«Πολεμικό σοκ» στον Τουρισμό – Τα σενάρια και οι πιέσεις από την Κρουαζιέρα

Άμεσα εξαρ­τώ­με­νες από τη διάρ­κεια της κρί­σης στη Μέση Ανα­το­λή θα είναι οι συ­νέ­πειες στον Του­ρι­σμό με τα δυ­σμε­νή σε­νά­ρια – αυτά που λαμ­βά­νουν υπόψη τους μια πα­ρα­τε­τα­μέ­νη κρίση – να προ­βλέ­πουν έως και 38 εκα­τομ­μύ­ρια λι­γό­τε­ρους διε­θνείς επι­σκέ­πτες το 2026 – αριθ­μός που με­τα­φρά­ζε­ται σε μεί­ω­ση 27% σε ετή­σια βάση – καθώς και απώ­λειες πε­ρί­που 56 δισ. δο­λα­ρί­ων στα έσοδα πα­γκο­σμί­ως, μέσα στο τρέ­χον έτος. Πα­ρό­τι μά­λι­στα ο με­γα­λύ­τε­ρος αντί­κτυ­πος θα αφορά στις πε­ριο­χές του Κόλ­που, οι επι­πτώ­σεις δεν θα πε­ριο­ρι­στούν εκεί, αλλά θα επε­κτα­θούν και στην Ευ­ρώ­πη και κατ’ επέ­κτα­ση και στην Ελ­λά­δα, λόγω της κομ­βι­κής το­πο­θε­σί­ας της πε­ριο­χής αλλά και των αλυ­σι­δω­τών αλ­λα­γών που επι­φέ­ρει η σύ­γκρου­ση.

Το πα­ρα­πά­νω υπο­γραμ­μί­ζει σε πρό­σφα­τη ανά­λυ­ση της και η Oxford Economics, εξε­τά­ζο­ντας δύο πι­θα­νά σε­νά­ρια που επι­κε­ντρώ­νο­νται κατά κύριο λόγο στη διάρ­κεια της σύ­γκρου­σης. Το πρώτο προ­βλέ­πει μια «γρή­γο­ρη επί­λυ­ση» της κα­τά­στα­σης όπου η σύ­γκρου­ση κρατά 1 έως 3 εβδο­μά­δες ενώ το δεύ­τε­ρο – δυ­σμε­νές – λαμ­βά­νει υπόψη του μια σύ­γκρου­ση διάρ­κειας δύο μηνών, καθώς όπως επι­ση­μαί­νει το Ιράν δεν θα αντέ­ξει πε­ρισ­σό­τε­ρο.

 Το σε­νά­ριο γρή­γο­ρης επί­λυ­σης και το σε­νά­ριο της πα­ρα­τε­τα­μέ­νης σύ­γκρου­σης

Στο σε­νά­ριο γρή­γο­ρης επί­λυ­σης, η Oxford Economics εκτι­μά ότι οι ει­σερ­χό­με­νες αφί­ξεις στη Μέση Ανα­το­λή θα μπο­ρού­σαν να μειω­θούν κατά 11% σε ετή­σια βάση το τρέ­χον έτος, πο­σο­στό που αντι­στοι­χεί σε απώ­λεια 23 εκα­τομ­μυ­ρί­ων διε­θνών επι­σκε­πτών, σε σχέση με το προ σύ­γκρου­σης σε­νά­ριο (Δε­κεμ­βρί­ου) όπου προ­έ­βλε­πε ανά­πτυ­ξη. Σε οι­κο­νο­μι­κούς όρους η προ­α­να­φερ­θεί­σα μεί­ω­ση των του­ρι­στι­κών ροών με­τα­φρά­ζε­ται σε απώ­λειες πε­ρί­που 34 δισ. δο­λα­ρί­ων μέσα στο έτος, με τις χώρες εκτός του Συμ­βου­λί­ου Συ­νερ­γα­σί­ας του Κόλ­που (GCC) και ει­δι­κά το Ιράν και το Ισ­ρα­ήλ να εμ­φα­νί­ζουν με­γα­λύ­τε­ρες μειώ­σεις σε πο­σο­στιαία βάση, δε­δο­μέ­νου ότι οι αρ­χι­κές εκτι­μή­σεις προ­έ­βλε­παν ανά­καμ­ψη. Μπα­χρέιν, Κου­βέιτ και Σα­ου­δι­κή Αρα­βία δε, θα είναι χώρες που επί­σης θα δουν με­γά­λη μεί­ω­ση των του­ρι­στι­κών τους ροών.

