Ενδοοικογενειακή βία: Στο συρτάρι το «εργαλείο εκτίμησης κινδύνου»

Σε έναν οδηγό από το 2021 σχετικά με την αστυ­νο­μική αντα­πό­κριση σε περι­στα­τικά ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας βασί­ζο­νται οι αστυ­νο­μι­κοί των τμη­μά­των της χώρας σχετικά τη δια­δι­κα­σία που πρέπει να ακο­λου­θη­θεί όταν ένα θύμα περνάει το κατώφλι της αστυ­νο­μίας ή επι­κοι­νω­νεί τηλε­φω­νικά μαζί τους. Σύμφωνα με το ρεπορ­τάζ της Καθη­με­ρι­νής πολλές από τις οδηγίες που έπρεπε να ακο­λου­θη­θούν έμειναν στα χαρτιά, πρω­τό­κολλα δεν τηρή­θη­καν και μοιραία λάθη οδή­γη­σαν στη δολο­φο­νία της Κυρια­κής Γρίβα έξω από το Αστυ­νο­μικό Τμήμα Αγίων Αναρ­γύ­ρων.

Οι βια­στι­κές και πρό­χει­ρες ενέρ­γειες των στε­λε­χών της αστυ­νο­μίας στους Αγίους Αναρ­γύ­ρους φανέ­ρωσε όχι μόνο την αδυ­να­μία του συστή­μα­τος, αλλά και μία κουλ­τούρα ωχα­δερ­φι­σμού  σε ό,τι αφορά την έμφυλη βία.

Οπως ανα­φέ­ρε­ται σε σημε­ρινό ρεπορ­τάζ της «Κ», ανα­μέ­νε­ται να γίνει περαι­τέρω τυπο­ποί­ηση των πρω­το­κόλ­λων που εφαρ­μό­ζο­νται από την Αστυ­νο­μία σε περι­στα­τικά ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πι­στούν ασά­φειες στον σχετικό οδηγό που είχε εκδώσει τον Αύγου­στο του 2021 το αρχη­γείο της ΕΛ.ΑΣ.

Τι είναι το εργα­λείο εκτί­μη­σης κιν­δύ­νου

Ωστόσο τη στιγμή που έχει συντα­χθεί ένας γενικός οδηγός αντι­με­τώ­πι­σης, η χώρα μας στε­ρεί­ται ενός ειδικού εργα­λείου με το οποίο οι αρμό­διοι τόσο στα συμ­βου­λευ­τικά κέντρα όσο και στα αστυ­νο­μικά τμήματα θα μπορούν να εκτι­μούν και να ποσο­τι­κο­ποιούν λεπτο­με­ρώς τον κίνδυνο που βρί­σκε­ται το θύμα.

Ο λόγος για το «Εργα­λείο Εκτί­μη­σης Κιν­δύ­νου Ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής Βίας» – το οποίο υπάρχει ήδη σε άλλες χώρες όπως η Κύπρος, η Μεγάλη Βρε­τα­νία, οι ΗΠΑ και ο Καναδάς – και παρ΄όλο που έχει ερευ­νη­θεί, μελε­τη­θεί και συντα­χθεί από την ελλη­νική Γενική Γραμ­μα­τεία Ισό­τη­τας, ακόμη δεν εφαρ­μό­ζε­ται ορι­ζό­ντια ούτε από τα συμ­βου­λευ­τικά της κέντρα, ούτε από τα Αστυ­νο­μικά Τμήματα.

