Λιανεμπόριο: Η Black Friday έφυγε, οι γιορτές έρχονται

Σε «τεντω­μένο σκοινί» συνε­χί­ζει να ακρο­βα­τεί ο κλάδος του λια­νι­κού εμπο­ρίου, ενώ ο Δεκέμ­βριος ανα­δει­κνύ­ε­ται περισ­σό­τερο από κάθε άλλη χρονιά σε μήνα – ορόσημο για το συνο­λικό «ταμείο» του έτους. Ανα­ζη­τώ­ντας την πολυ­πό­θητη «ανάσα» ρευ­στό­τη­τας ενόψει των εορτών των Χρι­στου­γέν­νων και της Πρω­το­χρο­νιάς, ο εμπο­ρι­κός κόσμος της χώρας καλεί­ται να ισορ­ρο­πή­σει ανάμεσα στο δυσθε­ώ­ρητο βάρος των λει­τουρ­γι­κών εξόδων των επι­χει­ρή­σεών του και στη μειω­μένη αγο­ρα­στική δύναμη των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών μετά από χρόνια πλη­θω­ρι­στι­κών πιέσεων.

Μετά από ένα δύσκολο εννε­ά­μηνο (Ιανουά­ριος –Σεπτέμ­βριος 2025), από το οποίο προ­κύ­πτει υστέ­ρηση για τον κλάδο ύψους 750 εκατ. ευρώ έναντι του αντί­στοι­χου περυ­σι­νού δια­στή­μα­τος, το τελευ­ταίο τρίμηνο του τρέ­χο­ντος έτους θα είναι και το πιο καθο­ρι­στικό για το λιανικό εμπόριο, το οποίο προσ­δοκά αύξηση πωλή­σεων κατά 10% προ­κει­μέ­νου να «ισο­φα­ρί­σει» τις πιέσεις του προη­γού­με­νου δια­στή­μα­τος. Δεδο­μέ­νων δε και των «χαμηλών πτήσεων» που κατα­γρά­φη­καν κατά την εφετινή Black Friday, γίνεται αντι­λη­πτό ότι οι πωλή­σεις των επι­χει­ρή­σεων μέσα στις επό­με­νες 20-25 ημέρες θεω­ρού­νται από τους επι­χει­ρη­μα­τίες του χρόνου κρίσιμο «βαρό­με­τρο» για το συνο­λικό κλεί­σιμο του 2025.

Η δύσκολη εξίσωση

«Είναι αλήθεια ότι οι επι­δό­σεις του λια­νι­κού εμπο­ρίου στη Black Friday δεν ήταν οι ανα­με­νό­με­νες. Ο κλάδος δεν πήγε καλά και αυτό καθιστά ακόμη πιο δύσκολο τον στόχο για την κάλυψη της υστέ­ρη­σης των 750 εκατ. ευρώ που κατα­γρά­φη­καν τους πρώτους εννέα μήνες του έτους σε σχέση με πέρυσι», σχο­λιά­ζει, μιλώ­ντας στο insider.gr, o πρό­ε­δρος του Εμπο­ρι­κού Συλ­λό­γου Πει­ραιώς, Θεό­δω­ρος Καπρά­λος. «Στο εννε­ά­μηνο του 2025 οι τζίροι στην αγορά δεν ήταν οι προσ­δο­κώ­με­νοι και η κάλυψη της ζημιάς θεω­ρεί­ται εξαι­ρε­τικά δύσκολη», σημειώ­νει.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται εδώ ότι με βάση τα στοι­χεία της ΕΣΕΕ, στο τέταρτο τρίμηνο του 2024 ο κύκλος εργα­σιών για το λιανικό εμπόριο -εκτός τρο­φί­μων, οχη­μά­των, καυσίμων-διαμορφώθηκε σε 7,4 δισ. ευρώ. Με βάση τη μέχρι τώρα εξέλιξη του εν λόγω τζίρου, ο κύκλος εργα­σιών για το τελευ­ταίο τρίμηνο του 2025 θα πρέπει να ανέλθει σε του­λά­χι­στον 8,2 δισ. ευρώ, ήτοι μια αύξηση της τάξης του 10%, ώστε οι επι­χει­ρή­σεις να καλύ­ψουν το αυξη­μένο λει­τουρ­γικό κόστος και να εξα­σφα­λί­σουν, βρα­χυ­πρό­θε­σμα, τη βιω­σι­μό­τητά τους.

