Ατέλειωτο «πάρτι» στο λαθρεμπόριο καυσίμων

Εται­ρείες «βιτρί­νες» που εκδί­δουν εικο­νικά τιμο­λό­για εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ, διά­σπαρ­τες παρά­νο­μες δεξα­με­νές σε ολό­κληρη την Αττική, σλέπια που αντί να ανε­φο­διά­ζουν πλοία με ναυ­τι­λιακό καύσιμο το μετα­φέ­ρουν στα πρα­τή­ρια για να που­λη­θεί ως καύσιμο κίνησης, βυτιο­φόρα που διο­χε­τεύ­ουν στην αγορά καύσιμα που είχαν εξαχθεί εικο­νικά σε άλλες χώρες, πετρέ­λαιο θέρ­μαν­σης που δια­κι­νεί­ται κατα­κα­λό­καιρο ως κίνησης, εργα­στή­ρια με δια­λύ­τες για τη νοθεία βεν­ζι­νών ή και πετρε­λαίου, δου­λεύ­ουν εντα­τικά και ανε­νό­χλητα κάτω από τη «μύτη» του ράθυμου και κατα­κερ­μα­τι­σμέ­νου κρα­τι­κού ελεγ­κτι­κού μηχα­νι­σμού.

Κατά καιρούς απο­κα­λύ­πτε­ται μια τρα­ντα­χτή περί­πτωση λαθρε­μπο­ρίας, που γρήγορα ξεχνιέ­ται και που σε πολλές περι­πτώ­σεις δεν είναι καν απο­τέ­λε­σμα ελέγχων, όπως για παρά­δειγμα όταν μια πυρ­κα­γιά ξέσπασε σε αποθήκη στον Ασπρό­πυργο και στη διάρ­κεια της κατά­σβε­σης βρέ­θη­καν στο εσω­τε­ρικό της κλεμ­μένα βυτιο­φόρα με βενζίνη και χημι­κούς δια­λύ­τες που χρη­σι­μο­ποιού­νται για νοθεία.

Πρό­σφατη έρευνα του Εθνικού Μετσό­βιου Πολυ­τε­χνείου για την παρα­βα­τι­κό­τητα στην αγορά καυ­σί­μων, τα συμπε­ρά­σματα της οποίας δεν έχουν ακόμη δημο­σιο­ποι­η­θεί αλλά έχουν περιέλ­θει εις γνώσιν της «Κ», δείχνει διό­γκωση του φαι­νο­μέ­νου του λαθρε­μπο­ρίου και διπλα­σια­σμό του αριθμού των πρα­τη­ρίων με «πει­ραγ­μέ­νες» αντλίες αλλά και των ποσο­τή­των καυ­σί­μου που «κλέβουν» από τους κατα­να­λω­τές σε σχέση με το 2019.Από την έρευνα, που αφορά την αγορά της Αττικής, η οποία συγκε­ντρώ­νει το 50% της εγχώ­ριας κατα­νά­λω­σης καυ­σί­μων, προ­κύ­πτει ότι το «κλέψιμο» στην αντλία ξεκι­νάει από 4% και φτάνει έως και 24%!

Σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις της αγοράς, ετησίως οι κατα­να­λω­τές πλη­ρώ­νουν για καύσιμο που δεν μπαίνει ποτέ στο ρεζερ­βουάρ του αυτο­κι­νή­του τους περί τα 120 εκατ. ευρώ, ενώ τα δια­φυ­γό­ντα έσοδα για το κράτος από το λαθρε­μπό­ριο υπο­λο­γί­ζο­νται σε ετήσια βάση στα 250-300 εκατ. ευρώ.

Υψηλά ποσοστά παρα­βα­τι­κό­τη­τας, σύμφωνα με μια δεύτερη έρευνα του ΕΜΠ που βρί­σκε­ται σε εξέλιξη, παρου­σιά­ζουν, εκτός από την Αθήνα, η Θεσ­σα­λο­νίκη, η Θεσ­σα­λία και η Πελο­πόν­νη­σος. Ουσια­στικά, δηλαδή, όλες οι περιο­χές με μεγάλες κατα­να­λώ­σεις.