Ανα­λυ­τικά το «Εργα­λείο Εκτί­μη­σης Κιν­δύ­νου» στο­χεύει στην αξιο­λό­γηση, την ιεράρ­χηση των κιν­δύ­νων και εν συνε­χεία στον συντο­νι­σμό συγκε­κρι­μέ­νων προ­σπα­θειών για την ελα­χι­στο­ποί­ηση/μείωση μιας ανε­πι­θύ­μη­της έκβασης υπο­θέ­σεων ενδο­ο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας. Περι­λαμ­βά­νει ερω­τη­μα­το­λό­για με συγκε­κρι­μέ­νες ερω­τή­σεις που πρέπει να υπο­βλη­θούν στο θύμα, κλί­μα­κες για την μέτρηση του βαθμού κιν­δύ­νου, κλί­μα­κες κιν­δύ­νου (risk scales) για την γενική αξιο­λό­γηση μιας εκ νέου επί­θε­σης και τέλος τη δημιουρ­γία μιας βάσης δεδο­μέ­νων για την κάθε υπόθεση ξεχω­ρι­στά, ώστε να μπορεί να παρα­κο­λου­θεί­ται από όλες τις αρμό­διες υπη­ρε­σίες.

Πιλο­τική εφαρ­μογή από το 2022

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ» η πρώτη πιλο­τική εφαρ­μογή του συγκε­κρι­μέ­νου μέτρου ξεκί­νησε στα μέσα του 2022 όταν τα συμ­βου­λευ­τικά κέντρα και οι αστυ­νο­μι­κοί των Α.Τ. της Καβάλας, του Ηρα­κλείου Κρήτης και του Περι­στε­ρίου εκπαι­δεύ­θη­καν πάνω σε έναν ανα­λυ­τικό οδηγό με ερω­τή­σεις οι οποίες θα πρέπει να γίνο­νται στα θύματα κατά την πρώτη υποδοχή τους στο τμήμα με σκοπό να εκτι­μη­θεί ο βαθμός επι­κιν­δυ­νό­τη­τας που δια­τρέ­χει και ανα­λό­γως να κινη­θούν οι δια­δι­κα­σίες.

Η εν λόγω εκπαί­δευση στις τρεις περιο­χές διήρ­κησε 1,5 μήνα και στη συνέ­χεια το συγκε­κρι­μένο εργα­λείο «μπήκε στο συρτάρι» των αστυ­νο­μι­κών τμη­μά­των με οδηγία να μην χρη­σι­μο­ποι­η­θεί μέχρι να λάβουν ενη­μέ­ρωση.

Μάλιστα είχε προη­γη­θεί εκπαί­δευση εκπρο­σώ­πων των υπη­ρε­σιών που συμ­με­τεί­χαν στην πιλο­τική εφαρ­μογή στο Ηνωμένο Βασί­λειο, με τη συν­δρομή της Βρε­τα­νι­κής Πρε­σβείας.

«Θα πάρει χρόνο»

Ρωτώ­ντας τους λόγους που δεν συνε­χί­στηκε η πιλο­τική εφαρ­μογή και σε άλλα τμήματα με σκοπό την ένταξη του εργα­λείου σε όλα τα συμ­βου­λευ­τικά κέντρα και τα αστυ­νο­μικά τμήματα της χώρας, η υφυ­πουρ­γός Κοι­νω­νι­κής Συνοχής και Οικο­γέ­νειας, Μαρία Αλε­ξάν­δρα Κεφαλά, επε­σή­μανε στην «Κ» πως μετά την πιλο­τική εφα­μορ­μογή του συγκε­κρι­μέ­νου εργα­λείου, έγιναν ανα­γκαίες τρο­πο­ποι­ή­σεις και στα τέλη του 2023 κατα­τέ­θηκε ολο­κλη­ρω­μένο το σχέδιο στη Γενική Γραμ­μα­τεία Ισό­τη­τας.

Οπως ανα­φέ­ρει από τον Ιανουά­ριο του 2024 έχουν ξεκι­νή­σει οι δια­δι­κα­σίες παρά­δο­σης του εργα­λείου στα συμ­βου­λευ­τικά κέντρα της ΓΓ Ισό­τη­τας με στόχο την πλήρη εφαρ­μογή του τους επό­με­νους μήνες.