Αρκετά συγκρα­τη­μέ­νος ωστόσο ο κ. Καπρά­λος δια­τυ­πώ­νει την πρό­βλεψη ότι «θα είναι επι­τυ­χία αν ο κλάδος φτάσει τελικά σε τζίρο τα περυ­σινά 7,4 δισ. ευρώ», εκτι­μώ­ντας λίγο πολύ ότι η πολυ­πό­θητη αύξηση κατά 10% των πωλή­σεων δεν θα έρθει…

Υπό πίεση οι κατα­να­λω­τές, υπό πίεση και οι επι­χει­ρή­σεις

«Οι κατα­να­λω­τές είναι αρκετά συγκρα­τη­μέ­νοι ως προς τις αγορές τους τα τελευ­ταία χρόνια. Γνω­ρί­ζουν ακριβώς το δια­θέ­σιμο εισό­δημά τους και αντί­στοιχα τις βαριές τους υπο­χρε­ώ­σεις. Παρα­δο­σιακά η περί­ο­δος των Χρι­στου­γέν­νων και της Πρω­το­χρο­νιάς καλ­λιερ­γεί ένα αίσθημα κατα­νά­λω­σης, χαράς και γιορτής, ωστόσο εγώ δεν θεωρώ πιθανό ένα ντε­μα­ράζ αγορών. Αντί­θετα, οι αγορές των επό­με­νων ημερών θα είναι αρκετά στο­χευ­μέ­νες και συγκρα­τη­μέ­νες», εξηγεί χαρα­κτη­ρι­στικά ο πρό­ε­δρος του Εμπο­ρι­κού Συλ­λό­γου Πει­ραιώς.

Από την άλλη πλευρά, τα εμπο­ρικά κατα­στή­ματα λει­τουρ­γούν εδώ και καιρό σε ένα περι­βάλ­λον αυξη­μέ­νων πιέσεων, στη σκιά των ιδιαί­τε­ρων συν­θη­κών που έχουν δημιουρ­γή­σει οι αλλε­πάλ­λη­λες κρίσεις των τελευ­ταίων ετών, με επί­κε­ντρο την παν­δη­μική και εν συνε­χεία την πλη­θω­ρι­στική. Η πλειο­ψη­φία των επι­χει­ρή­σεων βρί­σκε­ται αντι­μέ­τωπη με μείωση της ζήτησης και άρα με υπο­χώ­ρηση του κύκλου εργα­σιών τους και της ρευ­στό­τη­τάς τους. Μεγάλο «αγκάθι» παρα­μέ­νει η αύξηση του λει­τουρ­γι­κού κόστους σε όλα τα επίπεδα και δη υπέ­ρο­γκα μισθώ­ματα, αυξη­μένο κόστος ενέρ­γειας και μισθο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις, ενώ επι­βα­ρυ­ντικά δρα και η αδυ­να­μία πρό­σβα­σης αρκετών επι­χει­ρή­σεων σε χρη­μα­το­δό­τηση.

Οι αναι­μι­κές επι­δό­σεις της Black Friday

Υπό αυτό το πρίσμα, ο εμπο­ρι­κός κόσμος της χώρας είχε ενα­πο­θέ­σει μεγάλο μέρος των προσ­δο­κιών του και στον θεσμό της Black Friday, προ­σβλέ­πο­ντας σε αύξηση της επι­σκε­ψι­μό­τη­τας και κατ’ επέ­κταση σε ενί­σχυση της κατα­νά­λω­σης, ώστε «ζεστό» χρήμα να στα ταμεία των κατα­στη­μά­των. H απο­τί­μηση ωστόσο δείχνει μια εικόνα απο­γοη­τευ­τική για σημα­ντικό μέρος της αγοράς.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της ΕΣΕΕ, στην εφετινή Black Friday το 48% των επι­χει­ρή­σεων κατέ­γραψε χαμη­λό­τε­ρες πωλή­σεις σε σχέση με την περσινή χρονιά. Παρότι στη μεγάλη πλειο­νό­τητα η μείωση δεν ξεπέ­ρασε το 10%, ο δείκτης ικα­νο­ποί­η­σης παρου­σί­ασε αξιο­ση­μεί­ω­τες μετα­βο­λές, με το ποσοστό των επι­χει­ρή­σεων που δηλώ­νουν χαμηλό βαθμό ικα­νο­ποί­η­σης να υπερ­δι­πλα­σιά­ζε­ται σε σχέση με πέρυσι. Ειδι­κό­τερα, οι μισές επι­χει­ρή­σεις (52%) έμειναν μέτρια ικα­νο­ποι­η­μέ­νες από τις πωλή­σεις τους, σε σχέση με τις προσ­δο­κίες τους. Ωστόσο, σε σχέση με πέρυσι, υπερ­δι­πλα­σιά­στηκε το μερίδιο των επι­χει­ρή­σεων που εμφα­νί­ζει χαμηλό βαθμό ικα­νο­ποί­η­σης από τις πωλή­σεις (38% έναντι 15% το 2024).

