Κώστας Αρζόγλου: «Ο Νεκτάριος είναι ένας Άγιος “αιρετικός” που ανέβαινε το βουνό των δυσκολιών με την πίστη του και την πεποίθησή του»

• Με αφορμή την παρά­σταση στη Ρόδο και τον ρόλο του Πατριάρχη Αλε­ξαν­δρείας Σωφρό­νιο, τον οποίο υπο­δύ­ε­ται, είχαμε την ευκαι­ρία να  κάνουμε μια όμορφη συζή­τηση με τον θεα­τράν­θρωπο κύριο Κώστα Αρζό­γλου

Ο Κώστας Αρζό­γλου είναι μία καλ­λι­τε­χνική φωνή που μένει ανε­ξί­τηλη στον χρόνο. Με τη συμ­με­τοχή του σε δυνα­μι­κές θεα­τρι­κές παρα­στά­σεις και θεα­τρικά σχήματα αλλά και με τολ­μη­ρές, επα­να­στα­τι­κές προ­τά­σεις που ανα­λάμ­βανε το ρίσκο να τις υλο­ποι­ή­σει μέσα από το «Ελεύ­θερο Θέατρο» στο Άλσος Παγκρα­τίου.

Το αει­κί­νητο μυαλό του μας χάρισε το 1984 το σπάνιο όνειρό του: Το κινητό θέατρο «Αει­κί­νητο». Ένα θέατρο φτιαγ­μένο από 6 φορτηγά, θερ­μαι­νό­μενη αίθουσα 1.000 θεατών, σκηνή 200 τ.μ. που μετα­βαλ­λό­ταν σε κάθε σχήμα που ζητούσε η σκη­νο­θε­σία. Ένα κινού­μενο θέατρο με απο­θη­κευ­τι­κούς χώρους, γραφείο, ταμείο, καμα­ρί­νια και κυρίως κλίση στις κερ­κί­δες του.

Στην τηλε­ό­ραση, εκτός από τα έργα που πήρε μέρος στο «Θέατρο της Δευ­τέ­ρας», τον χαρή­καμε και στις σειρές «Εν Αθήναις», «Λαυ­ρε­ω­τικά», «Εξα­φά­νιση του Τζων Αυλα­κιώτη», «Βαμμένα Κόκκινα Μαλλιά», «Η Εκτέ­λεση του Ίωνα Δρα­γούμη», «Απα­γο­ρευ­μένη Αγάπη» και «Βέρα στο Δεξί».

Φέτος συμ­με­τέ­χει στη θεα­τρική παρά­σταση «Ο Άγιος Νεκτά­ριος, από τη γη στον ουρανό» η οποία μετά την μεγάλη επι­τυ­χία στην Αθήνα, περιο­δεύει σε επι­λεγ­μένα σημεία σε όλη την Ελλάδα. Έχουμε την χαρά να απο­λαύ­σουμε τη παρά­σταση που έλαβε διθυ­ραμ­βι­κές κρι­τι­κές τόσο από το κοινό που την παρα­κο­λού­θησε, όσο και από κρι­τι­κούς θεάτρου, την Πέμπτη 7 Αυγού­στου στις 21:30 στο θέατρο Μεσαιω­νι­κής Τάφρου στη Ρόδο, υπό τη διορ­γά­νωση της εται­ρείας καλ­λι­τε­χνι­κών εκδη­λώ­σεων, 12 Ήχος.

