Ο υπερτουρισμός αποτρέπει τους ταξιδιώτες του Αυγούστου

Οι Ευρω­παίοι προ­τι­μούν τις αρχές καλο­και­ριού – Οι νέες τάσεις για δια­κο­πές

Οι πρώτες μετρή­σι­μες ενδεί­ξεις ότι οι Ευρω­παίοι ταξι­διώ­τες αρχί­ζουν να απο­φεύ­γουν προ­ο­ρι­σμούς που είναι υπερ­κο­ρε­σμέ­νοι, ενώ παράλ­ληλα ανα­ζη­τούν αυθε­ντι­κές βιω­μα­τι­κές εμπει­ρίες, κατα­γρά­φο­νται σε μεγάλη πανευ­ρω­παϊκή έρευνα. Αν και η Ελλάδα παρα­μέ­νει μεταξύ των πέντε κορυ­φαίων προ­ο­ρι­σμών που προ­τι­μούν για τις δια­κο­πές τους οι Ευρω­παίοι, των Βρε­τα­νών συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων, ο Αύγου­στος τείνει να γίνει μήνας προς απο­φυ­γήν. Και αυτό διότι έχει ευρέως εμπε­δω­θεί ότι είναι ο μήνας που προ­σελ­κύει τον περισ­σό­τερο κόσμο, δημιουρ­γώ­ντας συνω­στι­σμούς σε παρα­λίες, οικι­σμούς, πολι­τι­στικά κι άλλα αξιο­θέ­ατα αλλά και μετα­φο­ρι­κές υπο­δο­μές, κατα­στρέ­φο­ντας συχνά την εμπει­ρία των δια­κο­πών και την ελκυ­στι­κό­τητα των προ­ο­ρι­σμών.

Ετσι, περισ­σό­τε­ροι Ευρω­παίοι σχε­διά­ζουν απο­δρά­σεις αυτή την άνοιξη και στις αρχές του καλο­και­ριού από ό,τι τις προη­γού­με­νες χρονιές. Σχεδόν το 30% σκο­πεύει να κάνει ταξίδι μεταξύ Απρι­λίου και Μαΐου (αύξηση 6% από το 2022), ενώ το 40% σκέ­φτε­ται να ταξι­δέ­ψει τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο και μόνο το 23% ανα­μέ­νει να ταξι­δέ­ψει τον Αύγου­στο και τον Σεπτέμ­βριο (μείωση 9% από πέρυσι). Τα δεδο­μένα αυτά προ­κύ­πτουν από έρευνα της Mindhaus που έγινε για λογα­ρια­σμό της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής Ταξι­διών (European Travel Commission) με δεδο­μένα που συλ­λέ­χθη­καν τον Μάρτιο από δείγμα 6.000 ατόμων από όλες τις βασικές αγορές του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού.

Καθί­στα­ται σαφές πως στην Ελλάδα, όπως και σε αντα­γω­νι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, το πρό­βλημα του μαζικού του­ρι­σμού και της ταυ­τό­χρο­νης φιλο­ξε­νίας σε έναν προ­ο­ρι­σμό δυσα­νά­λογα υψηλού αριθμού επι­σκε­πτών από όσους αντέ­χουν οι υπο­δο­μές, το φυσικό περι­βάλ­λον και ο κοι­νω­νι­κός ιστός των τοπικών κοι­νω­νιών έχει ξεπε­ρά­σει για πολλούς τα όρια του ανεκτού. Πολλές, δε, είναι οι περι­πτώ­σεις που η φυσιο­γνω­μία των προ­ο­ρι­σμών έχει αλλοιω­θεί τόσο πολύ που δεν θυμίζει σε τίποτα εκείνα τα χαρα­κτη­ρι­στικά που τους έκαναν αρχικά δημο­φι­λείς.

Τούτων λεχθέ­ντων, η διάθεση των Ευρω­παίων για ταξίδια παρα­μέ­νει ζωηρή, αν και όχι αυξη­μένη σε σχέση με πέρυσι. Το 72% των Ευρω­παίων σχε­διά­ζει να ταξι­δέ­ψει μεταξύ Απρι­λίου και Σεπτεμ­βρίου 2023 (-5% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο το 2022). Ισχυ­ρό­τερη είναι η ροπή για ταξίδια για τους Ευρω­παί­ους άνω των 25 ετών (74%), ενώ μεταξύ των νεό­τε­ρων ταξι­διω­τών (18-24 ετών) μόνο το 61% σκο­πεύει να κάνει ένα ταξίδι κατά τη διάρ­κεια αυτής της περιό­δου.

