ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Νικόλαος Φανιός: «Ενα ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ, χωρίς τις ΗΠΑ, θα έχει απώλειες»

Παύλος Nτοκόουπιλ 8 λεπτά ανάγνωση
Νικόλαος Φανιός
Ενα ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ, χωρίς τις ΗΠΑ, θα έχει απώλειες

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΦΑΝΙΟΣ

Ο Νικό­λαος Φανιός γεν­νή­θηκε στην Κάλυμνο. Εισήλθε στη Στρα­τιω­τική Σχολή Ευελ­πί­δων το 1984 και απο­φοί­τησε το 1988 ως ανθυ­πο­λο­χα­γός Δια­βι­βά­σεων. Ως κατώ­τε­ρος αξιω­μα­τι­κός υπη­ρέ­τησε σε Μονάδες του Όπλου των Δια­βι­βά­σεων ως διμοι­ρί­της και διοι­κη­τής Λόχου σε ολό­κληρο τον ελλα­δικό χώρο και στην Κύπρο. Διε­τέ­λεσε διοι­κη­τής του Κέντρου Επι­κοι­νω­νιών του Γενικού Επι­τε­λείου Στρατού και διοι­κη­τής Λόχου Ηλε­κτρο­νι­κού Πολέμου.

Ως ανώ­τε­ρος αξιω­μα­τι­κός υπη­ρέ­τησε στο Στρα­τη­γείο του ΝΑΤΟ στο Σερά­γεβο της Βοσνίας – Ερζε­γο­βί­νης ως διευ­θυ­ντής Επι­κοι­νω­νιών – Πλη­ρο­φο­ρι­κής. Στη συνέ­χεια του ανα­τέ­θη­καν τα καθή­κο­ντα του διοι­κητή Τάγ­μα­τος Ηλε­κτρο­νι­κού Πολέμου και ακο­λού­θως υπη­ρέ­τησε στη Στρα­τιω­τική Αντι­προ­σω­πεία της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ στις Βρυ­ξέλ­λες ως ανα­λυ­τής Πλη­ρο­φο­ριών.

Με τον επα­να­πα­τρι­σμό του στην Ελλάδα, τοπο­θε­τή­θηκε διευ­θυ­ντής Επι­κοι­νω­νιών – Πλη­ρο­φο­ρι­κής στο Ελλη­νικό Στρα­τη­γείο Επι­χει­ρή­σεων της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, στη Λάρισα, το οποίο είχε ενερ­γο­ποι­η­θεί πλήρως και διε­ξή­γαγε την Στρα­τιω­τική Επι­χεί­ρηση της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης στην Κεντρική Αφρι­κα­νική Δημο­κρα­τία. Με τον βαθμό του συνταγ­μα­τάρχη εκτέ­λεσε επί τριετία τα καθή­κο­ντα του εκπρο­σώ­που Τύπου του Γενικού Επι­τε­λείου Στρατού.

Με την προ­α­γωγή του στο βαθμό του ταξιάρ­χου, ανέλαβε τα καθή­κο­ντα του διοι­κητή της Ταξιαρ­χίας Δια­βι­βά­σεων του Γ΄ Σώματος Στρατού. Τερ­μά­τισε ευδό­κιμα την στρα­τιω­τική του στα­διο­δρο­μία στις 10 Μαρτίου 2019 με τον βαθμό του υπο­στρα­τή­γου. Φοίτησε σε όλα τα προ­βλε­πό­μενα Σχολεία του Όπλου του, στη Σχολή Τηλε­πι­κοι­νω­νιών – Ηλε­κτρο­νι­κών Αξιω­μα­τι­κών Δια­βι­βά­σεων και στη Σχολή Δια­βι­βά­σεων του ΝΑΤΟ. Είναι από­φοι­τος της Σχολής Εθνικής Άμυνας, της Ανω­τά­της Σχολής Πολέμου, της Δια­κλα­δι­κής Σχολής Επι­τε­λών Άμυνας, καθώς και του Προ­γράμ­μα­τος «Στρα­τη­γική και Διοί­κηση» του Πανε­πι­στη­μίου Λευ­κω­σίας.

