Νέος ενιαίος ψηφιακός γεωχωρικός χάρτης: Δορυφόροι και κτηματολόγιο στη θωράκιση των πραγματικών καλλιεργειών

Η πιο ουσια­στική μεταρ­ρύθ­μιση των τελευ­ταίων δεκα­ε­τιών στον τρόπο με τον οποίο ελέγ­χο­νται και κατα­βάλ­λο­νται οι αγρο­τι­κές ενι­σχύ­σεις βρί­σκε­ται σε εξέλιξη και φέρει ισχυρό ψηφιακό απο­τύ­πωμα. Για πρώτη φορά, χάρη στις πολύ υψηλής ανά­λυ­σης εικόνες των μικρο­δο­ρυ­φό­ρων και τα δεδο­μένα του ελλη­νι­κού Κτη­μα­το­λο­γίου που βρί­σκε­ται σε λει­τουρ­γία, το κράτος αποκτά μια σαφή και αντι­κει­με­νική εικόνα για το τι υπάρχει πραγ­μα­τικά στο έδαφος: ποια έκταση καλ­λιερ­γεί­ται, ποια είναι βοσκό­το­πος, ποια έχει άλλη χρήση και ποια δεν έχει καμία σχέση με γεωρ­γική δρα­στη­ριό­τητα.

Στον πυρήνα της βρί­σκε­ται μια συντο­νι­σμένη παρέμ­βαση του Υπουρ­γείου Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης, μέσω της Γενικής Γραμ­μα­τείας Τηλε­πι­κοι­νω­νιών και Ταχυ­δρο­μείων, σε στενή συνερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων και την ΑΑΔΕ. Το σχέδιο έχει εγκρι­θεί από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή και στο­χεύει στην πλήρη ευθυ­γράμ­μιση της χώρας με την Κοινή Αγρο­τική Πολι­τική, αλλά κυρίως στην προ­στα­σία εκείνων που ζουν πραγ­μα­τικά από την παρα­γωγή.

«Η ψηφιακή μετά­βαση του κράτους δεν είναι ένα αφη­ρη­μένο σύνθημα, αλλά ένα ουσια­στικό εργα­λείο δικαιο­σύ­νης, δια­φά­νειας και αξιο­πι­στίας, που μας επι­τρέ­πει να αντι­με­τω­πί­ζουμε παθο­γέ­νειες δεκα­ε­τιών. Η κυβέρ­νηση του Κυριά­κου Μητσο­τάκη έχει απο­δεί­ξει στην πράξη ότι δια­θέ­τει τη βούληση να συγκρου­στεί με χρόνιες στρε­βλώ­σεις και ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κές πρα­κτι­κές που ταλαι­πώ­ρη­σαν για χρόνια πολίτες και επαγ­γελ­μα­τίες. Στον αγρο­τικό τομέα, αυτή η επιλογή γίνεται πράξη -μεταξύ άλλων- μέσα από τη συστη­μα­τική αξιο­ποί­ηση σύγ­χρο­νων τεχνο­λο­γιών και αξιό­πι­στων δεδο­μέ­νων, ώστε να υπάρχει πλήρης και ξεκά­θαρη εικόνα για το τι καλ­λιερ­γεί­ται και τι δηλώ­νε­ται» επι­ση­μαί­νει σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υπουρ­γός Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης, Δημή­τρης Παπα­στερ­γίου και σημειώ­νει:

«Κεντρικό πυλώνα αυτής της προ­σπά­θειας θα απο­τε­λεί ο νέος, ενιαίος ψηφια­κός γεω­χω­ρι­κός χάρτης της χώρας, βασι­σμέ­νος σε δορυ­φο­ρικά δεδο­μένα υψηλής ανά­λυ­σης. Ένας χάρτης που θα λει­τουρ­γεί ως σταθερή και αξιό­πι­στη βάση για τις αγρο­τι­κές ενι­σχύ­σεις, δια­σφα­λί­ζο­ντας ότι επι­λέ­ξι­μες είναι απο­κλει­στικά οι πραγ­μα­τι­κές γεωρ­γι­κές εκτά­σεις. Ταυ­τό­χρονα, αξιο­ποιούμε τεχνο­λο­γίες Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης, σε συν­δυα­σμό με τα γεω­χω­ρικά δεδο­μένα του Κτη­μα­το­λο­γίου, ώστε οι έλεγχοι να είναι στο­χευ­μέ­νοι, αντι­κει­με­νι­κοί και να βασί­ζο­νται στον πραγ­μα­τικό κίνδυνο. Σε συνερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων και την ΑΑΔΕ, δια­μορ­φώ­νουμε ένα ενιαίο και αξιό­πι­στο πλαίσιο ελέγχων που μειώνει τη γρα­φειο­κρα­τία, ενι­σχύει την εμπι­στο­σύνη των παρα­γω­γών και προ­στα­τεύει τους πραγ­μα­τι­κούς αγρότες».

