Τιμολόγια ρεύματος: Μηδενικές χρεώσεις ΥΚΩ για τα ευάλωτα νοικοκυριά – Τα όρια κατανάλωσης

Το ενερ­γειακό τοπίο αλλάζει – και μαζί του αλλά­ζουν και οι κανόνες του παι­χνι­διού και τα τιμο­λό­για ρεύ­μα­τος. Το νέο νομο­σχέ­διο του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας (ΥΠΕΝ) φέρνει παρεμ­βά­σεις που αγγί­ζουν την καθη­με­ρι­νό­τητα: από ελα­φρύν­σεις στους λογα­ρια­σμούς ρεύ­μα­τος για τα πιο ευάλωτα νοι­κο­κυ­ριά, μέχρι νέα «εργα­λεία» για την ανά­πτυξη των ΑΠΕ, τις οικια­κές μπα­τα­ρίες και τη συμ­με­τοχή των πολιτών στην αγορά ενέρ­γειας. Την ίδια στιγμή, ανοίγει τον δρόμο για επεν­δύ­σεις σε τομείς όπως το υδρο­γόνο και τα υπε­ρά­κτια αιολικά.

Ειδι­κό­τερα, το ΥΠΕΝ με το νέο σχέδιο νόμου που έθεσε σε δια­βού­λευση το βράδυ της Τρίτης, ενσω­μα­τώ­νει τις ευρω­παϊ­κές κατευ­θύν­σεις, επι­χει­ρώ­ντας ταυ­τό­χρονα να απα­ντή­σει σε χρόνιες παθο­γέ­νειες της αγοράς. Με αιχμή την προ­σαρ­μογή στην οδηγία RED III, αλλά και με κοι­νω­νικό και ανα­πτυ­ξιακό πρόσημο, οι δια­τά­ξεις που προ­ω­θού­νται αγγί­ζουν από τους λογα­ρια­σμούς ρεύ­μα­τος έως τη βιο­μη­χα­νία, τα κτίρια και τις νέες τεχνο­λο­γίες.

Ελα­φρύν­σεις στα τιμο­λό­για ρεύ­μα­τος με κοι­νω­νικό πρόσημο

Ιδιαί­τερη βαρύ­τητα δίνεται στην ανα­κού­φιση των ευά­λω­των κατα­να­λω­τών προ­τεί­νο­ντας την απαλ­λαγή τους από τις χρε­ώ­σεις Υπη­ρε­σιών Κοινής Ωφέ­λειας (ΥΚΩ) στα τιμο­λό­για ρεύ­μα­τος. Το μέτρο αφορά τόσο τους δικαιού­χους του Κοι­νω­νι­κού Οικια­κού Τιμο­λο­γίου όσο και εκεί­νους του Τιμο­λο­γίου Πολυ­τέ­κνων, οι οποίοι απαλ­λάσ­σο­νται πλήρως από τις σχε­τι­κές χρε­ώ­σεις μέχρι τα συγκε­κρι­μένα όρια κατα­νά­λω­σης ανά τετρα­μη­νία που τους εντάσ­σουν στις συγκε­κρι­μέ­νες κατη­γο­ρίες. Για την υπερ­βάλ­λουσα κατα­νά­λωση, η χρέωση επα­νέρ­χε­ται, δια­τη­ρώ­ντας μια στοι­χειώδη ισορ­ρο­πία μεταξύ κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής και ενερ­γεια­κής υπευ­θυ­νό­τη­τας. Αντί­στοιχα, για τους δικαιού­χους Τιμο­λο­γίου Υπη­ρε­σιών Αλλη­λεγ­γύης προ­βλέ­πε­ται μερική απαλ­λαγή έως τις 10.000 kWh ανά τετρα­μη­νία, με ευε­λι­ξία προ­σαρ­μο­γής όταν η περί­ο­δος κατα­νά­λω­σης δια­φο­ρο­ποιεί­ται.

Παράλ­ληλα, προ­ω­θεί­ται ανα­προ­σαρ­μογή των χρε­ώ­σεων για τα κλι­μά­κια οικια­κής κατα­νά­λω­σης, με αυξή­σεις που στο­χεύ­ουν κυρίως στις υψηλές κατα­να­λώ­σεις, μετα­φέ­ρο­ντας το βάρος προς όσους κατα­να­λώ­νουν περισ­σό­τερο.