Κατέχει Μετα­πτυ­χιακό Τίτλο Σπουδών, με άριστα, από το Εθνικό και Καπο­δι­στριακό Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών στις Νέες Τεχνο­λο­γίες Τηλε­πι­κοι­νω­νιών και Πλη­ρο­φο­ρι­κής. Έχει τιμηθεί για τις υπη­ρε­σίες του και την εξαι­ρε­τική του απόδοση στα κατά καιρούς καθή­κο­ντα που του ανα­τέ­θη­καν και για την ικα­νό­τητά του στην οργά­νωση και διοί­κηση, με παρά­σημα και δια­μνη­μο­νεύ­σεις.

Στη συνέ­ντευξη που παρα­χώ­ρησε προς τη “δ” μιλάει με την ιδιό­τητα του στρα­τιω­τι­κού Ε.Α. και με θητεία στο ΝΑΤΟ, για μια σειρά από ζητή­ματα όπως ο ρόλος των ΗΠΑ, ο Ευρω­παϊ­κός Αμυ­ντι­κός Μηχα­νι­σμός αλλά και οι προ­κλή­σεις της Τουρ­κίας με την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των νησιών.

Κατά την εκτί­μησή σας, θα μπο­ρούσε να υπάρξει ένα ευρω­παϊκό ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ; Οι ΗΠΑ δεν εγκα­τα­λεί­πουν το ΝΑΤΟ, αρκεί να είστε ανοι­χτοί σε μεταρ­ρυθ­μί­σεις -ήταν το μήνυμα του Μάρκο Ρούμπιο σε πρό­σφα­τες δηλώ­σεις.

Οι ΗΠΑ απο­τε­λούν τον ακρο­γω­νιαίο λίθο του ΝΑΤΟ. Παρέ­χουν στη Συμ­μα­χία τη μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μική, στρα­τιω­τική, πυρη­νική και τεχνο­λο­γική ισχύ και ως εκ τούτου ένα «ευρω­παϊκό» ΝΑΤΟ, αν ονο­μά­σουμε έτσι το ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ, θα έχει απώ­λειες.

Η πρώτη απώλεια θα ανα­φέ­ρε­ται στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της Συμ­μα­χίας. Οι ΗΠΑ δια­θέ­τουν το μεγα­λύ­τερο αμυ­ντικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό από κάθε άλλο κράτος – μέλος που αγγίζει τα 900 δισε­κα­τομ­μύ­ρια δολάρια. Άλλη απώλεια θα είναι η μείωση της τεχνο­λο­γι­κής βάσης καθώς οι ΗΠΑ παρά­γουν τα υψη­λό­τερα επίπεδα τεχνο­λο­γίας στρα­τιω­τι­κών συστη­μά­των.

Επι­πλέον, δεν θα υφί­στα­ται η στρα­τη­γική πυρη­νική προ­στα­σία που παρέ­χουν οι ΗΠΑ στις ευρω­παϊ­κές χώρες του ΝΑΤΟ.

Η πολι­τική του προ­έ­δρου Τραμπ δημιουρ­γεί κρίση στις δια­τα­λα­ντι­κές σχέσεις. Η πρό­σφατη απειλή για στρα­τιω­τική επέμ­βαση και προ­σάρ­τηση της Γροι­λαν­δίας υπήρξε το επι­στέ­γα­σμα της απο­δυ­νά­μω­σης των σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και ΝΑΤΟ. Αν κοι­τά­ξουμε και την ένταση που προ­κλή­θηκε με την εφαρ­μογή των δασμών στις ευρω­παϊ­κές χώρες, γίνεται φανερό ότι οι σχέσεις έχουν αλλάξει ριζικά και η Ευρώπη είναι αντι­μέ­τωπη με νέες πρω­τό­γνω­ρες προ­κλή­σεις.

Κατά τη Διά­σκεψη του Μονάχου που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε το περα­σμένο Σάββατο, ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο ανα­γνώ­ρισε τον «αδιά­σπα­στο δεσμό» μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης και δια­βε­βαί­ωσε ότι οι ΗΠΑ παρα­μέ­νουν προ­ση­λω­μέ­νες στο ΝΑΤΟ, προει­δο­ποιώ­ντας όμως ότι η Ευρώπη πρέπει να ανα­λά­βει μεγα­λύ­τερη ευθύνη για την ασφά­λειά της.