Με αφορμή την παρά­σταση στη Ρόδο και τον ρόλο του Πατριάρχη Αλε­ξαν­δρείας Σωφρό­νιο, τον οποίο υπο­δύ­ε­ται, είχαμε την ευκαι­ρία να κάνουμε μια όμορφη συζή­τηση με τον θεα­τράν­θρωπο κύριο Κώστα Αρζό­γλου. Ημουν παπα­δάκι…

Με αφορμή την παρά­σταση «Ο Άγιος Νεκτά­ριος, από τη γη στον ουρανό», στην οποία συμ­με­τέχω, αναπολώ κάπως τα παιδικά μου χρόνια. Καταρ­χήν ήμουν παπα­δάκι. Μου άρεσε πάρα πολύ το ότι μπο­ρούσα να μπαίνω στο Ιερό. Πολύ αργό­τερα, στα 18 μου χρόνια με συγκι­νούσε η θεα­μα­τική τελε­τουρ­γία στην τέλεση της Κυρια­κά­τι­κης Θείας Λει­τουρ­γίας. Δεν έβλεπα την ώρα να πάω εκεί, να ντυθώ με τα άμφια, να φορέσω το αντερί, να κρατάω το εξα­πτέ­ρυγο και γενικά να είμαι ένα προ­βαλ­λό­μενο πρόσωπο. Μου άρεσε πάρα πολύ. Τη μυρωδιά από το λιβάνι την έχω ακόμα. Τη μυρωδιά του Ιερού.

Ο Νεκτά­ριος δεν βρήκε ποτέ κάτι έτοιμο…

Ανα­κά­λυψα φέτος στις πρόβες ότι στο πρόσωπο του Αγίου Νεκτα­ρίου βρήκα και μερικά στοι­χεία τα οποία είναι σημα­ντικά, κατ’ εμέ. Δηλαδή, η προ­ώ­θηση του Νεκτα­ρίου προς διάφορα αξιώ­ματα, μέχρι να γίνει και Άγιος, η σχέση του με τη Ριζά­ρειο Σχολή, με την Αλε­ξάν­δρεια και με τη Χίο. Πέρασε από χιλιά­δες δυσκο­λίες. Πάρα πολύ μεγάλες δυσκο­λίες. Έτσι λοιπόν, αγάπησα τον Νεκτά­ριο, γιατί ανέ­βαινε αυτό το βουνό των δυσκο­λιών με την πίστη του και την πεποί­θησή του. Αυτό με συγκί­νησε αρκετά. Οι άνθρω­ποι οι οποίοι έχουν βρει ομαλή δια­δρομή προς την εξουσία δεν με συγκι­νούν τόσο. Μέσα από τον Θεό υπάρ­χουν πάρα πολλά πράγ­ματα τα οποία μπορεί να τα βρει κανείς έτοιμα. Ο Νεκτά­ριος δεν βρήκε ποτέ κάτι έτοιμο. Ίσα ίσα, μισό αιώνα τον πολε­μού­σαν και του έβαζαν τρι­κλο­πο­διές με κάθε τρόπο. Μέχρι και «Τούρκο» τον απο­κα­λού­σαν επειδή είχε γεν­νη­θεί στη Σηλυ­βρία. Ο Νεκτά­ριος είναι ένας Άγιος «αιρε­τι­κός» θα τολ­μούσα να πω. Ένα πρόσωπο το οποίο μπήκε «ματω­μένα» μέσα στα ελλη­νικά πράγ­ματα.

