Ανθρωπιστική κρίση στο ανατολικό Αιγαίο

Αύξηση της τάξης του 223% σημειώ­νουν οι αφίξεις μετα­να­στών στο ανα­το­λικό Αιγαίο – Πολύ­νε­κρα ναυάγια, έλλεψη υπο­δο­μών, χιλιά­δες συλ­λή­ψεις προ­σφύ­γων.

Συνέ­ντευξη Τύπου με θέμα τις αφίξεις προ­σφύ­γων στα νησιά του Αιγαίου παρα­χώ­ρησε σήμερα η Ύπατη Αρμο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες, με την συμβολή ΜΚΟ και την παρέμ­βαση εκπρο­σώ­πων της ΕΛΑΣ, του Λιμε­νι­κού και της Υπη­ρε­σίας Πρώτης Υπο­δο­χής

Ένα χρόνο μετά τα πολύ­νε­κρα ναυάγια της Λαμπε­ντούζα, τα νέα στοι­χεία του ΟΗΕ που αφορούν τις παρά­τυ­πες διε­λεύ­σεις μετα­να­στών από τη Μεσό­γειο, κατα­δει­κνύ­ουν μια άκρως ανη­συ­χη­τική αύξηση του αριθμού των ανθρώ­πων που χάνουν τη ζωή τους, επι­χει­ρώ­ντας να φτάσουν στην Ευρώπη:

Μόνο το τελευ­ταίο τρίμηνο, 90.000 άνθρω­ποι ταξί­δε­ψαν μέσω θαλάσ­σης στην Ευρώπη και του­λά­χι­στον 2.200 χάθηκαν προ­σπα­θώ­ντας. Συγκρι­τικά, ολό­κληρο το πρώτο εξάμηνο του χρόνου έφτασαν στην Ευρώπη 75.000 άνθρω­ποι, με τους νεκρούς να αγγί­ζουν τους 800.

Στη χώρα μας, ο φράκτης του Έβρου και η φύλαξη των χερ­σαίων συνόρων έχει εκτρέ­ψει σε μεγάλο βαθμό την πορεία προ­σφύ­γων και μετα­να­στών, οι οποίοι κατά βάση στοι­βά­ζο­νται σε ακα­τάλ­λη­λες λέμβους με κατεύ­θυνση τα νησιά του ανα­το­λι­κού Αιγαίου. Τον τελευ­ταίο μόνο χρόνο, οι αφίξεις σημεί­ω­σαν αύξηση της τάξης του 223,22% (22.089 άτομα πέρασαν στην Ελλάδα από τη θάλασσα από την αρχή του χρόνου μέχρι και τον Αύγου­στο).

Οι αριθμοί δικαιο­λο­γούν απόλυτα όσους μιλούν για μια πρω­το­φανή ανθρω­πι­στική κρίση. Και τα ναυάγια απο­τε­λούν μία μόνο πτυχή της.

Η δια­χεί­ριση χιλιά­δων μετα­να­στών που φτάνουν μαζικά χωρίς νομι­μο­ποι­η­τικά έγγραφα – πολλοί εκ των οποίων πρό­σφυ­γες (θύματα πολέμων και βασα­νι­στη­ρίων) αλλά και μέλη ευά­λω­των ομάδων – απο­τε­λεί για τις χώρες της Νότιας Ευρώπης μία τερά­στια πρό­κληση, στην οποία μέχρι σήμερα αδυ­να­τεί να αντα­πο­κρι­θεί απο­τε­λε­σμα­τικά.

Και ενώ στην Ιταλία, κατά βάση στο πλαίσιο της επι­χεί­ρη­σης Mare Nostrum, οι περίπου 516 άνθρω­ποι που φτάνουν ημε­ρη­σίως στη χώρα δεν κατα­γρά­φο­νται (μέσω του screening), καθώς δια­σώ­ζο­νται σε διεθνή ύδατα, στην Ελλάδα οι συλ­λή­ψεις προ­σφύ­γων στα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου αυξά­νο­νται κατα­κό­ρυφα, αγγί­ζο­ντας τις 27.000 μόνο μέσα στο 2014 και συγκε­κρι­μένα στο ανα­το­λικό Αιγαίο. Ενδει­κτικά, η αύξηση των συλ­λή­ψεων από το 2013 υπο­λο­γί­ζε­ται στα Δωδε­κά­νησα στο +449%.

