ΣτΕ: Συνταγματικές οι περικοπές των κύριων συντάξεων -Στην ολομέλεια η τελική απόφαση

Η αυξη­μένη, 7μελής σύνθεση του Α΄ Τμή­μα­τος του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ) έκρινε κατά πλειο­ψη­φία ότι οι περι­κο­πές των κυρίων συντά­ξεων που χορη­γού­νται από τα ασφα­λι­στικά ταμεία είναι συνταγ­μα­τι­κές, αλλά λόγω μεί­ζο­νος σπου­δαιό­τη­τας του ζητή­μα­τος η υπόθεση παρα­πέμ­φθηκε για ορι­στική κρίση στην Ολο­μέ­λεια του Ανώ­τα­του Ακυ­ρω­τι­κού Δικα­στη­ρίου.

Ανα­λυ­τι­κό­τερα, το Α΄ Τμήμα του ΣτΕ με πρόεδρο τον αντι­πρό­ε­δρο Νικόλαο Σακελ­λα­ρίου και ειση­γητή τον σύμ­βουλο Επι­κρα­τείας, Σπυ­ρί­δωνα Μαρκάτο, έκριναν κατά πλειο­ψη­φία, με την υπ΄ αριθμ. 3410/2014 απόφασή τους, ότι οι περι­κο­πές των κύριων συντά­ξεων δεν είναι αντί­θετη στις επι­τα­γές του άρθρου 22 του Συντάγ­μα­τος. Τα αντί­θετα υπο­στή­ριξε η μειο­ψη­φία στην οποία περι­λαμ­βά­νε­ται και ο πρό­ε­δρος του Τμή­μα­τος, κ. Σακελ­λα­ρίου.

Η πλειο­ψη­φία ανα­φέ­ρει στην επίμαχη απόφασή της ότι επι­τρέ­πε­ται στον νομο­θέτη να προ­βαί­νει στις ανα­γκαίες εκείνες επεμ­βά­σεις σε περί­πτωση «εξαι­ρε­τικά δυσχε­ρών οικο­νο­μι­κών συν­θη­κών, να έχουν ως απο­τέ­λε­σμα ακόμη και τη μείωση του ύψους απο­νε­μη­θει­σών παροχών, όταν το ύψος της κρα­τι­κής χρη­μα­το­δο­τή­σεως του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος, το οποίο καθο­ρί­ζε­ται, κατ’ αρχήν, από τις πολι­τι­κές επι­λο­γές για τη διάθεση των κρα­τι­κών πόρων προς εκπλή­ρωση των ποι­κί­λων απο­στο­λών του κράτους, δεν επαρκεί για τη βιω­σι­μό­τητα των ασφα­λι­στι­κών οργα­νι­σμών».

Παράλ­ληλα, ανα­φέ­ρει η πλειο­ψη­φία: «Το άρθρο 22 παρά­γρα­φος 5 του Συντάγ­μα­τος δεν απα­γο­ρεύει την επί το δυσμε­νέ­στερο μετα­βολή του συστή­μα­τος της κοι­νω­νι­κής ασφα­λί­σεως όταν αιτιο­λο­γη­μένα προ­κύ­πτει ότι η βιω­σι­μό­τητα του μόνο με αυτές τις επεμ­βά­σεις μπορεί να δια­σφα­λι­σθεί. Τέτοιες όμως επεμ­βά­σεις, που μπορεί να έχουν ως απο­τέ­λε­σμα ακόμη και μείωση ασφα­λι­στι­κών παροχών που έχουν ήδη απο­νε­μη­θεί, πρέπει να σέβο­νται τις λοιπές δια­τά­ξεις του Συντάγ­μα­τος και, ιδίως, την αρχή της ισό­τη­τας των πολιτών κατά τη συμ­με­τοχή στα δημόσια βάρη, ώστε να αξιώ­νε­ται από τους ασφα­λι­σμέ­νους και τους συντα­ξιού­χους η τήρηση της υπο­χρε­ώ­σεως για κοι­νω­νική αλλη­λεγ­γύη, πάντως δε, όριο στην ελευ­θε­ρία επι­λο­γών του νομο­θέτη κατά τον καθο­ρι­σμό, ειδι­κό­τερα, του ύψους των δια­τι­θέ­με­νων για την κοι­νω­νική ασφά­λιση κρα­τι­κών οικο­νο­μι­κών πόρων απο­τε­λεί η δια­σφά­λιση στους συντα­ξιού­χους παροχών που επι­τρέ­πουν την αξιο­πρεπή δια­βί­ωση τους, δηλαδή εισο­δή­μα­τος ικανού να εξα­σφα­λί­σει όχι μόνο τους όρους της φυσικής τους υπο­στά­σεως (δια­τροφή, ένδυση, στέγαση, βασικά οικιακά αγαθά, θέρ­μανση, υγιεινή) αλλά και τη δυνα­τό­τητα συμ­με­το­χής στην κοι­νω­νική ζωή. Μείωση δε απο­νε­μη­θει­σών ασφα­λι­στι­κών παροχών υπό τους ως άνω όρους και προ­ϋ­πο­θέ­σεις δεν νοείται, ως προ­σκρού­ουσα στο άρθρο 17 του Συντάγ­μα­τος».