Στην πε­ρί­πτω­ση μιας πα­ρα­τε­τα­μέ­νης σύ­γκρου­σης τώρα, οι προ­βλέ­ψεις κά­νουν λόγο για απώ­λειες 38 εκατ. διε­θνών επι­σκε­πτών το 2026 – μια μεί­ω­ση δη­λα­δή 27% σε ετή­σια βάση, η οποία σε όρους δα­πα­νών, με­τα­φρά­ζε­ται σε απώ­λεια πε­ρί­που 56 δισ. δο­λα­ρί­ων. Σε αυτό το σε­νά­ριο, η πε­ριο­χή του GCC κα­τα­γρά­φει τις με­γα­λύ­τε­ρες απώ­λειες σε όγκο επι­σκε­πτών, με την μεί­ω­ση να υπο­λο­γί­ζε­ται σε 26% στις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις σε ετή­σια βάση.

 Οι επι­πτώ­σεις στο κό­στος του τα­ξι­διού και στην ψυ­χο­λο­γία των τα­ξι­διω­τών

Και στις δύο πε­ρι­πτώ­σεις βέ­βαια, η γύρω πε­ριο­χή δεν φαί­νε­ται να μένει ανε­πη­ρέ­α­στη, δε­δο­μέ­νης της γε­ω­γρα­φι­κής θέσης των χωρών που εμπλέ­κο­νται. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι σε πα­γκό­σμιο επί­πε­δο, η Μέση Ανα­το­λή δια­δρα­μα­τί­ζει ση­μα­ντι­κό ρόλο ως κόμ­βος διερ­χό­με­νων επι­βα­τών, με πε­ρί­που 14% των επι­βα­τών πα­γκο­σμί­ως να έχουν αντα­πό­κρι­ση στην πε­ριο­χή.

Ήδη το κλεί­σι­μο του ενα­έ­ριου χώρου έχει υπάρ­ξει εκτε­τα­μέ­νο στην πε­ριο­χή, με τα αε­ρο­πλά­να να μην πε­τούν πάνω από το Ιράν, το Ισ­ρα­ήλ, το Ιράκ, το Κατάρ, το Μπα­χρέιν, το Κου­βέιτ και τη Συρία, ενώ με­ρι­κοί πε­ριο­ρι­σμοί υφί­στα­νται και για τα Ηνω­μέ­να Αρα­βι­κά Εμι­ρά­τα και τη Σα­ου­δι­κή Αρα­βία. Σύμ­φω­να με το Flightradar24, πε­ρισ­σό­τε­ρες από 5.000 πτή­σεις ακυ­ρώ­θη­καν την Κυ­ρια­κή και τη Δευ­τέ­ρα, με τον αριθ­μό να αυ­ξά­νει καθώς πα­ρα­τεί­νο­νται τα κλει­σί­μα­τα του ενα­έ­ριου χώρου.

Πα­ράλ­λη­λα οι τρεις βα­σι­κές αε­ρο­πο­ρι­κές της πε­ριο­χής, Emirates (Ντου­μπάι), Qatar Airways (Ντόχα) και Etihad Airways (Αμπού Ντά­μπι) θε­ω­ρού­νται κρί­σι­μες για τις διε­θνείς ροές με­τα­ξύ Ευ­ρώ­πης, Ασίας και Ωκε­α­νί­ας, επη­ρε­ά­ζο­ντας κατ’ επέ­κτα­ση τη συν­δε­σι­μό­τη­τα με­γά­λων απο­στά­σε­ων ση­μα­ντι­κά. Όπως επι­ση­μαί­νει και η με­λέ­τη, πτή­σεις ευ­ρω­παϊ­κών και ασια­τι­κών αε­ρο­πο­ρι­κών εται­ρειών ανα­γκά­ζο­νται ήδη να αλ­λά­ξουν δια­δρο­μή για να απο­φύ­γουν τον κλει­στό ενα­έ­ριο χώρο. Οι νέες δια­δρο­μές δε, συ­νε­πά­γο­νται με­γα­λύ­τε­ρους χρό­νους πτή­σης, αυ­ξη­μέ­νη κα­τα­νά­λω­ση καυ­σί­μων και υψη­λό­τε­ρο κό­στος. Υπό το πρί­σμα του αυ­ξη­μέ­νου κό­στους και της μειω­μέ­νης απο­δο­τι­κό­τη­τας μά­λι­στα, η Oxford Economics, δεν απο­κλεί­ει να υπάρ­ξουν ακυ­ρώ­σεις ορι­σμέ­νων δρο­μο­λο­γί­ων, αλλά και επι­βά­τες που δεν θα επι­λέ­ξουν να τα­ξι­δέ­ψουν λόγω αυ­ξη­μέ­νου κό­στους. Απο­τρε­πτι­κά λει­τουρ­γούν βέ­βαια και οι με­γα­λύ­τε­ροι χρό­νοι τα­ξι­διού και οι ανη­συ­χί­ες για την ασφά­λεια. Κι αυτά όταν ήδη οι αε­ρο­πο­ρι­κοί διά­δρο­μοι έχουν πε­ριο­ρι­στεί ση­μα­ντι­κά τα τε­λευ­ταία χρό­νια λόγω της σύ­γκρου­σης Ρω­σί­ας–Ου­κρα­νί­ας.

