Το σχέδιο για πιο φθηνή στέγη – Οι δύο παρεμβάσεις που ετοιμάζει η κυβέρνηση για να αυξηθεί η προσφορά ακινήτων και να πέσουν οι τιμέ

Με τη σύμπραξη Δημο­σίου και ιδιω­τι­κού τομέα, θα ανα­κα­τα­σκευα­στούν ανα­ξιο­ποί­ητα κτίρια και θα ανε­γερ­θούν κατοι­κίες σε οικό­πεδα που ανήκουν στο κράτος. Ξεκινά άμεσα το πρό­γραμμα που θα επι­δο­τεί τους ιδιο­κτή­τες των 900.000 κλει­στών κατοι­κιών για να ανα­και­νί­σουν τα σπίτια τους και να τα δια­θέ­σουν προς ενοι­κί­αση. Ποιοι μπορούν να λάβουν κρατική χρη­μα­το­δό­τηση για τις δαπάνες επι­σκευής των ακι­νή­των τους. Ανα­λυ­τικά οι όροι και οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Της ΣΙΣΣΥΣ ΣΤΑΥΡΟΠΙΕΡΡΑΚΟΥ

Με το κόστος στέ­γα­σης να έχει εκτι­να­χθεί σε πρω­το­φανή ύψη, αγγί­ζο­ντας το 40% με 50% του μέσου μηνιαίου μισθού, η κυβέρ­νηση, με μια σειρά από πρω­το­βου­λίες, επι­διώ­κει να δοθούν φθη­νό­τε­ρες επι­λο­γές, κυρίως στους νέους, οι οποίοι ανα­γκά­ζο­νται να παρα­μέ­νουν στην οικο­γε­νειακή εστία. Βασική στό­χευση είναι να μπουν στην αγορά και να γίνουν λει­τουρ­γικά τα ακίνητα που οι ιδιο­κτή­τες τους κρατούν κλειστά για διά­φο­ρους λόγους. Στη χώρα μας κατα­γρά­φο­νται από τα υψη­λό­τερα ποσοστά κλει­στών ακι­νή­των τόσο στην Ε.Ε. όσο και στις χώρες του ΟΟΣΑ, παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί να έχει τα υψη­λό­τερα ποσοστά ιδιο­κα­τοί­κη­σης. Συγκε­κρι­μένα, επτά στους δέκα Ελληνες έχουν στην κατοχή τους ακίνητο και έξι στους δέκα ιδιο­κα­τοι­κούν. Σύμφωνα με επίσημα στοι­χεία, 750.000 ακίνητα δηλώ­νο­νται στην ΑΑΔΕ ως κενά ή κλειστά, ενώ, με βάση τα πρό­σφατα στοι­χεία από τις φορο­λο­γι­κές Αρχές, τα κλειστά και χωρίς ηλε­κτρο­δό­τηση ακίνητα σε όλη τη χώρα μπορεί να φτάνουν και τις 900.000.

Με στόχο την αύξηση της προ­σφο­ράς ακι­νή­των στην αγορά και τη μείωση των υψηλών τιμών ενοι­κί­α­σης, το υπουρ­γείο Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών ανα­μέ­νε­ται να δια­θέ­σει τα επόμενα χρόνια συνο­λικά 1,5 δισ. ευρώ σε σχετικά προ­γράμ­ματα. Mετά από αρκετή καθυ­στέ­ρηση, τις επό­με­νες ημέρες ενερ­γο­ποιεί­ται το «Ανα­και­νίζω – Ενοι­κιάζω», με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 50 εκατ. ευρώ. Το πρό­γραμμα προ­βλέ­πει την επι­δό­τηση της ανακαίνισης-επισκευής των κενών δια­με­ρι­σμά­των και την επα­να­φορά τους στην αγορά με μακρο­χρό­νια μίσθωση του­λά­χι­στον τριών ετών. Παράλ­ληλα, λύση στο περιο­ρι­σμένο απόθεμα ακι­νή­των θα δώσει η αξιο­ποί­ηση της ακί­νη­της περιου­σίας του Δημο­σίου, όπως, για παρά­δειγμα, μέσω του νέου προ­γράμ­μα­τος κοι­νω­νι­κής αντι­πα­ρο­χής, που στο­χεύει στην εύρεση προ­σι­τής στέγης σε νέους ηλικίας 25-39 ετών. Η πρώτη φάση του προ­γράμ­μα­τος που θα «τρέξει» το πρώτο εξάμηνο του 2024 προ­βλέ­πει την ανα­κα­τα­σκευή κλει­στών κτιρίων του Δημο­σίου, ώστε να παρα­χω­ρη­θούν έναντι μικρού μισθώ­μα­τος.

