Νικόλαος Φανιός, αντ/γος ε.α.: «Η Ελλάδα είναι απολύτως αποφασισμένη να προασπίσει την εδαφική της ακεραιότητα και την εθνική της ανεξαρτησία»

Παρα­κο­λου­θώ­ντας τις διε­θνείς εξε­λί­ξεις μετά την ανάληψη των καθη­κό­ντων του Ντό­ναλντ Τραμπ στην προ­ε­δρία των ΗΠΑ θα ήθελα ένα πρώτο σχόλιο από εσάς. Πώς βλέπετε τις παρεμ­βά­σεις του στα δύο πολε­μικά μέτωπα; Θα μπο­ρού­σαμε να είμαστε αισιό­δο­ξοι;

Η εκλογή του προ­έ­δρου Τραμπ και η ανάληψη των καθη­κό­ντων του στις 20 Ιανουα­ρίου 2025, όπως ήταν φυσικό δημιούρ­γησε νέα δεδο­μένα στο παγκό­σμιο πολι­τικό στε­ρέ­ωμα. Αμέσως μετά την ορκω­μο­σία του άρχισε να θέτει σε εφαρ­μογή τα όσα είχε εξαγ­γεί­λει προ­ε­κλο­γικά προ­κα­λώ­ντας, το λιγό­τερο, έναν παγκό­σμιο προ­βλη­μα­τι­σμό. Είναι σωστό να ανα­φε­ρό­μα­στε σε μια νέα εποχή όσο αφορά στις διε­θνείς σχέσεις σε παγκό­σμιο επίπεδο, εάν ανα­λο­γι­σθούμε ότι το πρώτο ιεραρ­χι­κώς σύνθημα της κυβέρ­νη­σής του, το make America great again, ο Τραμπ προ­σπα­θεί να το υλο­ποι­ή­σει με μέτρα που συχνά είναι εκτός των ορίων του διε­θνούς δικαίου, όπως είναι οι απειλές για προ­σάρ­τηση κρατών ή η απο­χώ­ρηση των ΗΠΑ από διε­θνείς οργα­νι­σμούς και οι υπέ­ρο­γκοι δασμοί σε εμπο­ρι­κές συναλ­λα­γές. Ταυ­τό­χρονα, επι­ζη­τεί να επι­κρα­τή­σουν οι ΗΠΑ σε έναν «οικο­νο­μικό πόλεμο» με αντί­παλο την Κίνα. Ο πρό­ε­δρος Τραμπ δια­κή­ρυττε προ­ε­κλο­γικά και προ­σπα­θεί τώρα να «κλείσει» τα θέματα με τους δύο μεγά­λους πολέ­μους στα μέτωπα της Ουκρα­νίας και της Γάζας. Έχει δια­φα­νεί ότι παρόλες τις προ­σπά­θειες, ο άμεσος τερ­μα­τι­σμός των δύο συγκρού­σεων δεν είναι δυνατό να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί με εύκολο τρόπο. Η πρό­σφατη εύθραυ­στη εκε­χει­ρία στη Γάζα κατέρ­ρευσε και το τοπίο στην περιοχή είναι θολό, ενώ στην Ουκρα­νία οι μάχες συνε­χί­ζο­νται με απώ­λειες και από τις δύο αντι­μα­χό­με­νες πλευρές. Η τελευ­ταία εξέλιξη σύμφωνα με την οποία η Ρωσία και η Ουκρα­νία συμ­φώ­νη­σαν σε κατά­παυση του πυρός και εξά­λειψη της χρήσης βίας στη Μαύρη Θάλασσα, αφήνει ανοικτή μία χαρα­μάδα αισιο­δο­ξίας για τις εξε­λί­ξεις στην περιοχή.

