Ηρ. Μοσκώφ: «Η εμπειρία και οι πρακτικές μας για τα ασυνόδευτα παιδιά έχουν εξελιχθεί σε παράδειγμα προς μίμηση για άλλες ευρωπαϊκές χώρες»

Κύριε Μοσκώφ, το τελευ­ταίο διά­στημα κατα­γρά­φο­νται εκ νέου αυξη­μέ­νες ροές μετα­να­στών και προ­σφύ­γων προς τα νησιά μας, μεταξύ των οποίων και πολλά μικρά παιδιά που είτε συνο­δεύ­ο­νται από τους γονείς τους είτε όχι. Γνω­ρί­ζο­ντας το σημα­ντικό έργο και το ενδια­φέ­ρον σας για τα προ­σφυ­γό­πουλα, θα θέλαμε να μας πείτε ποια μέριμνα λαμ­βά­νε­ται γι’ αυτά τα παιδιά.

Ο στόχος της Γενικής Γραμ­μα­τείας Ευά­λω­των Πολιτών και Θεσμι­κής Προ­στα­σίας, του Υπουρ­γείου Μετα­νά­στευ­σης και Ασύλου, αλλά και της κυβέρ­νη­σης, είναι η ένταξη και η υπο­στή­ριξη των ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων πρω­τί­στως μέσα από το σχολείο, τις δράσεις ευαι­σθη­το­ποί­η­σης και αλλη­λε­πι­δρά­σεις με την τοπική κοι­νό­τητα και φυσικά την ένταξη στην αγορά εργα­σίας. Η συμπε­ρί­ληψη γίνεται πράξη μέσω του δια­πο­λι­τι­σμι­κού δια­λό­γου και του σεβα­σμού της πολυ­πο­λι­τι­σμι­κό­τη­τας.

Οι ασυ­νό­δευ­τοι ανή­λι­κοι έχουν την ευκαι­ρία μέσω δράσεων πολι­τι­σμού, αθλη­τι­σμού και ψυχα­γω­γίας να έρθουν σε επαφή με τους γηγε­νείς συνο­μή­λι­κους τους, να ανταλ­λά­ξουν απόψεις, στάσεις, ιδέες και να αλλη­λο­ε­πι­δρά­σουν με θετικό πρόσημο. Γι’ αυτό το λόγο η Γενική Γραμ­μα­τεία συνερ­γά­ζε­ται με ποι­κί­λους φορείς αθλη­τι­σμού και πολι­τι­σμού όπως η Εθνική Λυρική Σκηνή, το Μουσείο της Ακρό­πο­λης, μεγάλα ποδο­σφαι­ρικά σωμα­τεία και διά­φο­ρες άλλες οργα­νώ­σεις που στόχο έχουν να ανα­δεί­ξουν τα φυσικά ταλέντα των παιδιών και να βοη­θή­σουν στην ανά­πτυξη των δεξιο­τή­των τους και στην ενσω­μά­τωση τους στην ελλη­νική κοι­νω­νία. Η ομαλή μετά­βαση στην ενη­λι­κί­ωση βρί­σκε­ται στο κέντρο της ατζέ­ντας μας και παρα­μέ­νει ένας καθη­με­ρι­νός στόχος εργα­σίας αξιο­ποιώ­ντας εκπαι­δευ­τικά προ­γράμ­ματα, προ­γράμ­ματα επαγ­γελ­μα­τι­κής κατάρ­τι­σης και απα­σχό­λη­σης.

Έχετε δηλώσει ότι η χώρα μας μπορεί και πρέπει να αξιο­ποι­ή­σει τον μετα­να­στευ­τικό της πλη­θυ­σμό και θα ήθελα να σας ρωτήσω, πώς αυτό μπορεί να γίνει πράξη;

Η Γενική Γραμ­μα­τεία έχει ανα­γνω­ρί­σει την καίρια σημασία της υπο­στή­ρι­ξης των ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων κατά το δύσκολο στάδιο της μετά­βα­σης τους στην ενη­λι­κί­ωση. Για το λόγο αυτό οι εντα­ξια­κές μας δράσεις έχουν ορί­ζο­ντα. Δεν τελειώ­νουν με την ενη­λι­κί­ωση. Οι αλλαγές στη διάταξη για τη 10ετή άδεια δια­μο­νής στα ασυ­νό­δευτα που ενη­λι­κιώ­νο­νται είναι εξαι­ρε­τικά προ­ο­δευ­τι­κές. Η εκμά­θηση της ελλη­νι­κής γλώσσας και του κοι­νω­νι­κού και πολι­τι­σμι­κού πλαι­σίου της χώρας απο­τε­λούν ως γνωστόν το κατε­ξο­χήν βασικό εργα­λείο για την πρό­σβαση στην αγορά εργα­σίας.

