Τα κενά που «θρέφουν» την έμφυλη βία

Προ­βλή­ματα συντο­νι­σμού, άτυπες μορφές συνερ­γα­σίας μεταξύ δια­φο­ρε­τι­κών υπη­ρε­σιών και φορέων, οι οποίες βασί­ζο­νται κυρίως σε ατο­μι­κές πρω­το­βου­λίες και δια­προ­σω­πι­κές σχέσεις, καθώς και έλλειψη υπη­ρε­σιών «μίας στάσης» όπου θα μπο­ρού­σαν άμεσα να εξυ­πη­ρε­τη­θούν πολυ­ε­πί­πεδα τα θύματα σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης και να απο­φευ­χθεί ο δευ­τε­ρο­γε­νής τραυ­μα­τι­σμός τους. Αυτές είναι ορι­σμέ­νες από τις δια­πι­στώ­σεις ειδικών που ερεύ­νη­σαν τον τρόπο με τον οποίο αντι­με­τω­πί­ζο­νται οι υπο­θέ­σεις ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής και έμφυλης βίας στη χώρα μας.

Η έκθεση των 97 σελίδων δημο­σιεύ­θηκε τον Νοέμ­βριο του 2023 και η έρευνα διε­ξή­χθη από την Grevio, την ανε­ξάρ­τητη αρχή εμπει­ρο­γνω­μό­νων η οποία παρα­κο­λου­θεί την εφαρ­μογή της «Σύμ­βα­σης του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης για την Πρόληψη και την Κατα­πο­λέ­μηση της Βίας κατά των Γυναι­κών και της Ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής Βίας».

Οι ειδικοί ανα­γνω­ρί­ζουν ότι έχουν γίνει θετικά βήματα τα τελευ­ταία χρόνια στην Ελλάδα και έχουν εκπαι­δευ­θεί σε αντί­στοιχα ζητή­ματα περισ­σό­τε­ροι αστυ­νο­μι­κοί. Παρα­θέ­τουν ενδει­κτικά τα στοι­χεία που τους παρεί­χαν οι ελλη­νι­κές αρχές για την εκπαί­δευση 13.352 αστυ­νο­μι­κών το 2022.

Ωστόσο επι­ση­μαί­νουν ότι παρά τα θετικά παρα­δείγ­ματα υπάρ­χουν ακόμη ανα­φο­ρές για ανα­πο­τε­λε­σμα­τική ή αδιά­φορη αντι­με­τώ­πιση καταγ­γε­λιών σε αστυ­νο­μικά τμήματα ανά τη χώρα. «Φαί­νε­ται πως υπάρ­χουν ουσια­στι­κές δια­φο­ρές στον τρόπο χει­ρι­σμού υπο­θέ­σεων μεταξύ των εξει­δι­κευ­μέ­νων γρα­φείων και άλλων αστυ­νο­μι­κών υπη­ρε­σιών», ανα­φέ­ρε­ται σχετικά.

Σε άλλο σημείο της έκθεσης, η ανε­ξάρ­τητη αρχή εκφρά­ζει την ανη­συ­χία της για τον άτυπο τρόπο συνερ­γα­σίας μεταξύ συμ­βου­λευ­τι­κών κέντρων, μη κυβερ­νη­τι­κών οργα­νώ­σεων και της Αστυ­νο­μίας όποτε προ­σπα­θούν να βρουν λύσεις για γυναί­κες – θύματα ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας. Οπως ανα­φέ­ρε­ται, αυτές οι μορφές συνερ­γα­σίας βασί­ζο­νται κυρίως στις δια­προ­σω­πι­κές σχέσεις που έχουν ανα­πτύ­ξει μεταξύ τους εργα­ζό­με­νοι σε δια­φο­ρε­τι­κές υπη­ρε­σίες. Σε περί­πτωση, όμως, που εμπλέ­κο­νται περισ­σό­τε­ροι φορείς ή δεν έχουν ανα­πτυ­χθεί αντί­στοι­χες επαφές, μπορεί να προ­κύ­ψουν σημα­ντικά κενά στη συνερ­γα­σία και στον συντο­νι­σμό.

Ακόμη στην έκθεση επι­ση­μαί­νε­ται η ανάγκη σημα­ντι­κής αύξησης των δια­θέ­σι­μων δομών φιλο­ξε­νίας και κλινών για τα θύματα, ενώ γίνεται αναφορά και στο ζήτημα της υπο­στε­λέ­χω­σης και των περιο­ρι­σμέ­νων πόρων τους. Σημειώ­νε­ται ότι σε αρκετές περι­πτώ­σεις δεν συντάσ­σε­ται κάποιο μακρο­χρό­νιο πλάνο για τις επι­ζή­σα­σες, ώστε να είναι πιο ασφαλή και ξεκά­θαρα τα επόμενα βήματά τους εκτός δομής.

