Δρ Μ. Σ. Κούρκουλος: «Οι ρατσιστικές συμπεριφορές και ο στιγματισμός των παχύσαρκων είναι μια επονείδιστη πραγματικότητα»

• «Το βα­ρια­τρι­κό χει­ρουρ­γείο δεν είναι η εύ­κο­λη λύση, είναι η θαρ­ρα­λέα» • « Η πείνα είναι βα­σι­κός μη­χα­νι­σμός επι­βί­ω­σης και όταν κά­ποιος πα­λεύ­ει με την πείνα του, η πείνα πάντα κερ­δί­ζει…» • «Τα τε­λευ­ταία 2 χρό­νια έχει πα­ρα­τη­ρη­θεί μια ανα­πά­ντε­χη μεί­ω­ση των πο­σο­στών πα­χυ­σαρ­κί­ας που απο­δί­δε­ται σε αυτά στα ενέ­σι­μα φάρ­μα­κα»

“Η πείνα πάντα κερ­δί­ζει”, λέει στη «δη­μο­κρα­τι­κή», ο διευ­θυ­ντής Χει­ρουρ­γι­κής, υπεύ­θυ­νος Τμή­μα­τος Πα­χυ­σαρ­κί­ας και Πα­λιν­δρό­μη­σης στην Ευ­ρω­κλι­νι­κή, δρ Μ. Σ. Κούρ­κου­λος, MSc FRCS χει­ρουρ­γός Γα­στρε­ντε­ρι­κού και Πα­χυ­σαρ­κί­ας, και δεν το λέει κα­θό­λου με­τα­φο­ρι­κά.

Μι­λά­με πολύ, σχε­δόν υπερ­βο­λι­κά, για το βάρος. Σχε­δόν ποτέ όμως δεν μι­λά­με για τον άν­θρω­πο πίσω από τα κιλά. Για την ντρο­πή που του φορ­τώ­νε­ται, για τα βλέμ­μα­τα στον δρόμο, τις ει­ρω­νεί­ες στο σχο­λείο, την απόρ­ρι­ψη στις σχέ­σεις, την ενοχή στην κου­ζί­να. Για το πώς γί­νε­ται να μην μπο­ρείς να μπεις στο αε­ρο­πλά­νο, να χω­ρέ­σεις σε μία κα­ρέ­κλα, να ανέ­βεις σκά­λες χωρίς να ντρέ­πε­σαι που σου κό­βε­ται η ανάσα. Για τη μο­να­ξιά, την από­γνω­ση και τη σιωπή που κου­βα­λά­ει κά­ποιος μαζί με το βάρος του.

Η πα­χυ­σαρ­κία είναι από τις λίγες ασθέ­νειες που ο κό­σμος εξα­κο­λου­θεί να τη βλέ­πει σαν “προ­σω­πι­κή απο­τυ­χία”. Σαν να φταις. Σαν να μη θέ­λεις αρ­κε­τά. Σαν να μπο­ρού­σες να “μα­ζευ­τείς” αν είχες πει­θαρ­χία. Και το πιο σκλη­ρό είναι πως πολ­λές φορές, αυτή την αφή­γη­ση την υιο­θε­τούν και οι ίδιοι οι άν­θρω­ποι που πα­λεύ­ουν με το βάρος τους. Εσω­τε­ρι­κεύ­ουν την απόρ­ρι­ψη.

Ο δρ. Κούρ­κου­λος, χει­ρουρ­γός με εξει­δί­κευ­ση στη με­τα­βο­λι­κή και βα­ρια­τρι­κή χει­ρουρ­γι­κή, ρί­χνει φως στη σκλη­ρή αλή­θεια: η πα­χυ­σαρ­κία δεν είναι απλώς ένα ζή­τη­μα αι­σθη­τι­κής ή επι­λο­γών, αλλά μία χρό­νια, πο­λύ­πλο­κη, βιο­λο­γι­κά επι­βα­ρυ­μέ­νη ασθέ­νεια, που απαι­τεί σο­βα­ρή, επι­στη­μο­νι­κή και – κυ­ρί­ως – αν­θρώ­πι­νη αντι­με­τώ­πι­ση.