Πόσα παιδιά έχουν κατα­φέ­ρει να βρουν τον δρόμο τους, δηλαδή να βρουν στέγη, να φοι­τή­σουν στο σχολείο και ενδε­χο­μέ­νως στα ανώτερα και ανώτατα εκπαι­δευ­τικά ιδρύ­ματα;

Θα ήθελα να εστιάσω στις πρω­το­βου­λίες και την νομο­θε­σία που έχουμε ειση­γη­θεί κι έχει ψηφι­στεί. Η ψήφιση του άρθρο 55 / 2022 του Κώδικα για την Προ­στα­σία Πολιτών Τρίτων Χωρών ανοίγει το δρόμο για την ένταξη των ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων στο δημόσιο εκπαι­δευ­τικό σύστημα καθώς εντός τριών μηνών από την ημε­ρο­μη­νία ολο­κλή­ρω­σης της κατα­γρα­φής τους υπο­χρε­ού­νται να εγγρα­φούν στο σχολείο.

Η συμ­με­τοχή των παιδιών στο δημόσιο εκπαι­δευ­τικό σύστημα διευ­κο­λύ­νε­ται με την παροχή εκπαι­δευ­τι­κών δράσεων άτυπης εκπαί­δευ­σης που παρέ­χο­νται τόσο εκτός όσο και εντός των κέντρων φιλο­ξε­νίας και έχουν ως στόχο την υπο­στή­ριξη της φοί­τη­σης τους και της μείωσης της σχο­λι­κής διαρ­ροής. Σε αυτή την κατεύ­θυνση η Γενική Γραμ­μα­τεία συνερ­γά­ζε­ται με σημα­ντι­κούς φορείς για την υλο­ποί­ηση και ενί­σχυση προ­γραμ­μά­των άτυπης εκπαί­δευ­σης. Σημα­ντικά παρα­δείγ­ματα απο­τε­λούν οι συνερ­γα­σίες με την UNICEF και το πρό­γραμμα ACE, από το οποίο επω­φε­λού­νται οι ασυ­νό­δευ­τοι ανή­λι­κοι και του οποίου η Μονάδα Ένταξης και Υπο­στή­ρι­ξης συν­διορ­γα­νώ­νει και παρα­κο­λου­θεί την πορεία και τα απο­τε­λέ­σματα των αντί­στοι­χων εκπαι­δευ­τι­κών προ­γραμ­μά­των μη τυπικής εκπαί­δευ­σης στους ασυ­νό­δευ­τους ανή­λι­κους. Νευ­ραλ­γική κρί­νε­ται επίσης και η ψήφιση του Νέου Κώδικα Μετα­νά­στευ­σης και συγκε­κρι­μένα του Άρθρου 161, σύμφωνα με το οποίο οι ασυ­νό­δευ­τοι ανή­λι­κοι που έχουν ολο­κλη­ρώ­σει με επι­τυ­χία τρία συνε­χό­μενα έτη στην δευ­τε­ρο­βάθ­μια εκπαί­δευση έως το 23ο έτος ηλικίας τους, μπορούν να λάβουν 10ετή άδεια δια­μο­νής. Όπως κατα­λα­βαί­νετε η ψήφιση των παρα­πάνω νόμων απο­δει­κνύει τη σημασία που δίνουμε στην πρό­σβαση στην εκπαί­δευση και στην από­κτηση εκπαι­δευ­τι­κών ευκαι­ριών. Διότι το σχολείο απο­τε­λεί κυρία πύλη για την ισορ­ρο­πη­μένη πνευ­μα­τική, ψυχική και κοι­νω­νική ανά­πτυξη των ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων – των παιδιών μας.

Άλλωστε στο τέλος της ημέρας, μια σπιθαμή επι­τυ­χίας σε αυτούς τους τομείς, αρκεί για να συνε­χί­σουμε το έργο μας ακόμα πιο δυνα­μικά.

