Η κίνηση Τσίπρα ανακατεύει την πολιτική τράπουλα στα Δωδεκάνησα

• Η Νέα Δημο­κρα­τία δια­τη­ρεί την πρωτιά με μειω­μένα ποσοστά και φανερά σημάδια φθοράς • Το ΠΑΣΟΚ παρα­μέ­νει χωρίς σαφή πολι­τική ταυ­τό­τητα • Ο ΣΥΡΙΖΑ με εσω­τε­ρι­κές απώ­λειες παρα­κο­λου­θεί με αμη­χα­νία τις εξε­λί­ξεις • Η νέα κινη­τι­κό­τητα γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα μπορεί να ανα­δια­μορ­φώ­σει τον χώρο της κεντρο­α­ρι­στε­ράς στα Δωδε­κά­νησα

Η επα­νεμ­φά­νιση του Αλέξη Τσίπρα δημιουρ­γεί νέα δεδο­μένα στον χώρο της αντι­πο­λί­τευ­σης. Στα Δωδε­κά­νησα, όπου ο ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε ιστο­ρικά ισχυρός, οι πολι­τι­κές ισορ­ρο­πίες φαί­νε­ται πως επα­να­κα­θο­ρί­ζο­νται.

Η πολι­τική σκηνή βρί­σκε­ται σε φάση ανα­διά­τα­ξης. Η κόπωση της κυβέρ­νη­σης, οι ζυμώ­σεις στην αντι­πο­λί­τευση και η ενερ­γο­ποί­ηση του Αλέξη Τσίπρα δημιουρ­γούν ένα νέο περι­βάλ­λον, που γίνεται ιδιαί­τερα αισθητό στα Δωδε­κά­νησα. Η περι­φέ­ρεια αυτή έχει σταθερά υψηλή πολι­τική συμ­με­τοχή και απο­τε­λεί ενδει­κτικό βαρό­με­τρο για τις δια­θέ­σεις της κεντρο­α­ρι­στε­ράς. Οι αλλαγές αυτές δεν περιο­ρί­ζο­νται σε τοπικό επίπεδο. Η φθορά της Νέας Δημο­κρα­τίας και η ανα­ζή­τηση νέας ισορ­ρο­πίας στον χώρο της κεντρο­α­ρι­στε­ράς απο­τυ­πώ­νο­νται πλέον και σε περι­φέ­ρειες που άλλοτε θεω­ρού­νταν στα­θε­ρές εκλο­γικά.

Η απόφαση του Αλέξη Τσίπρα να είναι υπο­ψή­φιος στα Δωδε­κά­νησα το 2023 είχε συν­δε­θεί με την πρόθεσή του να τιμήσει τον αεί­μνη­στο Νεκτά­ριο Σαντο­ρι­νιό, στενό του συνερ­γάτη, βου­λευτή Δωδε­κα­νή­σου και υπουργό, που άφησε ισχυρό απο­τύ­πωμα στην τοπική κοι­νω­νία.

Ο Νεκτά­ριος Σαντο­ρι­νιός υπήρξε ο άνθρω­πος που δια­μόρ­φωσε τη νησιω­τική πολι­τική του ΣΥΡΙΖΑ και λει­τούρ­γησε ως γέφυρα με ένα ευρύ­τερο κομμάτι του παρα­δο­σια­κού πασο­κι­κού χώρου, κυρίως στην αυτο­διοί­κηση και στα συν­δι­κάτα. Μέσα από αυτή τη σύνδεση, ο ΣΥΡΙΖΑ απέ­κτησε στα Δωδε­κά­νησα ισχυρή κοι­νω­νική βάση, η οποία σε μεγάλο βαθμό δια­τη­ρεί­ται ακόμη, παρά τις εσω­τε­ρι­κές ανα­κα­τα­τά­ξεις των τελευ­ταίων ετών.

Μετά την πρόωρη απώλειά του, το κόμμα έχασε ένα πρόσωπο ανα­φο­ράς, κάτι που απο­τυ­πώ­θηκε στις κάλπες. Στις εκλογές του Ιουνίου 2023 η Νέα Δημο­κρα­τία συγκέ­ντρωσε 46,97%, το ΠΑΣΟΚ 14,52% και ο ΣΥΡΙΖΑ 13,07%. Η περι­φέ­ρεια εκλέγει πέντε βου­λευ­τές, επο­μέ­νως ακόμη και μικρές δια­φο­ρές λίγων ποσο­στιαίων μονάδων μπορούν να αλλά­ξουν τη σύνθεση των εδρών.