Ωστόσο όπως τονίζει η υφυ­πουρ­γός δεν υπάρχει ακόμη πλάνο για την παρά­δοση του εργα­λείου στα αστυ­νο­μικά τμήματα καθώς θα πρέπει να προη­γη­θεί μνη­μό­νιο συνερ­γα­σίας με το υπουρ­γείο Προ­στα­σίας του Πολίτη, αλλά και εκπαί­δευση όλων των υπαλ­λή­λων των ΑΤ της χώρας, γεγονός που όπως ανέφερε η κ. Κεφαλά «θα πάρει χρόνο».

Στόχος είναι το συγκε­κρι­μένο εργα­λείο επι­κιν­δυ­νό­τη­τας να απο­τε­λέ­σει «οδηγό» για όλους τους επαγ­γελ­μα­τίες των υπη­ρε­σιών πρώτης υπο­δο­χής περι­στα­τι­κών βίας, όπως τα συμ­βου­λευ­τικά κέντρα για γυναί­κες θύματα βίας, η αστυ­νο­μία, οι εισαγ­γε­λίες, τα νοσο­κο­μεία, η ιατρο­δι­κα­στική υπη­ρε­σία και οι κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σίες.

Το παρά­δειγμα των ΗΠΑ

Σημειώ­νε­ται πως οι ΗΠΑ ακο­λου­θούν τη συγκε­κρι­μένη μέθοδο ήδη από το 1986 και απο­τε­λεί­ται από δύο εργα­λεία. Το πρώτο εργα­λείο είναι το ημε­ρο­λό­γιο το οποίο βοηθά στο να προσ­διο­ρι­στεί ο βαθμός σοβα­ρό­τη­τας και η συχνό­τητα της κακο­ποί­η­σης του θύματος από τον/ την σύντροφο/σύζυγο κατά τη διάρ­κεια του έτους.

Συγκε­κρι­μένα, το θύμα  καλεί­ται να σημειώ­σει, στο περίπου, τις μέρες που έχει υποστεί σωμα­τική κακο­ποί­ηση και να τοπο­θε­τή­σει/βαθ­μο­λο­γή­σει την σοβα­ρό­τητα του περι­στα­τι­κού σε μια κλίμακα από το 1 έως το 5 (όπου το 1= χαστούκι, σπρώ­ξιμο, χωρίς να υπάρ­ξουν τραυ­μα­τι­σμοί ή/και διαρκής πόνος, και το 5=χρήση όπλου, πληγές από όπλο).

Το δεύτερο είναι το όργανο βαθ­μο­λό­γη­σης που απο­τε­λεί­ται από 20 κλει­στού τύπου ναι/όχι ερω­τή­σεις. Eνα σύστημα αξιο­λό­γη­σης απο­σκο­πεί στο να σημειώ­νο­νται ποιοί και πόσοι από τους παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου που σχε­τί­ζο­νται με την ύπαρξη ανθρω­πο­κτο­νίας/δολο­φο­νίας κατα­με­ρί­ζο­νται στην συγκε­κρι­μένη υπόθεση.

Επι­ση­μαί­νε­ται πως η GREVIO (Council of Europe Expert Group on Action against Violence against Women and Domestic Violence), η Επι­τροπή Εμπει­ρο­γνω­μό­νων του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης που παρα­κο­λου­θεί την εφαρ­μογή της «Σύμ­βα­σης του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης για την Πρόληψη και την Κατα­πο­λέ­μηση της Βίας κατά των Γυναι­κών και της Ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής Βίας» έχει καλέσει ήδη τις ελλη­νι­κές αρχές να δια­σφα­λί­σουν ότι οι συστη­μα­τι­κές, ευαί­σθη­τες ως προς το φύλο αξιο­λο­γή­σεις κιν­δύ­νου και η δια­χεί­ριση της ασφά­λειας θα γίνουν τυπο­ποι­η­μέ­νες δια­δι­κα­σίες σε όλες τις περι­πτώ­σεις βίας κατά των γυναι­κών που καλύ­πτο­νται από τη Σύμβαση της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης.

Πηγή kathimerini.gr

Σοφία Χρήστου