Στη συ­νέ­ντευ­ξή μας σή­με­ρα στη «δη­μο­κρα­τι­κή» μι­λά­με για όλα όσα φο­βό­μα­στε να ρω­τή­σου­με: από το κοι­νω­νι­κό στίγ­μα και την πείνα, μέχρι τις επεμ­βά­σεις, τα ενέ­σι­μα φάρ­μα­κα, και την ανά­γκη να αλ­λά­ξου­με συλ­λο­γι­κά τον τρόπο που βλέ­που­με την πα­χυ­σαρ­κία όχι ως ελάτ­τω­μα, αλλά ως πρό­κλη­ση που αξί­ζει σε­βα­σμό και πραγ­μα­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη.

• Κύριε Κούρ­κου­λε, πώς αντι­με­τω­πί­ζουν οι ασθε­νείς το στίγ­μα γύρω από την πα­χυ­σαρ­κία; Πόσο δύ­σκο­λο είναι να ζη­τή­σουν βο­ή­θεια;

Οι ρα­τσι­στι­κές συ­μπε­ρι­φο­ρές και ο στιγ­μα­τι­σμός των πα­χύ­σαρ­κων είναι μία επο­νεί­δι­στη πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Η πα­χυ­σαρ­κία είναι μία ανα­γνω­ρι­σμέ­νη ασθέ­νεια, κι όμως αντι­με­τω­πί­ζε­ται σαν πρό­βλη­μα lifestyle, αι­σθη­τι­κό, και κυ­ρί­ως θυ­μα­το­ποιού­νται οι ίδιοι οι ασθε­νείς για την πά­θη­σή τους.

Γί­νο­νται πε­ρί­γε­λος στον δρόμο και στην ερ­γα­σία τους, και ζουν μια πολύ δύ­σκο­λη ζωή. Αγνο­ού­νται τα επι­στη­μο­νι­κά δε­δο­μέ­να που μι­λά­νε για χρό­νια ανί­α­τη, προ­ο­δευ­τι­κά επι­δει­νού­με­νη, πο­λυ­πα­ρα­γο­ντι­κή ασθέ­νεια, και εφαρ­μό­ζε­ται bullying από ολό­κλη­ρες κοι­νω­νί­ες.

Ακόμα και ανα­γνω­ρι­σμέ­νες ια­τρι­κές θε­ρα­πεί­ες που εφαρ­μό­ζο­νται για δε­κα­ε­τί­ες με με­γά­λη ασφά­λεια λοι­δο­ρού­νται. Και οι κρα­τι­κές πο­λι­τι­κές στη­ρί­ζο­νται ακόμα στο μο­ντέ­λο της προ­σθα­φαί­ρε­σης θερ­μί­δων που έχει απο­δει­χθεί απο­τυ­χη­μέ­νο στη θε­ρα­πεία της πα­χυ­σαρ­κί­ας.

• Τε­λι­κά λει­τουρ­γεί ή δεν λει­τουρ­γεί η απώ­λεια βά­ρους που βα­σί­ζε­ται σε ενερ­γεια­κό ισο­ζύ­γιο;

Το μο­ντέ­λο θερ­μί­δες μέσα – θερ­μί­δες έξω ως απλή αριθ­μη­τι­κή δεν λαμ­βά­νει υπόψη τις πο­λύ­πλο­κες βιο­λο­γι­κές διερ­γα­σί­ες που ενέ­χο­νται στον έλεγ­χο του βά­ρους. Οποιοσ­δή­πο­τε πε­ριο­ρι­σμός θερ­μί­δων θε­ω­ρεί­ται από το σώμα απει­λή για την επι­βί­ω­ση. Μειώ­νε­ται ο με­τα­βο­λι­σμός, και αυ­ξά­νε­ται το αί­σθη­μα της πεί­νας. Η πείνα είναι βα­σι­κός μη­χα­νι­σμός επι­βί­ω­σης και όταν κά­ποιος πα­λεύ­ει με την πείνα του, η πείνα πάντα κερ­δί­ζει… Ει­δι­κά όταν κά­ποιος απο­τυγ­χά­νει επα­νει­λημ­μέ­να να δια­τη­ρή­σει την απώ­λεια βά­ρους μετά από δί­αι­τα, δεν υπάρ­χει κα­νέ­να νόημα να επα­να­λά­βει την ίδια απο­τυ­χη­μέ­νη συ­ντα­γή.