Για δεκα­ε­τίες, το ελλη­νικό σύστημα ενι­σχύ­σεων λει­τουρ­γούσε με ελλιπή χαρ­το­γρα­φικά δεδο­μένα και χωρίς ενιαία ψηφιακή βάση. Το κράτος συχνά δεν είχε καθαρή εικόνα για το τι είναι καλ­λιέρ­γεια, τι είναι βοσκό­το­πος και τι δεν έχει καμία σχέση με αγρο­τική δρα­στη­ριό­τητα. Αυτό δημιουρ­γούσε ασά­φειες, λάθη και δια­φο­ρε­τι­κές πρα­κτι­κές από περιοχή σε περιοχή, με απο­τέ­λε­σμα οι συνε­πείς παρα­γω­γοί να υφί­στα­νται ορι­ζό­ντιες περι­κο­πές και καθυ­στε­ρή­σεις. Σήμερα, αυτή η εικόνα αλλάζει ριζικά.

Στο επί­κε­ντρο της μεταρ­ρύθ­μι­σης βρί­σκε­ται ο νέος ενιαίος ψηφια­κός γεω­χω­ρι­κός χάρτης της χώρας, βασι­σμέ­νος σε δορυ­φο­ρι­κές εικόνες πολύ υψηλής ανά­λυ­σης από μικρο­δο­ρυ­φό­ρους. Το υπό­βα­θρο αυτό απο­τε­λεί πλέον τη νέα αξιό­πι­στη βάση για το γεω­γρα­φικό σύστημα του ΟΠΕΚΕΠΕ. Για πρώτη φορά, το κράτος γνω­ρί­ζει με ακρί­βεια τι υπάρχει στο έδαφος: καλ­λιέρ­γειες, βοσκό­το­ποι, θερ­μο­κή­πια, κτί­σματα, φωτο­βολ­ταϊκά πάρκα, βρα­χώ­δεις και υδά­τι­νες εκτά­σεις. Οι εικόνες αυτές «κου­μπώ­νουν» στα­διακά πάνω στα δεδο­μένα του Ελλη­νι­κού Κτη­μα­το­λο­γίου που βρί­σκε­ται σε λει­τουρ­γία, το οποίο παρέχει τα ακριβή όρια και τη νομική ταυ­τό­τητα κάθε γεω­τε­μα­χίου.

Πάνω σε αυτό το ενιαίο γεω­χω­ρικό υπό­βα­θρο εφαρ­μό­ζο­νται εργα­λεία τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης που ανα­λύ­ουν μορ­φο­λο­γικά και φασμα­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά των εκτά­σεων, αλλά και τη χρονική τους εξέλιξη. Το σύστημα δεν βλέπει απλώς μια εικόνα· ανα­γνω­ρί­ζει αν μια έκταση καλ­λιερ­γεί­ται, αν βοσκεί­ται, αν έχει μετα­τρα­πεί σε άλλη χρήση ή αν παρα­μέ­νει αδρανής. Η αξιο­ποί­ηση δορυ­φο­ρι­κών δεδο­μέ­νων, κτη­μα­το­λο­γι­κών στοι­χείων, αλγο­ρίθ­μων τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης, σε συν­δυα­σμό με τις δηλώ­σεις, επι­τρέ­πουν στο κράτος να εντο­πί­ζει ασυ­νέ­πειες με αντι­κει­με­νικό τρόπο και να προχωρά σε στο­χευ­μέ­νους, και όχι μαζι­κούς, ελέγ­χους.

Αυτό είναι κομβικό για τους πραγ­μα­τι­κούς αγρότες. Εκεί­νους που καλ­λιερ­γούν, επεν­δύ­ουν, έχουν ενεργή παρου­σία στο χωράφι και τηρούν τους κανόνες. Για πρώτη φορά, οι ενι­σχύ­σεις τους θωρα­κί­ζο­νται ουσια­στικά, γιατί το σύστημα μπορεί να απο­δεί­ξει αντι­κει­με­νικά ότι οι εκτά­σεις τους είναι πράγ­ματι επι­λέ­ξι­μες και ενεργές. Οι συνε­πείς παρα­γω­γοί δεν μπαί­νουν πλέον στο ίδιο καλάθι με όσους δηλώ­νουν θεω­ρη­τικά εκτά­σεις χωρίς αντί­κρι­σμα στο πεδίο.

