Πώς επισφραγίστηκε η ιστορική συμφωνία της Γάζας – Διαπραγματεύσεις μέχρι την τελευταία στιγμή

Η εκε­χει­ρία μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας θα τεθεί σε ισχύ αύριο Κυριακή στις 08:30 (τοπική ώρα και ώρα Ελλάδας), ανα­κοί­νωσε σήμερα ο εκπρό­σω­πος του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών του Κατάρ στο Χ.

«Όπως συντο­νί­στηκε από τα μέρη της συμ­φω­νίας και τους μεσο­λα­βη­τές, η κατά­παυση του πυρός στη Λωρίδα της Γάζας θα ξεκι­νή­σει στις 8:30 π.μ. της Κυρια­κής, 19 Ιανουα­ρίου, τοπική ώρα στη Γάζα», δήλωσε ο Majed al-Ansari.

«Συμ­βου­λεύ­ουμε τους κατοί­κους να λαμ­βά­νουν προ­φυ­λά­ξεις, να είναι ιδιαί­τερα προ­σε­κτι­κοί και να περι­μέ­νουν οδηγίες από επί­ση­μες πηγές».

Σύμφωνα με τη συμ­φω­νία, 33 Ισραη­λι­νοί όμηροι που εξα­κο­λου­θούν να κρα­τού­νται από τη Χαμάς στη Γάζα μετά από 15 μήνες σύγκρου­σης θα επι­στρέ­ψουν. Από την πλευρά του το Ισραήλ υπο­στη­ρί­ζει ότι 737 κρα­τού­με­νοι θα απε­λευ­θε­ρω­θούν στην πρώτη φάση της σύμφωνα με το Γαλλικό Πρα­κτο­ρείο. Το υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης του Ισραήλ δημο­σί­ευσε λίστα με τους Παλαι­στί­νιους όπου συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται τρο­μο­κρά­τες που εκτίουν ισόβια κάθειρξη για φόνο, μέλη της Χαμάς, της Παλαι­στι­νια­κής Ισλα­μι­κής Τζιχάντ και του κυβερ­νώ­ντος κινή­μα­τος Φατάχ της Παλαι­στι­νια­κής Αρχής, σύμφωνα με τους Times of Israel.

Οι συνο­μι­λίες για κατά­παυση του πυρός μέσω δια­πραγ­μα­τευ­τών από το Κατάρ, την Αίγυπτο και τις ΗΠΑ είχαν διαρ­κέ­σει για αρκε­τούς μήνες, μερικές φορές χωρίς ελπίδα. Τώρα οι βασικοί παίκτες ήταν όλοι μέσα σε ένα κτίριο στην Ντόχα μέχρι που η συμ­φω­νία τελικά έκλεισε.

Η σύναψη μιας συμ­φω­νίας ήταν κοντά εδώ και αρκετό καιρό, αλλά πάντα κάτι πήγαινε τελικά στραβά: μια πηγή περιέ­γραψε πως δόθηκε μια ώθηση τελευ­ταία στιγμή για να στα­μα­τή­σει η κατάρ­ρευση της συμ­φω­νίας.

«Κυριο­λε­κτικά, οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις διε­ξά­γο­νταν μέχρι και 10 λεπτά πριν από τη συνέ­ντευξη Τύπου», είπε μια πηγή που γνω­ρί­ζει τις συνο­μι­λίες στο BBC.

Μετα­τό­πιση εδάφους

Σύμφωνα με το BBC, το συνο­λικό πλαίσιο της συμ­φω­νίας που επι­τεύ­χθηκε στις 15 Ιανουα­ρίου είναι σε γενικές γραμμές το ίδιο με την πρόταση που παρου­σί­ασε ο πρό­ε­δρος Τζο Μπάι­ντεν κατά τη διάρ­κεια ομιλίας του στον Λευκό Οίκο τον περα­σμένο Μάιο.

Χρη­σι­μο­ποιεί­ται η προ­σέγ­γιση τριών σταδίων που περι­λαμ­βά­νει κατά­παυση του πυρός, ισραη­λι­νούς ομήρους να απε­λευ­θε­ρώ­νο­νται σε αντάλ­λαγμα Παλαι­στί­νιους αιχ­μα­λώ­τους και στα­διακή από­συρση του ισραη­λι­νού στρατού από τη Γάζα.