Με λίγα λόγια, αυτό σημαί­νει ότι αφενός στη Μεσό­γειο χιλιά­δες ανθρώ­πι­νες ζωές και αφε­τέ­ρου στην ελλη­νική επι­κρά­τεια χιλιά­δες πρό­σφυ­γες συλ­λαμ­βά­νο­νται και κρα­τού­νται σε κρα­τη­τή­ρια, αυλές λιμε­ναρ­χείων και δημαρ­χείων.

«Η κατά­σταση που δημιουρ­γή­θηκε το καλο­καίρι στην Ελλάδα έχει προ­σλά­βει χαρα­κτη­ρι­στικά ανθρω­πι­στι­κής κρίσης, ενώ η επερ­χό­μενη χει­με­ρινή περί­ο­δος δημιουρ­γεί νέες προ­κλή­σεις. Σχεδόν σε καθη­με­ρινή βάση σημειώ­νο­νται σε όλα τα νησιά του ανα­το­λι­κού Αιγαίου, αφίξεις πολυ­πλη­θών ομάδων», σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά ο επι­κε­φα­λής του ελλη­νι­κού γρα­φείου της Ύπατης Αρμο­στείας του ΟΗΕ για τους πρό­σφυ­γες, Γιώργος Τσα­μπρό­που­λος.

Κάτι που αξίζει να σημειω­θεί, είναι πως συχνά οι πρό­σφυ­γες δεν κατα­θέ­τουν αίτημα ασύλου στην Ελλάδα, προ­τι­μώ­ντας χώρες με περισ­σό­τερο ανε­πτυγ­μένο κοι­νω­νικό κράτος – κάτι που άλλωστε συνιστά ανα­φαί­ρετο δικαί­ωμά τους – με απο­τέ­λε­σμα να στε­ρού­νται τα δικαιώ­ματα ενός ανα­γνω­ρι­σμέ­νου πρό­σφυγα, αλλά και εκείνα που απορ­ρέ­ουν από το status του αιτού­ντος άσυλο.

Ενδει­κτικά φέτος, μέχρι τον Αύγου­στο, συνε­λή­φθη­σαν στη χώρα 17.365 Σύροι πρό­σφυ­γες, από τους οποίους μόλις οι 373 υπέ­βα­λαν το σχετικό αίτημα. Όπως ανα­φέ­ρει, μάλιστα, ο Πανα­γιώ­της Νίκας, Διευ­θυ­ντής της Υπη­ρε­σίας Πρώτης Υπο­δο­χής (που υπά­γε­ται στο Υπουρ­γείο Προ­στα­σίας του Πολίτη), η ΕΕ αρνεί­ται να λάβει υπόψη της το μεγάλο όγκο προ­σφύ­γων που δεν επι­θυ­μούν ελλη­νικό άσυλο, κρί­νο­ντας πως δεν απαι­τεί­ται πρό­σθετη χρη­μα­το­δό­τηση για την προ­στα­σία τους.

Σημα­ντική πτυχή της κρίσης, όμως, συνι­στούν και οι διαρκώς αυξα­νό­με­νες ανάγκες ιατρο­φαρ­μα­κευ­τι­κής περί­θαλ­ψης. Όταν, όπως μας ενη­με­ρώ­νει ο πρό­ε­δρος του ελλη­νι­κού τμή­μα­τος των «Γιατρών Χωρίς Σύνορα», Από­στο­λος Βεΐζης, στο Κέντρο Πρώτης Υπο­δο­χής στη Σάμο, χωρη­τι­κό­τη­τας 285 ατόμων, στοι­βά­ζο­νται περίπου 900 άνθρω­ποι, γίνεται σαφές πως κάθε δυνα­τό­τητα έγκαι­ρης ιατρι­κής παρέμ­βα­σης περιο­ρί­ζε­ται δρα­μα­τικά. Την ίδια ώρα, τόσο το προ­σω­πικό ασφα­λείας (στο ΚΕ.Π.Υ της Σάμου μόλις 4 άτομα), όσο και οι ντόπιοι πλη­θυ­σμοί, βιώνουν έντονη ανα­σφά­λεια, κυρίως λόγω της ελλι­πούς πλη­ρο­φό­ρη­σης.

