Ερευνα: Χωρίς κινητά, θα έχουμε καλύτερους βαθμούς

Οι έφηβοι ανα­γνω­ρί­ζουν τις επι­πτώ­σεις της υπερ­βο­λι­κής χρήσης, όμως ο περιο­ρι­σμός πρέπει να τεθεί από γονείς και σχολείο – Η «Κ» παρου­σιά­ζει σήμερα την έρευνα του ομίλου «Που­κα­μισά»

Δύο στους τρεις εφήβους θεωρούν ότι εάν χρη­σι­μο­ποιού­σαν τα κινητά τους τηλέ­φωνα λιγό­τερο θα είχαν καλύ­τε­ρες επι­δό­σεις στο σχολείο. Μάλιστα, καθώς τα παιδιά επι­κοι­νω­νούν με τους φίλους τους κατά κύριο λόγο με μηνύ­ματα στο κινητό, από την υπερ­χρήση ασθε­νούν οι κοι­νω­νι­κές τους δεξιό­τη­τες, με απο­τέ­λε­σμα να μην τα κατα­φέρ­νουν στις δια­προ­σω­πι­κές σχέσεις. Τα παιδιά κατα­νο­ούν τις αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις της υπερ­βο­λι­κής χρήσης, όμως ο περιο­ρι­σμός θα πρέπει να προ­έλ­θει από τους γονείς και από το σχολείο. Ως προς τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, όπου όλοι οι έφηβοι –μάλλον– έχουν προφίλ, ένα στοι­χείο θα πρέπει να προ­βλη­μα­τί­σει: ακόμη κι αν πρό­κει­ται για μειο­ψη­φία, είναι σημα­ντικό πως ένας στους τέσ­σε­ρις δεν συμ­φω­νεί ότι οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώ­πων είναι πιο ουσια­στι­κές στην πραγ­μα­τική ζωή από ό,τι στα social media!

Η έρευνα του ομίλου «Που­κα­μισά» σε 2.291 μαθητές γυμνα­σίου, λυκείου και απο­φοί­τους λυκείου (η έρευνα έγινε το διά­στημα 7-19.02.24, με τη συν­δρομή του στα­τι­στι­κού Κων­στα­ντί­νου Απο­στο­λάκη), που παρου­σιά­ζει σήμερα η «Κ», απο­τυ­πώ­νει τις απόψεις των εφήβων για τις σχέσεις τους με το κινητό τηλέ­φωνο και τις επι­πτώ­σεις στη ζωή τους, εντός και εκτός σχο­λείου.

Μελέτη και επι­δό­σεις

Ας ξεκι­νή­σουμε από τη χρήση του κινητού: οι τέσ­σε­ρις στους δέκα μαθητές (ακριβές ποσοστό 39%) χρη­σι­μο­ποιούν συχνά έως πολύ συχνά το κινητό τους και αυτό φαί­νε­ται από το ότι η μπα­τα­ρία του κρατάει λιγό­τερο από μία ημέρα. Μάλιστα ένας στους τρεις (το 31,2% των μαθητών) δηλώνει ότι χρη­σι­μο­ποιεί περισ­σό­τερο από όσο θα ήθελε το κινητό του τηλέ­φωνο. Αντί­θετα, τα περισ­σό­τερα παιδιά δήλωσαν πως δεν αντι­με­τω­πί­ζουν μυο­σκε­λε­τικά προ­βλή­ματα ή δια­τα­ρα­χές στον ύπνο από τη χρήση του κινητού, ούτε νιώθουν πολύ κου­ρα­σμένα λόγω της χρήσης του. Τα προ­βλή­ματα, στην ηλικία αυτή του­λά­χι­στον, είναι άλλα. Ο ένας στους δύο δυσκο­λεύ­ε­ται λίγο έως πολύ λίγο να συγκε­ντρώ­σει την προσοχή του κατά τη διάρ­κεια της μελέτης εξαι­τίας του κινητού τηλε­φώ­νου. Το 63,5% θεωρεί πως η μείωση της χρήσης θα είχε θετικό απο­τέ­λε­σμα στις επι­δό­σεις του και το 53,2% θα συμ­φω­νούσε με μία πρω­το­βου­λία για τη μείωση χρήσης των κινητών τηλε­φώ­νων. Τέλος, το 41,8% θεωρεί ότι η απόδοσή του στα μαθή­ματα θα βελ­τιω­νό­ταν αν το κινητό τηλέ­φωνο δεν ήταν συνέ­χεια δίπλα του.