Ωστόσο, πηγές που γνω­ρί­ζουν τις συζη­τή­σεις συμ­φώ­νη­σαν ότι η δυνα­μική των συνο­μι­λιών άλλαξε απο­φα­σι­στικά στα μέσα Δεκεμ­βρίου όπως και ο ρυθμός.

Η Χαμάς, απο­μο­νό­ταν ολοένα και περισ­σό­τερο, ειδικά μετά τη δολο­φο­νία του Γιαχία Σινουάρ. Η σύμ­μα­χός της Χεζ­μπο­λάχ με έδρα τον Λίβανο έχει επίσης απο­δε­κα­τι­στεί.  Η υπο­στη­ρι­ζό­μενη από το Ιράν κυβέρ­νηση του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία είχε επίσης σαρωθεί.

Η άποψη στην Ουά­σιγ­κτον είναι ότι η Χαμάς ανα­γκά­στηκε να εγκα­τα­λεί­ψει την ιδέα ότι «το ιππικό ερχόταν να τη σώσει», όπως είπε ένας Αμε­ρι­κα­νός αξιω­μα­τού­χος.

«Είναι δύσκολο να υπε­ρε­κτι­μη­θεί πόσο ουσια­στικά άλλαξε η εξίσωση», υπο­στή­ριξε στο BBC ανώ­τε­ρος αξιω­μα­τού­χος της κυβέρ­νη­σης Μπάι­ντεν που γνω­ρί­ζει τις συνο­μι­λίες.

Ισραη­λι­νός αξιω­μα­τού­χος που θέλησε να δια­τη­ρή­σει την ανω­νυ­μία του είπε ότι η Χαμάς «δεν βια­ζό­ταν» να συνάψει συμ­φω­νία και ότι «υπα­γό­ρευε» αντί να δια­πραγ­μα­τευ­τεί. Είπαν ότι αυτό άλλαξε μετά τον θάνατο του Σινουάρ και τις ισραη­λι­νές επι­χει­ρή­σεις ενα­ντίον των συμ­μά­χων της Χαμάς στην περιοχή.

Επι­πλέον, είπε ο αξιω­μα­τού­χος, «δημιουρ­γή­θηκε ορμή και από τις δύο κυβερ­νή­σεις των ΗΠΑ» – από τον Λευκό Οίκο Μπάι­ντεν και την επερ­χό­μενη ομάδα Τραμπ.

«Δεν θα μπο­ρού­σαμε να πετύ­χουμε μια τέτοια συμ­φω­νία μέχρι να αλλά­ξουν οι συν­θή­κες», πρό­σθεσε ο αξιω­μα­τού­χος.

Στις 12 Δεκεμ­βρίου, η δια­πραγ­μα­τευ­τική ομάδα του Μπάι­ντεν επι­σκέ­φθηκε τον Ισραη­λινό πρω­θυ­πουργό Μπε­νια­μίν Νετα­νιά­χου. Ο σύμ­βου­λος εθνικής ασφά­λειας του Λευκού Οίκου Τζέικ Σάλιβαν, ο απε­σταλ­μέ­νος στη Μέση Ανατολή Μπρετ ΜακΓκουρκ και ο διευ­θυ­ντής της CIA Μπιλ Μπερνς ήταν όλοι παρό­ντες.

Αμε­ρι­κα­νός αξιω­μα­τού­χος, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανω­νυ­μίας, είπε ότι η συνά­ντηση διήρ­κεσε «πολλές ώρες» και επι­κε­ντρώ­θηκε στη «νέα περι­φε­ρειακή εξίσωση» και «πώς από την κατά­παυση του πυρός στον Λίβανο θα πάμε σε έναν ακόμη γύρο εντα­τι­κών συζη­τή­σεων» για τη Γάζα.

Υπήρχε όμως και ένα άλλο κομμάτι στη σκα­κιέρα σε αυτή τη σκηνή: ο Ντό­ναλντ Τραμπ.

Στις 16 Δεκεμ­βρίου, εβδο­μά­δες μετά τη νίκη του Τραμπ, το BBC μίλησε με έναν αξιω­μα­τούχο της Χαμάς που ήταν ασυ­νή­θι­στα αισιό­δο­ξος για τις προ­σπά­θειες κατά­παυ­σης του πυρός, υπο­νο­ώ­ντας ότι φαι­νό­ταν να είναι πιο σοβαρές.