Οι λαθρέ­μπο­ροι καρ­πώ­νο­νται τη διαφορά φόρων (ΕΦΚ και ΦΠΑ) μεταξύ των δια­φό­ρων τύπων καυ­σί­μων, γι’ αυτό και το μεγάλο «πάρτι» γίνεται στο ναυ­τι­λιακό καύσιμο που είναι αδα­σμο­λό­γητο και δια­κι­νεί­ται στην εσω­τε­ρική αγορά ως κίνησης, με απο­τέ­λε­σμα ο λαθρέ­μπο­ρος να καρ­πώ­νε­ται το σύνολο των φόρων. Αντί­στοιχα υψηλά κέρδη απο­κο­μί­ζουν μέσω των εικο­νι­κών εξα­γω­γών, όπου επίσης καρ­πώ­νο­νται το σύνολο των φόρων από το καύσιμο το οποίο εμφα­νί­ζουν ως εξα­γω­γικό και αδα­σμο­λό­γητο αλλά το δια­θέ­τουν στην εσω­τε­ρική αγορά ως κίνησης.

«Παρά­θυρο» για δράση στους λαθρε­μπό­ρους αφήνει και η διαφορά του ΕΦΚ πετρε­λαίου κίνησης και θέρ­μαν­σης.

Οι έμμεσες παρε­νέρ­γειες

Οι επι­πτώ­σεις από το λαθρε­μπό­ριο, όμως, δεν περιο­ρί­ζο­νται στα δια­φυ­γό­ντα κέρδη για το Δημόσιο, είναι κοι­νω­νι­κές, λόγω του αθέ­μι­του αντα­γω­νι­σμού που δημιουρ­γεί, αλλά και περι­βαλ­λο­ντι­κές, αφού στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις τα καύσιμα ειδικής χρήσης, όπως το πετρέ­λαιο ναυ­τι­λίας, χρη­σι­μο­ποιού­νται παρά­νομα εντός του αστικού ιστού, με αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις στο περι­βάλ­λον και στην υγεία των πολιτών. Επι­πλέον, τα παρά­νομα έσοδα από το λαθρε­μπό­ριο, λόγω του ότι δεν είναι «φανερά», μπορούν ευκο­λό­τερα να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για άλλους παρά­νο­μους σκοπούς και έτσι να ενι­σχύ­σουν φαι­νό­μενα δια­φθο­ράς. Δημιουρ­γεί επίσης ασφυ­κτι­κές συν­θή­κες αντα­γω­νι­σμού για όσους προ­σπα­θούν να λει­τουρ­γή­σουν νόμιμα, αφού οι παρα­νο­μού­ντες δια­θέ­τουν καύσιμα κάτω του κόστους, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τα παρά­νομα έσοδα για να καλύ­ψουν το περι­θώ­ριό τους και να αυξή­σουν τα μερίδιά τους.

Τα δια­φυ­γό­ντα έσοδα για το κράτος υπο­λο­γί­ζο­νται σε ετήσια βάση στα 250-300 εκατ. ευρώ.

Η λαθρε­μπο­ρία και η παρα­βα­τι­κό­τητα στην αγορά καυ­σί­μων είναι από τις περι­πτώ­σεις που κανείς πραγ­μα­τικά ανα­ρω­τιέ­ται όχι για το εάν η πολι­τεία «μπορεί», αλλά εάν «θέλει» να τις πατάξει, με τα δεδο­μένα δυστυ­χώς να κατα­τεί­νουν στο δεύτερο.

Πώς αλλιώς να εξη­γή­σει κανείς το γεγονός ότι δεν λει­τουρ­γεί μέχρι και σήμερα ολο­κλη­ρω­μένα το σύστημα ηλε­κτρο­νι­κής μετά­δο­σης δεδο­μέ­νων εισροών και εκροών καυ­σί­μων στο σύνολο της εφο­δια­στι­κής αλυ­σί­δας (από φορο­λο­γι­κές απο­θή­κες έως αντλίες πρα­τη­ρίου) που θεσμο­θε­τή­θηκε το 2009;