Το φύλο και η τάξη στην οποία πηγαί­νουν οι μαθητές (άλλες οι ανάγκες του γυμνα­σίου και άλλες οι απαι­τή­σεις του λυκείου, στο οποίο είναι εντα­τική η προ­ε­τοι­μα­σία για τις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις) φαί­νο­νται να σχε­τί­ζο­νται σημα­ντικά με τον βαθμό επί­πτω­σης από τη χρήση του κινητού τηλε­φώ­νου. Πιο συγκε­κρι­μένα, η καθη­με­ρι­νό­τητα των κορι­τσιών συγκρι­τικά με εκείνη των αγοριών φαί­νε­ται να επη­ρε­ά­ζε­ται περισ­σό­τερο αρνη­τικά από τη χρήση του κινητού τηλε­φώ­νου. Επι­πλέον οι μαθητές του λυκείου ή από­φοι­τοι φαί­νε­ται να αντι­με­τω­πί­ζουν μεγα­λύ­τε­ρες επι­πτώ­σεις στην καθη­με­ρι­νό­τητά τους από τη χρήση του κινητού τηλε­φώ­νου σε σχέση με τους μαθητές του γυμνα­σίου.

Παράλ­ληλα, οι μαθητές που θεωρούν ότι η μείωση της χρήσης του κινητού τηλε­φώ­νου θα είχε θετικό απο­τέ­λε­σμα στις επι­δό­σεις τους αντι­με­τώ­πι­ζαν εντο­νό­τε­ρες επι­πτώ­σεις εξαι­τίας της χρήσης του κινητού σε σχέση με τους μαθητές που δεν συμ­φω­νού­σαν. Ακόμη, εντο­νό­τε­ρες επι­πτώ­σεις εξαι­τίας της χρήσης του κινητού τηλε­φώ­νου βρέθηκε να έχουν οι μαθητές που θεωρούν χρήσιμη μια πρω­το­βου­λία για τη μείωση της χρήσης των κινητών σε σχέση με εκεί­νους που είχαν δια­φο­ρε­τική άποψη. Τέλος, οι μαθητές που θεωρούν ότι θα βελ­τιω­νό­ταν η απόδοσή τους αν δεν είχαν συνέ­χεια δίπλα τους το κινητό συγκρι­τικά με όσους είχαν αντί­θετη άποψη βίωναν εντο­νό­τε­ρες επι­πτώ­σεις στην καθη­με­ρι­νό­τητά τους από τη χρήση των κινητών.

Η καθη­με­ρι­νό­τητα των κορι­τσιών συγκρι­τικά με εκείνη των αγοριών επη­ρε­ά­ζε­ται περισ­σό­τερο αρνη­τικά, σύμφωνα με την έρευνα που παρου­σιά­ζει η «Κ».

Τόσο η τάξη όσο και το φύλο βρέ­θη­καν να σχε­τί­ζο­νται σημα­ντικά με τον βαθμό πρό­θε­σης ελάτ­τω­σης της χρήσης του κινητού τηλε­φώ­νου. Ετσι, οι μαθητές του λυκείου φαί­νο­νται περισ­σό­τερο πρό­θυ­μοι στην κατεύ­θυνση μιας πολι­τι­κής ελάτ­τω­σης της χρήσης του κινητού τηλε­φώ­νου συγκρι­τικά με τους μαθητές του γυμνα­σίου. Αντί­στοιχη είναι και η εικόνα ανάμεσα στα κορί­τσια σε σχέση με τα αγόρια.

Παράλ­ληλα, οι έφηβοι χρη­σι­μο­ποιούν το κινητό τηλέ­φωνο για να μπαί­νουν στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Στην Ελλάδα σε παλαιό­τερη έρευνα της Focus Bari, που έγινε σε γονείς, προ­έ­κυψε ότι το 94% των παιδιών από τα 13 τους χρόνια –δηλαδή από τότε που θεω­ρεί­ται νόμιμο– έχουν προφίλ στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Ας φαντα­στούμε λοιπόν το ποσοστό στις μεγα­λύ­τε­ρες ηλικίες.

Ετσι, στην έρευνα που παρου­σιά­ζει σήμερα η «Κ», το 29,5% των μαθητών απά­ντησε ότι ελέγχει συνεχώς το κινητό του για να μη χάσει κάποια συζή­τηση στα social media ή για να δει τις αντι­δρά­σεις των φίλων του σε μια ανάρ­τησή του. Επίσης, το 73,8% συμ­φω­νεί με το γεγονός ότι οι σχέσεις των ανθρώ­πων είναι πιο ουσια­στι­κές στην πραγ­μα­τική ζωή απ’ ό,τι μέσω των social media. Μήπως όμως πρέπει να εστιά­σουμε στο γεγονός ότι το 26,2% των μαθητών θεωρεί ότι οι σχέσεις των ανθρώ­πων είναι ουσια­στι­κές και μέσω των social media; Πάνω από το 80% των μαθητών λυκείου ή απο­φοί­των θεωρεί ότι οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώ­πων είναι ουσια­στι­κό­τε­ρες όταν γίνο­νται διά ζώσης απ’ ό,τι διά των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, ενώ την ίδια άποψη είχε το 54,4% των μαθητών του γυμνα­σίου.

