος Βέττας ανέ­δειξε τη μεγάλη εικόνα: το στε­γα­στικό δεν είναι απλώς ένα πρό­βλημα αγοράς, αλλά μια σύνθετη πρό­κληση που συν­δέ­ε­ται με το δημο­γρα­φικό, την ανά­πτυξη και τον μακρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό της χώρας. «Αυτά είναι ζητή­ματα που θέλουν συναί­νεση», υπο­γράμ­μισε, θέτο­ντας το πλαίσιο για μια συζή­τηση που υπερ­βαί­νει τον εκλο­γικό κύκλο και απαιτεί στρα­τη­γική βάθους.

Πηγή: insider.gr