Ακλόνητος στον «θρόνο» του ο Ερντογάν – Παρατείνει την 20ετή του κυριαρχία

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν σφρά­γισε μια εκλο­γική νίκη που φαι­νό­ταν απίθανη πριν από λίγες εβδο­μά­δες, αυξά­νο­ντας την προ­ο­πτική περαι­τέρω τριβών με τις δυτικές κυβερ­νή­σεις και μεγα­λύ­τε­ρης αβε­βαιό­τη­τας για τους επεν­δυ­τές.

Ο μακρο­βιό­τε­ρος ηγέτης της χώρας επι­κρά­τησε με 52,2% έναντι 47,8% στην επα­να­λη­πτική ψηφο­φο­ρία της Κυρια­κής έναντι του διεκ­δι­κητή της προ­ε­δρίας, Κεμάλ Κιλιτσ­ντά­ρο­γλου, για να συνε­χί­σει την κυριαρ­χία του για τρίτη δεκα­ε­τία, με βάση τα απο­τε­λέ­σματα με κατα­με­τρη­μένα σχεδόν όλα τα ψηφο­δέλ­τια. Ο Ερντο­γάν εμφα­νί­στηκε επάνω στην οροφή ενός λεω­φο­ρείου στην Κων­στα­ντι­νού­πολη και ευχα­ρί­στησε τους Τούρ­κους που τον κρά­τη­σαν στην εξουσία. «Ο νικητής της σημε­ρι­νής ημέρας είναι μόνο η Τουρκί», είπε.

Όπως σημειώ­νει το Bloomberg, το σκηνικό είχε ήδη στηθεί από τις 14 Μαΐου, όταν ο Ερντο­γάν αψήφησε τις δημο­σκο­πή­σεις στον πρώτο γύρο των προ­ε­δρι­κών εκλογών και η συμ­μα­χία των κομ­μά­των του κατέ­κτησε κοι­νο­βου­λευ­τική πλειο­ψη­φία. Συνέ­πεια ήταν να υπο­χω­ρή­σουν μετοχές και ομόλογα, ενώ η λίρα βυθί­στηκε σε νέα χαμηλά έναντι του δολα­ρίου.

Ο 69χρονος Ερντο­γάν, ο οποίος μετέ­τρεψε το γραφείο του στον στρα­τη­γείο εξου­σίας στην Τουρκία, έχει δείξει και στο παρελ­θόν το πόσο ανθε­κτι­κός είναι. Ωστόσο, οι δημο­σκό­ποι και οι χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές αγορές είχαν προ­βλέ­ψει μια εκλο­γική ανα­μέ­τρηση με μικρό­τερη διαφορά, λόγω της κρίσης του κόστους ζωής και μετά από δύο κατα­στρο­φι­κούς σει­σμούς. Ο Ερντο­γάν αντέ­δρασε ανα­πτύσ­σο­ντας την κρατική μηχανή των μέσων ενη­μέ­ρω­σης για να διχάσει τη συμ­μα­χία της αντι­πο­λί­τευ­σης και να κινη­το­ποι­ή­σει τη συντη­ρη­τική βάση του.

Το πιο πιε­στικό ερώτημα για τους επεν­δυ­τές τώρα είναι αν θα τηρήσει την υπό­σχεσή του να δια­τη­ρή­σει μια οικο­νο­μική πολι­τική που χαρα­κτη­ρί­στηκε από την έξοδο συναλ­λάγ­μα­τος. Ο Ερντο­γάν δήλωσε αργά το βράδυ της Κυρια­κής στην Άγκυρα ότι ο πλη­θω­ρι­σμός εξα­κο­λου­θεί να πλήττει τη χώρα και ότι θα συγκρο­τή­σει μια νέα ομάδα για τη δια­χεί­ριση των οικο­νο­μι­κών της χώρας που θα έχει «διεθνή αξιο­πι­στία».

Για τους παγκό­σμιους ηγέτες, το δια­κύ­βευμα είναι το πώς η Τουρκία θα δια­τη­ρή­σει τη λεπτή ισορ­ρο­πία μεταξύ των συμ­μά­χων του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας, καθώς ο Βλα­ντί­μιρ Πούτιν συνε­χί­ζει τον πόλεμο στην Ουκρα­νία.