Συνή­θειες και δεξιό­τη­τες

«Εχω παρα­τη­ρή­σει παιδιά να μιλούν μεταξύ τους μέσω του κινητού, ακόμη κι αν βρί­σκο­νται δίπλα, στην ίδια παρέα. Ισως το κάνουν για πλάκα, ίσως για να δια­φυ­λά­ξουν την ιδιω­τι­κό­τητα της συζή­τη­σής τους. Κι αυτό μας δείχνει πόσο το κινητό τηλέ­φωνο έχει αλλάξει τις συνή­θειες των παιδιών, και κατ’ επέ­κταση τις δεξιό­τη­τές τους. Δεν υπάρχει τόσο έντονη αλλη­λε­πί­δραση και προ­σω­πική επαφή στις σχέσεις μεταξύ των παιδιών. Πολλά γίνο­νται μέσω της οθόνης», παρα­τη­ρεί μιλώ­ντας στην «Κ» ο Χρήστος Κάρμης, παι­δο­ψυ­χο­λό­γος και επι­στη­μο­νι­κός υπεύ­θυ­νος της έρευνας.

Από την άλλη, οι έφηβοι μπορεί να «κερ­δί­σουν» από το κινητό, φτάνει να το αξιο­ποιούν σωστά. Ας πούμε, πολλοί πλέον μαθαί­νουν ορθο­γρα­φία ή βρί­σκουν πλη­ρο­φο­ρίες μέσω του Δια­δι­κτύου. Εχουν την απα­ραί­τητη κριτική ικα­νό­τητα για να αξιο­λο­γή­σουν τις πλη­ρο­φο­ρίες που βρί­σκουν στο Ιντερ­νετ ή είναι παθη­τι­κοί δέκτες τους;

Βεβαίως, στην κατά­χρηση του κινητού τηλε­φώ­νου «βοηθάει» ο τρόπος ζωής των μαθητών και των γονιών τους. Οπως σχο­λιά­ζει ο κ. Κάρμης, «οι έφηβοι είναι φορ­τω­μέ­νοι με πλήθος δρα­στη­ριο­τή­των εκτός από τη μελέτη των μαθη­μά­των τους, οπότε πότε να έχουν χρόνο για διά ζώσης σχέσεις;».

Ο κομ­βι­κός ρόλος των γονέων και ο τρόπος αντί­δρα­σης των εκπαι­δευ­τι­κών

Στην αρχή οι μαθητές «πάγωσαν», οι περισ­σό­τε­ροι του­λά­χι­στον. Χωρίς το κινητό τηλέ­φωνο μέσα στην τάξη; Μα πώς μπορεί να συμβεί αυτό; Αλλά αυτή ήταν η εντολή της διεύ­θυν­σης. Τώρα πλέον οι μαθητές το έχουν απο­δε­χθεί, ενώ και οι γονείς τους επι­κρο­τούν την πρω­το­βου­λία του σχο­λείου. Ο Χαρά­λα­μπος Κυραϊ­λί­δης, διευ­θυ­ντής των ιδιω­τι­κών εκπαι­δευ­τη­ρίων Σύγ­χρονη Παιδεία, μιλάει στην «Κ» για την απα­γό­ρευση στους μαθητές γυμνα­σίου και λυκείου να έχουν τα κινητά τηλέ­φωνα μέσα στην τάξη. «Η εγκύ­κλιος που ισχύει από το 2012 ορίζει ότι απα­γο­ρεύ­ε­ται η χρήση του κινητού τηλε­φώ­νου στον χώρο του σχο­λείου. Ομως, δεν λέει πώς πρέπει να αντι­δρά­σει ο εκπαι­δευ­τι­κός όταν δια­πι­στώ­σει ότι ο μαθητής φέρει το κινητό στην τσάντα του ή και το χρη­σι­μο­ποιεί. Πράγμα που, ας μη γελιό­μα­στε, είναι δεδο­μένο», λέει ο κ. Κυραϊ­λί­δης.