Όσο αφορά στη χώρα μας, οι σχέσεις Ελλάδας και ΗΠΑ έχουν ισχυρό στρα­τη­γικό χαρα­κτήρα. Η ελλη­νική κυβέρ­νηση είχε συνερ­γα­στεί εποι­κο­δο­μη­τικά κατά την πρώτη θητεία της κυβέρ­νη­σης Τραμπ και αυτό δια­φαί­νε­ται να συμβεί και τώρα, γεγονός που σε κάθε περί­πτωση είναι υπέρ των εθνικών μας συμ­φε­ρό­ντων. Στη δεξίωση για τον εορ­τα­σμό της 25ης Μαρτίου 1821 που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στον Λευκό Οίκο, ο πρό­ε­δρος Τραμπ στη δια­κή­ρυξή του ανέφερε: Η στρα­τιω­τική συνερ­γα­σία ΗΠΑ – Ελλάδας απο­τε­λεί ακρο­γω­νιαίο λίθο για την ασφά­λεια και την στα­θε­ρό­τητα στην Ευρώπη, ενώ η μόνιμη παρου­σία ναυ­τι­κών δυνά­μεων στον κόλπο της Σούδας και οι διμε­ρείς εκπαι­δευ­τι­κές ασκή­σεις ενι­σχύ­ουν τις πολε­μι­κές ικα­νό­τη­τες και αντι­κα­το­πτρί­ζουν την αμοι­βαία δέσμευσή μας για κοινή στρα­τιω­τική συνερ­γα­σία ως ακρο­γω­νιαίο λίθο της ασφά­λειας και της στα­θε­ρό­τη­τας στην Ευρώπη. Παράλ­ληλα χαρα­κτή­ρισε την Ελλάδα στρα­τη­γικό εταίρο των ΗΠΑ και πολύ­τιμο σύμμαχο στο ΝΑΤΟ.

Κατά την εκτί­μησή σας, θα μπο­ρούσε να υπάρξει ένα ευρω­παϊκό ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ; Θα μπο­ρούσε να γίνει η Ε.Ε. (μαζί με τη Βρε­τα­νία) μία στρα­τιω­τική υπερ­δύ­ναμη;

Το σενάριο της μονο­με­ρούς απο­χώ­ρη­σης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ είναι υπαρκτό, μετά τις επα­νει­λημ­μέ­νες απειλές του προ­έ­δρου Τραμπ, ο οποίος δηλώνει με τον πιο επίσημο τρόπο ότι θα εξε­τά­σει το ενδε­χό­μενο της απο­χώ­ρη­σης των ΗΠΑ από τη Βορειο­α­τλα­ντική Συμ­μα­χία, εφόσον τα κράτη – μέλη δεν θα συμ­βάλ­λουν περισ­σό­τερο οικο­νο­μικά στη Συμ­μα­χία. Πολύ σωστά η Ευρώπη προ­σφά­τως αντέ­δρασε με την κατά­θεση από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή της «Λευκής Βίβλου για την Ευρω­παϊκή Άμυνα», η οποία περι­λαμ­βά­νει όλα εκείνα τα απα­ραί­τητα στοι­χεία για την ενί­σχυση της ευρω­παϊ­κής αμυ­ντι­κής ετοι­μό­τη­τας. Οι προ­τε­ραιό­τη­τες περι­λαμ­βά­νουν την αύξηση των αμυ­ντι­κών δαπανών με ενερ­γο­ποί­ηση επεν­δύ­σεων και τη δυνα­τό­τητα ευε­λι­ξίας στα κράτη – μέλη να ξοδεύ­ουν περισ­σό­τερα για την άμυνα χωρίς να παρα­βιά­ζο­νται οι δημο­σιο­νο­μι­κοί κανόνες, την κάλυψη των κενών των στρα­τιω­τι­κών δυνα­το­τή­των και την ενί­σχυση της αμυ­ντι­κής βιο­μη­χα­νίας. Υπό αυτές τις συν­θή­κες, για πρώτη φορά δίδεται η δυνα­τό­τητα στην Ευρω­παϊκή Ένωση της επί­τευ­ξης στρα­τη­γι­κής – στρα­τιω­τι­κής αυτο­νο­μίας σε επι­χει­ρη­σιακό και τακτικό επίπεδο. Η Ελλάδα πρω­το­στά­τησε στις διερ­γα­σίες για την κατά­θεση της Λευκής Βίβλου και υπάρχει ιδιαί­τερη ικα­νο­ποί­ηση στη χώρα μας διότι οι πάγιες ελλη­νι­κές θέσεις περι­λαμ­βά­νο­νται σε αυτή και ως εκ τούτου, μεταξύ άλλων, η Ελλάδα εξα­σφα­λί­ζει επι­πλέον δημο­σιο­νο­μικό χώρο που σχε­τί­ζε­ται με τις αμυ­ντι­κές της δαπάνες.

