Η πυρηνική ενέργεια ως ναυτιλιακό καύσιμο στο επίκεντρο των Ποσειδωνίων 2026

Θα μπο­ρούσε το επόμενο μεγάλο άλμα στην πρόωση των πλοίων να προ­έλ­θει όχι από τα εναλ­λα­κτικά καύσιμα, αλλά από την πυρη­νική ενέρ­γεια;

Το ερώτημα αυτό ανα­δει­κνύ­ε­ται σε βασικό θέμα της ατζέ­ντας των Ποσει­δω­νίων 2026, κατά τη διάρ­κεια ενός υψηλού επι­πέ­δου σεμι­να­ρίου, το οποίο θα εξε­τά­σει τον ρόλο των προηγ­μέ­νων πυρη­νι­κών τεχνο­λο­γιών στην εμπο­ρική ναυ­τι­λία και την παρά­κτια παρα­γωγή ενέρ­γειας.

Την εκδή­λωση διορ­γα­νώ­νει η CORE POWER, κορυ­φαία εται­ρεία ανά­πτυ­ξης λύσεων πυρη­νι­κής πρόωσης για την εμπο­ρική ναυ­τι­λία και πλωτών μονάδων παρα­γω­γής πυρη­νι­κής ενέρ­γειας. Η συνά­ντηση θα συγκε­ντρώ­σει ηγέτες από τη ναυ­τι­λία, τους λιμένες, τον χρη­μα­το­πι­στω­τικό τομέα και την ενέρ­γεια, για να αξιο­λο­γή­σουν εάν η πυρη­νική πρόωση μπορεί να εξε­λι­χθεί από θεωρία σε εμπο­ρική πραγ­μα­τι­κό­τητα.

Σύμφωνα με την Charlotte Vere, Επι­κε­φα­λής Εμπο­ρι­κής Ανά­πτυ­ξης της CORE POWER, η συζή­τηση έχει ήδη αλλάξει επίπεδο. «Δεν πρό­κει­ται πλέον για μια θεω­ρη­τική συζή­τηση», σημειώ­νει. «Βλέ­πουμε ουσια­στική συμ­με­τοχή σε κυβερ­νη­τικό επίπεδο, μεταξύ πλοιο­κτη­τών, τρα­πε­ζών, ασφα­λι­στών και λιμένων. Αυτό που έχει σημασία τώρα είναι η δυνα­μική, και αυτή η δυνα­μική ενι­σχύ­ε­ται. Η δια­κρα­τική συνερ­γα­σία που ανα­πτύσ­σε­ται στην πυρη­νική ενέρ­γεια για τη ναυ­τι­λία, είναι ένα ισχυρό μήνυμα ότι γίνεται σοβαρή δουλειά για τη δημιουρ­γία των κατάλ­λη­λων συν­θη­κών ανά­πτυ­ξης αυτής της λύσης».

Η συζή­τηση θα διε­ρευ­νή­σει πώς η προηγ­μένη πυρη­νική πρόωση μπορεί να ενι­σχύ­σει την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των στόλων, προ­σφέ­ρο­ντας μεγάλα δια­στή­ματα μεταξύ ανε­φο­δια­σμών, από 5 έως 7 χρόνια, προ­στα­σία από την αστά­θεια των τιμών των καυ­σί­μων και επι­χει­ρη­σιακή ευε­λι­ξία. Θα εξε­τά­σει, επίσης, πώς πλωτές πλατ­φόρ­μες πυρη­νι­κής ενέρ­γειας μπορούν να παρέ­χουν αξιό­πι­στη, υψηλής πυκνό­τη­τας καθαρή ενέρ­γεια, σε λιμάνια και παρά­κτιους βιο­μη­χα­νι­κούς κόμβους.

Η πυρη­νική πρόωση στην εμπο­ρική ναυ­τι­λία δεν είναι κάτι και­νούρ­γιο. Το αμε­ρι­κα­νικό πλοίο «Savannah» και το σοβιε­τικό παγο­θραυ­στικό «Lenin» είχαν αξιο­ποι­ή­σει αυτήν τη δυνα­τό­τητα ήδη από τα τέλη της δεκα­ε­τίας του 1950.