Ιδιω­τικά ακίνητα

Eπιδοτήσεις έως 10.000 ευρώ, ή ως 40% των δαπανών, εφόσον δηλω­θούν ηλε­κτρο­νικά, θα μπορούν να λάβουν οι ιδιο­κτή­τες ακι­νή­του προ­κει­μέ­νου να φτιά­ξουν το παλιό τους σπίτι και να το αξιο­ποι­ή­σουν είτε οι ίδιοι, καλύ­πτο­ντας τις στε­γα­στι­κές τους ανάγκες, είτε να το δια­θέ­σουν προς ενοι­κί­αση.

Στο πρό­γραμμα μπορούν να συμ­με­τέ­χουν ιδιο­κτή­τες ή επι­καρ­πω­τές ακι­νή­των για ένα ακίνητό τους (για κατοι­κία), εφόσον:

1. Δια­θέ­τουν την κυριό­τητα ή την επι­καρ­πία του ακι­νή­του κατά ποσοστό που υπερ­βαί­νει το 50%.

2. Το ακίνητο έχει έκταση έως 100 τ.μ. και βρί­σκε­ται σε οικι­στική περιοχή.

3. Εχουν ετήσιο οικο­γε­νειακό φορο­λο­γη­τέο, πραγ­μα­τικό ή τεκ­μαρτό, εισό­δημα που δεν υπερ­βαί­νει τα 40.000 ευρώ και δια­θέ­τουν ακίνητη περιου­σία, η συνο­λική αξία της οποίας δεν υπερ­βαί­νει το ποσό των 300.000 ευρώ.

4. Το ακίνητο δεν έχει δηλωθεί ως πρώτη κατοι­κία, δεν έχει δηλωθεί ως μισθω­μένο και δηλώ­νε­ται ως κενό στο έντυπο Ε2 που συνο­δεύει τη δήλωση φορο­λο­γίας εισο­δή­μα­τος των τριών τελευ­ταίων ετών.

5. Οι δικαιού­χοι δεν έχουν λάβει επι­δό­τηση για πρό­γραμμα εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας ή ανα­καί­νι­σης σε ακίνητο της ιδιο­κτη­σίας τους τα τελευ­ταία πέντε έτη και δεν έχουν εντα­χθεί σε προ­γράμ­ματα επι­δο­τού­με­νης ενερ­γεια­κής εξοι­κο­νό­μη­σης για οποιο­δή­ποτε ακίνητό τους.

Οι εντασ­σό­με­νοι στο πρό­γραμμα «Ανα­και­νίζω – Ενοι­κιάζω» επι­δο­τού­νται για την πραγ­μα­το­ποί­ηση δαπανών επι­σκευής και ανα­καί­νι­σης επί του ακι­νή­του τους, ύψους μέχρι 10.000 ευρώ, που περι­λαμ­βά­νουν τα απαι­τού­μενα υλικά και τις εργα­σίες. Η επι­δό­τηση ανέρ­χε­ται στο 40% των πραγ­μα­το­ποι­η­θει­σών δαπανών και χορη­γεί­ται υπό τις εξής προ­ϋ­πο­θέ­σεις, οι οποίες πρέπει να συντρέ­χουν σωρευ­τικά:

– Τα σχετικά τιμο­λό­για να εξο­φλού­νται ηλε­κτρο­νικά.

– Μετά την ανα­καί­νιση να προ­χω­ρούν σε εκμί­σθωση του ακι­νή­του με διάρ­κεια του­λά­χι­στον τριών ετών.

– Απο­κλεί­ο­νται όσοι έχουν εντα­χθεί σε προ­γράμ­ματα εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας ή ανα­καί­νι­σης για οποιο­δή­ποτε ακίνητό τους τα τελευ­ταία πέντε έτη.