• Κύριε Κούρ­κου­λε, ποια είναι τα βα­σι­κά είδη βα­ρια­τρι­κών επεμ­βά­σε­ων που εφαρ­μό­ζο­νται σή­με­ρα και σε τι δια­φέ­ρουν με­τα­ξύ τους;

Τα ανα­γνω­ρι­σμέ­να χει­ρουρ­γεία απώ­λειας βά­ρους είναι η λα­πα­ρο­σκο­πι­κή επι­μή­κης γα­στρε­κτο­μή ή αλ­λιώς γα­στρι­κό μα­νί­κι, και η λα­πα­ρο­σκο­πι­κή γα­στρι­κή πα­ρά­καμ­ψη ή γα­στρι­κό bypass. Είναι εξαι­ρε­τι­κά ασφα­λή χει­ρουρ­γεία με ελά­χι­στες επι­πλο­κές. Οι τε­χνι­κές δια­φο­ρές αντι­κα­το­πτρί­ζουν την ανά­γκη για εξα­το­μί­κευ­ση της θε­ρα­πεί­ας στον κάθε ασθε­νή, ανά­λο­γα με τις ανά­γκες του και τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των αι­τί­ων της πα­χυ­σαρ­κί­ας του.

• Πόσο ασφα­λή είναι αυτά τα χει­ρουρ­γεία;

Εν­δει­κτι­κά, στη συ­ντρι­πτι­κή πλειο­ψη­φία οι ασθε­νείς παίρ­νουν εξι­τή­ριο σε 1–2 μέρες, και στις 10 μέρες επι­στρέ­φουν στις ασχο­λί­ες τους. Τα πο­σο­στά επι­πλο­κών είναι εξαι­ρε­τι­κά χα­μη­λά, και πάνω από το 95% των ασθε­νών έχουν εξαι­ρε­τι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα χωρίς κα­θό­λου προ­βλή­μα­τα.

• Υπάρ­χει κά­ποια επέμ­βα­ση που εσείς προ­σω­πι­κά προ­τι­μά­τε ή θε­ω­ρεί­τε πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κή και γιατί;

Η πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κή επέμ­βα­ση είναι αυτή που ται­ριά­ζει κα­λύ­τε­ρα στις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες του ασθε­νούς. Γε­νι­κά, η πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κή επέμ­βα­ση με τα λι­γό­τε­ρα πι­σω­γυ­ρί­σμα­τα είναι το γα­στρι­κό bypass. Είναι λίγο πιο πε­ρί­πλο­κη και δυ­στυ­χώς αυτό κάνει πολ­λούς ασθε­νείς να επι­λέ­γουν το γα­στρι­κό μα­νί­κι, με απο­τέ­λε­σμα να ξα­να­παίρ­νουν τα κιλά σε βάθος χρό­νου.

• Ποια είναι τα βα­σι­κά κρι­τή­ρια για να μπει ένας ασθε­νής στη δια­δι­κα­σία ενός βα­ρια­τρι­κού χει­ρουρ­γεί­ου; Μι­λά­με μόνο για Δεί­κτη Μάζας Σώ­μα­τος ή υπάρ­χουν και άλλοι πα­ρά­γο­ντες;

Μέχρι πρό­σφα­τα, έν­δει­ξη για χει­ρουρ­γείο πα­χυ­σαρ­κί­ας είχαν οι ασθε­νείς με Δεί­κτη Μάζας Σώ­μα­τος άνω του 35, ανε­ξαρ­τή­τως προ­βλη­μά­των υγεί­ας.Πλέον αρ­χί­ζου­με να μι­λά­με για δια­χω­ρι­σμό κλι­νι­κής πα­χυ­σαρ­κί­ας με μη κλι­νι­κή πα­χυ­σαρ­κία. Αυτό ση­μαί­νει ότι οποιοσ­δή­πο­τε βρί­σκε­ται στο φάσμα της πα­χυ­σαρ­κί­ας και έχει ια­τρι­κά προ­βλή­μα­τα σχε­τι­ζό­με­να με αυτήν, όπως δια­βή­τη, υπέρ­τα­ση, λι­πώ­δες ήπαρ, καρ­διο­πά­θεια κτλ., έχει έν­δει­ξη για βα­ρια­τρι­κό χει­ρουρ­γείο.