Παρά­δειγμα η Τουρκία

Το ίδιο σύστημα η γει­το­νική Τουρκία το εγκα­τέ­στησε και το λει­τούρ­γησε μέσα σε ενάμιση χρόνο, με μια ανάθεση μέσω διε­θνούς δια­γω­νι­σμού στην PwC, η οποία και το λει­τουρ­γεί με εντυ­πω­σιακά απο­τε­λέ­σματα ως προς τη βελ­τί­ωση της λαθρε­μπο­ρίας. Για την αγορά, η ολο­κλή­ρωση του συστή­μα­τος εισροών – εκροών σε συν­δυα­σμό με την ενί­σχυση, σε δυνα­μικό και μέσα, των υπη­ρε­σιών ελέγχου για την εντα­τι­κο­ποί­ησή τους είναι επι­τα­κτική ανάγκη για την κατα­πο­λέ­μηση της παρα­βα­τι­κό­τη­τας.

Οι ρυθ­μί­σεις που προωθεί η κυβέρ­νηση μέσω του φορο­λο­γι­κού νομο­σχε­δίου («λουκέτο» για δύο χρόνια σε πρα­τή­ρια που έχουν παρα­νο­μή­σει, συνυ­πευ­θυ­νό­τητα των εται­ρειών εμπο­ρίας για τα πρα­τή­ρια που προ­μη­θεύ­ουν κ.ά.) η αγορά εκτιμά ότι, αν και είναι στη σωστή κατεύ­θυνση, δεν θα φέρουν απο­τε­λέ­σματα χωρίς τη λει­τουρ­γία του συστή­μα­τος εισροών – εκροών και εντα­τι­κούς ελέγ­χους, ενώ απα­ραί­τητη θεωρεί και τη δημιουρ­γία από την ΑΑΔΕ μητρώου παρα­βα­τών.

Τι ζητούν

H αγορά προ­τεί­νει επίσης να περάσει η αρμο­διό­τητα των ελέγχων, στην οποία σήμερα εμπλέ­κο­νται τρία υπουρ­γεία και πολλές υπη­ρε­σίες, σε ένα φορέα που θα έχει ρόλο project manager, υπο­δει­κνύ­ο­ντας ως καταλ­λη­λό­τερο την ΑΑΔΕ και τον επι­κε­φα­λής της, Γιώργο Πιτσιλή.

Στα χαρτιά 14 χρόνια το σύστημα ελέγχου

Το πρώτο ολο­κλη­ρω­μένο πακέτο μέτρων κατα­πο­λέ­μη­σης του λαθρε­μπο­ρίου στα καύσιμα θεσμο­θε­τή­θηκε το 2009, με βασικό μέτρο την εγκα­τά­σταση συστή­μα­τος εισροών – εκροών στα πρα­τή­ρια και ακο­λού­θως σε ολό­κληρη την εφο­δια­στική αλυσίδα καυ­σί­μων και χρο­νο­διά­γραμμα ολο­κλή­ρω­σης το 2014.

Ακο­λού­θησε υπό την πίεση του μνη­μο­νίου ένας νέος νόμος το 2012 με 14 εφαρ­μο­στι­κές απο­φά­σεις, κάποιες εκ των οποίων εκκρε­μούν μέχρι σήμερα και άλλες που δεν εφαρ­μό­στη­καν ποτέ, και ένας ακόμη νόμος το 2019 με 18 εφαρ­μο­στι­κές απο­φά­σεις, ο οποίος προ­έ­βλεπε μεταξύ άλλων την πλήρη λει­τουρ­γία των συστη­μά­των εισροών – εκροών σε πρα­τή­ρια και φορο­λο­γι­κές απο­θή­κες τον Δεκέμ­βριο του 2021.

Η υπο­χρέ­ωση αυτή μετα­φέρ­θηκε για το 2021, μετά για το 2023 και πλέον μετα­τί­θε­ται για το 2024. Εάν τελικά δηλαδή κατα­φέ­ρει και δου­λέ­ψει το σύστημα, θα έχουν περάσει 15 χρόνια από τη θεσμο­θέ­τησή του. Στο μεταξύ, μέχρι σήμερα έχουν δαπα­νη­θεί συνο­λικά πάνω από 200 εκατ. ευρώ για την εγκα­τά­σταση συστη­μά­των εισροών – εκροών από ιδιω­τι­κούς πόρους και το Πρό­γραμμα Δημο­σίων Δαπανών, και το ίδιο διά­στημα οι λαθρέ­μπο­ροι έχουν καρ­πω­θεί πάνω από 4 δισ. ευρώ.