Οι μορφές συνερ­γα­σίας φορέων βασί­ζο­νται κυρίως στις δια­προ­σω­πι­κές σχέσεις που έχουν ανα­πτύ­ξει μεταξύ τους εργα­ζό­με­νοι σε δια­φο­ρε­τι­κές υπη­ρε­σίες.

Ελλεί­ψεις θέσεων

Οι ερευ­νη­τές τονί­ζουν ότι δεν είναι εύκολο να βρεθεί άμεσα θέση σε κάποια δομή σε περι­πτώ­σεις έκτα­κτης ανάγκης. Σύμφωνα με την έκθεση, ειδικά στις μεγάλες πόλεις τις περισ­σό­τε­ρες φορές δεν υπάρχει δια­θε­σι­μό­τητα, με απο­τέ­λε­σμα να παρα­πέ­μπο­νται οι γυναί­κες σε άλλες περιο­χές ή πόλεις, χωρίς να έχει εξα­σφα­λι­στεί ο τρόπος μετά­βα­σής τους σε αυτές. Στην πράξη μπορεί να χρεια­στούν ημέρες ή εβδο­μά­δες μέχρι να ολο­κλη­ρώ­σουν τις απαι­τού­με­νες ιατρι­κές εξε­τά­σεις και να βρεθεί κάποιο κρεβάτι. Συνήθως σε κάποιες περι­πτώ­σεις μεσο­λα­βούν μη κυβερ­νη­τι­κές οργα­νώ­σεις ώστε να βρεθεί προ­σω­ρινά δωμάτιο σε ξενο­δο­χείο, όμως και η δική τους δυνα­τό­τητα παρέμ­βα­σης είναι περιο­ρι­σμένη. Ακόμη ένα ζήτημα που θίγεται είναι κατά πόσον μπορούν τα θύματα να επι­κοι­νω­νή­σουν με τις δομές σε μη εργά­σι­μες ημέρες και ώρες.

Στις περι­πτώ­σεις θυμάτων σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης, οι ερευ­νη­τές δια­πί­στω­σαν ότι υπάρχει έλλειψη συγκε­κρι­μέ­νου πρω­το­κόλ­λου στις δομές υγείας για την παρα­πο­μπή θυμάτων σε άλλες αρμό­διες υπη­ρε­σίες. Παράλ­ληλα έθιξαν το ζήτημα της συστη­μα­τι­κής κατα­γρα­φής και συλ­λο­γής στοι­χείων σε δομές υγείας για περι­στα­τικά έμφυλης βίας.

Η ανε­ξάρ­τητη αρχή στην έκθεσή της ανα­γνω­ρί­ζει ως θετική εξέλιξη την ανα­γνώ­ριση και θεσμο­θέ­τηση του αδι­κή­μα­τος της επί­μο­νης κατα­δί­ω­ξης – παρα­κο­λού­θη­σης (stalking). Στα στοι­χεία που της δια­τέ­θη­καν, το 2020 είχαν καταγ­γελ­θεί στην αστυ­νο­μία 2.906 περι­πτώ­σεις ψυχο­λο­γι­κής βίας, ενώ το 2021 έφθασαν τις 5.350. Ωστόσο, οι ερευ­νη­τές της Αρχής δεν είχαν στη διάθεσή τους περισ­σό­τερα στοι­χεία για την ποινική εξέλιξη υπο­θέ­σεων που αφο­ρού­σαν το συγκε­κρι­μένο αδίκημα.

Ανα­δρο­μική εξέταση

Σχετικά με τις γυναι­κο­κτο­νίες, οι εμπει­ρο­γνώ­μο­νες που συνέ­τα­ξαν την έκθεση ενθάρ­ρυ­ναν τις ελλη­νι­κές αρχές να επα­νε­ξε­τά­σουν υπο­θέ­σεις δολο­φο­νιών γυναι­κών εξαι­τίας του φύλου τους, ώστε να κρίνουν εάν υπήρξαν θεσμικά κενά ή ζητή­ματα στην αντα­πό­κριση των δικα­στι­κών αρχών που μπορεί με κάποιον τρόπο να συνέ­βα­λαν στη μοιραία έκβαση. Στόχος αυτής της επα­νε­ξέ­τα­σης θα είναι η ανά­πτυξη μηχα­νι­σμών πρό­λη­ψης στο μέλλον. Παράλ­ληλα, η ανε­ξάρ­τητη αρχή καλεί τις ελλη­νι­κές αρχές να ακο­λου­θή­σουν τυπο­ποι­η­μέ­νες δια­δι­κα­σίες για τη δια­χεί­ριση των περι­στα­τι­κών έμφυλης βίας.

Πηγή kathimerini.gr