Η ταύτιση του κοινού με τον ηθοποιό είναι μία από τις πιο ιερές συν­θή­κες

Περι­μένω τώρα, με αφορμή αυτή την παρά­σταση, μια ξεχω­ρι­στή συνθήκη μεταξύ κοινού και ηθο­ποιών. Η ταύτιση του κοινού με τον ηθοποιό είναι μία από τις πιο ιερές συν­θή­κες. Η πράξη του ότι συνευ­ρι­σκό­μα­στε με το κοινό, γίνεται ένα είδος Εκκλη­σίας με την αρχαία έννοια. Αυτό είναι το πιο σημα­ντικό. Όλοι λοιπόν οι άνθρω­ποι που γίνο­νταν σχεδόν ένα, έχουν κοινή ανάσα, κοινή συγκί­νηση, κοινή ατμό­σφαιρα. Τους περι­βάλ­λει η αφήγηση ενός μύθου που στη­ρί­ζε­ται πάνω σε δεκάδες τεχνικά μέσα. Η ίδια η Εκκλη­σία, η σημε­ρινή, η Ορθό­δοξη, στη­ρί­ζε­ται σε τεχνικά μέσα. Δηλαδή, πότε ανοίγει η Ωραία Πύλη, πότε κλείνει, πότε γίνεται το Μυστή­ριο, πότε μετα­τρέ­πε­ται το αίμα σε κρασί, πώς τρέμει το Ιερό Μαν­δή­λιο πάνω από το κρασί. Αυτό είναι μια τελε­τουρ­γία που στη­ρί­ζε­ται σε τι; Σε ένα μαντίλι, σε μια Ωραία Πύλη. Με τα τεχνικά μέσα προ­σπα­θεί κανείς να δημιουρ­γή­σει μια ατμό­σφαιρα. Και στο Αρχαίο Θέατρο αυτό γινόταν. Αντί­στοιχα, στην Ορθό­δοξη Εκκλη­σία νομίζω ότι υπάρ­χουν τεχνικά θέματα τα οποία συντε­λούν σε μία άλλη ατμό­σφαιρα.

Δεν μ’ αρέσει το ότι σύρεται μια ολό­κληρη κοινή γνώμη στην  άποψη ότι το θέατρο «είναι του δια­βό­λου»…

Σχετικά με το αν πιστεύω στο Θεό, νομίζω ότι με αυτή την έννοια είμαι ένθεος σε όλη μου την πορεία. Και στον τρόπο ζωής μου και στον τρόπο να κάνω θέατρο. Ας πούμε, σήμερα δεν μ’ αρέσει το ότι σύρεται μια ολό­κληρη κοινή γνώμη στην άποψη ότι το θέατρο «είναι του δια­βό­λου». Αυτά είναι μεσαιω­νικά πράγ­ματα. Γι’ αυτό πιστεύω ότι οι παπάδες, οι απλοί παπάδες πρέπει να βλέπουν θέατρο.

Για να ακο­λου­θή­σει κανείς τον δρόμο  της αρετής τώρα, είναι πάρα πολύ δύσκολο

Υπάρ­χουν φορές που ανα­ρω­τιέ­μαι πώς θα αντι­με­τώ­πιζα τις αντι­ξο­ό­τη­τες της ζωής αν ήμουν στη θέση του Αγίου Νεκτα­ρίου. Πιστεύω ότι σε αυτή την περί­πτωση θα κατέρ­ρεα αλλά αμέσως μετά θα σηκω­νό­μουν από την τέφρα μου. Όποτε έχουν γίνει κατα­στρο­φές μεγάλες, αισθά­νο­μαι σαν να με δοκι­μά­ζει κάποιος. Σαν δοκι­μα­σία περισ­σό­τερο θα το έβλεπα και θα εύρισκα την οποια­δή­ποτε λύση μπο­ρούσε εκείνη την ώρα να με σώσει. Για να ακο­λου­θή­σει κανείς τον δρόμο της αρετής τώρα, είναι πάρα πολύ δύσκολο, ακριβώς γιατί υπάρ­χουν πολύ περισ­σό­τε­ροι πει­ρα­σμοί γύρω μας. Στη σύγ­χρονη εποχή είναι πολύ περισ­σό­τε­ροι από την εποχή του Αγίου Νεκτα­ρίου. Οι πει­ρα­σμοί έχουν κατα­κτή­σει σχεδόν τον κόσμο όλο. Διά­φο­ρες μορφές παίρ­νουν αυτοί οι πει­ρα­σμοί. Και ο μόνος τρόπος νομίζω, που δεν είναι εύκολος , είναι το να μειώσει κανείς τις ανάγκες του. Δηλαδή να μην έχει ανάγκη για ιδιο­κτη­σία. Τότε καταρ­γεί­ται όλο το νομικό πλαίσιο ιδιο­κτη­σίας. Όταν δεν το χρειά­ζε­ται ο άνθρω­πος.