Πα­ρά­γο­ντας που μπο­ρεί να εκτο­ξεύ­σει το κό­στος και κατ’ επέ­κτα­ση να επη­ρε­ά­σει την διά­θε­ση για τα­ξί­δια εν γένει, είναι και η άνο­δος της τιμής του πε­τρε­λαί­ου. Όπως επι­ση­μαί­νει η Oxford Economics, οι προει­δο­ποι­ή­σεις του Ιράν προς τα πλοία να απο­φεύ­γουν τη διέ­λευ­ση από το Στενό του Ορ­μούζ οδή­γη­σαν σε από­το­μη άνοδο των τιμών, όταν από το συ­γκε­κρι­μέ­νο στενό περνά πε­ρί­που το 20% των πα­γκό­σμιων με­τα­φο­ρών πε­τρε­λαί­ου και φυ­σι­κού αε­ρί­ου. Καθώς η ναυ­σι­πλο­ΐα έχει ου­σια­στι­κά πα­γώ­σει λόγω του αυ­ξη­μέ­νου κιν­δύ­νου, η Oxford Economics υπο­λο­γί­ζει ότι η τιμή του πε­τρε­λαί­ου θα κι­νη­θεί γύρω στα 80 δο­λά­ρια το βα­ρέ­λι στο δεύ­τε­ρο τρί­μη­νο, πριν υπο­χω­ρή­σει στα 60 δο­λά­ρια μέχρι το τέλος του έτους. Ακόμα κι αν οι αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρεί­ες χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν στρα­τη­γι­κές αντι­στάθ­μι­σης κιν­δύ­νου (hedging), δεν θα μπο­ρέ­σουν να προ­στα­τευ­τούν πλή­ρως από τις αυ­ξή­σεις.

Η συν­θή­κη αφορά βέ­βαια και την χώρα μας, η οποία τα τε­λευ­ταία χρό­νια δέ­χε­ται το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος των του­ρι­στών της αε­ρο­πο­ρι­κώς ενώ έχει πραγ­μα­το­ποι­ή­σει άνοιγ­μα στη Μέση Ανα­το­λή, με τις ροές από τις εκεί πε­ριο­χές αλλά και από το Ισ­ρα­ήλ να θε­ω­ρού­νται πλέον υπο­λο­γί­σι­μες, πα­ρό­τι δεν φτά­νουν τα πο­σο­στά των ευ­ρω­παϊ­κών.

Ο πα­ρά­γο­ντας κρουα­ζιέ­ρα

Πρό­σθε­τος πα­ρά­γο­ντας ανα­σφά­λειας βέ­βαια για τις φε­τι­νές του­ρι­στι­κές επι­δό­σεις, είναι και η κρουα­ζιέ­ρα, η οποία επί­σης έχει ενι­σχυ­θεί αι­σθη­τά τα τε­λευ­ταία χρό­νια, ει­σφέ­ρο­ντας αξιο­ση­μεί­ω­το μέρος των του­ρι­στι­κών εσό­δων. Ήδη ο επί­τι­μος πρό­ε­δρος της Ένω­σης Εφο­πλι­στών Κρουα­ζιέ­ρας και Φο­ρέ­ων Ναυ­τι­λί­ας, Θε­ό­δω­ρος Κό­ντες, σε ενη­μέ­ρω­σή του κάνει λόγο για ανα­θε­ώ­ρη­ση των αρ­χι­κών προ­βλέ­ψε­ων για την πο­ρεία του κλά­δου του 2026.

