Μετανάστες ανάμεσα σε αβεβαιότητα και φυλακή: Οι αλλαγές που φέρνει ο νέος νόμος

Δια­χω­ρι­στική γραμμή μεταξύ του «νόμιμου» και του «παρά­τυ­που», πλέον «παρά­νο­μου» μετα­νά­στη επι­χει­ρεί να τρα­βή­ξει ο νέος νόμος για τις επι­στρο­φές (pushbacks). Στην πράξη φαί­νε­ται να αγνοεί την ίδια την πραγ­μα­τι­κό­τητα της μετα­νά­στευ­σης, που περι­λαμ­βά­νει μετα­το­πί­σεις από την «παρα­τυ­πία» στη «νομι­μό­τητα» και το αντί­στροφο.

Για όσους βρεθούν περι­στα­σιακά στην πρώτη κατη­γο­ρία επι­φυ­λάσ­σει επι­στροφή ή αυστη­ρές ποινές, που θα έχουν ως συνέ­πεια να γεμί­σουν οι ήδη υπερ­πλή­ρεις ελλη­νι­κές φυλακές.

Δύο χρόνια φυλά­κι­σης για παρά­τυπη είσοδο και παρά­τυπη διαμονή 

Η ποινή για την παρά­τυπη είσοδο αυξά­νε­ται από τρεις μήνες φυλά­κι­σης σε δύο χρόνια. Η δίωξη αίρεται μόνο, εφόσον ο νεοει­σερ­χό­με­νος υπο­βά­λει αίτημα για άσυλο. «Μέχρι να ζητή­σεις άσυλο είσαι ακά­λυ­πτος. Και επο­μέ­νως μπορεί να σε επι­στρέ­ψουν. Παρα­βιά­ζε­ται η αρχή της μη επα­να­προ­ώ­θη­σης, που προ­βλέ­πει η Συνθήκη της Γενεύης», επι­ση­μαί­νει, μιλώ­ντας στο ethnos.gr o Λευ­τέ­ρης Παπα­για­νά­κης, διευ­θυ­ντής του Ελλη­νι­κού Συμ­βου­λίου για τους Πρό­σφυ­γες και αφήνει αιχμές ότι με τον νέο νόμο νομι­μο­ποιού­νται οι επα­να­προ­ω­θή­σεις, που έχει απο­δει­χθεί ότι δια­πράτ­τει το ελλη­νικό κράτος. «Σαν πολι­τικό συμπέ­ρα­σμα δια­πι­στώ­νε­ται ότι η κυβέρ­νηση βάζει σε νόμο μια παρά­νομη δια­δι­κα­σία».

Κιν­δυ­νεύ­ουν και οι «νόμιμοι»

Η πιο σημα­ντική αλλαγή που φέρνει ο νέος νόμος είναι η ανα­βάθ­μιση της παρά­τυ­πης δια­μο­νής από διοι­κη­τική παρά­βαση, που τιμω­ρεί­ται με πρό­στιμο σε ποινικό αδίκημα, που τιμω­ρεί­ται με δύο χρόνια φυλά­κι­σης. «Ακόμη και μετα­νά­στες που είχαν νόμιμη άδεια αλλά έληξε -π.χ. επειδή δεν πρό­λα­βαν να την ανανεώσουν- θα μπο­ρού­σαν να βρεθούν αντι­μέ­τω­ποι με ποι­νι­κές κυρώ­σεις, ακόμη και φυλά­κιση. Αυτό δημιουρ­γεί κίνδυνο να τιμω­ρού­νται άνθρω­ποι που πολλές φορές χωρίς δικό τους λάθος βρί­σκο­νται εκτός συστή­μα­τος λόγω γρα­φειο­κρα­τίας, ασθέ­νειας, οικο­νο­μι­κής κρίσης», προει­δο­ποιεί η διευ­θύ­ντρια του Ελλη­νι­κού Φόρουμ Μετα­να­στών, Άντλα Σασάτη.

Ορί­ζε­ται ανώτατο όριο προ­φυ­λά­κι­σης δύο έτη κατά παρά­βαση του Συντάγ­μα­τος. «Στο Σύνταγμα η προ­φυ­λά­κιση είναι 18μηνη. Δεν προ­βλέ­πε­ται 24μήνη. Μάλιστα η Ελλάδα έχει κατα­δι­κα­στεί στο παρελ­θόν από το Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο Ανθρω­πί­νων Δικαιω­μά­των», τονίζει ο Λευ­τέ­ρης Παπα­γιαν­νά­κης και εξηγεί ότι παρα­μέ­νει ασαφές το τι θα συμβεί, αν δεν κατα­στεί εφικτό να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί η επι­στροφή εντός της διετίας. «Αν ο νόμος εφαρ­μο­στεί θα υπάρ­χουν άνθρω­ποι που θα μείνουν στη φυλακή επειδή δεν έχουν χαρτιά, δεν έχουν κάπου να γυρί­σουν ή δεν θέλουν να φύγουν», σχο­λιά­ζει.