«Είναι μια πύρ­ρειος νίκη για τον Ερντο­γάν», δήλωσε ο Νιχάτ Αλί Οζκάν, στρα­τη­γι­κός ανα­λυ­τής στο Ίδρυμα Ερευνών Οικο­νο­μι­κής Πολι­τι­κής στην Άγκυρα. «Μπορεί να παρέ­τεινε την κυριαρ­χία του κάνο­ντας ρεκόρ, αλλά η νέα θητεία του θα είναι γεμάτη προ­κλή­σεις, από την οικο­νο­μία μέχρι την εξω­τε­ρική πολι­τική».

Τα επι­τό­κια θα αυξη­θούν;

Οι οικο­νο­μο­λό­γοι λένε ότι η προ­σαρ­μογή της νομι­σμα­τι­κής πολι­τι­κής είναι ανα­πό­φευ­κτη. Ενώ οι κεντρι­κές τρά­πε­ζες παγκο­σμίως έχουν αυξήσει τα επι­τό­κια για να προ­σπα­θή­σουν να κατα­στεί­λουν τον πλη­θω­ρι­σμό, οι υπεύ­θυ­νοι χάραξης πολι­τι­κής της Τουρ­κίας άκουσαν τις εκκλή­σεις του Ερντο­γάν για εξαι­ρε­τικά χαμηλό κόστος δανει­σμού. Μείωσαν το επι­τό­κιο ανα­φο­ράς κατά 550 μονάδες βάσης από πέρυσι μπροστά στον πλη­θω­ρι­σμό που σκαρ­φά­λωσε σε ποσοστό άνω του 85%.

«Δικαιω­μέ­νος από το απο­τέ­λε­σμα των εκλογών, ο Ερντο­γάν είναι απίθανο να υιο­θε­τή­σει μια εντελώς οικο­νο­μική ορθό­δοξη προ­σέγ­γιση», δήλωσε ο Βολ­φάν­γκο Πίκολι, πρό­ε­δρος της Teneo Intelligence στο Λονδίνο. Κάποιες προ­σαρ­μο­γές μπορεί ωστόσο να συμβούν, ενόψει των τοπικών εκλογών του Μαρτίου 2024, είπε.

Αντ’ αυτού, η Τουρκία έχει βασι­στεί στον περιο­ρι­σμό των τρα­πε­ζών στην αγορά συναλ­λάγ­μα­τος και στις παρεμ­βά­σεις, σε μια προ­σπά­θεια να δια­τη­ρή­σει τη λίρα σταθερή. Τα επι­τό­κια κατα­θέ­σεων απο­κλί­νουν πλέον έντονα από το επι­τό­κιο ανα­φο­ράς και αυτό δεν είναι βιώσιμο, σύμφωνα με τους οικο­νο­μο­λό­γους.

Ο Ερκάν Εργκου­ζέλ της Barclays δήλωσε ότι τα επι­τό­κια θα πρέπει να αυξη­θούν ανε­ξάρ­τητα από τη νίκη του Ερντο­γάν, αν και με πιο στα­διακό ρυθμό από ό,τι αν είχε κερ­δί­σει ο Κιλιτσ­ντά­ρο­γλου. Προ­έ­βλεψε ότι ο δείκτης ανα­φο­ράς θα φθάσει το 36% μέχρι το τέλος του τρέ­χο­ντος έτους, από 8,5% που είναι σήμερα.

Εν τω μεταξύ, το κόστος ασφά­λι­σης έναντι κρα­τι­κής χρε­ο­κο­πίας θα συνε­χί­σει να αυξά­νε­ται, δήλωσε ο Κάγκρι Κούτμαν, ειδικός στις τουρ­κι­κές αγορές στην KNG Securities με έδρα το Λονδίνο. «Ο Ερντο­γάν θα φρο­ντί­σει ώστε η νέα οικο­νο­μική διοί­κηση να έχει σοβαρή αξιο­πι­στία», δήλωσε. Δεν θα εγκα­τα­λεί­ψει, ωστόσο, «την πολι­τική χαμηλών επι­το­κίων», είπε.

Ανατολή και Δύση

Σε ό,τι αφορά την εξω­τε­ρική πολι­τική, άλλα πέντε χρόνια με Ερντο­γάν στο τιμόνι, είναι πιθανό να δουν την Τουρκία να συνε­χί­ζει να διεκ­δι­κεί την ανε­ξαρ­τη­σία της στον αγώνα εξου­σίας μεταξύ Ανα­το­λής και Δύσης για τα πάντα, από το εμπόριο μέχρι τον πόλεμο στην Ουκρα­νία.

