Νίκος Παπανδρέου: «Η χώρα μας θα έπρεπε ήδη να έχει ενημερώσει τους εταίρους μας τι σημαίνει η συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα»

Κύριε Παπαν­δρέου, συμπλη­ρώ­θηκε πριν από λίγες ημέρες ένας χρόνος από την εκλογή σας στο ευρω­κοι­νο­βού­λιο. Η ΕΕ έχει μπει σε μια περίοδο έντονης δια­πραγ­μά­τευ­σης για το πρό­γραμμα SAFE, που φυσικά μέσα σε αυτό ενδέ­χε­ται να εντα­χθεί και η Τουρκία. Ποιος ο ρόλος του ευρω­κοι­νο­βου­λίου στη λήψη των τελικών απο­φά­σεων;

Είναι πράγ­ματι μια περί­ο­δος πολύ έντονων και σκληρών δια­βου­λεύ­σεων στους κόλπους της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, η οποία μετά από πολλές δεκα­ε­τίες συνει­δη­το­ποιεί πως ούτε στη μονι­μό­τητα της αμε­ρι­κα­νι­κής στρα­τιω­τι­κής παρου­σίας μπορεί να βασι­στεί, ούτε και να εθε­λο­τυ­φλεί απέ­να­ντι στις ρωσικές πρα­κτι­κές. Ωστόσο θα έλεγα πως η ΕΕ πρέπει πρώτα να βασι­στεί στις δικές της δυνά­μεις και να τις αυξήσει – ως προς τη βιο­μη­χα­νία όπλων για παρά­δειγμα – και όχι εξ αρχής να δημιουρ­γεί νέες εξαρ­τή­σεις από τρίτες χώρες για να έχει επάρ­κεια οπλικών συστη­μά­των και πυρο­μα­χι­κών. Οι εξαρ­τή­σεις της ΕΕ έχουν κακό προη­γού­μενο που δεν είναι άλλο από την εξάρ­τηση μας από το ρωσικό φυσικό αέριο με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται μετά τις κυρώ­σεις κατά της ρωσικής ομο­σπον­δίας.

Για την Τουρκία υπάρ­χουν κάποιες πραγ­μα­τι­κό­τη­τες, κάποια δεδο­μένα. Πρό­κει­ται για μία προς ένταξη χώρα, παρά το γεγονός ότι ορθά η ΕΕ έχει «παγώσει» τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, αφού η Τουρκία δεν συμ­μορ­φώ­νε­ται με τις ευρω­παϊ­κές αξίες. Όμως το καθε­στώς των προ­ε­ντα­ξια­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων δίνει τη δυνα­τό­τητα στη γείτονα να διεκ­δι­κεί μία θέση στο SAFE.

Η χώρα μας θα έπρεπε ήδη να έχει οργα­νώ­σει τα επι­χει­ρή­ματά της και να έχει ενη­με­ρώ­σει ενδε­λε­χώς τους εταί­ρους μας για το τι πραγ­μα­τικά σημαί­νει να έχει συμ­με­τοχή η Τουρκία στην ευρω­παϊκή άμυνα. Διότι εδώ δεν έχουμε δύο μέτρα και δύο σταθμά, αλλά πολ­λα­πλά μέτρα και πολ­λα­πλά σταθμά. Θα παρα­με­ρίσω το θέμα του casus belli κατά της Ελλάδας – χωρίς να το θεωρώ αμε­λη­τέο και θέμα που δεν χρήζει της μέγι­στης προ­σο­χής – και θα σας υπεν­θυ­μίσω πως η Τουρκία δεν ανα­γνω­ρί­ζει ένα κράτος – μέλος της ΕΕ. Αυτό από μόνο του θα έπρεπε να την θέτει αυτό­ματα και χωρίς συζή­τηση εκτός οποιου­δή­ποτε ευρω­παϊ­κού προ­γράμ­μα­τος. Δεν μπορεί να μην ανα­γνω­ρί­ζει την Κυπριακή Δημο­κρα­τία αλλά να θέλει να εισπράτ­τει τα χρήματα των Κυπρίων φορο­λο­γου­μέ­νων, δηλαδή πολιτών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

Καλό λοιπόν θα ήταν η Τουρκία να αφήσει τα μονο­μερή κέρδη και να σκεφτεί το kazan – kazan, όπως αρέ­σκε­ται να λέει ο κ. Ερντο­γάν. Δηλαδή να ανα­γνω­ρί­σει την Κυπριακή Δημο­κρα­τία, να απο­χω­ρή­σει εξ αυτού του λόγου ο τουρ­κι­κός στρατός κατοχής και η Άγκυρα να προ­σχω­ρή­σει στον κύκλο των κρατών – μελών που έμπρα­κτα επι­θυ­μούν την ειρήνη! Της δεί­χνουν άλλωστε το παρά­δειγμα, τουρ­κο­γενή κράτη, όπως το Ουζ­μπε­κι­στάν, το Καζακ­στάν και το Τουρ­κμε­νι­στάν, που ακο­λού­θη­σαν την οδό της διε­θνούς νομι­μό­τη­τας για να συνερ­γα­στούν με την ΕΕ.