Μείωση ΥΚΩ και στη βιο­μη­χα­νία

Τρο­πο­ποι­ή­σεις εισά­γο­νται και για τις χρε­ώ­σεις ΥΚΩ σε επι­χει­ρή­σεις Μέσης Τάσης, μειώ­νο­ντας τη μονα­διαία χρέωση. Για μεγάλες κατα­να­λώ­σεις μεγα­λύ­τε­ρες από 13 GWh η χρέωση πέφτει στα 4,14 ευρώ/MWh όπως ισχύει και στην Υψηλή Τάση, συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­ντας στους ωφε­λού­με­νους και μεγάλες εται­ρείες πλη­ρο­φο­ρι­κής και επε­ξερ­γα­σίας δεδο­μέ­νων (data center). Οι αλλαγές στο­χεύ­ουν σε στο­χευ­μένη κοι­νω­νική στήριξη και δίκαιη κατα­νομή των χρε­ώ­σεων ΥΚΩ στο σύνολο των κατα­να­λω­τών.

Δια­κρα­τι­κές συνερ­γα­σίες ΑΠΕ με ευρω­παϊκή σφρα­γίδα

Το νομο­σχέ­διο επι­χει­ρεί να καλύψει κρίσιμα κενά και στην ενσω­μά­τωση της ευρω­παϊ­κής οδηγίας RED III, υπό την πίεση μάλιστα της Κομι­σιόν που έχει ήδη κινήσει δια­δι­κα­σίες παρα­πο­μπής στο ευρω­δι­κα­στή­ριο κατά της Ελλάδας. Στο πλαίσιο αυτό, θεσπί­ζε­ται για πρώτη φορά ένα σαφές πλαίσιο συνερ­γα­σίας για κοινά έργα Ανα­νε­ώ­σι­μων Πηγών Ενέρ­γειας (ΑΠΕ) μεταξύ κρατών-μελών.

Οι στόχοι των προ­ω­θού­με­νων ρυθ­μί­σεων είναι συγκε­κρι­μέ­νοι: του­λά­χι­στον δύο κοινά έργα ΑΠΕ έως το 2030 και τρία έως το 2033, αν η ετήσια κατα­νά­λωση ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας ξεπε­ρά­σει τις 100 TWh (τερα­βα­τώ­ρες). Το ενδια­φέ­ρον είναι ότι στα έργα αυτά μπορούν να συμ­με­τέ­χουν όχι μόνο ιδιω­τι­κές εται­ρείες, αλλά και τοπικές αρχές ή ενερ­γεια­κές κοι­νό­τη­τες (Κοι­νό­τη­τες Ανα­νε­ώ­σι­μης Ενέρ­γειας), ενι­σχύ­ο­ντας τη διάχυση των ωφε­λειών. Παράλ­ληλα, τίθεται ως προ­ϋ­πό­θεση η δια­σφά­λιση της εθνικής ασφά­λειας και άμυνας πριν από κάθε δια­κρα­τική συμ­φω­νία.

Περιο­χές επι­τά­χυν­σης ΑΠΕ: θεσμός σε αναμονή

Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει ήδη νομο­θε­τή­σει από το 2023 την έννοια των «Περιο­χών Πρώτης Επι­λο­γής» για την ανά­πτυξη έργων ΑΠΕ, η εφαρ­μογή παρα­μέ­νει σε εκκρε­μό­τητα. Η βασική αιτία είναι η καθυ­στέ­ρηση στο νέο Ειδικό Χωρο­τα­ξικό Πλαίσιο, ένα χρόνιο ζήτημα που συνε­χί­ζει να λει­τουρ­γεί ως τρο­χο­πέδη.

Η ευρω­παϊκή οδηγία RED III θέτει σαφή προ­θε­σμία έως τον Φεβρουά­ριο του 2026 για τον καθο­ρι­σμό αυτών των περιο­χών. Σε αυτές, η αδειο­δό­τηση θα είναι ταχύ­τερη, με προ­α­ξιο­λο­γη­μένα περι­βαλ­λο­ντικά δεδο­μένα και χαμη­λό­τερο ρίσκο. Οι προ­τει­νό­με­νες από το ΥΠΕΝ ρυθ­μί­σεις απο­κλεί­ουν προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές από τις «περιο­χές επι­τά­χυν­σης» και δίνουν προ­τε­ραιό­τητα σε τεχνη­τές επι­φά­νειες, όπως στέγες, βιο­μη­χα­νι­κές ζώνες ή υπο­βαθ­μι­σμένα εδάφη. Το ΥΠΕΝ παρα­θέ­τει μια λίστα κατάλ­λη­λων χώρων όπως αγρο­κτή­ματα, χώροι απο­βλή­των, βιο­μη­χα­νι­κοί χώροι, ορυχεία, τεχνητά εσω­τε­ρικά υδατικά συστή­ματα, λίμνες ή ταμιευ­τή­ρες, χώροι επε­ξερ­γα­σίας αστικών λυμάτων κλπ. Ωστόσο, παρα­πέ­μπει σε Υπουρ­γική Απόφαση για τον ακριβή καθο­ρι­σμό τους και το μέγεθός τους. Τα έργα ΑΠΕ εντός των περιο­χών επι­τά­χυν­σης θα απαλ­λάσ­σο­νται από τη δια­δι­κα­σία περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης.