Και παρά τη δυσμενή οικο­νο­μική συγκυ­ρία που είχε ενσκή­ψει στις ευρω­παϊ­κές οικο­νο­μίες, οι δια­θέ­σι­μοι για ταξίδια προ­ϋ­πο­λο­γι­σμοί παρα­μέ­νουν εν πολλοίς αμε­τά­βλη­τοι: Για τους επό­με­νους μήνες, το 50% των Ευρω­παίων σκο­πεύει να δια­τη­ρή­σει τον κανο­νικό ταξι­διω­τικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του, ενώ ένα διόλου ευκα­τα­φρό­νητο 19% σχε­διά­ζει να ξοδέψει περισ­σό­τερα από τα συνη­θι­σμένα. Ωστόσο, οι άνθρω­ποι εξα­κο­λου­θούν να ανη­συ­χούν για το αυξη­μένο κόστος μετα­κί­νη­σης (24%) και τα προ­σω­πικά τους οικο­νο­μικά (17%).

Το ταξίδι εντός της Ευρώπης παρα­μέ­νει η κορυ­φαία επιλογή: Το 30% των ταξι­διω­τών σχε­διά­ζει να επι­σκε­φθεί μια γει­το­νική ευρω­παϊκή χώρα και το 28% κατευ­θύ­νε­ται σε μια μη γει­το­νική αλλά ευρω­παϊκή χώρα. Ταυ­τό­χρονα, μόνο το 11% των ερω­τη­θέ­ντων οργα­νώ­νει ταξίδια εκτός Ευρώπης.

Αξίζει να επι­ση­μαν­θεί ωστόσο ότι η προ­τί­μηση των Ευρω­παίων για ταξίδια ανα­ψυ­χής (69%) μειώ­νε­ται κατά 7% σε σύγκριση με ένα χρόνο πριν, ενώ άλλοι λόγοι για ταξίδι κερ­δί­ζουν έδαφος. Το ενδια­φέ­ρον για επαγ­γελ­μα­τικά ταξίδια αυξά­νε­ται αργά (+3% σε ετήσια βάση).

Η κατη­γο­ρία δια­κο­πών «ήλιος και θάλασσα» δια­τη­ρεί την πρώτη της θέση ως το πιο προ­τι­μώ­μενο είδος ταξι­διού ανα­ψυ­χής των Ευρω­παίων (19%), ακο­λου­θού­μενο από το «city break» (15%) και το «culture & heritage» (14%), τα ταξίδια δηλαδή με σκοπό την πολι­τι­στική περι­ή­γηση.

Κάποιοι θα ταξι­δέ­ψουν περισ­σό­τερο από μία φορά το επόμενο εξάμηνο: Το 59% των Ευρω­παίων σχε­διά­ζει να κάνει πολ­λα­πλά ταξίδια μέχρι τον Σεπτέμ­βριο του 2023. Αυτή η τάση υπερ­κα­λύ­πτει τα μεμο­νω­μένα ταξίδια, με το 34% να σχε­διά­ζει του­λά­χι­στον τρία ταξίδια (+8% σε σύγκριση με ένα χρόνο πριν). Εν τω μεταξύ, η οδήγηση αυτο­κι­νή­του (26%) έχει υπο­χω­ρή­σει δρα­στικά. Η ομα­λο­ποί­ηση της ταξι­διω­τι­κής συμπε­ρι­φο­ράς μετά την COVID-19 θα μπο­ρούσε να είναι ένας πιθανός παρά­γο­ντας πίσω από αυτήν την αλλαγή, με απο­τέ­λε­σμα ένα ευρύ­τερο φάσμα δια­θέ­σι­μων και προ­τι­μώ­με­νων τρόπων μετα­φο­ράς. Κάτι που είναι άλλωστε προ­φα­νές στη δυνα­μική ανά­πτυξη των αερο­με­τα­φο­ρών προς νέα ιστο­ρικά υψηλά.

Το 35% σχε­διά­ζει ταξίδια από 4 έως 6 δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις με μέσο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 501-1.000 ευρώ. Το ποσοστό όσων σχε­διά­ζουν να ξοδέ­ψουν περισ­σό­τερα από 1.500 ευρώ έχει αυξηθεί κατά 7% σε σχέση με το 2022, φτά­νο­ντας το 37%. Μεταξύ των ηλι­κια­κών ομάδων, οι ώριμοι ταξι­διώ­τες (ηλικίας 54 και άνω) δεί­χνουν μεγα­λύ­τερο ενδια­φέ­ρον για μεγα­λύ­τερα και ακρι­βό­τερα ταξίδια.