Το ευρω­κοι­νο­βού­λιο έχει πράξει και εξα­κο­λου­θεί να πράττει όσα πρέπει για να αντι­λη­φθεί το σύνολο της Ένωσης, τι συνο­λικά συμ­βαί­νει στην Τουρκία εκδί­δο­ντας πρό­σφατα και την έκθεσή του.

Πρό­σφατα είχαμε και την κρίση στις ελλη­νο­αι­γυ­πτια­κές σχέσεις εξαι­τίας της δικα­στι­κής από­φα­σης για τη Μονή της Αγίας Αικα­τε­ρί­νης του Σινά. Πιστεύ­ετε ότι υπήρξε ολι­γω­ρία από την πλευρά της κυβέρ­νη­σης και τελικά μετά την επί­σκεψη Γερα­πε­τρίτη υπάρχει ελπίδα για εξεύ­ρεση λύσης και δια­τή­ρη­σης του ελλη­νορ­θό­δο­ξου χαρα­κτήρα της Μονής;

Όλοι ανε­ξαι­ρέ­τως κρι­νό­μα­στε εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος και εδώ βλέ­πουμε πως για ένα θέμα – το οποίο η κυβέρ­νηση θεω­ρούσε και μάλιστα με πανη­γυ­ρικό τρόπο ότι είχε λήξει – τρέ­χουμε πίσω από τις εξε­λί­ξεις και μάλιστα με την πλάτη στον τοίχο. Ψάχνουμε να βρούμε νόμι­μους τρόπους ανα­τρο­πής μίας δικα­στι­κής από­φα­σης δια­πραγ­μα­τευό­με­νοι με έναν σημα­ντικό και στρα­τη­γικό μας εταίρο, την Αίγυπτο, με την οποία έχουμε πολλά κοινά, αλλά πρέπει να ανα­γνω­ρί­σουμε και τα πολλά και σημα­ντικά προ­βλή­ματα που έχει στην οικο­νο­μία της και τη «γει­το­νιά» της. Η εμπει­ρία μου σε διεθνή θέματα λέει πως η υπόθεση των χώρων γύρω από τη Μονή και των εκτά­σεων που κατέχει (κήποι, κλπ) είναι ιδιαί­τερα δύσκολη και ίσως θα πρέπει να εστιά­σουμε στη δια­τή­ρηση του ελλη­νορ­θό­δο­ξου χαρα­κτήρα της Μονής μέσω μίας δια­κρα­τι­κής συμ­φω­νίας, η οποία θα πρέπει να εξα­σφα­λί­ζει εις το διη­νε­κές την ελλη­νική υπη­κο­ό­τητα του εκά­στοτε Αρχιε­πι­σκό­που Σινά, την ορι­στική διευ­θέ­τηση του θέματος της βίζας για τους μονα­χούς, που εγκα­τα­βιούν εκεί και το Μονα­στήρι να απο­κτή­σει νομική υπό­σταση. Ένα επίσης σημα­ντικό ζήτημα είναι η ιδιο­κτη­σία των θησαυ­ρών, της βιβλιο­θή­κης της αλλά και των ιερών κει­μη­λίων και αγίων λει­ψά­νων που βρί­σκο­νται εντός της Μονής. Δυστυ­χώς εδώ που φτάσαμε ο δρόμος μέχρι την επίλυση θα είναι μακρύς και δύσκο­λος.

Πριν από μερι­κούς μήνες η υπο­ε­πι­τροπή του Ευρω­κοι­νο­βου­λίου SANT ανα­βαθ­μί­στηκε σε Επι­τροπή Υγείας. Ποιες είναι οι δικές σας προ­τε­ραιό­τη­τες – ως μέλος της SANT – τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα;