Είμαι ενάντια σε αυτή την πυρα­μι­δοειδή εξουσία της Εκκλη­σίας, πιστεύω πολύ περισ­σό­τερο στον παπά της Ενορίας

Κλεί­νο­ντας, θα ήθελα να πω δυο λόγια για τον ρόλο του Πατριάρχη Αλε­ξαν­δρείας Σωφρο­νίου του Δ’, που υπο­δύ­ο­μαι στο έργο μας. Παίζω ένα είδος εξου­σίας της Εκκλη­σίας και αυτό είναι πάρα πολύ ενδια­φέ­ρον, αν μπορώ να το εξυ­πη­ρε­τήσω και να το δικαιο­λο­γήσω. Δηλαδή εγώ είναι φανερό ότι είμαι ενάντια σε αυτή την πυρα­μι­δοειδή εξουσία της Εκκλη­σίας. Δηλαδή πιστεύω πολύ περισ­σό­τερο στον παπά της Ενορίας. Όμως φαντά­ζο­μαι ότι οι άνθρω­ποι που έχουν εξουσία, οι Ιεράρ­χες που έχουν εξουσία, πρέπει να δεί­χνουν την εξουσία τους. Δεν ξέρω πώς αλλιώς να το πω. Με τα σκήπτρα, με τα χρυ­σο­κέ­ντητα ρούχα τους, αλλιώς; Πρέπει να τη δεί­χνουν αυτήν την εξουσία. Δεν μπορεί να είναι μια εξουσία του παπά της Ενορίας. Εμένα δεν μου αρέσει αυτού του είδους η εξουσία. Δεν μου αρέσει. Ο Νεκτά­ριος νομίζω ότι είναι από τα πρόσωπα τα οποία έχουν υπο­φέ­ρει από αυτή την εξουσία. Αυτό που μπορεί να προ­σφέ­ρει στο κοινό το έργο που θα παρου­σιά­σουμε είναι το γεγονός πως ασφαλώς μπορεί να κινη­το­ποι­ή­σει τον άνθρωπο που δου­λεύει, που βλέπει, που ενη­με­ρώ­νε­ται μόνο από το κομπιού­τερ, από το τάμπλετ, από τα social media και ζει έτσι όπως ζει, να τον αφυ­πνί­σει να ανα­ζη­τή­σει μέσα του και γύρω του την αλήθεια και την αγάπη μέσα από την υπομονή, την επιμονή και την ταπει­νό­τητα της ψυχής.

Κύριε Αρζό­γλου, σας ευχα­ρι­στούμε για την όμορφη συζή­τηση.

-Κι εγώ σας ευχα­ρι­στώ για τη φιλο­ξε­νία. Σας περι­μέ­νουμε στο θέατρο Μεσαιω­νι­κής Τάφρου την Πέμπτη 7 Αυγού­στου στις 21:30. «Άγιος Νεκτά­ριος, από τη Γη στον Ουρανό» του Θανάση Σταυ­ρό­που­λου, σε σκη­νο­θε­σία του Μενέ­λαου Τζα­βέλλα και παρα­γωγή της Κατε­ρίνα Χάσκα-Creatists .

Ερμη­νεύ­ουν οι ηθο­ποιοί: Κώστας Αρζό­γλου στον Ρόλο του Πατριάρχη Αλε­ξαν­δρείας Σωφρο­νίου Δ’. Κων­στα­ντί­νος Νιάρχος στον ρόλο του Αγίου Νεκτα­ρίου.

Με σειρά εμφά­νι­σης: Αννα Μωρα­ΐ­του, Γιώργος Ζώης, Μάνθος Καλαν­τζής, Κων­στα­ντίνα Σιλεβρή, Ιωάννα Μαρ­μά­ρου, Ραφαέλα Καβα­ζα­ράκη

Ένα έργο αφιε­ρω­μένο στη ταπει­νό­τητα και την πνευ­μα­τική δύναμη του Αγίου Νεκτα­ρίου.