Αξίζει να επι­ση­μαν­θεί, εδώ, και η έντονη αντί­δραση των τοπικών κοι­νω­νιών στην εγκα­τά­σταση χώρων υπο­δο­χής και κρά­τη­σης μετα­να­στών μέσα στα όρια των οικι­σμών τους. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι το παρά­δειγμα δημάρ­χου νήσου του ανα­το­λι­κού Αιγαίου, που χρη­σι­μο­ποί­ησε ο Πανα­γιώ­της Νίκας, σύμφωνα με τον οποίο, όταν ζήτησε από τον δήμαρχο να κάνουν μια συνά­ντηση για να συζη­τή­σουν τη δημιουρ­γία ενός κέντρου στο νησί, ο δήμαρ­χος του απά­ντησε να μην έρθει γιατί «θα τον πετάξει στη θάλασσα».

Στα κενά αφενός στον τομέα της διερ­μη­νείας και αφε­τέ­ρου και σε εκείνον της συνο­δείας των ανή­λι­κων παιδιών (ασυ­νό­δευ­των), ανα­φέρ­θηκε με τη σειρά της η αντι­πρό­ε­δρος της ΜΚΟ ΜΕΤΑδράση, Λώρα Παπά: Μέχρι πρό­τι­νος, εκα­το­ντά­δες παιδιά παρέ­με­ναν έγκλει­στα σε κέντρα κρά­τη­σης ή «βαφτί­ζο­νταν ενήλικα» (με ψευδείς κατα­γρα­φές), επειδή κανείς δεν ανα­λάμ­βανε τη μετα­φορά τους σε ξενώνες φιλο­ξε­νίας, ενώ παράλ­ληλα εκα­το­ντά­δες μετα­νά­στες αδυ­να­τού­σαν να επι­κοι­νω­νή­σουν με τις αστυ­νο­μι­κές αρχές. Η οργά­νωση μέσα σε 7 μήνες συνό­δευσε 763 παιδιά, ενώ παρείχε υπη­ρε­σίες διερ­μη­νείας στα σύνορα στο 40% των περι­πτώ­σεων.

Στη Συνέ­ντευξη Τύπου παρα­βρέ­θη­καν ο Αντι­στρά­τη­γος της ΕΛΑΣ, Εμμα­νουήλ Κατρια­δά­κης, καθώς και ο αρχι­πλοί­αρ­χος του Λιμε­νι­κού Σώματος, Γιάννης Καρα­γε­ωρ­γό­που­λος. Ο τελευ­ταίος ανα­φέρ­θηκε στις πρα­κτι­κές και τις συνέρ­γειες του λιμε­νι­κού σώματος για τη δια­χεί­ριση των εισροών από τα θαλάσ­σια σύνορα (εύρους 2.200 χιλιο­μέ­τρων και 50 και πλέον νησιών, κατοι­κη­μέ­νων και ακα­τοί­κη­των).

Μετά το τέλος των τοπο­θε­τή­σεων, οι πρώτες ερω­τή­σεις κατευ­θύν­θη­καν προς τον Γ. Καρα­γε­ωρ­γό­πουλο, και αφο­ρού­σαν τον χαρα­κτήρα των επι­χει­ρή­σεων του λιμε­νι­κού (επι­χει­ρή­σεις απο­τρο­πής ή προ­στα­σίας), την περί­πτωση του Φαρ­μα­κο­νη­σίου, αλλά και τον συντρι­πτικό αριθμό των συλ­λή­ψεων προ­σφύ­γων.

Στο ηχητικό, η απά­ντηση του, όσο γενι­κό­λογη ανα­με­νό­ταν.

thepressproject.gr/