Ο σχε­δια­σμός του 2024, με δεδο­μένο ότι η Ειδική Γραμ­μα­τεία Ασυ­νό­δευ­των Ανη­λί­κων ανα­βαθ­μί­στηκε σε Γενική Γραμ­μα­τεία Ευά­λω­των Πολιτών και Θεσμι­κής Προ­στα­σίας, τι περι­λαμ­βά­νει και σε ποιους ανα­φε­ρό­μα­στε όταν μιλάμε για ευά­λω­τους πολίτες;

Η Γενική Γραμ­μα­τεία έχει ως αντι­κεί­μενο ενή­λι­κους πολίτες τρίτων χωρών που έχουν κάποια ευα­λω­τό­τητα, όπως αυτές ανα­φέ­ρο­νται στην περί­πτωση του άρθρου 1 του ν.4939/2022, ήτοι ανή­λι­κοι ασυ­νό­δευ­τοι ή μη, άμεσοι συγ­γε­νείς θυμάτων σε ναυάγια (γονείς, αδέρφια τέκνα και σύζυγοι), τα άτομα με ανα­πη­ρία, οι ηλι­κιω­μέ­νοι, οι εγκυ­μο­νού­σες, οι μονο­γο­νεϊ­κές οικο­γέ­νειες με ανήλικα παιδιά, τα θύματα εμπο­ρίας ανθρώ­πων, τα άτομα με σοβαρές ασθέ­νειες, τα άτομα με νοητική και ψυχική ανα­πη­ρία και τα άτομα που έχουν υποστεί βασα­νι­στή­ρια, βιασμό ή άλλες σοβαρές μορφές ψυχο­λο­γι­κής, σωμα­τι­κής ή σεξουα­λι­κής βίας, όπως τα θύματα ακρω­τη­ρια­σμού γεν­νη­τι­κών οργάνων. Ενή­λι­κες που απλά υπο­βάλ­λο­νται σε δια­δι­κα­σία προσ­διο­ρι­σμού ηλικίας δεν θεω­ρού­νται ευά­λω­τοι.

Θα θέλαμε να μας ενη­με­ρώ­σετε για το νέο εθνικό σχέδιο δράσης για την κατα­πο­λέ­μηση της εκμε­τάλ­λευ­σης και της εμπο­ρίας ανθρώ­πων όπου δυστυ­χώς κι εκεί κατα­γρά­φο­νται πολλά περι­στα­τικά στα τελευ­ταία χρόνια.

Η στρα­τη­γική της Γενικής Γραμ­μα­τείας ακο­λου­θεί την θυμα­το­κε­ντρική προ­σέγ­γιση. Στο επί­κε­ντρο δηλαδή είναι η προ­στα­σία του θύματος trafficking και τα δικαιώ­ματά του. Απο­τε­λούμε μέρος της δικτύ­ω­σης δημό­σιων φορέων και κοι­νω­νίας των πολιτών που υπο­στη­ρί­ζουν τα θύματα και φιλο­δο­ξούμε να ενι­σχύ­σουμε αυτή τη δικτύ­ωση για να λει­τουρ­γεί ακόμα πιο συντο­νι­σμένα και απο­τε­λε­σμα­τικά, αφού η ολι­στική προ­στα­σία που χρειά­ζο­νται τα θύματα και τα πιο ευάλωτα εξ αυτών που έχουν μετα­να­στευ­τική ή προ­σφυ­γική κατα­γωγή, απαι­τούν τη συνερ­γα­σία ποι­κί­λων ειδι­κο­τή­των περισ­σό­τε­ρων φορέων. Αν θέλουμε να ανα­φερ­θούμε σχη­μα­τικά στους άξονες της στρα­τη­γι­κής, αυτή συμπε­ρι­λαμ­βά­νει την πρόληψη του φαι­νο­μέ­νου με επι­μορ­φώ­σεις, καμπά­νιες και ενη­μέ­ρωση κοινού και επαγ­γελ­μα­τιών, την υπο­στή­ριξη των θυμάτων ώστε να έχουν πρό­σβαση στις υπη­ρε­σίες που δικαιού­νται, την παροχή κατευ­θυ­ντη­ρίων οδηγιών προς τους και τις επαγ­γελ­μα­τίες και τελικά όλα αυτά προς υπη­ρέ­τηση και του στόχου της τιμώ­ρη­σης των δραστών. Η αφε­τη­ρία μας είναι ότι το θύμα που προ­στα­τεύ­ε­ται και νιώθει ασφά­λεια, μπορεί να συμ­με­τά­σχει (εφόσον το επι­λέ­ξει) με τον πιο απο­τε­λε­σμα­τικό τρόπο και στην ποινική δια­δι­κα­σία, ώστε να δικαιω­θεί και να κατα­δι­κα­στούν οι δράστες.