Σύμφωνα με τον Δρ. Γιώργο Πατέρα, Αντι­πρό­ε­δρο της Contships Management, η επόμενη γενιά τέτοιων πλοίων θα μπο­ρούσε να φτάσει μέσα στα επόμενα 10-15 χρόνια, με κινη­τή­ρια δύναμη τους αντι­δρα­στή­ρες τήξεως αλάτων τέταρ­της γενιάς (Molten Salt Reactors – MSRs), που χρη­σι­μο­ποιούν καύσιμο θορίου. «Η μόνη πραγ­μα­τικά πράσινη λύση είναι η πυρη­νική ενέρ­γεια», υπο­στη­ρί­ζει, απορ­ρί­πτο­ντας πολλά εναλ­λα­κτικά καύσιμα ως μη εφαρ­μό­σιμα σε ευρεία κλίμακα. «Δεν είναι θέμα ετοι­μό­τη­τας, αλλά θέμα ανα­γκαιό­τη­τας, καθώς τα σημε­ρινά εναλ­λα­κτικά καύσιμα που παρου­σιά­ζο­νται ως λύσεις απέ­να­ντι στην πρό­κληση της βιω­σι­μό­τη­τας, δεν είναι ούτε πρα­κτικά, ούτε άφθονα, ούτε ασφαλή», δήλωσε.

Άλλοι υιο­θε­τούν έναν πιο επι­φυ­λα­κτικό τόνο. Σύμφωνα με εκπρό­σωπο του νοτιο­κο­ρε­α­τι­κού ναυ­πη­γείου Hanwha Ocean, αρκετοί διε­θνείς πλοιο­κτή­τες –ιδιαί­τερα μεγάλοι Ευρω­παίοι μετα­φο­ρείς εμπο­ρευ­μα­το­κι­βω­τίων και κολοσ­σοί του ενερ­γεια­κού κλάδου– έχουν αρχίσει να διε­ρευ­νούν τις δυνα­τό­τη­τες των πυρη­νο­κί­νη­των πλοίων. Παρότι αυτή η τάση είναι αξιο­ση­μεί­ωτη, παρα­μέ­νει ακόμα σε επίπεδο πρώιμης στρα­τη­γι­κής αξιο­λό­γη­σης και όχι επι­χει­ρη­μα­τι­κής από­φα­σης. Ωστόσο, η Hanwha Ocean σχε­διά­ζει να συμ­με­τά­σχει στο «Πρό­γραμμα Ανά­πτυ­ξης Τεχνο­λο­γίας Θαλάσ­σιου Αντι­δρα­στήρα Τήξεως Αλάτων με Ουδέ­τερο Ισο­ζύ­γιο Άνθρακα», το οποίο έχει προ­γραμ­μα­τι­στεί να ξεκι­νή­σει το 2027 υπό την κοινή επο­πτεία του Υπουρ­γείου Επι­στή­μης και Τεχνο­λο­γίας Πλη­ρο­φο­ριών και του Υπουρ­γείου Ωκεανών και Αλιείας της Νότιας Κορέας. Ο ίδιος δήλωσε: «Ενώ ορι­σμέ­νοι φορείς εκφρά­ζουν αισιό­δο­ξες εκτι­μή­σεις για εμπο­ρική αξιο­ποί­ηση της πυρη­νι­κής ενέρ­γειας στη ναυ­τι­λία έως τις αρχές της δεκα­ε­τίας του 2030, μια πιο ρεα­λι­στική εκτί­μηση υπο­δη­λώ­νει ότι τα πυρη­νο­κί­νητα πλοία ενδέ­χε­ται να μην κατα­στούν εφικτά πριν από τα τέλη της δεκα­ε­τίας του 2030, το νωρί­τερο».

Η Samsung Heavy Industries, η οποία μελετά πλοία μετα­φο­ράς εμπο­ρευ­μα­το­κι­βω­τίων και LNG που θα κινού­νται με MSR, ομοίως βλέπει τα μέσα της δεκα­ε­τίας του 2030 ως τον πιθανά κοντι­νό­τερο χρονικό ορί­ζο­ντα για την εμπο­ρική ανά­πτυξη αυτής της λύσης. Εκπρό­σω­πος της Samsung δήλωσε: «Μακρο­πρό­θε­σμα, τα πυρη­νο­κί­νητα πλοία ενδέ­χε­ται να απο­τε­λούν μία από τις βιώ­σι­μες οδούς προς την επί­τευξη ουδε­τε­ρό­τη­τας άνθρακα στη ναυ­τι­λιακή βιο­μη­χα­νία, παράλ­ληλα με εναλ­λα­κτι­κές λύσεις όπως η πράσινη αμμωνία και τα καύσιμα υδρο­γό­νου, οι τεχνο­λο­γίες κυψελών καυ­σί­μου και τα ηλε­κτρο­κί­νητα πλοία».