Η χώρα απο­τε­λεί κρίσιμο ρυθ­μι­στικό παρά­γο­ντα για τους μετα­νά­στες που κινού­νται προς την Ευρώπη και ο Ερντο­γάν θα προ­σπα­θή­σει να δια­τη­ρή­σει τις εξα­γω­γές σιτηρών από τη Μαύρη Θάλασσα, αφού εξα­σφά­λισε άλλη μια παρά­ταση πριν από δύο εβδο­μά­δες. Αλλά ξεκα­θά­ρισε επίσης πού βρί­σκο­νται οι φίλοι του, ανα­φέ­ρο­ντας ονο­μα­στικά τους ηγέτες του Αζερ­μπαϊ­τζάν – ενός παρα­δο­σια­κού συμ­μά­χου – του Ουζ­μπε­κι­στάν και της Λιβύης στη νικη­τή­ρια ομιλία του το βράδυ της Κυρια­κής.

«Κανείς δεν μπορεί να κουνάει το δάχτυλο στην Τουρκία», δήλωσε ο Ερντο­γάν.

Ο Πούτιν συνε­χάρη επίσης τον «φίλο» με δήλωση στην ιστο­σε­λίδα του Κρεμ­λί­νου. Ο πρό­ε­δρος των ΗΠΑ Τζο Μπάι­ντεν έγραψε στο Twitter ότι ανυ­πο­μο­νεί να συνερ­γα­στεί με τον Ερντο­γάν ως σύμ­μα­χος στο ΝΑΤΟ.

Ο Τούρκος πρό­ε­δρος σχε­διά­ζει να προ­ω­θή­σει την ειρήνη στην Ουκρα­νία, αν και θα συνε­χί­σει να μένει έξω από την προ­ώ­θηση κυρώ­σεων κατά της Ρωσίας, επειδή η Τουρκία πιστεύει ότι είναι αντι­πα­ρα­γω­γι­κές, σύμφωνα με ανθρώ­πους που γνω­ρί­ζουν την κατά­σταση.

Ο Ερντο­γάν θα συμ­φω­νή­σει να επι­κυ­ρώ­σει την υπο­ψη­φιό­τητα της Σου­η­δίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ μόνο αφού πρώτα εξε­τά­σει την εφαρ­μογή από τη Στοκ­χόλμη της νέας νομο­θε­σίας για την τρο­μο­κρα­τία, η οποία θα τεθεί σε ισχύ την 1η Ιουνίου, είπαν οι άνθρω­ποι αυτοί. Ωστόσο, ο Ερντο­γάν μπορεί να χρεια­στεί να εξι­σορ­ρο­πή­σει την πιο σκληρή προ­σέγ­γισή του προς τη Σουηδία για να κερ­δί­σει την υπο­στή­ριξη του αμε­ρι­κα­νι­κού Κογκρέ­σου για την αγορά από την Τουρκία αμε­ρι­κα­νι­κής κατα­σκευής μαχη­τι­κών αερο­σκα­φών F-16.

Στη νέα του θητεία, ο Ερντο­γάν ανα­μέ­νε­ται να δώσει αυξη­μένη προ­τε­ραιό­τητα στην ανά­πτυξη της εγχώ­ριας αμυ­ντι­κής βιο­μη­χα­νίας της Τουρ­κίας, επι­διώ­κο­ντας ένα στρα­τιω­τικό πλε­ο­νέ­κτημα που θα στη­ρί­ξει τις φιλο­δο­ξίες του να κατα­στή­σει την Τουρκία περι­φε­ρειακή δύναμη, ανέ­φε­ραν πηγές.

«Η Τουρκία είναι έτοιμη να φτάσει στο σημείο μη βιω­σι­μό­τη­τας στην εξω­τε­ρική πολι­τική με τις επε­κτα­τι­κές πρω­το­βου­λίες της στη Συρία και το Ιράκ», δήλωσε ο Ντογκού Εργκίλ, ομό­τι­μος καθη­γη­τής πολι­τι­κών επι­στη­μών στο Πανε­πι­στή­μιο της Άγκυρας. «Όσον αφορά την οικο­νο­μία, η χώρα βρί­σκε­ται ήδη στην κόκκινη ζώνη. Θα υπάρ­ξουν είτε σημα­ντι­κές αλλαγές είτε μια βαθιά κοι­νω­νική και πολι­τική κρίση – ή και τα δυο».

Πηγή newmoney.gr