Στο σχολείο του κ. Κυραϊ­λίδη απο­φά­σι­σαν οι μαθητές της δευ­τε­ρο­βάθ­μιας να αφήνουν τα κινητά τους στη γραμ­μα­τεία κλειστά και να τα παρα­λαμ­βά­νουν κατά τη λήξη των μαθη­μά­των. Υπήρχε η σχετική σκέψη, αλλά η απόφαση ελήφθη όταν μαθητής ανάρ­τησε βίντεο σε μέσο κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης με συμ­μα­θη­τές του κατά τη διάρ­κεια ενός δια­λείμ­μα­τος.

«Στην αρχή υπήρξαν λίγες αντι­δρά­σεις από μαθητές, μάλιστα τιμω­ρή­σαμε με μονο­ή­μερη αποβολή δύο μαθητές που δεν το άφησαν στη γραμ­μα­τεία, αλλά ώς εκεί. Οι γονείς επίσης δέχθη­καν την απόφαση του σχο­λείου», παρα­τη­ρεί ο κ. Κυραϊ­λί­δης.

Πρό­γραμμα

Από την πλευρά τους, τα φρο­ντι­στή­ρια του ομίλου «Που­κα­μισά» υλο­ποιούν πρό­γραμμα συνετής χρήσης των κινητών, το οποίο απευ­θύ­νε­ται, όχι μόνο στους μαθητές αλλά και τους γονείς τους. Σαφώς ο ρόλος των γονιών είναι κομ­βι­κός, καθώς πρέπει να δια­γνω­στούν οι αιτίες της υπερ­βο­λι­κής χρήσης των κινητών τηλε­φώ­νων από τα παιδιά και να τους επι­ση­μαν­θούν οι κοι­νω­νι­κές, ακα­δη­μαϊ­κές και ψυχο­συ­ναι­σθη­μα­τι­κές επι­πτώ­σεις της κατά­χρη­σης στα παιδιά.

Σε ιδιω­τικά εκπαι­δευ­τή­ρια οι σπου­δα­στές αφήνουν τις συσκευές τους στη γραμ­μα­τεία και τις παρα­λαμ­βά­νουν κατά τη λήξη των μαθη­μά­των.

Αλλωστε, σύμφωνα με την έρευνα του ομίλου, το 53,2% των μαθητών δήλωσε πως θα συμ­φω­νούσε με μία πρω­το­βου­λία για τη μείωση χρήσης των κινητών τηλε­φώ­νων. Τόσο η τάξη του παιδιού όσο και το φύλο βρέ­θη­καν να σχε­τί­ζο­νται σημα­ντικά με τον βαθμό πρό­θε­σης ελάτ­τω­σης της χρήσης του κινητού τηλε­φώ­νου.

«Δεύτερη φύση μας»

Το θέμα, εύλογα, είναι τι γίνεται στα δημόσια γυμνά­σια και λύκεια της χώρας, που απο­τε­λούν την πλειο­νό­τητα των σχο­λείων στην Ελλάδα.

Εκπαι­δευ­τι­κοί δημο­σίων σχο­λείων που μίλησαν στην «Κ» ανέ­φε­ραν ότι δεν υπάρ­χουν λογικές απα­γό­ρευ­σης, απλώς συστά­σεις προς τους μαθητές.

Συγκε­κρι­μένα, όπως είπε καθη­γη­τής σε λύκειο της Αττικής, «η ανοχή είναι δεδο­μένη σε όλα τα σχολεία, καθώς το κινητό τηλέ­φωνο έχει κατα­λή­ξει “δευτέρα φύση”, όχι μόνο για τους μαθητές αλλά για όλους μας. Αλλά η κατά­σταση δια­φο­ρο­ποιεί­ται ανάλογα με τον τύπο του σχο­λείου – γυμνά­σιο, γενικό ή επαγ­γελ­μα­τικό λύκειο. Κρί­σι­μος παρά­γο­ντας για τη στάση του σχο­λείου είναι ο διευ­θυ­ντής του και η σύνθεση του συλ­λό­γου διδα­σκό­ντων. Ολοι γνω­ρί­ζουμε τις αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις από την κατά­χρηση του κινητού τηλε­φώ­νου και προ­φα­νώς δεν επι­τρέ­πε­ται οι μαθητές να μιλούν στο κινητό κατά τη διάρ­κεια του μαθή­μα­τος. Αλλά στα περισ­σό­τερα σχολεία, και ιδίως στα λύκεια, οι εκπαι­δευ­τι­κοί δεν μπορούν να ελέγ­χουν τους μαθητές εάν στέλ­νουν μηνύ­ματα…».

Πηγή kathimerini.gr

Από­στο­λος Λακασάς