Η Νέα Δημο­κρα­τία δια­τη­ρεί σαφές προ­βά­δι­σμα, όμως η φθορά της είναι πλέον εμφανής. Το αυξη­μένο κόστος ζωής, η δυσκο­λία στη στέγαση των επο­χι­κών εργα­ζο­μέ­νων, οι ελλεί­ψεις στα νοσο­κο­μεία και οι ακριβές μετα­κι­νή­σεις έχουν περιο­ρί­σει την κυβερ­νη­τική αποδοχή. Παρότι η του­ρι­στική περί­ο­δος του 2025 θεω­ρεί­ται επι­τυ­χη­μένη, οι κάτοι­κοι των νησιών δεν νιώθουν ότι η ευη­με­ρία του του­ρι­σμού μετα­φρά­ζε­ται σε βελ­τί­ωση της καθη­με­ρι­νό­τη­τας. Η φθορά αυτή δεν έχει ακόμη πάρει τη μορφή μαζικής μετα­κί­νη­σης, αλλά δημιουρ­γεί πεδίο διεκ­δί­κη­σης για την αντι­πο­λί­τευση.

Το ΠΑΣΟΚ στα Δωδε­κά­νησα παρα­μέ­νει καθη­λω­μένο, χωρίς ουσια­στική ανα­νέ­ωση. Οι τοπικές του οργα­νώ­σεις είναι υπο­το­νι­κές και απου­σιά­ζουν από τη δημόσια συζή­τηση. Μετά τη διά­σπαση του ΣΥΡΙΖΑ και τη δημιουρ­γία του Κινή­μα­τος Δημο­κρα­τίας από τον Στέφανο Κασ­σε­λάκη, ο παλιός κομ­μα­τι­κός κορμός έχει απο­δυ­να­μω­θεί. Ένα μέρος των μελών έχει μετα­κι­νη­θεί προς τον νέο σχη­μα­τι­σμό, άλλοι έχουν εντα­χθεί στη Νέα Αρι­στερά, ενώ αρκετοί παρα­μέ­νουν ανε­νερ­γοί. Στον ΣΥΡΙΖΑ υπό τον Σωκράτη Φάμελλο επι­κρα­τεί αμη­χα­νία ως προς τη δια­χεί­ριση της παραί­τη­σης Τσίπρα και των εξε­λί­ξεων που αυτή επι­τα­χύ­νει.

Στο βόρειο συγκρό­τημα της Δωδε­κα­νή­σου οκτώ από τα έντεκα μέλη της Νομαρ­χια­κής Επι­τρο­πής παραι­τή­θη­καν το 2024, δεί­χνο­ντας τη δυσκο­λία του κόμ­μα­τος να δια­τη­ρή­σει συνοχή. Η Νέα Αρι­στερά έχει απο­κτή­σει παρου­σία μέσα από στελέχη που απο­χώ­ρη­σαν από τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο Δημή­τρης Γάκης, πρώην βου­λευ­τής, συμ­με­τέ­χει ενεργά στο νέο σχήμα ωστόσο τηρεί στάση ανα­μο­νής για τις εξε­λί­ξεις όλως δηλώνει,  ο Ηλίας Καμα­τε­ρός, επίσης πρώην βου­λευ­τής, δεν έχει τοπο­θε­τη­θεί ακόμα, ο Γιώργος Κασ­σά­ρας, παλιό στέ­λε­χος του ΣΥΡΙΖΑ και πρώην βου­λευ­τής ΠΑΣΟΚ, έχει ταχθεί με το Κίνημα Δημο­κρα­τίας του Στέ­φα­νου Κασ­σε­λάκη, επι­χει­ρώ­ντας να εκφρά­σει ένα πιο εκσυγ­χρο­νι­σμένο προ­ο­δευ­τικό προφίλ.

Η παραί­τηση του Αλέξη Τσίπρα από τη Βουλή και η πρόθεσή του να ανα­λά­βει νέα πολι­τική πρω­το­βου­λία έχουν επα­να­φέ­ρει κινη­τι­κό­τητα στον ευρύ­τερο προ­ο­δευ­τικό χώρο. Στα Δωδε­κά­νησα, όπου δια­τη­ρεί προ­σω­πική αποδοχή και παλιούς πολι­τι­κούς δεσμούς, η κίνηση αυτή θεω­ρεί­ται ικανή να επη­ρε­ά­σει συσχε­τι­σμούς. Αν το εγχεί­ρημά του πάρει οργα­νω­τική μορφή, είναι πιθανό να συγκε­ντρώ­σει στελέχη που απο­στα­σιο­ποι­ή­θη­καν τα τελευ­ταία δύο χρόνια και να διεκ­δι­κή­σει μερίδιο από το ΠΑΣΟΚ και τον ΣΥΡΙΖΑ. Ένα ακόμα ερω­τη­μα­τικό είναι, αν όσα στελέχη απο­φα­σί­σουν να στη­ρί­ξουν την κίνηση Τσίπρα προ­ερ­χό­μενα από το ΣΥΡΙΖΑ αλλά και τα κόμματα που προ­έ­κυ­ψαν από τη τη διά­σπαση του, θα έχουν θέση στο σκηνικό της επό­με­νης μέρας καθώς σίγουρα η πρόθεση του πρώην πρω­θυ­πουρ­γού δεν είναι να φτιάξει έναν νέο ΣΥΡΙΖΑ. Κάθε άλλο μάλιστα, φαί­νε­ται πως θέλει να κρα­τή­σει απο­στά­σεις από το πολι­τικό του παρελ­θόν και να παρου­σιά­σει κάτι νέο. Ή κάτι που θα παρου­σιά­σει ως νέο.

