Τρία πολιτικά στοιχήματα στις “ορφανές” αυτοδιοικητικές εκλογές

Εχουν περάσει 13 χρόνια από τότε που οι πολίτες πήγαν στις κάλπες για να ψηφί­σουν απο­κλει­στικά για τις αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές. Και οι σημε­ρι­νές κάλπες ανοί­γουν σε ένα κλίμα που δια­μορ­φώ­νουν 3 παρά­με­τροι:

1. Μένει να απο­δει­χτεί ότι οι πολίτες αντι­με­τω­πί­ζουν πολι­τικά αυτές τις εκλογές και θα προ­σέλ­θουν σε ικα­νο­ποι­η­τικά ποσοστά συμ­με­το­χής, αφού είναι “ορφανές”, δεν συν­δυά­ζο­νται δηλαδή με εθνικές εκλογές ή ευρω­ε­κλο­γές. Ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης τις πολι­τι­κο­ποί­ησε, θέτο­ντας ψηλά τον πήχυ και επι­διώ­κο­ντας την επα­νά­ληψη του απο­τε­λέ­σμα­τος του 2019 που η ΝΔ κέρδισε τις 12 από τις 13 Περι­φέ­ρειες. Αυτό το στοί­χημα επι­βε­βαί­ω­σης της κυριαρ­χίας του κυβερ­νώ­ντος κόμ­μα­τος οδήγησε και τα άλλα κόμματα στη δοκι­μα­σία της πολι­τι­κής ανα­μέ­τρη­σης.

2. Απο­τε­λούν την πρώτη πραγ­μα­τική εκτί­μηση των πολιτών για τις 100 πρώτες μέρες της δεύ­τε­ρης δια­κυ­βέρ­νη­σης Μητσο­τάκη (που ο ίδιος είπε ότι του φάνηκαν …σαν 1.000).

Η κυβέρ­νηση βρέθηκε εκτε­θει­μένη σε μια σειρά από πρω­τό­γνω­ρες κατα­στρο­φές και μένει να φανεί αν στην κρίση των πολιτών θα βαρύνει η ετοι­μό­τητα για την αντι­με­τώ­πισή τους και οι αστο­χίες της δια­χεί­ρη­σής τους ή τα θετικά απο­τε­λέ­σματα από την οικο­νο­μική και κοι­νω­νική πολι­τική της.

3. Απο­τε­λούν επίσης κρίσιμο πολι­τικό βαρό­με­τρο για τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ. Σε ό,τι αφορά στον ΣΥΡΙΖΑ, ο νέος αρχηγός του Στέ­φα­νος Κασ­σε­λά­κης πήρε το ρίσκο πολι­τι­κής επι­βε­βαί­ω­σης της εκλογής του σε ευρύ­τερο εκλο­γικό σώμα. Μία επι­τυ­χία του θα του δώσει πόντους. Ενδε­χό­μενη απο­τυ­χία του θα οξύνει τις εσω­τε­ρι­κές αντι­θέ­σεις. Σε ό,τι αφορά στο ΠΑΣΟΚ, είναι γνωστό ότι οι αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές απο­τε­λούν ένα στοι­χειω­δώς προ­νο­μιακό τερέν και μένει να απο­δει­χτεί ότι μπορεί να επι­βε­βαιώ­σει την παλαιό­τερη αυτο­διοι­κη­τική δυνα­μική του. Ενδε­χό­μενη απο­τυ­χία του θα σημάνει πολλά για την απήχηση του κ. Ανδρου­λάκη στο παρα­δο­σιακό κοινό του ΠΑΣΟΚ.

Σε… τεχνικό επίπεδο σε αυτές τις αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές το 2% των συμπο­λι­τών μας (151.766 υπο­ψή­φιοι) θα διεκ­δι­κή­σει την ψήφο μας σε 1.222 δημο­τι­κούς και 78 περι­φε­ρεια­κούς συν­δυα­σμούς.

Μεταξύ αυτών, 63.906 είναι οι υπο­ψή­φιοι δημο­τι­κοί σύμ­βου­λοι, 80.465 είναι οι υπο­ψή­φιοι στις δημο­τι­κές κοι­νό­τη­τες και 7.395 είναι υπο­ψή­φιοι περι­φε­ρεια­κοί σύμ­βου­λοι. Καλή επι­τυ­χία και καλή δύναμη σε όσους εκλε­γούν.

«Βουβές» οι σημε­ρι­νές εκλογές στην Αυτο­διοί­κηση

Οι επι­κεί­με­νες δημο­τι­κές και περι­φε­ρεια­κές εκλογές είναι βουβές: το ενδια­φέ­ρον του κοινού είναι εξαι­ρε­τικά μειω­μένο, ενώ η δημόσια σφαίρα ελά­χι­στα ασχο­λεί­ται με την ατζέντα των εκλογών αυτών. Ωστόσο, ολοένα περισ­σό­τερα ζητή­ματα κρί­νο­νται ή θα έπρεπε να κρί­νο­νται στο τοπικό και στο περι­φε­ρειακό επίπεδο, καθώς τα σύγ­χρονα προ­βλή­ματα που σχε­τί­ζο­νται με τις φυσικές κατα­στρο­φές, την κλι­μα­τική κρίση, τη διό­γκωση της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης αγγί­ζουν πρώ­τι­στα το τοπικό επίπεδο. Η αρχική δια­χεί­ριση τους γίνεται εκεί. Αλλά και πάγια ζητή­ματα που αφορούν στον δημόσιο χώρο, από την καθα­ριό­τητα, τις υπο­δο­μές και τον φωτισμό, μέχρι την αισθη­τική και πολι­τι­στική ταυ­τό­τητα των δήμων, κρί­νο­νται στο τοπικό επίπεδο. Πώς εξη­γεί­ται λοιπόν το παρά­δοξο ότι το ενδια­φέ­ρον για τις επι­κεί­με­νες τοπικές εκλογές είναι αντί­στροφα ανάλογο της σημα­σίας τους;