Ο αξιω­μα­τού­χος – που είχε λάβει μέρος σε όλες τις συνο­μι­λίες από τον Νοέμ­βριο του 2023 – εμφα­νί­στηκε καθη­συ­χα­σμέ­νος από το γεγονός ότι ένας σύμ­βου­λος του επερ­χό­με­νου προ­έ­δρου των ΗΠΑ είχε στείλει μήνυμα στους μεσο­λα­βη­τές λέγο­ντας ότι ο Τραμπ ήθελε μια συμ­φω­νία πριν από την ορκω­μο­σία του.

Ο Τραμπ είχε επίσης προει­δο­ποι­ή­σει ότι θα πρέπει να «πλη­ρώ­σουμε όλη την κόλαση» εάν η Χαμάς δεν συμ­φω­νούσε να απε­λευ­θε­ρώ­σει τους ομήρους.

Τα «κλειδιά»

Ωστόσο, η πρό­βλεψη του ίδιου αξιω­μα­τού­χου ότι μια συμ­φω­νία θα μπο­ρούσε να επι­τευ­χθεί μέχρι τα Χρι­στού­γεννα απο­δεί­χθηκε υπερ­βο­λικά αισιό­δοξη.

Τον Δεκέμ­βριο τα προ­βλή­ματα εξα­κο­λου­θού­σαν να υπάρ­χουν. Το Ισραήλ απέ­κλεισε δημόσια την απε­λευ­θέ­ρωση ορι­σμέ­νων κρα­του­μέ­νων υψηλού προφίλ, ενώ ο Λευκός Οίκος κατη­γό­ρησε τη Χαμάς ότι έβαλε οδο­φράγ­ματα για τις απε­λευ­θε­ρώ­σεις ομήρων.

Ο ίδιος αξιω­μα­τού­χος είπε ότι η Χαμάς έκανε «εντελώς ανα­λη­θείς» ισχυ­ρι­σμούς ότι δεν γνώριζε την τοπο­θε­σία των ομήρων και πρό­σθεσε: «Κρα­τή­σαμε τη γραμμή και ουσια­στικά φύγαμε από το τραπέζι μέχρι η Χαμάς να συμ­φω­νή­σει με τη λίστα των ομήρων».

Ένας ανώ­νυ­μος Ισραη­λι­νός αξιω­μα­τού­χος είπε ότι η Χαμάς προ­σπά­θησε να απο­κρύ­ψει τον αριθμό των ζωντα­νών ομήρων και «προ­σπά­θησε να υπα­γο­ρεύ­σει ότι θα μας στεί­λουν μόνο πτώματα».

Από την πλευρά της, η Χαμάς ισχυ­ρί­στηκε ότι το Ισραήλ πρό­σθεσε απροσ­δό­κητα 11 ονόματα στη λίστα των ομήρων που ήθελε να απε­λευ­θε­ρω­θούν σε πρώτη φάση.

Η πόρτα έμεινε ανοιχτή στους μεσο­λα­βη­τές του Κατάρ και της Αιγύ­πτου να συνε­χί­σουν τις προ­σπά­θειές τους. Στις 3 Ιανουα­ρίου, υπήρξε μια προ­φα­νής ανα­κά­λυψη όταν η Χαμάς πρό­τεινε την απε­λευ­θέ­ρωση 110 Παλαι­στι­νίων κρα­του­μέ­νων που εκτίουν ισόβια κάθειρξη ως αντάλ­λαγμα.

Υπήρχαν ήδη καθιε­ρω­μέ­νοι όροι για τέτοιες συναλ­λα­γές. Για κάθε όμηρο που επρό­κειτο να απε­λευ­θε­ρώ­σει η Χαμάς, το Ισραήλ θα έπρεπε να παρέχει αυτό που είχε γίνει γνωστό στην ονο­μα­το­λο­γία του σχεδίου συμ­φω­νίας ως «κλειδί» – δηλαδή έναν συμ­φω­νη­μένο αριθμό ή ακόμη και συγκε­κρι­μέ­νες ταυ­τό­τη­τες Παλαι­στι­νίων κρα­του­μέ­νων.