Από τα παρα­πάνω γίνεται αντι­λη­πτό ότι οι δια­τα­λα­ντι­κές σχέσεις παρου­σιά­ζουν μία περίοδο ανα­τα­ρα­χών και η ισχυ­ρο­ποί­ηση της Ευρώπης είναι ανα­γκαία περισ­σό­τερο από ποτέ, η οποία Ευρώπη όμως δεν πρέπει να απο­μα­κρυν­θεί πρόωρα από τις ΗΠΑ.

Είναι γεγονός ότι ο ρόλος του αμφι­σβη­τεί­ται συστη­μα­τικά τα τελευ­ταία χρόνια. Οι εντά­σεις πόσο και με ποιον τρόπο επη­ρε­ά­ζουν τις χώρες – μέλη;

Το ΝΑΤΟ ιδρύ­θηκε μετά τον Β΄ Παγκό­σμιο Πόλεμο στις 4 Απρι­λίου του 1949, με σκοπό να εγγυ­η­θεί την ασφά­λεια και την ελευ­θε­ρία των κρατών – μελών του. Ιδρύ­θηκε ουσια­στικά στην περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, έχοντας ως αντί­παλο δέος τη Σοβιε­τική απειλή. Το ιστο­ρικό από­φθεγμα του πρώτου γενικού γραμ­μα­τέα του Λόρδου Χέι­στινγκς Ισμέι το 1952, ο οποίος περιέ­γραψε ως σκοπό του ΝΑΤΟ: «Να κρατά τους Αμε­ρι­κα­νούς μέσα, τους Ρώσους έξω και τους Γερ­μα­νούς κάτω» («To keep the Russians out, the Americans in, and the Germans down»), δηλώνει τη στρα­τη­γική της Δύσης κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, δηλαδή την απο­τροπή της Σοβιε­τι­κής επέ­κτα­σης στη Δυτική Ευρώπη, την εξα­σφά­λιση της δέσμευ­σης των ΗΠΑ για την ασφά­λεια της Ευρώπης και τον έλεγχο της μετα­πο­λε­μι­κής Γερ­μα­νίας ώστε να μη ξανα­γί­νει στρα­τιω­τική απειλή. Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι, από τα 12 ιδρυ­τικά κράτη – μέλη φθάσαμε σήμερα στα 32, εκ των οποίων 30 στην Ευρώπη και 2 στη Βόρεια Αμερική και το ΝΑΤΟ δια­δρα­μά­τισε καίριο ρόλο στις πολι­τι­κές και στρα­τιω­τι­κές εξε­λί­ξεις από το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα μέχρι και σήμερα.

Το 2026 το ΝΑΤΟ υπει­σέρ­χε­ται σε μία κρίσιμη καμπή της ιστο­ρίας του και κατα­βάλ­λει προ­σπά­θεια να ισορ­ρο­πή­σει μεταξύ της θέλησης των ΗΠΑ για μικρό­τερη εμπλοκή τους και ταυ­τό­χρονα για μεγα­λύ­τερη ευρω­παϊκή συνει­σφορά, καθώς επίσης για την ανάγκη δια­τή­ρη­σης της ενό­τη­τάς του.

Η αμφι­σβή­τηση είναι εμφανής από τον πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος ανα­δει­κνύει συνεχώς την άποψή του ότι το ΝΑΤΟ δεν εξυ­πη­ρε­τεί τα αμε­ρι­κα­νικά συμ­φέ­ρο­ντα και προωθεί την ατζέντα “America First”. Επι­πλέον, οι ΗΠΑ προ­ω­θούν μια νέα εκδοχή της Συμ­μα­χίας, το «ΝΑΤΟ 3.0», που περισ­σό­τερο προ­σβλέ­πει στην εται­ρική σχέση παρά στις δομη­μέ­νες δεσμεύ­σεις, απαι­τώ­ντας από τους Ευρω­παί­ους να ανα­λά­βουν μεγα­λύ­τερο βάρος για την ασφά­λεια της Ευρώπης.

Η αμφι­σβή­τηση του ΝΑΤΟ εντά­θηκε κατά τη διάρ­κεια κρίσης με τη Γροι­λαν­δία, όπου οι δια­φω­νίες Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και ΗΠΑ έφεραν ρωγμές στη δια­τλα­ντική συμ­μα­χία.