Η Τουρκία θέλει να εντα­χθεί στον ευρω­παϊκό αμυ­ντικό μηχα­νι­σμό και να εδραιω­θεί μέσα στην Ευρώπη. Τι θα σήμαινε κάτι τέτοιο;

Η Ευρώπη, μέσω της Λευκής Βίβλου επι­ζη­τεί την «ενι­σχυ­μένη ασφά­λεια μέσω συνερ­γα­σιών» και με αυτό το δεδο­μένο αφήνει ανοικτή τη δυνα­τό­τητα συνερ­γα­σίας με τρίτες χώρες. Ειδικά για την Τουρκία ανα­φέ­ρε­ται ότι: «Η Τουρκία είναι υπο­ψή­φια χώρα για ένταξη στην Ευρω­παϊκή Ένωση και μακρο­χρό­νιος εταίρος στον τομέα της κοινής πολι­τι­κής ασφά­λειας και άμυνας. Η Ευρω­παϊκή Ένωση θα συνε­χί­σει να συμ­με­τέ­χει εποι­κο­δο­μη­τικά στις προ­σπά­θειες ανά­πτυ­ξης αμοι­βαία επω­φε­λούς εται­ρι­κής σχέσης, σε τομείς κοινού ενδια­φέ­ρο­ντος, βάση ισό­τι­μης δέσμευ­σης της Τουρ­κίας να προ­χω­ρή­σει σε μια πορεία συνερ­γα­σίας σε όλα τα ζητή­ματα που είναι σημα­ντικά για την ΕΕ, σύμφωνα με τα συμπε­ρά­σματα του συμ­βου­λίου της Ευρώπης του Απρι­λίου 2024». Έχει σημασία η αναφορά αυτή, η οποία ικα­νο­ποιεί τη χώρα μας, καθότι τίθεται το πλαίσιο της όποιας αμυ­ντι­κής συνερ­γα­σίας της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης με την Τουρκία, το οποίο επι­βάλ­λει στην Τουρκία να προ­χω­ρή­σει πάντοτε σε άμεση συνάρ­τηση με τις υπο­χρε­ώ­σεις που προ­κύ­πτουν από το διεθνές δίκαιο στην επίλυση του Κυπρια­κού, αλλά και στην άρση του casus belli ενα­ντίον της Ελλάδας. Είναι αυτο­νό­ητο ότι ένα υπο­ψή­φιο προς ένταξη κράτος στην Ευρω­παϊκή Ένωση, δεν είναι δυνατό να απειλεί με πόλεμο άλλο κράτος και μάλιστα μέλος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και μελ­λο­ντικό εταίρο.

Στον διάλογο επα­νέρ­χε­ται το θέμα απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών μας. Θα ήθελα το σχόλιό σας. Εξη­γεί­στε μας τι θα σημάνει αυτό και εάν είναι ένα σενάριο που θα μπο­ρούσε να υλο­ποι­η­θεί.

Εδώ απλά θα μετα­φέρω αυτό που έχει δηλωθεί από την κυβέρ­νηση και δηλώ­νε­ται συνεχώς από κάθε κυβέρ­νηση της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας, το ό,τι δηλαδή η Ελλάδα είναι απο­λύ­τως απο­φα­σι­σμένη να προ­α­σπί­σει την εδαφική της ακε­ραιό­τητα και την εθνική της ανε­ξαρ­τη­σία και ό,τι απει­λεί­ται δεν απο­στρα­τιω­τι­κο­ποιεί­ται. Άρα ούτε ως σενάριο εργα­σίας δεν τίθεται από Ελλη­νι­κής πλευράς το ζήτημα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών μας.

• Με την άλλη σας ιδιό­τητα, υπη­ρε­τή­σατε ως διοι­κη­τής στα Νοσο­κο­μεία Καλύ­μνου, Λέρου και τώρα στην Κω. Πόσο δύσκολο είναι να κατα­φέ­ρουμε να οχυ­ρω­θεί η υγεία, στις νησιω­τι­κές περιο­χές;

Θα ξεκι­νήσω λέγο­ντας ότι η μάχη στον χώρο της υγείας είναι η μάχη που δίνουν οι κοι­νω­νίες σε περίοδο ειρήνης. Και στη μάχη αυτή πρέπει να βγούμε όλοι νικητές. Ιδίως στα νησιά μας, που λόγω των ιδιαι­τε­ρο­τή­των που προσ­δί­δει η διά­σταση της νησιω­τι­κό­τη­τας, οι προ­κλή­σεις στον τομέα της υγείας είναι πολ­λα­πλές και πολυ­ποί­κι­λες. Το όραμα για συνεχώς βελ­τιού­με­νες υπη­ρε­σίες υγείας στη­ρί­ζε­ται κατά βάση στο προ­σω­πικό και στις υπο­δο­μές. Οι δημό­σιες δομές υγείας των νησιών μας πρέπει να κατα­στούν ελκυ­στι­κές για τους επαγ­γελ­μα­τίες υγείας και πρέπει να ανα­βαθ­μί­ζο­νται όσο αφορά στις κτη­ρια­κές υπο­δο­μές και να εκσυγ­χρο­νί­ζο­νται όσο αφορά στον ιατρο­τε­χνο­λο­γικό εξο­πλι­σμό. Και εδώ είναι το μεγάλο στοί­χημα, που πρέπει να κερ­δη­θεί, για όσους διοι­κούν νοσο­κο­μεία να εργά­ζο­νται σε αυτήν την κατεύ­θυνση, με πλήρη δια­φά­νεια και με ορθή χρη­σι­μο­ποί­ηση των δια­τι­θέ­με­νων πόρων και με τη δεδο­μένη στήριξη και αρωγή της 2ης Υγειο­νο­μι­κής Περι­φέ­ρειας Πει­ραιώς και Αιγαίου, του Υπουρ­γείου Υγείας και της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου.

