Μια μικρή ιστορία για το Κτηματολόγιο της Ρόδου

Μιλώ­ντας για το Κτη­μα­το­λό­γιο Ρόδου κατά μία έννοια εννο­ούμε ένα μετα­γρα­φών των δικαιω­μά­των επί των ακι­νή­των που δημιουρ­γή­θηκε επί Ιτα­λο­κρα­τίας και τηρή­θηκε μέχρι το 2024.  Το σύστημα αυτό βασί­σθηκε σε ένα σύστημα της εποχής της Τουρ­κο­κρα­τίας περισ­σό­τερο εξε­λιγ­μένο.  Η αναφορά αυτή γίνεται από τα αρχεία που δια­σώ­θη­καν και απο­κα­λύ­φθη­καν κατά τη διάρ­κεια της πρό­σφα­της σχετικά μετα­κό­μι­σης του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου μεταξύ των ετών 2020-2022 από το παλιό κτίριο όπου συστε­γά­ζο­νταν με την Πυρο­σβε­στική Υπη­ρε­σία της Ρόδου και το νέο Κτη­μα­το­λό­γιο που βρί­σκε­ται πλέον και συστε­γά­ζε­ται σε ανα­και­νι­σμένο κτίριο του παλιού Νοσο­κο­μείου της πόλεως Ρόδου.

Οι Ιταλοί Κατα­κτη­τές προ­σο­μοί­ω­σαν τις γνώσεις τους και το όραμά τους για την κατά­κτηση της νήσου Ρόδου στο διοι­κη­τικά δομη­μένο Κτη­μα­το­λό­γιο που προ­ϋ­πήρχε από την εποχή της Τουρ­κο­κρα­τίας σύμφωνα με τα βιβλία που ευρέ­θη­σαν.  Εδώ θα ήταν το ιδανικό τα Παλαιά βιβλία να είναι αυτά που θα πρέπει δια­σω­θούν να μελε­τη­θούν μέσω δια­φό­ρων επι­στη­μών όπως της Παλαιο­γρα­φία, Ιστο­ριο­γρα­φίας, Δημό­σιας Ιστο­ρίας και Γλωσ­σο­λο­γίας μιας και πρό­κει­ται για οθω­μα­νικά παλαιά έγγραφα και παλαιά βιβλία ή άλλως κιτάπια όπως τα βαπτί­σαμε προ­κει­μέ­νου να εξά­γουμε τα  πρώτα συμπε­ρά­σματα ύπαρξής τους.

Οι Ιταλοί χαρ­το­γρά­φη­σαν ολό­κληρο το νησί της Ρόδου και αντί­στοιχα την Κω και το Λακκί Λέρου και δημιούρ­γη­σαν τα αντί­στοιχα Κτη­μα­το­λό­για μετά την ανάληψη της Ιτα­λι­κής Διοί­κη­σης (1912).  Κατά το 1921 δημιουρ­γίας του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου χώρισαν το νησί σε γεω­γρα­φι­κές περι­φέ­ρειες δηλαδή τις 47 αντί­στοι­χες με τα χωριά της Ρόδου και επι­μέ­ρους δια­κρί­σεις τα κτί­σματα σε Μερίδες Οικο­δο­μών, τα χωράφια σε Μερίδες Γαιών και τα ελαιό­δε­ντρα που ανήκαν σε άλλο ιδιο­κτήτη σε Ελαιο­δέ­ντρων.  Μέσα εκεί δημιούρ­γη­σαν υπο­διαι­ρέ­σεις δηλαδή τις Κτη­μα­το­λο­γι­κές Μερίδες κάθε περιο­χής που αντι­στοι­χούν σε επι­μέ­ρους ιδιο­κτη­σίες των πολιτών της Ρόδου.  Παράλ­ληλα δημιούρ­γη­σαν και τον Κτη­μα­το­λο­γικό Κανο­νι­σμό Δωδε­κα­νή­σου που ανα­φε­ρό­ταν στις νομικές μετα­βο­λές των ακι­νή­των αυτών.