Ένας αμε­ρι­κα­νός αξιω­μα­τού­χος είπε: «Υπάρχει μια εξίσωση για το πόσοι Παλαι­στί­νιοι αιχ­μά­λω­τοι βγαί­νουν έξω. Έτσι για τις γυναί­κες στρα­τιώ­τες, για παρά­δειγμα, υπάρχει ένα κλειδί. Και για τους ηλι­κιω­μέ­νους άνδρες, υπάρχει ένα άλλο κλειδί. Και για τις γυναί­κες πολίτες, υπάρχει ένα κλειδί».

Κατά τη διάρ­κεια αυτής της φάσης των συνο­μι­λιών, η Χαμάς υπο­χώ­ρησε επίσης σε δύο μακρο­χρό­νια αιτή­ματα: την πλήρη από­συρση των ισραη­λι­νών δυνά­μεων από τη Γάζα στην πρώτη φάση και μια επίσημη ισραη­λινή δέσμευση για πλήρη κατά­παυση του πυρός.

Διαι­σθα­νό­με­νος μια σημα­ντική ανα­κά­λυψη, ο Αιγύ­πτιος μεσο­λα­βη­τής έστειλε επει­γό­ντως τον υπο­στρά­τηγο Ahmed Abdel Khaleq.  Μετά από συνά­ντηση με εκπρο­σώ­πους της Χαμάς, εξα­σφά­λισε την επι­βε­βαί­ωση ότι η ομάδα θα έκανε αυτό που ένας ανώ­τε­ρος αξιω­μα­τού­χος της Χαμάς περιέ­γραψε ως «οδυ­νη­ρές παρα­χω­ρή­σεις».

Όμως, στις 6 Ιανουα­ρίου, σύμφωνα με Παλαι­στί­νιο αξιω­μα­τούχο, το Ισραήλ απέρ­ριψε την προ­σφορά της Χαμάς για τους 11 ομήρους. Η Χαμάς απά­ντησε στέλ­νο­ντας στο BBC και σε άλλα μέσα ενη­μέ­ρω­σης μια λίστα με ονόματα και ηλικίες 34 Ισραη­λι­νών ομήρων.  Ο κατά­λο­γος περιε­λάμ­βανε έφε­δρους στρα­τιώ­τες, γεγονός που έδειξε ότι η Χαμάς ήταν πρόθυμη να τους απε­λευ­θε­ρώ­σει στην πρώτη φάση.

Αυτό φάνηκε να είναι μια προ­σπά­θεια να φέρει σε αμη­χα­νία τον Νετα­νιά­χου ώστε οι οικο­γέ­νειες των ομήρων και σε όλον τον κόσμο να τον πιέσουν αν δεχτεί τη συμ­φω­νία.

Μέτρα από­στα­σης

Οι συνα­ντή­σεις έγιναν κοινές κατά την τελική ευθεία των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων. Τον τελευ­ταίο μήνα είχαν εξε­λι­χθεί στις λεγό­με­νες «συνο­μι­λίες εγγύ­τη­τας», με τις δύο πλευρές να βρί­σκο­νται στο ίδιο διώροφο κτίριο, σύμφωνα με πολ­λα­πλές μαρ­τυ­ρίες αξιω­μα­τού­χων που γνω­ρί­ζουν τις λεπτο­μέ­ρειες.

Ανώ­τε­ρος αμε­ρι­κα­νός αξιω­μα­τού­χος είπε ότι η αντι­προ­σω­πεία της Χαμάς ήταν στον πρώτο όροφο και του Ισραήλ στον δεύτερο. Χάρτες με προ­τά­σεις απο­χώ­ρη­σης των ισραη­λι­νών στρα­τευ­μά­των και λεπτο­μέ­ρειες σχετικά με ομήρους ή αιχ­μα­λώ­τους που είχαν συντα­χθεί για απε­λευ­θέ­ρωση μετα­φέ­ρο­νταν πέρα ​​δώθε.

«Αυτό απαιτεί τερά­στιο όγκο δου­λειάς και, πρέπει να πω, ότι όλα αυτά δεν είχαν ολο­κλη­ρω­θεί, πραγ­μα­τικά, μέχρι τις [τελευ­ταίες] ώρες», είπε ο αξιω­μα­τού­χος.

Μέσα στο κτίριο, οι αντι­προ­σω­πείες συνα­ντή­θη­καν χωριστά με ανώτερα στελέχη από το Κατάρ και την Αίγυπτο. Μεταξύ εκείνων που εμπλέ­κο­νται στενά στις λεπτο­μέ­ρειες ήταν και ο πρω­θυ­πουρ­γός του Κατάρ, Μοχά­μεντ μπιν Αμπ­ντουλ­ραχ­μάν Αλ Θάνι.