Αδειο­δο­τή­σεις: αυστη­ροί κανόνες, χαλαρή εφαρ­μογή

Παρά το γεγονός ότι το υφι­στά­μενο νομικό πλαίσιο στην Ελλάδα προ­βλέ­πει ήδη ταχύ­τε­ρες δια­δι­κα­σίες από αυτές που απαιτεί η RED III, στην πράξη οι καθυ­στε­ρή­σεις παρα­μέ­νουν ο κανόνας. Παρά­γο­ντες της αγοράς επι­ση­μαί­νουν ότι οι προ­θε­σμίες συστη­μα­τικά παρα­βιά­ζο­νται, συχνά για μήνες ή και χρόνια.

Το νομο­σχέ­διο επι­χει­ρεί να απα­ντή­σει με ακόμη αυστη­ρό­τε­ρες προ­θε­σμίες, τόσο για νέα έργα όσο και για ανα­νε­ώ­σεις υφι­στά­με­νων εγκα­τα­στά­σεων. Το κρίσιμο ερώτημα ωστόσο παρα­μέ­νει για το ένα αυτές θα εφαρ­μο­στούν.

Πράσινα πιστο­ποι­η­τικά και υδρο­γόνο

Σημα­ντική τομή απο­τε­λεί ο εκσυγ­χρο­νι­σμός του πλαι­σίου για τις εγγυ­ή­σεις προ­έ­λευ­σης (τα λεγό­μενα «πράσινα» πιστο­ποι­η­τικά που απο­δει­κνύ­ουν ότι μια συγκε­κρι­μένη ποσό­τητα ενέρ­γειας που κατα­να­λώ­νει μια εται­ρεία, φορέας κλπ. παρά­χθηκε από ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ή από συμπα­ρα­γωγή υψηλής από­δο­σης). Πλέον, το σύστημα επε­κτεί­νε­ται ώστε να καλύ­πτει και αέρια καύσιμα όπως το πράσινο υδρο­γόνο και το βιο­με­θά­νιο. Κάθε πιστο­ποι­η­τικό αντι­στοι­χεί σε μία μεγα­βα­τώρα (MWh), με δυνα­τό­τητα επι­με­ρι­σμού, ενι­σχύ­ο­ντας την ευε­λι­ξία της αγοράς. Ταυ­τό­χρονα, ενι­σχύ­ε­ται η δια­φά­νεια, καθώς οι προ­μη­θευ­τές υπο­χρε­ού­νται να απο­δει­κνύ­ουν το ενερ­γειακό μείγμα τους στους κατα­να­λω­τές.

Οικια­κές μπα­τα­ρίες στο προ­σκή­νιο και συμ­με­τοχή στην αγορά

Από τα πιο και­νο­τόμα στοι­χεία του νομο­σχε­δίου είναι και η ενί­σχυση της συμ­με­το­χής απο­κε­ντρω­μέ­νων ενερ­γεια­κών πόρων. Οικια­κές μπα­τα­ρίες, ηλε­κτρικά οχήματα και μικρές μονάδες απο­κτούν ενεργό ρόλο στην αγορά, μέσω φορέων σωρευ­τι­κής εκπρο­σώ­πη­σης, των λεγό­με­νων ΦΟΣΕ. Παράλ­ληλα, δίνεται η δυνα­τό­τητα στον δια­χει­ρι­στή του δικτύου να αξιο­ποιεί αυτές τις πηγές για υπη­ρε­σίες ευε­λι­ξίας, μειώ­νο­ντας την ανάγκη για νέες επεν­δύ­σεις σε υπο­δο­μές (νέα δίκτυα κλπ). Επι­πλέον, προ­ω­θεί­ται η ανά­πτυξη έξυπνων δικτύων και η καλύ­τερη αξιο­ποί­ηση της απο­κε­ντρω­μέ­νης παρα­γω­γής και απο­θή­κευ­σης ενέρ­γειας.