Την ίδια ώρα, μετά από περίπου μία δεκα­ε­τία καταρ­γεί­ται η άδεια δια­μο­νής για εξαι­ρε­τι­κούς λόγους, που απο­τέ­λεσε δίχτυ προ­στα­σίας για χιλιά­δες μετα­νά­στες, που έχουν συνει­σφέ­ρει στη χώρα με την εργασία τους. «Η κατάρ­γησή της αφήνει χωρίς νόμιμη λύση άτομα που ζουν για χρόνια στην Ελλάδα, έχουν εντα­χθεί στην κοι­νω­νία αλλά δεν πληρούν αυστη­ρές τυπικές προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Αυτό σημαί­νει περισ­σό­τε­ρους ανθρώ­πους σε καθε­στώς αβε­βαιό­τη­τας ή παρά­τυ­πης δια­μο­νής. Έχουμε δει περι­πτώ­σεις ανθρώ­πων να βγαί­νουν εκτός συστή­μα­τος λόγω προ­σω­ρι­νής απώ­λειας ασφα­λι­στι­κής ικα­νό­τη­τας, διοι­κη­τι­κών αστο­χιών ή καθυ­στε­ρή­σεων, μη κατα­νό­η­σης των προ­θε­σμιών υπο­βο­λής και πολλά άλλα. Ένα χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα: άνδρας 63 ετών από τη Νιγηρία, έμπορος με οικο­γέ­νεια εδώ, ζει στην Ελλάδα πάνω από 25 χρόνια. Στην οικο­νο­μική κρίση λόγω COVID δεν μπόρεσε να πλη­ρώ­σει όλες τις ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές του, όπως πολλοί Έλληνες, κατά­φερε όμως και ρύθμισε τα χρέη του, αλλά έχασε την άδεια δια­μο­νής. Η δυνα­τό­τητα εξαι­ρε­τι­κών λόγων τού επέ­τρεψε να συνε­χί­σει να ζει νόμιμα στη χώρα όπου έχει ριζώσει. Αν καταρ­γη­θεί, άνθρω­ποι σαν κι αυτόν θα βρεθούν χωρίς διέξοδο, παρότι η ζωή τους είναι άρρηκτα δεμένη με την Ελλάδα», τονίζει η Άντλα Σασάτη.

Ο δια­κη­ρυγ­μέ­νος στόχος του νέου νόμου είναι να επι­τα­χύ­νει τις επι­στρο­φές, δεν απαντά όμως στο πώς θα το επι­τύ­χει.Αντί­θετα, φαί­νε­ται να εξα­ντλεί­ται στο να στείλει μήνυμά «μην έρχεστε» σε όσους σχε­διά­ζουν να  ξεκι­νή­σουν το ταξίδι. «Για τις επι­στρο­φές χρειά­ζο­νται δύο. Δηλαδή, χρειά­ζε­ται η χώρα που επι­στρέ­φει και η χώρα που θα υπο­δε­χθεί. Δεν φαί­νε­ται αυτό ότι είναι κάτι που μπορεί να γίνει για την ώρα. Επι­στρο­φές κάνουμε, στην Αλβανία και στη Γεωργία, σε ποσοστό 70%. Οι υπό­λοι­πες χώρες είναι πάρα πολύ δύσκο­λες», εξηγεί ο διευ­θυ­ντής του Ελλη­νι­κού Συμ­βου­λίου για τους Πρό­σφυ­γες και προ­σθέ­τει «η Τουρκία δεν δέχεται καμία επι­στροφή από τον Μάρτιο του 20,  με αφορμή τον COVID. Οι υπό­λοι­πες χώρες δεν απο­δέ­χο­νται τους πάντες. Είναι μια πολύ μακρά και δύσκολη δια­δι­κα­σία. Η επι­τά­χυνση λοιπόν, από μόνη της δεν σημαί­νει τίποτα».

Φυλακές μετα­να­στών 

Το μήνυμα μάλλον θα πέσει στον βρόντο, καθώς όπως φανε­ρώ­νουν τα υψηλά ποσοστά απο­δο­χής των αιτή­σεων ασύλου – τέσ­σε­ρις στις πέντε για το 2024 – πολλοί από τους μετα­νά­στες που φτάνουν στη χώρα μας, πράγ­ματι δικαιού­νται διεθνή προ­στα­σία. Πιο πιθανό φαντά­ζει το σενάριο να γεμί­σουν οι ελλη­νι­κές φυλακές και τα ειδικά κέντρα κρά­τη­σης, που ετοι­μά­ζει η κυβέρ­νηση.  «Πολλά διοι­κη­τικά μέτρα,  πλέον μετα­τρέ­πο­νται σε ποινικά αδι­κή­ματα, που αυτό σημαί­νει αυξη­μένα καθή­κο­ντα για τον αστυ­νο­μικό συλ­λή­ψεις, προ­σα­γω­γές στα δικα­στή­ρια και γενι­κό­τερα υπερ­φόρ­τωση του ήδη υπερ­φορ­τω­μέ­νου συστή­μα­τος που έρχεται να καλύψει η ελλη­νική αστυ­νο­μία», τονίζει από την πλευρά του ο αντι­πρό­ε­δρος της ΠΟΑΣΥ Χρήστος Συν­δρα­βέ­λης και προ­σθέ­τει πως στο νομο­σχέ­διο δεν προσ­διο­ρί­ζε­ται ποιοι θα ανα­λά­βουν τη φύλαξη στις φυλακές μετα­να­στών «Θα είναι συνο­ριο­φύ­λα­κες που θα προ­σλη­φθούν με και­νούρ­για προ­κή­ρυξη, θα είναι σεκιού­ριτι;», ανα­ρω­τιέ­ται.

Πηγή: ethnos.gr