Τέλος παι­χνι­διού

Όταν ο άνθρω­πος του Τραμπ στη Μέση Ανατολή έφτασε στο Ισραήλ στις 11 Ιανουα­ρίου, ήταν Σάββατο.

Ζητή­θηκε από τον απε­σταλ­μένο του Τραμπ Στιβ Γουίτ­κοφ να περι­μέ­νει για να συνα­ντή­σει τον Νετα­νιά­χου, αλλά, κατά παρά­βαση των συνη­θειών, ο απε­σταλ­μέ­νος αρνή­θηκε και ζήτησε να συνα­ντη­θεί αμέσως με τον πρω­θυ­πουργό.

Το μήνυμα προς τον Νετα­νιά­χου από τον επερ­χό­μενο πρόεδρο ήταν ξεκά­θαρο: Ο Τραμπ θέλει μια συμ­φω­νία – τώρα ολο­κλη­ρώ­στε το.

Σχο­λιά­ζο­ντας αυτές τις συνο­μι­λίες, ένας Ισραη­λι­νός αξιω­μα­τού­χος που ζήτησε να παρα­μεί­νει ανώ­νυ­μος είπε ότι ήταν μια «πολύ σημα­ντική συνά­ντηση».

Όταν ο Γουίτ­κοφ  επέ­στρεψε στη Ντόχα, παρέ­μεινε στην αίθουσα με τις συνο­μι­λίες, περ­νώ­ντας χρόνο με τον απε­σταλ­μένο του Μπάι­ντεν σε αυτό που δύο Αμε­ρι­κα­νοί αξιω­μα­τού­χοι απο­κά­λε­σαν μια «σχεδόν άνευ προη­γου­μέ­νου» μετα­βα­τική προ­σπά­θεια στην αμε­ρι­κα­νική διπλω­μα­τία.

Οι τελευ­ταίες 72 ώρες συνο­μι­λιών περιε­λάμ­βα­ναν πισω­γυ­ρί­σματα για να διευ­θε­τη­θούν οι λεπτο­μέ­ρειες όσον αφορά την εφαρ­μογή της συμ­φω­νίας, σύμφωνα με έναν λογα­ρια­σμό.

Στις 12 Ιανουα­ρίου, ένας ανώ­τε­ρος Παλαι­στί­νιος αξιω­μα­τού­χος που γνω­ρί­ζει τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις είπε ότι «όλοι οι αξιω­μα­τού­χοι βρί­σκο­νται εδώ στο ίδιο κτίριο», προ­σθέ­το­ντας: «Είναι μέρα απο­φά­σεων. Είμαστε μόνο λίγα βήματα μακριά από μια συμ­φω­νία».

Η συνά­ντηση κράτησε έξι ώρες – αλλά, όπως τόσες φορές στο παρελ­θόν, έφτασε σε αδιέ­ξοδο. Αυτή τη φορά η δια­φω­νία που προ­έ­κυψε αφο­ρούσε τον μηχα­νι­σμό επι­στρο­φής των εκτο­πι­σμέ­νων από τη νότια Γάζα στο βορρά.

Το Ισραήλ ήθελε να ερευ­νή­σει τους παλιν­νο­στού­ντες και τα οχήματά τους για να δια­σφα­λί­σει ότι δεν μετα­φέ­ρο­νταν μαχητές ή στρα­τιω­τι­κός εξο­πλι­σμός – κάτι που η Χαμάς αρνή­θηκε να δεχτεί.

Οι δια­με­σο­λα­βη­τές πρό­τει­ναν να διε­ξά­γουν τις έρευνες οι τεχνι­κές ομάδες του Κατάρ και της Αιγύ­πτου. Και οι δύο πλευρές συμ­φώ­νη­σαν και ένα από τα τελικά αδιέ­ξοδα που απο­μέ­νουν επι­λύ­θηκε.

Στις 15 Ιανουα­ρίου, λίγο μετά τις 18:00, ένας δια­πραγ­μα­τευ­τής της Χαμάς έγραψε σε μήνυμα στο BBC: «Όλα έχουν τελειώ­σει».

Μια συμ­φω­νία που κάποτε φαι­νό­ταν αδύνατη είχε επι­τευ­χθεί.

Πηγή: skai.gr