Ο Δρ. Ιωάννης Κοκα­ρά­κης, Πρό­ε­δρος του Ελλη­νι­κού Τμή­μα­τος της SNAME και Τεχνι­κός Διευ­θυ­ντής της Ζώνης SEEBA της Bureau Veritas, περι­γρά­φει τον κλάδο ως «προ-εμπορικό, αλλά όχι πλέον υπο­θε­τικό». Επι­ση­μαί­νει τα βασικά ορόσημα που επι­τεύ­χθη­καν το 2025, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της Έγκρι­σης επί της Αρχής (Approval in Principle – AiP) για ένα σχέδιο πυρη­νο­κί­νη­του πλοίου μετα­φο­ράς LNG που χρη­σι­μο­ποιεί τεχνο­λο­γία αντι­δρα­στήρα τήξεως αλάτων, την ίδρυση του Οργα­νι­σμού Πυρη­νι­κής Ενέρ­γειας στη Ναυ­τι­λία (NEMO) και την επίσημη δια­δι­κα­σία του ΙΜΟ για τον εκσυγ­χρο­νι­σμό του Κώδικα του 1981 για την Ασφά­λεια για τα Πυρη­νικά Εμπο­ρικά Πλοία. «Τα πρώτα πιλο­τικά πλοία θα μπο­ρού­σαν να εμφα­νι­στούν στα μέσα της δεκα­ε­τίας του 2030», εκτιμά ο ίδιος, «αλλά η ευρεία υιο­θέ­τηση εξαρ­τά­ται από το ρυθ­μι­στικό και ασφα­λι­στικό πλαίσιο, καθώς και από τη συνερ­γα­σία μεταξύ κρατών και λιμένων.»

Ωστόσο, ενώ η και­νο­το­μία στους αντι­δρα­στή­ρες προχωρά –ιδιαί­τερα στους Μικρούς Αρθρω­τούς Αντι­δρα­στή­ρες (SMRs) και τους MSRs– τα κύρια εμπόδια ενδέ­χε­ται να βρί­σκο­νται αλλού.

Η Charlotte Vere επι­ση­μαί­νει τη ρυθ­μι­στική ευθυ­γράμ­μιση, τα πλαίσια ευθύνης, την αποδοχή από τα λιμάνια και τις ασφα­λι­στι­κές δομές ως κρί­σι­μους παρά­γο­ντες υλο­ποί­η­σης. «Τα ασφα­λι­στικά ζητή­ματα συνήθως εξε­τά­ζο­νται νωρίς, καθώς ο κλάδος χρειά­ζε­ται σαφή­νεια σχετικά με τις ρυθ­μί­σεις αστικής πυρη­νι­κής ευθύνης που εφαρ­μό­ζο­νται στο πλαίσιο της ναυ­τι­λίας», εξηγεί.

Ο Πάνος Κουρ­κου­ντής, Πρό­ε­δρος της MARTECMA και Τεχνι­κός Διευ­θυ­ντής της Sea Traders, υπο­γραμ­μί­ζει μια άλλη σοβαρή ανη­συ­χία: τα ραδιε­νεργά από­βλητα. Ενώ η πυρη­νική πρόωση δεν παράγει λει­τουρ­γι­κές εκπο­μπές CO₂, η δια­χεί­ριση των απο­βλή­των και η μακρο­πρό­θε­σμη περι­βαλ­λο­ντική δια­χεί­ριση παρα­μέ­νουν ζητή­ματα πολι­τικά ευαί­σθητα και τεχνικά περί­πλοκα.

Η κοινή γνώμη επίσης δια­δρα­μα­τί­ζει σημα­ντικό ρόλο. Όπως παρα­τη­ρεί ο Δρ. Πατέρας, «η λέξη πυρη­νικό φέρει ένα βαρύ φορτίο», παρά τις δεκα­ε­τίες ασφαλών ναυ­τι­κών και χερ­σαίων πυρη­νι­κών λει­τουρ­γιών παγκο­σμίως. «Ωστόσο, δεδο­μέ­νου ότι οι Έλληνες πλοιο­κτή­τες ήταν πάντα πρω­το­πό­ροι σε ό,τι αφορά τις τεχνο­λο­γι­κές προ­κλή­σεις, η λύση της Πυρη­νι­κής Ενέρ­γειας έχει ήδη αρχίσει να συζη­τεί­ται σε πολλά ναυ­τι­λιακά φόρα, πάντα με θετικές κρι­τι­κές».