Ήδη από τις πρώτες ανα­νε­ώ­σεις των δορυ­φο­ρι­κών υπο­βά­θρων κατα­γρά­φο­νται σημα­ντι­κές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις στις χρήσεις γης. Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα απο­τε­λεί η περιοχή του νέου αερο­δρο­μίου στο Καστέλι Κρήτης. Εκεί, οι αλλαγές στη χρήση γης απο­τυ­πώ­νο­νται πλέον με απόλυτη σαφή­νεια στις πρό­σφα­τες δορυ­φο­ρι­κές απει­κο­νί­σεις: εκτά­σεις που μέχρι πρό­τι­νος εμφα­νί­ζο­νταν ως αγρο­τι­κές έχουν μετα­τρα­πεί σε εργο­τά­ξια, υπο­δο­μές και συνο­δευ­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις.

Το νέο εικο­νι­στικό υπό­βα­θρο, που καλύ­πτει με επι­και­ρο­ποι­η­μένα δεδο­μένα το σύνολο της Κρήτης, επι­τρέ­πει στο κράτος να βλέπει αυτές τις μετα­βο­λές σε πραγ­μα­τικό χρόνο και να τις ενσω­μα­τώ­νει στους ελέγ­χους.

Οι ψηφια­κοί έλεγχοι δεν λει­τουρ­γούν απο­κομ­μένα από το πεδίο. Συμπλη­ρώ­νο­νται από συστη­μα­τι­κούς επι­τό­πιους ελέγ­χους με σύγ­χρονα μέσα: γεω­α­να­φερ­μέ­νες φωτο­γρα­φίες, πανο­ρα­μικά βίντεο και τρισ­διά­στα­τες απο­τυ­πώ­σεις υψηλής ακρί­βειας. Οι πρώτες εφαρ­μο­γές αυτής της πρα­κτι­κής σε περιο­χές όπως η Κρήτη, η Θεσ­σα­λία και η Ανα­το­λική Μακε­δο­νία έχουν ήδη ενι­σχύ­σει την αξιο­πι­στία των στοι­χείων και έχουν περιο­ρί­σει δρα­στικά τις ασά­φειες που χαρα­κτή­ρι­ζαν το παρελ­θόν.

Παράλ­ληλα, το Υπουρ­γείο Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης, σε συνερ­γα­σία με την ΑΑΔΕ, ανα­πτύσ­σει το GOV AGRI Wallet, μια εφαρ­μογή για κινητά τηλέ­φωνα που φιλο­δο­ξεί να γίνει το βασικό εργα­λείο επαφής του αγρότη με το κράτος. Μέσω αυτής, ο παρα­γω­γός θα μπορεί να δηλώνει τη δρα­στη­ριό­τητά του, να ανε­βά­ζει φωτο­γρα­φίες και βίντεο από το αγρο­τε­μά­χιο ή το κοπάδι του και να τεκ­μη­ριώ­νει ψηφιακά την παρου­σία του στο πεδίο, με ασφαλή πιστο­ποί­ηση θέσης και χρόνου. Τα δεδο­μένα αυτά ενσω­μα­τώ­νο­νται στο σύστημα ως ψηφιακά τεκ­μή­ρια πραγ­μα­τι­κής εργα­σίας.

Όλο αυτό το πλέγμα τεχνο­λο­γιών, θεσμι­κών συνερ­γα­σιών και ελέγχων δεν είναι μια απλή ψηφιακή ανα­βάθ­μιση. Είναι μια βαθιά αλλαγή φιλο­σο­φίας. Η συμβολή του Υπουρ­γείου Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης, της Γενικής Γραμ­μα­τείας Τηλε­πι­κοι­νω­νιών και Ταχυ­δρο­μείων και της ΑΑΔΕ δεν περιο­ρί­ζε­ται σε τεχνι­κές παρεμ­βά­σεις, αλλά θέτει τις βάσεις για ένα σύστημα όπου τα δεδο­μένα είναι διαφανή, οι κανόνες κοινοί για όλους και οι ενι­σχύ­σεις κατευ­θύ­νο­νται εκεί όπου υπάρχει πραγ­μα­τική παρα­γωγή.

Σε αυτή τη νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα, ο έλεγχος δεν είναι απειλή. Είναι εγγύηση. Εγγύηση ότι οι πόροι της ΚΑΠ δεν θα δια­χέ­ο­νται άδικα, ότι η χώρα δεν θα εκτί­θε­ται σε ευρω­παϊ­κές κυρώ­σεις και -κυρίως- ότι ο πραγ­μα­τι­κός αγρότης θα πλη­ρώ­νε­ται δίκαια, έγκαιρα και χωρίς να σηκώνει στις πλάτες του τις στρε­βλώ­σεις ενός παλιού συστή­μα­τος που δεν μπο­ρούσε να ξεχω­ρί­σει τη δήλωση από το χωράφι.

Πηγή: protothema.gr