Θα ανα­φερθώ στο νέο νομο­θε­τικό πλαίσιο που πρό­σφατα θεσπί­στηκε από την κυβέρ­νηση και το Υπουρ­γείο Υγείας που κατά την άποψή μου είναι ευερ­γε­τικό για τα νησιά μας και μπορώ να πω ότι λει­τούρ­γησε άριστα στο νησί της Καλύ­μνου, αφού είχε ως απο­τέ­λε­σμα την ενί­σχυση σε ιατρικό προ­σω­πικό του Νοσο­κο­μείου και μάλιστα σε ειδι­κό­τη­τες που υπήρχαν μεγάλες ανάγκες. Ανα­φέ­ρο­μαι στις ρυθ­μί­σεις που δίδουν τη δυνα­τό­τητα σε ιδιώτες ιατρούς να μπορούν να δηλώ­νουν σε θέσεις που προ­κη­ρύσ­σο­νται στα νοσο­κο­μεία και να εργά­ζο­νται σε αυτά δια­τη­ρώ­ντας το ιδιω­τικό τους ιατρείο, ενώ ιατροί του ΕΣΥ μπορούν να δια­τη­ρούν ιδιω­τικό ιατρείο με τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που ορίζει ο νόμος. Αυτά, σε συν­δυα­σμό με τα οικο­νο­μικά και τα θεσμικά κίνητρα που δίδο­νται σε για­τρούς που επι­λέ­γουν να εργα­στούν σε νοσο­κο­μεία των νησιών μας, έχουν κατα­στή­σει ελκυ­στι­κό­τερη την εργασία σε αυτά. Του­λά­χι­στον για την Κάλυμνο τα κίνητρα αυτά είχαν ευερ­γε­τικά απο­τε­λέ­σματα καθόσον καλύ­φθηκε σε ποσοστό 100% η τελευ­ταία προ­κή­ρυξη ύστερα από 14 συνε­χείς άγονες προ­κη­ρύ­ξεις.

Ταυ­τό­χρονα, η αξιο­ποί­ηση των πόρων που έχουν εξα­σφα­λι­στεί από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας, του­λά­χι­στον για τα δύο νοσο­κο­μεία που διοι­κούσα, αυτό της Καλύ­μνου και της Λέρου, έχει δώσει τη δυνα­τό­τητα ανα­βάθ­μι­σης του ΤΕΠ του νοσο­κο­μείου της Καλύ­μνου και συντή­ρη­σης του κεντρι­κού κτηρίου του νοσο­κο­μείου της Λέρου.

Φυσικά πρέπει να υπάρ­ξουν επι­πλέον συνέρ­γειες από όλους τους εμπλε­κό­με­νους φορείς που ο καθένας από τη θέση και τις αρμο­διό­τη­τές του έχει τη δυνα­τό­τητα να συνει­σφέ­ρει στην κατεύ­θυνση της προ­σέλ­κυ­σης υγειο­νο­μι­κού προ­σω­πι­κού. Έτσι για παρά­δειγμα οι τοπικοί Δήμοι μπορούν να εξε­τά­σουν τη δυνα­τό­τητα παροχής στέγης ή επι­δό­τη­σης ενοι­κίου στους υγειο­νο­μι­κούς που επι­ζη­τούν να προ­σφέ­ρουν στα νησιά μας και να ζήσουν σε αυτά με τις οικο­γέ­νειές τους, ενώ και οι τοπικές ενώσεις όπως είναι των ξενο­δό­χων και της εστί­α­σης μπορούν να συνει­σφέ­ρουν στον τομέα τους. Οι συνέρ­γειες κάθε μορφής, εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος, είναι ευερ­γε­τι­κές στον χώρο της υγείας.