Ο Δρ. Κοκα­ρά­κης υπο­γραμ­μί­ζει ότι η εμπο­ρική ετοι­μό­τητα δεν εξαρ­τά­ται μόνο από την τεχνική ωρι­μό­τητα, αλλά και από τη θεσμική ευθυ­γράμ­μιση: την αποδοχή από κράτη και λιμένες, τις δια­δι­κα­σίες εκπαί­δευ­σης πλη­ρω­μά­των, τα τυπο­ποι­η­μένα σχέδια αντι­δρα­στή­ρων και τις διεθνώς εναρ­μο­νι­σμέ­νες συμ­βά­σεις ευθύνης. «Ένα πλοίο μπορεί να είναι τεχνικά άρτιο, αλλά εμπο­ρικά άχρηστο αν δεν μπορεί να εισέλ­θει σε μεγάλα λιμάνια», σημειώ­νει.

Οι υπο­στη­ρι­κτές επι­μέ­νουν ότι η πυρη­νική πρόωση προ­σφέ­ρει ασύ­γκριτα πλε­ο­νε­κτή­ματα, όπως μηδε­νι­κές εκπο­μπές CO₂ κατά τη λει­τουρ­γία, εξά­λειψη των δεξα­με­νών καυ­σί­μων και των μεγάλων μηχα­νο­στα­σίων, σταθερό και προ­βλέ­ψιμο κόστος ενέρ­γειας και υψηλή καταλ­λη­λό­τητα για πλοία μετα­φο­ράς LNG, υπερ­με­γέθη πλοία μετα­φο­ράς εμπο­ρευ­μα­το­κι­βω­τίων και πλοία βαθέων υδάτων.

Ωστόσο, η υιο­θέ­τηση εξαρ­τά­ται από τα οικο­νο­μικά μεγέθη. Όπως παρα­τη­ρεί ο κ. Κουρ­κου­ντής, «καμία τεχνο­λο­γία δεν υιο­θε­τεί­ται σε μεγάλη εμπο­ρική κλίμακα εάν δεν είναι οικο­νο­μικά αντα­γω­νι­στική». Κατα­λή­γει, πάντως, ότι «όταν τεθεί σε ισχύ η σχετική νομο­θε­σία και η πυρη­νική πρόωση κατα­στεί τεχνο­λο­γικά ώριμη και εμπο­ρικά βιώσιμη, οι Έλληνες πλοιο­κτή­τες ανα­μέ­νε­ται να είναι από τους πρώτους που θα δώσουν παραγ­γε­λίες για πυρη­νο­κί­νητα νέα πλοία».

Το γεγονός ότι τα Ποσει­δώ­νια 2026 θα φιλο­ξε­νή­σουν ένα ειδικό σεμι­νά­ριο για την πυρη­νική πρόωση στην εμπο­ρική ναυ­τι­λία ανα­δει­κνύει πόσο έχει προ­χω­ρή­σει η συζή­τηση, ειδικά σε μια χώρα που ελέγχει περίπου το 20% της παγκό­σμιας εμπο­ρι­κής χωρη­τι­κό­τη­τας. Ενώ δεν έχουν ανα­κοι­νω­θεί δημό­σιες παραγ­γε­λίες για πυρη­νικά νεό­τευ­κτα, συζη­τή­σεις βρί­σκο­νται σε εξέλιξη σε κύκλους λήψης απο­φά­σεων. Ελλη­νι­κοί φορείς, νηο­γνώ­μο­νες και διε­θνείς οργα­νι­σμοί –συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του IAEA–συμ­με­τέ­χουν σε συστη­μα­τικό διάλογο για το θεσμικό πλαίσιο χρήσης πυρη­νι­κής ενέρ­γειας στη ναυ­τι­λία.

Τα Ποσει­δώ­νια 2026 διορ­γα­νώ­νο­νται 1-5 Ιουνίου στο Metropolitan Expo, υπό την αιγίδα του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, του Ναυ­τι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος και της Ένωσης Ελλήνων Εφο­πλι­στών, με την υπο­στή­ριξη του Δήμου Πειραιά και της Ελλη­νι­κής Επι­τρο­πής Ναυ­τι­λια­κής Συνερ­γα­σίας.

-//-