Εξαγ­γέλ­θηκε το 2009. Δαπα­νή­θη­καν 200 εκατ. ευρώ αλλά ακόμη δεν λει­τουρ­γεί.

Το σύστημα εισροών – εκροών έχει εγκα­τα­στα­θεί σε όλα τα πρα­τή­ρια και στις φορο­λο­γι­κές απο­θή­κες, δεν υπάρχει ωστόσο δυνα­τό­τητα αξιο­ποί­η­σης των ψηφια­κών δεδο­μέ­νων για τη δια­σταύ­ρωση των στοι­χείων που απο­στέλ­λο­νται. Μέχρι σήμερα δεν έχει καθο­ρι­στεί δια­δι­κα­σία δια­σταύ­ρω­σης των στοι­χείων που κατα­χω­ρί­ζει ο πρα­τη­ριού­χος κατά την παρα­λαβή των καυ­σί­μων. Οι πρα­τη­ριού­χοι κατα­χω­ρί­ζουν μόνοι τους τα στοι­χεία της προ­μη­θεύ­τριας εται­ρείας στο σύστημα και δεν υπάρχει τρόπος δια­σταύ­ρω­σης της ορθό­τη­τας αυτών των στοι­χείων, καθώς το σύστημα δεν είναι αυτο­μα­το­ποι­η­μένο. Ο λόγος; Γιατί εκκρε­μούν ακόμη και από το 2010 και το 2012!

Οι εκκρε­μό­τη­τες

1. Εκκρε­μεί η έκδοση της επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νης από­φα­σης (ΚΥΑ Φ2-1617/2010) για τις προ­δια­γρα­φές των συστη­μά­των εισροών – εκροών, η οποία τέθηκε σε δια­βού­λευση τον Μάιο του 2022 και ακόμη δεν έχει ολο­κλη­ρω­θεί. Η επι­και­ρο­ποι­η­μένη ΚΥΑ θα θεσμο­θε­τή­σει τη δια­δι­κα­σία ελέγχου καταλ­λη­λό­τη­τας λογι­σμι­κών και ελέγχου των εγκα­τα­στα­τών.

2. Εκκρε­μεί η έκδοση της ΚΥΑ για την έναρξη της εξά­μη­νης δοκι­μα­στι­κής λει­τουρ­γίας μετά­δο­σης δεδο­μέ­νων του συστή­μα­τος εισροών – εκροών στις φορο­λο­γι­κές απο­θή­κες, η οποία ανα­με­νό­ταν τον Ιανουά­ριο του 2023. Ολες οι φορο­λο­γι­κές απο­θή­κες (εγκα­τα­στά­σεις) είναι έτοιμες, έχουν κάνει και δοκι­μα­στική λει­τουρ­γία, ανα­μέ­νε­ται ωστόσο η έκδοση της ΚΥΑ για την έναρξη δοκι­μα­στι­κής περιό­δου για τη μετά­δοση των στοι­χείων προς τη ΓΓΠΣ.

3. Εκκρε­μούν οι απο­φά­σεις για επέ­κταση της εγκα­τά­στα­σης των συστη­μά­των εισροών – εκροών σε όλη την εφο­δια­στική αλυσίδα και στα πρα­τή­ρια, σύμφωνα με τις προ­βλέ­ψεις των ν. 3784/2009 και 4608/2019.

4. Εκκρε­μεί η τρο­πο­ποί­ηση της αρχικής ΚΥΑ (48941/3564/16-11-2012) προ­κει­μέ­νου να επι­λυ­θούν προ­βλή­ματα που προ­έ­κυ­ψαν από την εφαρ­μογή της στη μετά­δοση στοι­χείων από τα GPS που έχουν εγκα­τα­στή­σει οι εται­ρείες στα βυτιο­φόρα τους.

5. Οσον αφορά τα συστή­ματα GPS στα πλωτά ανε­φο­δια­στικά μέσα (σλέπια), ενώ έχουν εγκα­τα­στα­θεί σε όλα, εκκρε­μεί η απόφαση για τη μετά­δοση δεδο­μέ­νων προς τη ΓΓΠΣ.

Πηγή kathimerini.gr

Χρύσα Λιάγγου