Το 52% των Ευρω­παίων έχει ήδη κλείσει πλήρως ή εν μέρει το επόμενο ταξίδι του (αύξηση 8% από το 2022), μια ένδειξη αυξα­νό­με­νης εμπι­στο­σύ­νης των κατα­να­λω­τών στη συγκυ­ρία. Οι ευχά­ρι­στες και­ρι­κές συν­θή­κες (18%) και οι ελκυ­στι­κές προ­σφο­ρές (17%) είναι τα κορυ­φαία κρι­τή­ρια επι­λο­γής προ­ο­ρι­σμού των Ευρω­παίων, ενώ η προ­τί­μηση για προ­ο­ρι­σμούς χωρίς κόσμο σκαρ­φα­λώ­νει στην τρίτη θέση (11%).

Στην 4η θέση των 10 κορυ­φαίων ευρω­παϊ­κών προ­ο­ρι­σμών η Ελλάδα

Στην 4η θέση της λίστας με τους 10 κορυ­φαί­ους ευρω­παϊ­κούς προ­ο­ρι­σμούς που θέλουν να επι­σκε­φθούν κατά τη φετινή σεζόν οι Ευρω­παίοι βρί­σκε­ται η Ελλάδα. Απέχει όμως ακόμη αρκετά από τις τρεις πρώτες χώρες που είναι, με τη σειρά, η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιταλία. Παράλ­ληλα, όμως, προη­γεί­ται αισθητά και από τις χώρες που έπονται, οι οποίες είναι η Γερ­μα­νία, η Κροατία, η Πορ­το­γα­λία, η Αυστρία, το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασί­λειο. Εξε­τά­ζο­ντας μεμο­νω­μένα τις ευρω­παϊ­κές αγορές από τις οποίες έλκει ταξι­διώ­τες η Ελλάδα, μπορούν να εξα­χθούν μερικά πιο ακριβή συμπε­ρά­σματα. Για τους Γερ­μα­νούς η Ελλάδα είναι ο πέμπτος προ­τι­μώ­με­νος προ­ο­ρι­σμός, όπως και για τους Γάλλους και τους Βέλγους, ενώ για τους Ισπα­νούς, τους Ολλαν­δούς και τους Ελβε­τούς δεν είναι καν στην πρώτη πεντάδα. Στην τέταρτη θέση κατα­τάσ­σε­ται από τους Βρε­τα­νούς και πλέον και από τους Πολω­νούς. Την καλύ­τερη επίδοσή της η Ελλάδα έχει στην Ιταλία, όπου είναι τρίτη στις προ­τι­μή­σεις.

Σε όλες τις αγορές, όμως, κατα­γρά­φε­ται πλέον μειω­μένη διάθεση για ταξίδι τον Αύγου­στο. «Η τάση αυτή για αυξη­μένη ζήτηση εκτός του Αυγού­στου έχει όλες τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις να εξε­λι­χθεί σε μια ευκαι­ρία –μεσο­πρό­θε­σμα του­λά­χι­στον– για την Ελλάδα και ιδιαί­τερα για τους πλέον δημο­φι­λείς ελλη­νι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, όπως τα περισ­σό­τερα νησιά ή η Αθήνα, που ακόμη αδυ­να­τούν να δια­χει­ρι­στούν την ίδια την επι­τυ­χία τους, να αντι­με­τω­πί­σουν θέματα λει­τουρ­γι­κό­τη­τας και υπο­δο­μών, να δια­σφα­λί­σουν ποιό­τητα ζωής για τους κατοί­κους τους και πρω­τί­στως να απο­φα­σί­σουν τι είδους, και προς ποια κατεύ­θυνση, ανά­πτυξη επι­θυ­μούν. Αλλά και για τις του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις που για δεύτερη συνεχή περίοδο δυσκο­λεύ­ο­νται εξαι­ρε­τικά να βρουν το ανα­γκαίο προ­σω­πικό για να δια­τη­ρή­σουν τις υπη­ρε­σίες τους σε υψηλά επίπεδα», σχο­λιά­ζει μιλώ­ντας στην «Καθη­με­ρινή» ο επι­κε­φα­λής της Mindhaus, η οποία διε­νήρ­γησε την έρευνα, Θεό­φι­λος Κυρα­τσού­λης.