Οι Ευρω­παίοι ηγέτες, όπως η πρω­θυ­πουρ­γός της Δανίας Μέτε Φρε­ντέ­ρικ­σεν, έχουν χαρα­κτη­ρί­σει «αφόρητη» την αμφι­σβή­τηση του ρόλου των συμ­μά­χων από τον Τραμπ. Παράλ­ληλα, η πρό­ε­δρος της Κομι­σιόν, Ούρ­σουλα φον ντερ Λάιεν, ζητά ενί­σχυση της «ρήτρας αμοι­βαίας άμυνας» στην Ευρώπη, θέτο­ντας την ανάγκη για ευρω­παϊκή αυτο­νο­μία.

Επι­πλέον, το ΝΑΤΟ αντι­με­τω­πί­ζει προ­κλή­σεις συνοχής λόγω εσω­τε­ρι­κών δια­φω­νιών, της ρωσικής απειλής και των υβρι­δι­κών επι­θέ­σεων (κυβερ­νο­ε­πι­θέ­σεις, δολιο­φθο­ρές) που στο­χεύ­ουν στην απο­στα­θε­ρο­ποί­ηση των μελών.

Πόσο σημα­ντικό είναι να υπάρχει ενιαίος ευρω­παϊ­κός αμυ­ντι­κός μηχα­νι­σμός και πώς θα μπο­ρούσε να λει­τουρ­γή­σει για τις ευρω­παϊ­κές χώρες;

Σε μια εποχή ραγδαίων γεω­πο­λι­τι­κών αλλαγών, η Ευρω­παϊκή Ένωση έχει εντεί­νει τις προ­σπά­θειές της προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τεύ­σει τους πολίτες της και να ενι­σχύ­σει τις αμυ­ντι­κές της ικα­νό­τη­τες. Η ετοι­μό­τητα είναι ύψιστης σημα­σίας και περι­λαμ­βά­νει την ισχυρή άμυνα, την προ­στα­σία των πολιτών και τη δέσμευση των απα­ραι­τή­των πόρων.

Ο Ευρω­παϊ­κός Αμυ­ντι­κός Μηχα­νι­σμός ανα­φέ­ρε­ται στο σύνολο των πρω­το­βου­λιών, των χρη­μα­το­δο­τι­κών εργα­λείων και των βιο­μη­χα­νι­κών στρα­τη­γι­κών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης για την ενί­σχυση της αμυ­ντι­κής της ετοι­μό­τη­τας, της αυτο­νο­μίας και της παρα­γω­γι­κής ικα­νό­τη­τας, ιδιαί­τερα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία.

Η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή ανέ­δειξε τις κύριες πρω­το­βου­λίες για την ενί­σχυση της ευρω­παϊ­κής αμυ­ντι­κής ετοι­μό­τη­τας και των επεν­δύ­σεων στον τομέα της ασφά­λειας και άμυνας που είναι η Λευκή Βίβλος για την ευρω­παϊκή άμυνα — Ετοι­μό­τητα με ορί­ζο­ντα το 2030, το σχέδιο ReArm Europe και η απλού­στευση της δέσμης «omnibus» για την αμυ­ντική ετοι­μό­τητα.

Η Λευκή Βίβλος άνοιξε τον δρόμο για μια πραγ­μα­τική ευρω­παϊκή αμυ­ντική ένωση στην οποία οι χώρες της ΕΕ θα συνε­χί­ζουν να παίρ­νουν οι ίδιες τις απο­φά­σεις στον τομέα της άμυνας, επω­φε­λού­με­νες, παράλ­ληλα, από την προ­στι­θέ­μενη αξία που τους προ­σφέ­ρει το γεγονός ότι ανήκουν στην ΕΕ.

Το σχέδιο ReArm Europe ενι­σχύει τη χρη­μα­το­δό­τηση στον τομέα της άμυνας, παρέ­χο­ντας μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μική ευε­λι­ξία στις χώρες της ΕΕ.

Το «omnibus» περι­λαμ­βά­νει μέτρα που θα συμ­βά­λουν στην απλού­στευση των κανόνων με σκοπό την επι­τά­χυνση της ανά­πτυ­ξης αμυ­ντι­κών ικα­νο­τή­των και υπο­δο­μών από τα κράτη-μέλη και τη βιο­μη­χα­νία.