Δημόσια κτίρια

Ενα πρό­γραμμα που θα «τρέξει» το πρώτο εξάμηνο του 2024 αφορά την αξιο­ποί­ηση εκτά­σεων μέσω ΣΔΙΤ, στο πλαίσιο της κοι­νω­νι­κής αντι­πα­ρο­χής για την εύρεση προ­σι­τής στέγης για νέους 25-39 ετών. «Υπάρ­χουν οικό­πεδα που ανήκουν στη ΔΥΠΑ και βρί­σκο­νται στην Κηφισιά. Οι επεν­δυ­τές θα κρατούν ένα τμήμα του ακι­νή­του για δική τους αξιο­ποί­ηση και τα υπό­λοιπα θα πηγαί­νουν με κοι­νω­νικά κρι­τή­ρια σε ανθρώ­πους που τα πληρούν. Εκεί θα έχει και ο ιδιώτης συμ­φέ­ρον τα κτίρια να είναι υψηλού επι­πέ­δου», τόνισε πρό­σφατα ο υπουρ­γός Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών Κωστής Χατζη­δά­κης, περι­γρά­φο­ντας το πρό­γραμμα. Στόχος είναι η ανέ­γερση κτιρίων σε αδόμητα ακίνητα χωρίς κόστος για το Δημόσιο, καθώς αυτό το ανα­λαμ­βά­νει ο εκά­στοτε ανά­δο­χος με αντάλ­λαγμα την εκμε­τάλ­λευση για ορι­σμένο χρονικό διά­στημα του ακι­νή­του και με υπο­χρέ­ωση την εκμί­σθωση σε δικαιού­χους έναντι προ­κα­θο­ρι­σμέ­νου μισθώ­μα­τος.

Στην πρώτη φάση του προ­γράμ­μα­τος θα ανα­κα­τα­σκευα­στούν κλειστά κτίρια του Δημο­σίου και στη συνέ­χεια θα παρα­χω­ρη­θούν έναντι μικρού μισθώ­μα­τος σε νέους ή και νέα ζευ­γά­ρια. Στη δεύτερη φάση, θα «τρέξουν» εντός του 2024 οι δια­γω­νι­σμοί για να επι­λε­χθούν οι ανά­δο­χοι που θα αξιο­ποι­ή­σουν αδόμητα οικό­πεδα της ΔΥΠΑ, με στόχο το 2025 να έχει ολο­κλη­ρω­θεί η ανέ­γερση των πρώτων κατοι­κιών από τους ιδιώτες κατα­σκευα­στές.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, έχουν εντο­πι­στεί 98 κατάλ­ληλα οικό­πεδα εντός σχεδίου, συνο­λι­κής επι­φά­νειας 627 στρεμ­μά­των, εκ των οποίων το 1/3 βρί­σκε­ται στην Αττική. Υπάρ­χουν και εκτά­σεις εκτός σχεδίου, όπως επίσης και αδιά­θε­τες κατοι­κίες, δια­με­ρί­σματα, γραφεία. Πρό­κει­ται για 11 στρέμ­ματα στην Κηφισιά, 20 στην Παιανία, 40 στη Λάρισα, 28 στην Ξάνθη και 74 στον Βόλο, όπου και θα ανε­γερ­θούν κοι­νω­νι­κές κατοι­κίες. Το πρό­γραμμα θα υλο­ποι­η­θεί με σύμπραξη μεταξύ ΔΥΠΑ και κατα­σκευα­στι­κών εται­ρειών. Η ΔΥΠΑ θα δια­θέ­σει οικό­πεδα στα οποία οι ιδιώτες θα ανε­γεί­ρουν σπίτια και το 30% έως 60% από αυτά θα ενοι­κια­στεί σε νέους με χαμηλή τιμή, ενώ στη συνέ­χεια θα μπορούν να τα αγο­ρά­σουν. Η τιμή αγοράς θα είναι ελκυ­στική, καθώς θα συνυ­πο­λο­γι­στούν και τα ενοίκια που κατέ­βα­λαν όπως και τυχόν άλλες δαπάνες συντή­ρη­σης ή επι­σκευής. Ο στόχος είναι να επω­φε­λη­θούν 5.000 νέοι.