Βιο­μη­χα­νία: πράσινη μετά­βαση με στόχους

Το νομο­σχέ­διο εισάγει σαφείς στόχους για τη διείσ­δυση των ΑΠΕ στη βιο­μη­χα­νία, με ετήσια αύξηση του μερι­δίου κατά 1,6% για τις περιό­δους 2021–2025 και 2026–2030. Παράλ­ληλα, τίθε­νται φιλό­δο­ξοι στόχοι για το υδρο­γόνο, που καλεί­ται να καλύψει το 42% της κατα­νά­λω­σης έως το 2030 και το 60% έως το 2035. Οι νέες ρυθ­μί­σεις προ­ω­θούν επίσης τον εξη­λε­κτρι­σμό των βιο­μη­χα­νι­κών διερ­γα­σιών και στα­διακή απε­ξάρ­τηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Κτίρια: προς ένα νέο ενερ­γειακό πρότυπο

Για πρώτη φορά εισά­γο­νται συγκε­κρι­μέ­νοι στόχοι για τη χρήση ΑΠΕ στα κτίρια, με ορόσημο το 49% έως το 2030. Το νομο­σχέ­διο δίνει έμφαση στην επι­τό­πια παρα­γωγή, αλλά και στη συνερ­γα­σία με κοι­νό­τη­τες. Τα δημόσια κτίρια καλού­νται να λει­τουρ­γή­σουν ως πρότυπα, ενώ προ­ω­θού­νται εργα­λεία όπως ενερ­γεια­κές ετι­κέ­τες και πιστο­ποι­η­τικά.

Υπε­ρά­κτια αιολικά: πιο ενεργός ρόλος του κράτους

Στον τομέα των υπε­ρά­κτιων αιο­λι­κών, ενι­σχύ­ε­ται ο ρόλος της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας Δια­χεί­ρι­σης Υδρο­γο­ναν­θρά­κων και Ενερ­γεια­κών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ), η οποία πλέον μπορεί να ανα­θέ­τει έρευνες σε εται­ρεία ειδικού σκοπού, στην οποία θα συμ­με­τέ­χει μετο­χικά. Με τον τρόπο αυτό, το Δημόσιο δια­τη­ρεί έλεγχο, αλλά επι­τα­χύ­νει τις δια­δι­κα­σίες συλ­λο­γής και αξιο­λό­γη­σης δεδο­μέ­νων που απαι­τού­νται για τον σχε­δια­σμό, την ανά­πτυξη, την εγκα­τά­σταση και τη λει­τουρ­γία υπε­ρά­κτιων αιο­λι­κών έργων στις περιο­χές οργα­νω­μέ­νης ανά­πτυ­ξης, όπως προ­βλέ­πε­ται στο Εθνικό Πρό­γραμμα Ανά­πτυ­ξης Υπε­ρά­κτιων Θαλάσ­σιων Πάρκων. Παράλ­ληλα, επι­λύ­ο­νται εκκρε­μό­τη­τες που σχε­τί­ζο­νται με τις αδειο­δο­τή­σεις και τις δια­γω­νι­στι­κές δια­δι­κα­σίες για τα υπε­ρά­κτια αιολικά έργα, ανοί­γο­ντας τον δρόμο για την ανά­πτυξη του κλάδου.

Νέος ενερ­γεια­κός στόχος για το 2030

Τέλος, το νομο­σχέ­διο ανε­βά­ζει τον εθνικό στόχο για τη συμ­με­τοχή των ΑΠΕ στην τελική κατα­νά­λωση ενέρ­γειας από το 32% στο 42,5%. Πρό­κει­ται για μια φιλό­δοξη ανα­θε­ώ­ρηση που ευθυ­γραμ­μί­ζε­ται με τις ευρω­παϊ­κές επι­διώ­ξεις, αλλά απαιτεί ταχύ­τητα, συνέ­πεια και –κυρίως– εφαρ­μογή. Όπως άλλωστε επι­ση­μαί­νουν και παρά­γο­ντες της αγοράς, το πραγ­μα­τικό στοί­χημα δεν είναι οι νόμοι που ψηφί­ζο­νται, αλλά εκείνοι που τελικά εφαρ­μό­ζο­νται.

Πηγή:  ot.gr