• Είναι όλοι οι πα­χύ­σαρ­κοι κα­τάλ­λη­λοι για χει­ρουρ­γείο;

Υπάρ­χει μία δια­δι­κα­σία διε­ρεύ­νη­σης και επι­λο­γής κα­τάλ­λη­λων ασθε­νών. Κα­ταρ­χάς, άτομα με αρ­ρύθ­μι­στη ψυ­χια­τρι­κή νόσο ή σο­βα­ρά ορ­μο­νο­λο­γι­κά προ­βλή­μα­τα μπο­ρεί να έχουν αντέν­δει­ξη για χει­ρουρ­γείο. Ακόμα και η ηλι­κία δεν είναι αντέν­δει­ξη, φτά­νει να υπάρ­χει προσ­δο­κώ­με­νη βελ­τί­ω­ση της ποιό­τη­τας και του προσ­δό­κι­μου ζωής. Γε­νι­κά, με τις εξε­λί­ξεις στον τομέα της θε­ρα­πεί­ας της πα­χυ­σαρ­κί­ας, οι αντεν­δεί­ξεις όλο και μειώ­νο­νται.

• Μετά την επέμ­βα­ση, τι αλ­λα­γές κα­λεί­ται να κάνει ο ασθε­νής στη ζωή του; Είναι το χει­ρουρ­γείο η “εύ­κο­λη λύση”;

Θα μου επι­τρέ­ψε­τε να πω ότι το χει­ρουρ­γείο είναι η θαρ­ρα­λέα λύση. Η εύ­κο­λη λύση είναι να πα­ρα­μεί­νει κά­ποιος πα­χύ­σαρ­κος, κά­νο­ντας μόνο επι­φα­νεια­κές προ­σπά­θειες απώ­λειας βά­ρους που είναι ανε­παρ­κείς και σχε­δόν πάντα απο­τυγ­χά­νουν. Το χει­ρουρ­γείο βοη­θά­ει τον ασθε­νή να αλ­λά­ξει τις δια­τρο­φι­κές συ­νή­θειες και τον τρόπο ζωής μό­νι­μα και απο­τε­λε­σμα­τι­κά. Εξα­φα­νί­ζει το αί­σθη­μα της πεί­νας, αντι­με­τω­πί­ζει δια­τρο­φι­κούς εθι­σμούς και δίνει τη δυ­να­τό­τη­τα για ένα ρι­ζι­κό reset στον τρόπο ζωής.

• Θα ήθελα να σας ρω­τή­σω και για τα ενέ­σι­μα σκευά­σμα­τα, όπως είναι το Ozempic, Mounjaro και άλλα πα­ρό­μοια φάρ­μα­κα τα οποία τα τε­λευ­ταία χρό­νια κερ­δί­ζουν συ­νε­χώς έδα­φος κατά της πα­χυ­σαρ­κί­ας. Δι­καί­ως θα λέ­γα­τε;

Εδώ και δε­κα­ε­τί­ες τα πο­σο­στά πα­χυ­σαρ­κί­ας στις ΗΠΑ αυ­ξά­νο­νται. Τα τε­λευ­ταία δύο χρό­νια έχει πα­ρα­τη­ρη­θεί μια ανα­πά­ντε­χη μεί­ω­ση των πο­σο­στών πα­χυ­σαρ­κί­ας που απο­δί­δε­ται σε αυτά τα φάρ­μα­κα. Είναι πολύ απο­τε­λε­σμα­τι­κά στην αντι­με­τώ­πι­ση αι­σθή­μα­τος της πεί­νας και δια­τρο­φι­κών εθι­σμών, και επι­τρέ­πουν ρι­ζι­κές αλ­λα­γές στον τρόπο ζωής που δε βλέ­πα­με παλιά χωρίς χει­ρουρ­γείο. Τα φάρ­μα­κα αυτά έχουν αλ­λά­ξει τον τρόπο αντι­με­τώ­πι­σης της πα­χυ­σαρ­κί­ας, αλλά δη­μιουρ­γούν και πα­ρε­νέρ­γειες στον κα­τα­να­λω­τι­κό τρόπο ζωής. Υπάρ­χουν εται­ρεί­ες επε­ξερ­γα­σμέ­νων τρο­φί­μων που κα­τα­στρέ­φο­νται οι­κο­νο­μι­κά από αυτά τα φάρ­μα­κα, και γι’ αυτό προ­σπα­θούν να κά­νουν τα προ­ϊ­ό­ντα τους ακόμα πιο εθι­στι­κά.