Προ­σω­ρι­νή ανα­στο­λή δρο­μο­λο­γί­ων κρουα­ζιέ­ρας στη Μέση Ανα­το­λή – Έξι πλοία αγκυ­ρο­βο­λη­μέ­να

«Οι εξε­λί­ξεις στην Μέση Ανα­το­λή τα τε­λευ­ταία 24ωρα και οι εχθρο­πρα­ξί­ες με­τα­ξύ Ιράν – Αμε­ρι­κής – Ισ­ρα­ήλ που επη­ρε­ά­ζουν την ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή, έχουν τρο­μο­κρα­τή­σει την πε­λα­τεία του του­ρι­σμού τόσο για την εκεί πε­ριο­χή όσο και ευ­ρύ­τε­ρα για την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, την χώρα μας και την Τουρ­κία, η οποία συ­νο­ρεύ­ει και με το Ιράν» ανα­φέ­ρει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Καθώς τα γε­γο­νό­τα εξε­λίσ­σο­νται σε μια πε­ρί­ο­δο που ξε­κι­νούν τα προ­γράμ­μα­τα στους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς αλλά και αυτά στον τομέα της κρουα­ζιέ­ρας, η ανη­συ­χία, σύμ­φω­να με τον κ. Κόντε, είναι έκ­δη­λη. «Επα­νε­ξε­τά­ζο­ντας τις αγο­ρές που μας εν­δια­φέ­ρουν ιδιαί­τε­ρα, Αμε­ρι­κή, Ισ­ρα­ήλ, Τουρ­κία, Ευ­ρώ­πη αλλά και Σα­ου­δι­κή Αρα­βία – Μέση Ανα­το­λή οι οποί­ες απο­τε­λούν δυ­να­τούς πε­λά­τες της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νί­ας δια­πι­στώ­νου­με ότι υπάρ­χει με­γά­λος προ­βλη­μα­τι­σμός από τους tour operators όσον αφορά στις κρουα­ζιέ­ρες».

Υπό αυτό το πρί­σμα, σύμ­φω­να με τον ίδιο, οι πρό­σφα­τες προ­βλέ­ψεις μας για το έτος 2026 στον τομέα της κρουα­ζιέ­ρας που ήταν αύ­ξη­ση της τάξης του 4-5% συ­γκρι­τι­κά με το έτος 2025, φαί­νε­ται ότι χρειά­ζε­ται να ανα­θε­ω­ρη­θούν. Ιδιαί­τε­ρα αν οι εχθρο­πρα­ξί­ες αυτές συ­νε­χι­σθούν για αρ­κε­τό χρο­νι­κό διά­στη­μα, όσο πλη­σιά­ζου­με την του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δο. Σε αυτή την πε­ρί­πτω­ση θα επη­ρε­α­στούν σε με­γά­λο βαθμό τα προ­γράμ­μα­τα της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου που συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νουν Αί­γυ­πτο, Ισ­ρα­ήλ, Τουρ­κία και άλ­λους προ­ο­ρι­σμούς στην πε­ριο­χή, οπότε θα πρέ­πει να εί­μα­στε αρ­κε­τά ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι, αν, ίσως, δια­τη­ρή­σου­με τα απο­τε­λέ­σμα­τα του 2025» επι­ση­μαί­νει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Αξί­ζει να ση­μειω­θεί ότι για το τρέ­χον έτος είχαν προ­γραμ­μα­τι­στεί αρ­κε­τά νέα πλοία και ιδιαί­τε­ρα lux κρουα­ζιε­ρό­πλοια με πολύ εν­δια­φέ­ρο­ντα δρο­μο­λό­για σε νέους προ­ο­ρι­σμούς στην χώρα μας. Δε­δο­μέ­νης της κα­τά­στα­σης βέ­βαια ήδη αρ­κε­τές εται­ρεί­ες διε­ρευ­νούν την πι­θα­νό­τη­τα αλ­λα­γής προ­γραμ­μά­των, στρέ­φο­ντας το εν­δια­φέ­ρον τους στη Βό­ρεια Ευ­ρώ­πη ή την Δυ­τι­κή Με­σό­γειο.

Την πο­ρεία της κρουα­ζιέ­ρας, σύμ­φω­να με τον κ. Κόντε, θα κρί­νει και η στάση των Αμε­ρι­κα­νών, αγορά που ενι­σχύ­ει την δυ­να­μι­κή της προς την χώρα μας τα τε­λευ­ταία χρό­νια. Οι Αμε­ρι­κα­νοί θα μπο­ρού­σαν να στρα­φούν στην Κα­ραϊ­βι­κή, πε­ριο­χή στην οποία αντα­πο­κρί­νο­νται θε­τι­κά. Πα­ράλ­λη­λα, αντι­κί­νη­τρο στην πε­ρί­πτω­ση των Αμε­ρι­κα­νών του­ρι­στών θα μπο­ρού­σε να θε­ω­ρη­θεί και η υπο­τί­μη­ση του δο­λα­ρί­ου καθώς θα κα­τα­στή­σει τα τα­ξί­δια προς την Ευ­ρώ­πη ιδιαι­τέ­ρως ακρι­βά.

Πηγή: insider.gr