Η πολι­τική επιρροή στα νησιά δεν καθο­ρί­ζε­ται μόνο από τα κόμματα αλλά και από τα πρόσωπα. Οι αυτο­διοι­κη­τι­κοί, οι εκπρό­σω­ποι των επαγ­γελ­μα­τι­κών ενώσεων και οι κοι­νω­νι­κοί φορείς δια­μορ­φώ­νουν ισορ­ρο­πίες. Στις πεντα­ε­δρι­κές περι­φέ­ρειες, η προ­σω­πική ψήφος μπορεί να κρίνει την έδρα. Η επι­τυ­χία κάθε κόμ­μα­τος θα εξαρ­τη­θεί από το κατά πόσο θα εντάξει στα ψηφο­δέλ­τιά του πρόσωπα που δια­θέ­τουν ανα­γνω­ρι­σι­μό­τητα και κοι­νω­νική απήχηση.

Τα ρεα­λι­στικά σενάρια

Με βάση τα σημε­ρινά δεδο­μένα, προ­κύ­πτουν τρία ρεα­λι­στικά σενάρια. Στο πρώτο, η κεντρο­α­ρι­στερά παρα­μέ­νει κατα­κερ­μα­τι­σμένη, με απο­τέ­λε­σμα η Νέα Δημο­κρα­τία να δια­τη­ρεί τις τρεις από τις πέντε έδρες, ενώ ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ μοι­ρά­ζο­νται τις υπό­λοι­πες. Στο δεύτερο, ένα νέο σχήμα υπό τον Αλέξη Τσίπρα κατορ­θώ­νει να ανα­κτή­σει μέρος της παλιάς του επιρ­ροής. Στην περί­πτωση αυτή, η ΝΔ περιο­ρί­ζε­ται σε δύο έδρες, με το ΠΑΣΟΚ, τον ΣΥΡΙΖΑ και τη νέα κίνηση να μοι­ρά­ζο­νται τις άλλες τρεις. Στο τρίτο, οι δυνά­μεις του προ­ο­δευ­τι­κού χώρου κινού­νται παράλ­ληλα με κοινή ατζέντα και χωρίς έντονη αντι­πα­ρά­θεση μεταξύ τους, κάτι που μπορεί να περιο­ρί­σει το προ­βά­δι­σμα της ΝΔ και να οδη­γή­σει σε απώλεια μιας έδρας. Τα σενάρια αυτά δεν βασί­ζο­νται σε πρό­βλεψη συνερ­γα­σίας, αλλά σε εκλο­γική σύγκλιση ψηφο­φό­ρων και ομοιο­μορ­φία ρητο­ρι­κής γύρω από κοι­νω­νικά και οικο­νο­μικά ζητή­ματα.

Η νησιω­τική ατζέντα παρα­μέ­νει σταθερά καθο­ρι­στική. Η υγεία στα μικρά νησιά, η στε­λέ­χωση των νοσο­κο­μείων, οι μετα­φο­ρές, ο ΦΠΑ νησιών και η στέγαση των εργα­ζο­μέ­νων είναι θέματα που θα επη­ρε­ά­σουν άμεσα την ψήφο. Οι κάτοι­κοι ζητούν ρεα­λι­στι­κές λύσεις, όχι συν­θή­ματα. Όποιο κόμμα δώσει συγκε­κρι­μέ­νες απα­ντή­σεις για τα ζητή­ματα αυτά, έχει προ­βά­δι­σμα ανε­ξάρ­τητα από τη γενική πολι­τική του εικόνα.

Η συνο­λική εικόνα δείχνει μια Νέα Δημο­κρα­τία που δια­τη­ρεί την πρωτιά με μειω­μένα ποσοστά, ένα ΠΑΣΟΚ που δεν έχει απο­κτή­σει σαφή ταυ­τό­τητα, έναν ΣΥΡΙΖΑ με εσω­τε­ρι­κές απώ­λειες και μια νέα κινη­τι­κό­τητα γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα που μπορεί να ανα­δια­μορ­φώ­σει τον χώρο της κεντρο­α­ρι­στε­ράς.

Στα Δωδε­κά­νησα, όπου οι πολι­τι­κές συμπε­ρι­φο­ρές συχνά προ­α­ναγ­γέλ­λουν εθνικές τάσεις, η τρά­πουλα ανα­κα­τεύ­ε­ται ξανά. Στα νησιά, οι μετα­βο­λές δεν εκδη­λώ­νο­νται γρήγορα, αλλά όταν συμ­βαί­νουν είναι καθο­ρι­στι­κές. Η επόμενη εκλο­γική ανα­μέ­τρηση θα δείξει αν οι Δωδε­κα­νή­σιοι θα μείνουν σε γνώ­ρι­μες επι­λο­γές ή θα στρα­φούν προς τις νέες πολι­τι­κές εκδοχές που δια­μορ­φώ­νο­νται.