Οι σύμ­βου­λοι Επι­κρα­τείας που πλειο­ψή­φη­σαν ανα­φέ­ρουν, μεταξύ των άλλων, ότι «η προ­στα­σία της βιω­σι­μό­τη­τας του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος απο­τε­λεί υπο­χρέ­ωση του νομο­θέτη που επι­βάλ­λει, όταν δια­πι­στώ­νε­ται μετα­βολή των οικο­νο­μι­κών και κοι­νω­νι­κών συν­θη­κών που εγκυ­μο­νεί κιν­δύ­νους γι’ αυτή, την ανα­προ­σαρ­μογή των ασφα­λι­στι­κών παροχών και εισφο­ρών και τον επα­να­κα­θο­ρι­σμό των προ­ϋ­πο­θέ­σεων θεμε­λιώ­σεως του ασφα­λι­στι­κού δικαιώ­μα­τος, καθώς και την διάθεση κρα­τι­κών οικο­νο­μι­κών πόρων για την στήριξη του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος».

Από την πλευρά της, η μειο­ψη­φία ανα­φέ­ρει: «Ακόμη και όταν επι­κρα­τούν στη χώρα λίαν δυσμε­νείς οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες, για την αντι­με­τώ­πιση των οποίων απαι­τεί­ται πέραν της διε­νέρ­γειας εκτε­τα­μέ­νων πάσης φύσεως διαρ­θρω­τι­κών μετα­βο­λών στο κράτος και η ταυ­τό­χρονη επιβολή για την κάλυψη του δημο­σιο­νο­μι­κού ελλείμ­μα­τος της χώρας αυστη­ρών φορο­λο­γι­κών και άλλης φύσεως μέτρων, που συνε­πά­γο­νται ιδιαί­τερα σημα­ντι­κές επι­βα­ρύν­σεις για τους διοι­κου­μέ­νους, προ­κει­μέ­νου να είναι δυνατό να θεω­ρη­θούν συνταγ­μα­τικά ανεκτές επεμ­βά­σεις του νομο­θέτη στο ασφα­λι­στικό σύστημα της χώρας, για την εξα­σφά­λιση της βιω­σι­μό­τη­τας του (διαρ­θρω­τι­κές εν γένει μετα­βο­λές στους οργα­νι­σμούς κοι­νω­νι­κής ασφα­λί­σεως, ανα­κα­θο­ρι­σμός των προ­ϋ­πο­θέ­σεων για τη χορή­γηση των πάσης φύσεως παροχών κ.λπ.), αυτό­θροος συνέ­πεια των οποίων είναι ο περιο­ρι­σμός της εκτά­σεως και του ύψους των πάσης φύσεως ασφα­λι­στι­κών παροχών, πρέπει οι επεμ­βά­σεις να επι­χει­ρού­νται μετά από σχε­δια­σμό, τηρου­μέ­νων των επι­μέ­ρους δια­τά­ξεων του Συντάγ­μα­τος και μετά από σχε­δια­σμό, πρέπει δηλαδή να επι­χει­ρού­νται με ορθο­λο­γικό τρόπο, που να απο­τυ­πώ­νε­ται σε μια προη­γού­μενη, συνο­λική μελέτη που να έχει καταρ­τι­σθεί επί τη βάσει συγκε­κρι­μέ­νων στοι­χείων και μετά από στάθ­μιση των συνο­λι­κών επι­πτώ­σεων, που έχουν οι επεμ­βά­σεις αυτές στις παροχές των ασφα­λι­σμέ­νων».

Μετά από όλα αυτά η μειο­ψη­φία κατα­λή­γει: «Η κρατική χρη­μα­το­δό­τηση του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος, δεν επι­τρέ­πε­ται από το Σύνταγμα να μειωθεί σε επίπεδο που να μην εξα­σφα­λί­ζε­ται η παροχή ικα­νο­ποι­η­τι­κού επι­πέ­δου κοι­νω­νι­κής ασφα­λί­σεως. Ειδι­κό­τερα, δεν επι­τρέ­πε­ται από το Σύνταγμα, ακόμα και υπό τις παρού­σες λίαν δυσμε­νείς για τη χώρα οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες, η υπο­χρέ­ωση χρη­μα­το­δο­τή­σεως του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος, στην οποία σημειω­τέον ότι η συμβολή των ασφα­λι­στι­κών οργα­νι­σμών ήταν προ της κρίσεως πολύ σημα­ντική, να μετα­κυ­λη­θεί από το κράτος – το οποίο ήταν και παρα­μέ­νει υπεύ­θυνο για τη χάραξη της εκά­στοτε ακο­λου­θού­με­νης ασφα­λι­στι­κής πολι­τι­κής και την άσκηση της δέουσας επο­πτείας στους οργα­νι­σμούς κοι­νω­νι­κής ασφα­λί­σεως – καθ’ ολο­κλη­ρίαν ή κατά το μεγα­λύ­τερο μέρος της στους ασφα­λι­στι­κούς οργα­νι­σμούς».

Στο Ανώτατο Ακυ­ρω­τικό Δικα­στή­ριο είχαν προ­σφύ­γει συντα­ξιού­χοι της Αγρο­τι­κής Τρά­πε­ζας και υπο­στή­ρι­ζαν ότι οι περι­κο­πές των συντά­ξεων τους είναι αντί­θε­τες στο Σύνταγμα και την Ευρω­παϊκή Σύμβαση Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που, ενώ παράλ­ληλα ζητού­σαν να τους κατα­βλη­θεί απο­ζη­μί­ωση (σύμφωνα με το άρθρο 105 του εισα­γω­γι­κού νόμου του Αστικού Κώδικα) για τη ζημιά που υπέ­στη­σαν από τις περι­κο­πές των κύριων συντά­ξεων τους.

Πηγή:ΑΠΕ-ΜΠΕ