Η επι­τροπή SANT είναι πλέον κομ­βι­κής σημα­σίας για τη Δημόσια Υγεία και αυτό φαί­νε­ται – όπως σωστά είπατε και εσείς – από το γεγονός ότι ανα­βαθ­μί­στηκε. Οι προ­τε­ραιό­τη­τές μου έχουν να κάνουν κυρίως με τους ασθε­νείς που πάσχουν από καρκίνο αλλά και εκεί­νους που ταλαι­πω­ρού­νται από σπάνιες νόσους. Κοινός μας στόχος στην Επι­τροπή είναι η ανα­βάθ­μιση σε όλη την Ένωση των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών υγείας και κυρίως η ισότιμη πρό­σβαση των ασθενών σε ό,τι χρειά­ζο­νται για να ιαθούν. Το να μπορεί ένας Ευρω­παίος πολίτης να έχει την ίδια πρό­σβαση σε προηγ­μέ­νες δια­γνω­στι­κές εξε­τά­σεις σε όλα τα κράτη – μέλη της ΕΕ θα είναι μια κατά­κτηση που θα έπρεπε ήδη να υπάρχει καθώς δεν απο­τε­λεί προ­νό­μιο αλλά δικαί­ωμα. Το ίδιο ισχύει για τα τελευ­ταίας τεχνο­λο­γίας φάρμακα αλλά και τις προ­σω­πο­ποι­η­μέ­νες θερα­πείες, που δίνουν ακόμα περισ­σό­τε­ρες ελπίδες στους ασθε­νείς με νόσους επι­κίν­δυ­νες ακόμη και για τη ζωή τους. Ταυ­τό­χρονα προ­ω­θούμε λύσεις για την έρευνα ανα­φο­ρικά με τη δημιουρ­γία φαρ­μά­κων για σπάνιες ασθέ­νειες.

Σε εξέλιξη όμως είναι και ένα μεγάλο ευρω­παϊκό project, που έχει να κάνει με τη δημιουρ­γία του digital euro (ψηφιακό ευρώ), του οποίου είστε υπο­στη­ρι­κτής. Τι θα αλλάξει στην καθη­με­ρι­νό­τητά μας όταν ολο­κλη­ρω­θεί η δημιουρ­γία του ψηφια­κού ευρώ;

Στην καθη­με­ρι­νό­τητά μας θα απο­κτή­σουμε μεγα­λύ­τερη ευε­λι­ξία στις συναλ­λα­γές μας, αλλά το σημα­ντι­κό­τερο έχει να κάνει με την απε­ξάρ­τηση της ΕΕ από συστή­ματα άλλων κρατών και κυρίως αμε­ρι­κα­νι­κών. Το digital euro θα δια­σφα­λί­σει μια για πάντα τις συναλ­λα­γές των Ευρω­παίων πολιτών καθώς δεν θα εξαρ­τώ­νται από Visa, Mastercard ή άλλα παρό­μοια συστή­ματα, που μπορεί ξαφνικά να «κλει­δώ­σουν» μόνο και μόνο εξαι­τίας κάποιων κυρώ­σεων. Δεν νομίζω πως υπάρχει έστω και ένας Ευρω­παίος που δεν θέλει να είναι ανε­ξάρ­τη­τες οι συναλ­λα­γές του και να μην έχει την αγωνία οποιασ­δή­ποτε από­φα­σης από την άλλη πλευρά του Ατλα­ντι­κού.

Πρό­σφατα επι­σκε­φθή­κατε και την Ουκρα­νία ως μέλος της επι­τρο­πής SANT. Ποια ήταν η κατά­σταση που αντι­με­τω­πί­σατε εκεί και ποιο πιστεύ­ετε ότι θα είναι το μέλλον αυτής της σύγκρου­σης;

Σκοπός της απο­στο­λής του ευρω­κοι­νο­βου­λίου ήταν να δια­πι­στώ­σουμε την κατά­σταση στα νοσο­κο­μεία της Ουκρα­νίας, που σηκώ­νουν δυσβά­στα­χτο βάρος λόγω του πολέμου. Η αλήθεια είναι πως οι ανάγκες είναι τερά­στιες, αλλά ευτυχώς η βοήθεια από τη Δύση είναι συνεχής. Μια από τις πιο δύσκο­λες στιγμές της απο­στο­λής ήταν εκείνη της επί­σκε­ψής μας στον σιδη­ρο­δρο­μικό σταθμό, που φτάνουν τα τρένα με τους τραυ­μα­τίες από την πρώτη γραμμή των συγκρού­σεων. Φτάνουν πάντοτε νύχτα για τον φόβο του εντο­πι­σμού τους από τους Ρώσους, ενώ δεκάδες ασθε­νο­φόρα περι­μέ­νουν στην απο­βά­θρα για να παρα­λά­βουν νέους ανθρώ­πους με βαριά τις περισ­σό­τε­ρες φορές τραύ­ματα. Κανείς δεν μπορεί να γνω­ρί­ζει ποιο θα είναι το μέλλον αυτής της σύγκρου­σης και πότε θα τελειώ­σει. Ευχό­μα­στε όλοι ο τερ­μα­τι­σμός της να γίνει σύντομα μέσω μιας δίκαιης συν­θή­κης ειρήνης, που θα απο­τρέ­πει το ενδε­χό­μενο μιας νέας πολε­μι­κής σύρ­ρα­ξης.