Στη συνέ­χεια και επειδή βρι­σκό­μα­στε και ζούμε την ιστορία καθη­με­ρινά αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε μέσα από την τριβή αυτή ότι οι ροδίτες κατά τη δια­δι­κα­σία αυτή δηλώ­νο­ντας τις ιδιο­κτη­σίες τους φέρ­νο­ντας μαζί τους ότι νομι­μο­ποι­η­τικά στοι­χεία είχαν προ­κει­μέ­νου να απο­δεί­ξουν ότι η γη ήταν δική τους.   Συμπλή­ρω­ναν την αίτησή τους που έπαιρνε τον αριθμό πράξεως όπως θα λέγαμε σήμερα και ο τότε Κτη­μα­το­λο­γι­κός Δικα­στής υπέ­γραφε ή άλλως διέ­τασσε την κατα­χώ­ρηση της πράξεως σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κανο­νι­σμού Δωδε­κα­νή­σου προ­κει­μέ­νου να του χορη­γη­θεί ο τίτλος ιδιο­κτη­σίας τους.  Στις χιλιά­δες χει­ρό­γρα­φες αιτή­σεις που υπάρ­χουν βλέ­πουμε ακόμα τα δακτυ­λικά απο­τυ­πώ­ματα των προ­παπ­πού­δων μας μιας και κάποιοι ίσως δεν ήξεραν να υπο­γρά­φουν με λατι­νι­κούς χαρα­κτή­ρες μιας και τα περισ­σό­τερα έγγραφα που υπάρ­χουν και χρη­σι­μο­ποιού­νται μέχρι και σήμερα είναι γραμ­μένα στην Ιταλική Γλώσσα.  Η αλήθεια είναι ότι οι Ροδίτες πέρασαν πολλά, Οθω­μα­νική αυτο­κρα­το­ρία και Ιτα­λο­κρα­τία ενώ το ισχύον εκπαι­δευ­τικό σύστημα τους απέ­τρεπε να μιλάνε και να γράφουν στη γλώσσα τους.  Η Ιταλική Διοί­κηση υπο­χρέ­ωνε τους μαθητές στο σχολείο να μαθαί­νουν τα ιταλικά και όχι ελλη­νικά προ­κει­μέ­νου να ενσω­μα­τω­θούν οι πλη­θυ­σμοί άλλωστε, γνω­ρί­ζουμε ότι οι Ιταλοί Κατα­κτη­τές δημιούρ­γη­σαν για το σκοπό αυτό τα Ιταλικά χωριά της Ρόδου.  Συνεπώς δεν ξέρουμε αν αντί για υπο­γραφή χρη­σι­μο­ποιού­σαν το δακτυ­λικό τους απο­τύ­πωμα στην αίτηση για να απο­φύ­γουν να γράψουν στα Ιταλικά το όνομά τους ή όχι.

Υπάρ­χουν εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες εγγρα­φές και έγγραφα στο Κτη­μα­το­λό­γιο Ρόδου που μαρ­τυ­ρούν έναν άλλο κόσμο αυτό της ιστο­ρίας και των μεικτών πλη­θυ­σμών στο νησί μας.  Τον μόχθο των ανθρώ­πων να προι­κί­σουν τα παιδιά τους, τις οικο­γέ­νειες, την κλη­ρο­νο­μική διαδοχή, τα χρη­σι­δά­νεια τις ιτα­λι­κές εται­ρείες  και πόσα άλλα στοι­χεία που δεν μπο­ρούμε να απα­ριθ­μή­σουμε με απόλυτη επι­τυ­χία χωρίς να αφή­σουμε κενά.

Θεω­ρούμε ότι οποια­δή­ποτε ενέρ­γεια από οποιον­δή­ποτε κι αν προ­έρ­χε­ται να γίνεται πάντα με σεβασμό στην ιστορία και τα δικαιώ­ματα των ροδιτών που πέρασαν τόσα πολλά όλα αυτά τα χρόνια στον τόπο μας.

Ελένη Ν. Καρα­γιάννη

Από­φοιτη Τμ.ΜΣ ΠΑ

Αθλή­τρια Τριά­θλου