Ολο­κλη­ρώ­νο­ντας τη συνέ­ντευξή μας, θα θέλαμε να μας πείτε για τον στόχο που έχετε θέσει ως Γενικός Γραμ­μα­τέας της Γενικής Γραμ­μα­τείας Ευά­λω­των Πολιτών και Θεσμι­κής Προ­στα­σίας.

Στόχος μας είναι συνε­χί­σουμε να αγω­νι­ζό­μα­στε για την πραγ­μα­τική ένταξη των προ­σφύ­γων μας, την πρό­σβασή τους στην εκπαί­δευση και στην εργασία και φυσικά την ψυχο­κοι­νω­νική τους υπο­στή­ριξη. Η Γενική Γραμ­μα­τεία Ευά­λω­των Πολιτών και Θεσμι­κής Προ­στα­σίας έχει επε­κτεί­νει το πλέγμα προ­στα­σίας της σε κάθε ευάλωτο άνθρωπο προ­σφυ­γι­κού προφίλ αφότου δρα­στη­ριο­ποι­ή­θηκε για δύο χρόνια ως Ειδική Γραμ­μα­τεία Προ­στα­σίας Ασυ­νό­δευ­των Ανη­λί­κων ρυθ­μί­ζο­ντας θέματα που αφορούν στην υπο­στή­ριξη και ένταξη των ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων στην Ελλάδα. Δια­χει­ρι­ζό­μα­στε αιτή­ματα στέ­γα­σης και καθο­δη­γούμε όπου απαι­τού­νται ειδικές συν­θή­κες πλαι­σί­ω­σης και φρο­ντί­δας. Παράλ­ληλα, παρέ­χουμε επο­πτεία, υπο­στή­ριξη και παρα­κο­λού­θηση της υλο­ποί­η­σης του Εθνικού Συστή­μα­τος Επι­τρο­πείας Ασυ­νό­δευ­των Ανη­λί­κων ενώ διεκ­πε­ραιώ­νουμε καθη­με­ρινά αιτή­ματα των φορέων της Κοι­νω­νίας των Πολιτών ανα­φο­ρικά με ζητή­ματα παι­δι­κής προ­στα­σίας.

Ο Εθνικός Μηχα­νι­σμός Επεί­γου­σας Αντα­πό­κριση (ΕΜΕΑ) έχει συμ­βά­λει ήδη στον εντο­πι­σμό και τη φιλο­ξε­νία 4.144 ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων, που δια­βιούν σε επι­σφα­λείς συν­θή­κες, ανα­γνω­ρί­στηκε για ακόμα μια φορά ως καλή πρα­κτική, ως ένα απο­τε­λε­σμα­τικό πολυ­ε­πί­πεδο εργα­λείο δια­σφά­λι­σης των δικαιω­μά­των των πιο ευά­λω­των παιδιών όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη. Οι Μέντο­ρες μας, πρώην ασυ­νό­δευτα παιδιά, λει­τουρ­γούν ως πρότυπα για άλλους συνο­μη­λί­κους τους που ανα­ζη­τούν τον δρόμο για την ένταξή τους. Ο ρόλος των Μεντό­ρων στην καθο­δή­γηση των ασυ­νό­δευ­των παιδιών σε κάθε βήμα της πορείας τους στην Ελλάδα, είναι καθο­ρι­στι­κός. Η εμπει­ρία και οι πρα­κτι­κές μας για τα ασυ­νό­δευτα έχουν εξε­λι­χθεί σε παρά­δειγμα προς μίμηση για άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες. Επι­πλέον, το εθνικό σύστημα επι­τρο­πείας, που ξεκινά άμεσα, συνιστά έναν θεσμό που στο­χεύει στην προ­στα­σία του ανη­λί­κου και τη δια­σφά­λιση των συμ­φε­ρό­ντων και των δικαιω­μά­των του, όταν ο τελευ­ταίος δεν συνο­δεύ­ε­ται από πρόσωπο που ασκεί τη γονική του μέριμνα ή την επι­μέ­λειά του σύμφωνα με το ελλη­νικό δίκαιο.

Στόχος και μέριμνα μας είναι οι ευά­λω­τοι άνθρω­ποι προ­σφυ­γι­κού προφίλ να απο­λαμ­βά­νουν την προ­στα­σία και τη φρο­ντίδα που δικαιού­νται, των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των που έχουν και των συμ­φω­νιών προ­στα­σίας που έχουν υπο­γρα­φεί από διε­θνείς οργα­νι­σμούς.