Ελληνικός τουρισμός: Μια Ferrari σε… χωματόδρομο

Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός θυμίζει μια Ferrari που κινεί­ται με μεγάλη ταχύ­τητα σε δρόμους οι οποίοι δεν είναι κατα­σκευα­σμέ­νοι για να αντέ­ξουν τέτοια ένταση. Με αυτή τη χαρα­κτη­ρι­στική μετα­φορά, η Τζέση Βουμ­βάκη, Ανα­πλη­ρώ­τρια Διευ­θύ­ντρια Οικο­νο­μι­κής Ανά­λυ­σης της Εθνική Τράπεζα, έκλεισε την παρου­σί­αση της μελέτης με τίτλο «Οι υπο­δο­μές ως κατα­λύ­της για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό» στο χθεσινό συνέ­δριο του Σύν­δε­σμος Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΣΕΤΕ).

Η παρο­μοί­ωση απο­τυ­πώ­νει με τον πιο εύληπτο και γλαφυρό τρόπο τη σημε­ρινή πραγ­μα­τι­κό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού: έναν κλάδο με εξαι­ρε­τι­κές επι­δό­σεις και δυνα­μική ανά­πτυξη, ο οποίος, ωστόσο, δοκι­μά­ζει τα όρια των υπο­δο­μών της χώρας, ανα­δει­κνύ­ο­ντας την ανάγκη για άμεσες και στο­χευ­μέ­νες επεν­δύ­σεις. Η του­ρι­στική δυνα­μική της Ελλάδας ενι­σχύ­ε­ται σταθερά, όμως οι υπο­δο­μές παρα­μέ­νουν ο αδύ­να­μος κρίκος της ανα­πτυ­ξια­κής αλυ­σί­δας. Με τις αφίξεις αλλο­δα­πών επι­σκε­πτών να έχουν φτάσει τα 37 εκα­τομ­μύ­ρια και τις προ­ο­πτι­κές να δεί­χνουν έως και 55 εκατ. του­ρί­στες ετησίως το 2040, το κρίσιμο ερώτημα δεν αφορά πλέον τη ζήτηση, αλλά το κατά πόσο η χώρα μπορεί να τη στη­ρί­ξει.

Σύμφωνα με τη μελέτη της Εθνικής Τρά­πε­ζας, για να καλυ­φθεί το σωρευ­μένο επεν­δυ­τικό κενό και να δια­σφα­λι­στεί η βιώσιμη ανά­πτυξη του του­ρι­σμού, απαι­τού­νται επεν­δύ­σεις ύψους περίπου 35 δισ. ευρώ έως το 2035. Το ποσό αυτό αντι­στοι­χεί σε 3–3,5 δισ. ευρώ ετησίως, επίπεδο σημα­ντικά υψη­λό­τερο από τις σημε­ρι­νές δαπάνες για βασικές υπο­δο­μές, εκ των οποίων το 1,5 δις. ευρώ αφορά τις επι­πλέον επεν­δύ­σεις για την κάλυψη των αναγκών από την εποχική αύξηση του πλη­θυ­σμού, λόγω του του­ρι­σμού.

Ιδιαί­τερη βαρύ­τητα δίνεται στις νησιω­τι­κές περιο­χές, οι οποίες απορ­ρο­φούν σήμερα το 44% του συνο­λι­κού του­ρι­σμού της χώρας, αλλά χρη­μα­το­δο­τού­νται με βάση τον μόνιμο πλη­θυ­σμό τους. Αξίζει να σημειω­θεί ότι, σε παγκό­σμιο επίπεδο, τα ελλη­νικά νησιά αντι­στοι­χούν στο 11% του παγκό­σμιου νησιω­τι­κού του­ρι­σμού, ενώ επτά νησιά της χώρας συγκα­τα­λέ­γο­νται στα 30 κορυ­φαία νησιω­τικά του­ρι­στικά brands διεθνώς.

O του­ρι­σμός που συμπυ­κνώ­νε­ται σε… δυο μήνες

Η πίεση, ωστόσο, είναι εξαι­ρε­τικά άνιση χρονικά. Σήμερα, περίπου το 50% της ετήσιας του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας στα νησιά συμπυ­κνώ­νε­ται σε μόλις δύο μήνες, με την ανάγκη χρο­νι­κής και γεω­γρα­φι­κής διά­χυ­σης των αφίξεων να προ­βάλ­λει επι­τα­κτική. Οι εκτι­μή­σεις δεί­χνουν ότι, χωρίς παρεμ­βά­σεις, ακόμη και το 2035 η ουσια­στική του­ρι­στική σεζόν θα παρα­μέ­νει περιο­ρι­σμένη, παρά τη συνο­λική αύξηση των αφίξεων.