Καταρ­χάς υπάρ­χουν συγκυ­ρια­κοί παρά­γο­ντες. Οι διπλές κοι­νο­βου­λευ­τι­κές εκλογές είναι πολύ πρό­σφα­τες και η κόπωση από την παρα­τε­τα­μένη προ­ε­κλο­γική περίοδο απωθεί τους πολίτες από την πολι­τική ενη­μέ­ρωση, την ενεργή δρα­στη­ριο­ποί­ησή τους. Αντί­θετα, στις εκλογές του Μαΐου και του Ιουνίου το πολι­τικό ενδια­φέ­ρον ήταν αυξη­μένο – και μερικώς, στις πρώτες εκλογές και η συμ­με­τοχή – ακριβώς επειδή είχε περάσει διά­στημα τεσ­σά­ρων χρόνων χωρίς προ­σφυγή στην κάλπη. Το δεδο­μένο αυτό τώρα δεν υπάρχει. Επίσης, η κατα­στρο­φική επι­και­ρό­τητα του καλο­και­ριού με τις φωτιές και τις πυρ­κα­γιές κρά­τη­σαν προ­ση­λω­μέ­νους τους πολίτες στη θερινή ειδη­σε­ο­γρα­φία – κάτι εν γένει ασυ­νή­θι­στο – ενώ η μακρά διάρ­κεια των φυσικών κατα­στρο­φών και οι συνέ­πειες τους επέ­τει­ναν την κόπωση των πολιτών. Συχνά, δε, και την απο­στροφή για τις τοπικές πολι­τι­κές αρχές. Με το εκλο­γικό απο­τέ­λε­σμα των βου­λευ­τι­κών εκλογών νωπό και την ασύμ­με­τρη διαφορά μεταξύ των κυβερ­νη­τι­κών και των αντι­πο­λι­τευό­με­νων δυνά­μεων, το εκλο­γικό παι­χνίδι είναι σαν να έχει ήδη κριθεί, άσχετα με το πόσο ορθή είναι μια τέτοια εκτί­μηση. Η αντι­πο­λί­τευση μοιάζει συνο­λικά αδύναμη, ενώ ακόμη και η εσω­κομ­μα­τική εκλογή στον ΣΥΡΙΖΑ πριν την εμφά­νιση Κασ­σε­λάκη ήταν αδιά­φορη πέρα από τις κομ­μα­τι­κές ελίτ.

Πέρα όμως από τους συγκυ­ρια­κούς λόγους, υπάρ­χουν πιο μόνιμα χαρα­κτη­ρι­στικά του εκλο­γι­κού σώματος που επι­τεί­νουν το μειω­μένο ενδια­φέ­ρον για αυτές τις εκλογές. Σε αντί­θεση με πολλές χώρες, στην Ελλάδα η επαφή με τα κοινά σε χαμηλό επίπεδο δεν είναι εμπε­δω­μένη από τους πολίτες υπάρχει μια διάχυτη αίσθηση ότι οι κρί­σι­μες απο­φά­σεις παίρ­νο­νται στην κεντρική πολι­τική σκηνή, ενώ οι περι­φε­ρεια­κές διοι­κή­σεις είναι ακόμα πιο από­μα­κρες και οι αρμο­διό­τη­τες τους ακα­τα­νό­η­τες. Συχνά, δε, η υπαρκτή ασάφεια γύρω από τις αρμο­διό­τη­τες, επι­τεί­νει την απο­στα­σιο­ποί­ηση από την τοπική πολι­τική.

Ωστόσο, το κρι­τή­ριο που επι­κρα­τεί στις δημο­τι­κές εκλογές σε ατομικό επίπεδο είναι η προ­σω­πική εγγύ­τητα με τους υπο­ψη­φί­ους, κάτι το οποίο προ­ϋ­πάρ­χει και δεν χτί­ζε­ται στην τελική ευθεία των εκλογών, ώστε να αυξήσει το ενδια­φέ­ρον γι’ αυτές. Οι δημότες εκτι­μούν τις καλές θητείες εν ενερ­γεία δημάρ­χων, αλλά συχνά απο­φα­σί­ζουν με γνώμονα τις προ­σω­πι­κές, γνω­ρι­μίες, που δυνη­τικά ενερ­γο­ποιού­νται όταν υπάρ­χουν ατομικά αιτή­ματα. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που οι λίστες των υπο­ψη­φίων συμ­βού­λων στις δημο­τι­κές εκλογές είναι μακρές. Ο τοπικός πελα­τεια­σμός είναι αρκετός για να δημιουρ­γη­θεί πολι­τική συμ­με­τοχή, όχι όμως και ενδια­φέ­ρον για την τοπική πολι­τική και τα δια­κυ­βεύ­ματά της.