• Είναι ασφα­λής η μα­κρο­χρό­νια χρήση αυτών των ενέ­σι­μων σκευα­σμά­των;

Όχι μόνο είναι εξαι­ρε­τι­κά ασφα­λής, αλλά είναι και επι­βε­βλη­μέ­νη. Πρό­σφα­τες με­λέ­τες δεί­χνουν ότι όσοι ξε­κι­νούν αυτά τα φάρ­μα­κα, πρέ­πει να τα συ­νε­χί­σουν μα­κρο­χρό­νια γιατί αλ­λιώς μπο­ρεί να ξα­να­πά­ρουν τα κιλά, ακόμα κι αν δια­τη­ρή­σουν μό­νι­μα τις νέες, υγιείς δια­τρο­φι­κές συ­νή­θειες.

• Ποιοι ασθε­νείς είναι κα­τάλ­λη­λοι για αυτή τη φαρ­μα­κευ­τι­κή αγωγή; Είναι για όλους ή μόνο για συ­γκε­κρι­μέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις;

Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι άν­θρω­ποι μπο­ρούν να πά­ρουν αυτά τα φάρ­μα­κα. Απα­γο­ρεύ­ο­νται σε ασθε­νείς με συ­γκε­κρι­μέ­νους τύ­πους καρ­κί­νου θυ­ρε­οει­δούς και αν υπάρ­χει ιστο­ρι­κό πα­γκρε­α­τί­τι­δας. Γε­νι­κά, θα πρέ­πει πάντα να γί­νε­ται εκτί­μη­ση και πα­ρα­κο­λού­θη­ση από ει­δι­κό.

• Υπάρ­χει κίν­δυ­νος εξάρ­τη­σης ή επα­να­πρό­σλη­ψης του βά­ρους όταν ο ασθε­νής στα­μα­τή­σει το φάρ­μα­κο;

Η επα­να­πρό­σλη­ψη βά­ρους είναι ένα με­γά­λο πρό­βλη­μα στην απώ­λεια βά­ρους γε­νι­κό­τε­ρα, για πολ­λούς λό­γους. Όπως όλα τα φάρ­μα­κα, οι αγω­νι­στές GLP-1 (Ozempic, Mounjaro κτλ), λει­τουρ­γούν μόνο για όσο τα λαμ­βά­νου­με. Όπως προ­α­νέ­φε­ρα, όποιος τα ξε­κι­νά­ει πρέ­πει να ξέρει ότι όταν τα στα­μα­τή­σει, θα ξα­να­πά­ρει κιλά.

• Αν συ­γκρί­νου­με τις ενέ­σεις με το χει­ρουρ­γείο, ποια μέ­θο­δος έχει πιο μα­κρο­πρό­θε­σμη απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα;

Ξέ­ρου­με πλέον από με­λέ­τες ότι το βα­ρια­τρι­κό χει­ρουρ­γείο έχει σαφώς με­γα­λύ­τε­ρη απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα, με με­γα­λύ­τε­ρη απώ­λεια βά­ρους, μα­κρο­χρό­νιο απο­τέ­λε­σμα και μι­κρό­τε­ρο μα­κρο­χρό­νιο κό­στος, χωρίς κιν­δύ­νους.

• Βλέ­που­με ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ρους νέους ή εφή­βους με σο­βα­ρή πα­χυ­σαρ­κία. Ποια είναι η δική σας θέση για τη βα­ρια­τρι­κή χει­ρουρ­γι­κή σε ανή­λι­κους;

Διε­θνείς με­λέ­τες υπο­στη­ρί­ζουν την εφαρ­μο­γή της βα­ρια­τρι­κής χει­ρουρ­γι­κής σε εφή­βους. Προ­σω­πι­κή μου άποψη είναι ότι σε όσο μι­κρό­τε­ρη ηλι­κία γί­νε­ται η μό­νι­μη πα­ρέμ­βα­ση για αλ­λα­γή των δια­τρο­φι­κών συ­νη­θειών, τόσο πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κή είναι, και προ­λαμ­βά­νει με­τα­βο­λι­κές βλά­βες πριν αρ­χί­σουν να εκ­δη­λώ­νο­νται. Αν έχουν δο­κι­μα­στεί και έχουν απο­τύ­χει άλλοι τρό­ποι απώ­λειας βά­ρους, υπάρ­χει από­λυ­τη έν­δει­ξη για χει­ρουρ­γείο.