Σχο­λιά­ζο­ντας την ανάγκη επεν­δύ­σεων, ο αντι­πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ και πρό­ε­δρος της Aegean Airlines, Ευτύχης Βασι­λά­κης, σημεί­ωσε ότι δεν είναι δυνατόν ο του­ρι­στι­κός τομέας και οι επι­χει­ρη­μα­τίες του κλάδου να μην έχουν συμ­με­τοχή στο κόστος των επεν­δύ­σεων. Παράλ­ληλα, τόνισε ότι το βασικό πρό­βλημα δεν είναι τόσο οι πόροι, όσο η δια­χεί­ρισή τους. Όπως ανέφερε, μπορεί να χρεια­ζό­μα­στε αερο­δρό­μια, λιμάνια και δρόμους, όμως αυτά πρέπει να είναι λει­τουρ­γικά και απο­τε­λε­σμα­τικά. Όταν μιλάμε για υπο­δο­μές, εννο­ούμε τη λει­τουρ­γι­κό­τητά τους, είτε είναι δημό­σιες είτε ιδιω­τι­κές. Η χρονική και γεω­γρα­φική διάχυση του του­ρι­σμού θα πρέπει να απο­τε­λεί βασικό κρι­τή­ριο προ­τε­ραιο­ποί­η­σης των υπο­δο­μών.

Μύθος η απορ­ρό­φηση των πόρων από τον του­ρι­σμό

Σήμερα, με περισ­σό­τε­ρους από 40 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες σε πλη­θυ­σμό περίπου 10 εκα­τομ­μυ­ρίων, η Ελλάδα κατα­γρά­φει μία από τις υψη­λό­τε­ρες ανα­λο­γίες επι­σκε­πτών προς κατοί­κους διεθνώς, σημεί­ωσε ο πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ, Γιάννης Παρά­σχης. Ωστόσο, το ισχυρό αυτό μομέ­ντουμ δεν θεω­ρεί­ται δεδο­μένο. Κρί­σι­μος παρά­γο­ντας για τη δια­τή­ρησή του είναι οι επεν­δύ­σεις, τόσο από τον ιδιω­τικό όσο και από τον δημόσιο τομέα. Υπο­δο­μές μετα­φο­ρών, δια­χεί­ρι­σης υδάτων και απορ­ριμ­μά­των, καθώς και η συνο­λική ανα­βάθ­μιση των του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών, απο­τε­λούν προ­ϋ­πό­θεση για τη βελ­τί­ωση της εμπει­ρίας, την επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου και τη μείωση της πίεσης σε υπερ­κο­ρε­σμέ­νους προ­ο­ρι­σμούς.

Ιδιαί­τερη σημασία είχε η τοπο­θέ­τηση του διευ­θύ­νο­ντος συμ­βού­λου της Eurobank, Φωκίων Καρα­βίας, ο οποίος απά­ντησε στις αιτιά­σεις ότι ο του­ρι­σμός απορ­ροφά υπερ­βο­λικά πολλούς πόρους εις βάρος άλλων κλάδων. Όπως ανέφερε, η άποψη αυτή δεν ευστα­θεί, καθώς έχει δια­πι­στω­θεί ότι περίπου το 25% των πόρων του Ταμείου Ανά­καμ­ψης κιν­δυ­νεύει να παρα­μεί­νει αδιά­θετο. Ο του­ρι­σμός απορ­ρό­φησε μόλις το 22%, ενώ δεν δημιουρ­γή­θηκε επαρκής ζήτηση από άλλους κλάδους, ώστε να ενι­σχυ­θούν επεν­δύ­σεις στη βιο­μη­χα­νία, τη μετα­ποί­ηση και την τεχνο­λο­γία.

Η του­ρι­στική συμπε­ρι­φορά

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον παρου­σί­α­σαν και τα στοι­χεία που παρου­σί­ασε ο Menno van Ijssel, Project Manager Research της European Travel Commission, σύμφωνα με τα οποία ο ευρω­παϊ­κός του­ρι­σμός συνε­χί­ζει να ανα­πτύσ­σε­ται το 2025 και το 2026, με αύξηση αφίξεων και ακόμη μεγα­λύ­τερη αύξηση δαπανών. Παρά το αυξη­μένο κόστος, οι ταξι­διώ­τες εξα­κο­λου­θούν να δίνουν προ­τε­ραιό­τητα στα ταξίδια. Ταυ­τό­χρονα, όμως, αλλά­ζουν συμπε­ρι­φορά: απο­φεύ­γουν τον συνω­στι­σμό, επι­λέ­γουν ταξίδια εκτός αιχμής, λαμ­βά­νουν υπόψη την κλι­μα­τική αλλαγή και ανα­ζη­τούν λιγό­τερο δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς.

Πηγή: ot.gr