Οι πρω­το­βου­λίες αυτές δια­δρα­μα­τί­ζουν καθο­ρι­στικό ρόλο στην αντι­με­τώ­πιση των προ­κλή­σεων και των κενών που αντι­με­τω­πί­ζει η ΕΕ στον τομέα της ασφά­λειας και της άμυνας.

Βλέ­πουμε ότι στην επι­και­ρό­τητα, επα­νέρ­χε­ται συνεχώς το θέμα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών μας. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Οι κατά καιρούς τουρ­κι­κές αιτιά­σεις περί απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών του Αιγαίου απορ­ρί­πτο­νται κατη­γο­ρη­μα­τικά και δια­χρο­νικά και χαρα­κτη­ρί­ζο­νται ως νομικά ανυ­πό­στα­τες και ανι­στό­ρη­τες. Η ελλη­νική θέση βασί­ζε­ται στο διεθνές δίκαιο και στο δικαί­ωμα νόμιμης άμυνας, ειδικά υπό το φως των τουρ­κι­κών απειλών.

Σε διά­φο­ρες ευρω­παϊ­κές χώρες, υπάρχει αυξη­μένη ανη­συ­χία λόγω των τετα­μέ­νων σχέσεων με τη Ρωσία. Πόσο υπαρ­κτός μπορεί να είναι αυτός ο κίν­δυ­νος και τι θα σημάνει οποια­δή­ποτε ένταση;

Μετά την εισβολή στην Ουκρα­νία η ρωσική επι­θε­τι­κό­τητα θεω­ρεί­ται ύψιστος κίν­δυ­νος από ένα μεγάλο αριθμό χωρών της Ευρώπης.

Σύμφωνα με σχετική έρευνα που διε­ξή­γαγε η εται­ρεία YouGov σε επτά χώρες της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, η ρωσική επι­θε­τι­κό­τητα θεω­ρή­θηκε μία από τις μεγα­λύ­τε­ρες απειλές της Ευρώπης από το 51% των ερω­τη­θέ­ντων στην Πολωνία, το 57% στη Λιθουα­νία και το 62% στη Δανία.

Στη Γερ­μα­νία, το 36% των ερω­τη­θέ­ντων παρου­σιά­ζε­ται να αξιο­λο­γεί τη ρωσική επι­θε­τι­κό­τητα ως την κορυ­φαία απειλή, ενώ το αντί­στοιχο ποσοστό είναι 31% στη Γαλλία, 22% στην Ισπανία και 20% στην Ιταλία.

Η απειλή συνί­στα­ται στον υβρι­δικό πόλεμο, στην ενδε­χό­μενη χρήση στρα­τιω­τι­κών και πυρη­νι­κών όπλων, στην ενερ­γειακή και οικο­νο­μική πίεση, αλλά και στις δια­φο­ρε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις εντός της ΕΕ όπως για παρά­δειγμα ο Ούγγρος πρω­θυ­πουρ­γός Βίκτορ Όρμπαν που παρου­σιά­ζει την ΕΕ ως μεγα­λύ­τερη απειλή για την Ουγ­γα­ρία από τη Ρωσία.

Έχει δια­φα­νεί ότι στόχος του Πούτιν είναι η διά­σπαση της ενό­τη­τας του ΝΑΤΟ και η επιβολή της θέλησης της Ρωσίας η οποία θα καθο­ρί­ζει τις τύχες των γει­το­νι­κών κρατών, ενώ η στρα­τη­γική της Μόσχας περι­γρά­φε­ται ως ανα­θε­ω­ρη­τική, με στόχο την ανα­τροπή της υπάρ­χου­σας αρχι­τε­κτο­νι­κής ασφα­λείας στην Ευρώπη.

Η περί­ο­δος 2026-2030 θεω­ρεί­ται εξαι­ρε­τικά επι­κίν­δυνη, με Ευρω­παί­ους αξιω­μα­τού­χους να προει­δο­ποιούν ότι η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη για πόλεμο με τη Ρωσία έως το 2030, ενι­σχύ­ο­ντας τις αμυ­ντι­κές της δυνα­τό­τη­τες. Η απειλή παρα­μέ­νει υψηλή ακόμα και αν υπο­γρα­φεί μια ειρη­νευ­τική συμ­φω­νία στην Ουκρα­νία, καθώς η Ρωσία θεω­ρεί­ται μακρο­πρό­θε­σμος κίν­δυ­νος υπό τις παρού­σες συν­θή­κες.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.