Οσον αφορά τις επεν­δύ­σεις στον κλάδο της φιλο­ξε­νίας, που, ανα­με­νό­μενα, συγκε­ντρώ­νο­νται ως επί το πλεί­στον στους καθιε­ρω­μέ­νους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, είναι πλέον σαφές ότι η υλο­ποί­ησή τους δεν θα είναι χωρίς προ­κλή­σεις, είτε σε επίπεδο λει­τουρ­γίας είτε σε επίπεδο ευρύ­τε­ρης απο­δο­χής από τις τοπικές κοι­νω­νίες, προ­σθέ­τει.

Σε κάθε περί­πτωση, αν και για ορι­σμέ­νους προ­ο­ρι­σμούς όπως η Μύκονος και η Σαντο­ρίνη το του­ρι­στικό «status quo» είναι εξαι­ρε­τικά δύσκολο να ανα­τρα­πεί και θα απαι­τούσε ρήξεις και πολύ γεν­ναίες παρεμ­βά­σεις, είναι ιδιαί­τερα θετικό που βλέ­πουμε, δειλά αλλά σταθερά, τόσο την ανά­πτυξη νέων, εναλ­λα­κτι­κών προ­ο­ρι­σμών όσο και συγκε­κρι­μέ­νες κοι­νό­τη­τες να αντι­λαμ­βά­νο­νται ότι η αυθε­ντι­κό­τητά τους (όχι μόνο με την έννοια του παρα­δο­σια­κού), η ανθρώ­πινη κλίμακά τους, το ότι βρί­σκο­νται μακριά από τα πλήθη, αλλά και η θετική διάθεση των κατοί­κων προς την του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα, είναι τα στρα­τη­γικά πλε­ο­νε­κτή­ματά τους και να βάζουν όρια και όρους για να τα ανα­δεί­ξουν και να τα δια­τη­ρή­σουν.

Λένε «όχι» στην πολυ­κο­σμία

Μπορεί οι ευχά­ρι­στες και­ρι­κές συν­θή­κες (18%) και οι ελκυ­στι­κές προ­σφο­ρές (17%) να είναι τα δύο κορυ­φαία κρι­τή­ρια επι­λο­γής προ­ο­ρι­σμού των Ευρω­παίων για τις δια­κο­πές τους, ωστόσο πλέον στην τρίτη θέση έχει ανέβει, και μάλιστα με αυξη­μένα ποσοστά, η προ­τί­μηση για προ­ο­ρι­σμούς χωρίς κόσμο (11%). Καθώς αυξά­νε­ται η προ­τί­μηση για προ­ο­ρι­σμούς χωρίς συνω­στι­σμό (ειδικά για ταξι­διώ­τες που ανα­ζη­τούν εμπει­ρίες στη φύση ή σε μητρο­πο­λι­τικά κέντρα), πόλεις δεύ­τε­ρης κατη­γο­ρίας και πιο απο­μα­κρυ­σμέ­νες φυσικές περιο­χές μπορούν να αξιο­ποι­ή­σουν τη θέση τους και να προ­ω­θη­θούν ως «κρυμ­μέ­νοι θησαυ­ροί», προ­σφέ­ρο­ντας αυθε­ντι­κές, πρω­τό­γνω­ρες στο ταξι­διω­τικό κοινό, εμπει­ρίες. Αυτό είναι ένα από τα συμπε­ρά­σματα που επι­ση­μαί­νο­νται στην έκθεση της European Travel Commission.

«Η εντρύ­φηση στην τοπική κουλ­τούρα είναι μια σημα­ντική ταξι­διω­τική εμπει­ρία για τους Ευρω­παί­ους. Οι του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις ενθαρ­ρύ­νο­νται να προ­ω­θούν πολι­τι­στι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, όπως εργα­στή­ρια χει­ρο­τε­χνίας, μαθή­ματα τοπικής κου­ζί­νας και εμπει­ρίες δια­μο­νής στο σπίτι, τόσο για ταξι­διώ­τες ανα­ψυ­χής όσο και για επαγ­γελ­μα­τίες ταξι­διώ­τες», ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά. Ο ασταθής καιρός και ένας από τους θερ­μό­τε­ρους ευρω­παϊ­κούς χει­μώ­νες που έχουν κατα­γρα­φεί έχουν επη­ρε­ά­σει τους ταξι­διώ­τες: η ανη­συ­χία για τα ακραία καιρικά φαι­νό­μενα ανε­βαί­νει στην έκτη θέση των ταξι­διω­τι­κών ανη­συ­χιών (7%). Ομως ανη­συ­χία φαί­νε­ται πως επι­κρα­τεί και για τις φυσικές κατα­στρο­φές, καθώς η έρευνα ξεκί­νησε λίγες εβδο­μά­δες μετά τους φονι­κούς σει­σμούς στην Τουρκία.

Πηγή kathimerini.gr