Στην εφετινή περίοδο της Black Friday συμ­με­τείχε υψηλό ποσοστό επι­χει­ρή­σεων (81%), ίδιο με εκείνο του 2024, ενώ σε ό,τι αφορά το διά­στημα συμ­με­το­χής, το 48% των επι­χει­ρή­σεων συμ­με­τείχε όλη την εβδο­μάδα της Black Friday και μία στις τέσ­σε­ρις επι­χει­ρή­σεις (26%) δεν δίστασε να υιο­θε­τή­σει προ­σφο­ρές όλο το Νοέμ­βριο. Μία στις τρεις επι­χει­ρή­σεις επέλεξε εκπτώ­σεις ύψους από 31% έως 40%, ενώ το 31% των επι­χει­ρή­σεων προ­τί­μησε το εκπτω­τικό κλι­μά­κιο από 21% έως 30% Ενδει­κτικό των πιέσεων στον κλάδο είναι το γεγονός πως μία στις τρεις επι­χει­ρή­σεις (34%) υιο­θέ­τησε εκπτώ­σεις σε όλα τα προ­ϊ­ό­ντα. Επίσης, το 28% έκανε εκπτώ­σεις στο μεγα­λύ­τερο μέρος των νέων παρα­λα­βών της σεζόν

Για τέσ­σε­ρις στις 10 επι­χει­ρή­σεις η επι­σκε­ψι­μό­τητα κορυ­φώ­θηκε το τρι­ή­μερο της Black Friday και δη Παρα­σκευή, Σάββατο και Κυριακή, ενώ για μια στις πέντε επι­χει­ρή­σεις κορυ­φώ­θηκε μόνο την ημέρα της Μαύρης Παρα­σκευής.

Όπως προ­κύ­πτει από επι­μέ­ρους στοι­χεία της έρευνας της ΕΣΕΕ, την αξία της πρα­κτι­κής της Black Friday αμφι­σβη­τεί το 64% των επι­χει­ρή­σεων σωρευ­τικά, θεω­ρώ­ντας ότι ευνοεί τις μεγάλες αλυσίδες-brands, προ­σφέ­ρει μεγα­λύ­τερο μερίδιο αγοράς σε εγχώ­ριες και διε­θνείς πλατ­φόρ­μες, ενώ δεν ευνοεί τις μικρές λόγω χαμηλού περι­θω­ρίου κέρδους.

Η εικόνα της αγοράς στο εννε­ά­μηνο

Σε πραγ­μα­τι­κές τιμές, ο κύκλος εργα­σιών στο εννε­ά­μηνο του 2025 στο λιανικό εμπόριο -εκτός τρο­φί­μων, οχη­μά­των και καυσίμων- συρ­ρι­κνώ­θηκε σε σχέση με το εννε­ά­μηνο του 2024 (-0,6%).

Η ανη­συ­χη­τική εξέλιξη, σύμφωνα με την ΕΣΕΕ, έγκει­ται στο γεγονός ότι ο τζίρος βαίνει μειού­με­νος τα τελευ­ταία τρία έτη, και μάλιστα με επι­τα­χυ­νό­μενο ρυθμό.

Οι επι­χει­ρή­σεις που δια­φο­ρο­ποι­ή­θη­καν είναι σίγουρα οι μεγάλες καθώς κατέ­γρα­ψαν ισχυρή ενί­σχυση των πωλή­σεών τους (8,5%) ακόμα και μετά τη διόρ­θωση ως προς την επί­πτωση του πλη­θω­ρι­σμού (+5,8%) Ωστόσο, ακόμα και με σχετικά ικα­νο­ποι­η­τική αύξηση του κύκλου εργα­σιών σε πραγ­μα­τι­κούς όρους, οι μεγάλες επι­χει­ρή­σεις έχουν να αντι­με­τω­πί­σουν ένα διαρκώς αυξα­νό­μενο λει­τουρ­γικό κόστος.

Αντί­θετα, το σύνολο των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων εμφά­νισε στα­σι­μό­τητα (-0,1%) στο κύκλο εργα­σιών η οποία, αφού αφαι­ρε­θούν οι ανο­δι­κές επι­δρά­σεις του πλη­θω­ρι­σμού, μετα­τρέ­πε­ται σε αξιό­λογη πτώση των πωλή­σεων (-2,6%).

Αντί­στροφη μέτρηση για την εορ­τα­στική περίοδο

Με «κλη­ρο­νο­μιά», λοιπόν, όλο αυτό το βάρος των προη­γού­με­νων μηνών, τα εμπο­ρικά κατα­στή­ματα ετοι­μά­ζο­νται να βάλουν τα γιορ­τινά τους και να υπο­δε­χτούν τους κατα­να­λω­τές το αμέσως επόμενο διά­στημα, προ­σβλέ­πο­ντας σε καλύ­τε­ρες μέρες και επι­χει­ρώ­ντας να ξορ­κί­σουν κάθε αρνη­τική εξέλιξη για τον κλάδο.

«Με το υψηλό λει­τουρ­γικό κόστος να επι­μέ­νει, οι εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις ενα­πο­θέ­τουν πλέον τις ελπίδες τους στην εορ­τα­στική περίοδο για μια θετική ανα­τροπή στο τέλος του 2025, στο πιο σημα­ντικό ετήσιο ραντε­βού τους με τους κατα­να­λω­τές», σχο­λιά­ζει σε δήλωσή του ο πρό­ε­δρος της Συνο­μο­σπον­δίας Σταύρος Καφού­νης.

Πηγή: insider.gr