Υψηλό κόστος

Η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται στη δυσμε­νέ­στερη θέση μεταξύ των χωρών της Ευρώπης σε ό,τι αφορά το κόστος στέ­γα­σης, όπως προ­κύ­πτει από την Εκθεση Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος. Το ποσοστό του εισο­δή­μα­τος που ξοδεύ­ουν οι Ελληνες για στέγαση είναι το υψη­λό­τερο στην Ε.Ε. και έφτασε το 2022 στο 34,2% (ακο­λου­θούν η Ολλαν­δία, η Δανία και η Γερ­μα­νία), όταν οι υπό­λοι­ποι Ευρω­παίοι ξοδεύ­ουν κατά μέσο όρο το 19,9%.

Παράλ­ληλα, ο δείκτης υπερ­βο­λι­κής επι­βά­ρυν­σης λόγω κόστους στέ­γα­σης λαμ­βά­νει για την Ελλάδα την υψη­λό­τερη τιμή μεταξύ των χωρών της ζώνης του ευρώ, καθώς για το έτος 2022 το 27% του πλη­θυ­σμού της χώρας επω­μί­στηκε κόστος στέ­γα­σης που ανα­λο­γούσε σε ποσοστό άνω του 40% του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τός του, όταν το αντί­στοιχο ποσοστό στη ζώνη του ευρώ δια­μορ­φώ­θηκε σε 9,4%. Μάλιστα, η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι υπάρ­χουν περι­θώ­ρια περαι­τέρω ανόδου, παρά τη σημα­ντική αύξησή τους τα τελευ­ταία χρόνια. Και τούτο διότι οι τιμές των κατοι­κιών στην Ελλάδα απέχουν ακόμη από το ιστο­ρικό υψηλό που είχε κατα­γρα­φεί πριν από τη δημο­σιο­νο­μική κρίση του 2008.

Ερευνα της διαΝΕΟσις δια­πι­στώ­νει ότι, στην Ελλάδα, περίπου ένα στα τρία νοι­κο­κυ­ριά που ζει στις πόλεις πλη­ρώ­νει περισ­σό­τερο από το 40% του εισο­δή­μα­τός του για στέγαση – επίσης το πιο μεγάλο ποσοστό στην Ευρώπη. Να σημειω­θεί ότι τρεις στους τέσ­σε­ρις ενοι­κια­στές ηλικίας 18 έως 44 ετών δηλώ­νουν ότι το ενοίκιο που πλη­ρώ­νουν τους προ­κα­λεί άγχος.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Τι συμ­βαί­νει στην Ευρώπη

Σύμφωνα με την έρευνα της διαΝΕΟσις:

– Μία στις πέντε κατοι­κίες στην Αυστρία είναι ενοι­κια­ζό­μενη κοι­νω­νική κατοι­κία. Η Αυστρία είναι μία από τις μόλις έξι χώρες του ΟΟΣΑ στις οποίες, από το 2010 μέχρι το 2018, το ποσοστό τέτοιων κατοι­κιών ανα­λο­γικά με το σύνολο αυξή­θηκε.

– 80% το ποσοστό των νοι­κο­κυ­ριών της Αυστρίας που δικαιού­νται πρό­σβαση σε ενοι­κια­ζό­με­νες κοι­νω­νι­κές κατοι­κίες.

– 14% του συνόλου των κατοι­κιών στη Γαλλία είναι ενοι­κια­ζό­με­νες κοι­νω­νι­κές κατοι­κίες. Από 5 εκα­τομ­μύ­ρια κοι­νω­νι­κές κατοι­κίες που λει­τουρ­γούν στη Γαλλία, τα 2 εκα­τομ­μύ­ρια προ­στέ­θη­καν τα τελευ­ταία 20 χρόνια. Σχεδόν τα μισά νοι­κο­κυ­ριά που ζουν στο ενοίκιο, ακόμα και στις κοι­νω­νι­κές κατοι­κίες, δικαιού­νται σημα­ντικό επίδομα ενοι­κίου.

– 20.000 ενερ­γειακά απο­δο­τι­κές κοι­νω­νι­κές κατοι­κίες θα ανα­και­νι­στούν και θα δια­τε­θούν στην Ισπανία, χρη­μα­το­δο­τη­μέ­νες από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης. Πρό­κει­ται για ακίνητα της Sareb, της κρα­τι­κής τρά­πε­ζας (bad bank) στην οποία κατέ­λη­ξαν χιλιά­δες ακίνητα που εκπλει­στη­ριά­στη­καν την προη­γού­μενη δεκα­ε­τία.

Πηγή: Realnews