Αντέχει η «βαριά βιομηχανία» το κύμα τουριστών;

Συνη­θί­ζουμε να λέμε ότι ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί τη «βαριά βιο­μη­χα­νία» της χώρας, οι ανα­κοι­νώ­σεις περί ρεκόρ αφίξεων δημιουρ­γούν θετικό κλίμα για την οικο­νο­μία και οι προσ­δο­κίες αυξά­νο­νται σε… ετήσια βάση. Πράγμα λογικό, βέβαια, εάν ανα­λο­γι­στούμε ότι το 2019 είχε εκτι­μη­θεί ότι ο του­ρι­σμός συμ­βάλ­λει άμεσα και έμμεσα σε πάνω από 20% του ΑΕΠ της χώρας και στο 21% της απα­σχό­λη­σης.

Τα στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος που δόθηκαν στη δημο­σιό­τητα δεί­χνουν ότι αυξή­θηκε κατά 90,3% η εισερ­χό­μενη ταξι­διω­τική κίνηση την περίοδο Ιανουα­ρίου – Νοεμ­βρίου 2022 και δια­μορ­φώ­θηκε σε 27.255.400 ταξι­διώ­τες έναντι 14.324.400 ταξι­διω­τών την αντί­στοιχη περίοδο του 2021 (χρονιά ταξι­διω­τι­κών περιο­ρι­σμών ελέω COVID).

Στους 4.416.300 ανήλθαν οι ταξι­διώ­τες από το Ηνωμένο Βασί­λειο, στους 4.307.700 από τη Γερ­μα­νία, στους 1.739.800 από τη Γαλλία και στους 1.043.200 από τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες. Οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις δια­μορ­φώ­θη­καν στα 17.384.200.000 ευρώ και το ταξι­διω­τικό ισο­ζύ­γιο εμφά­νισε πλε­ό­να­σμα 15.624.700.000 ευρώ.

Ομως, κρίσιμα ερω­τή­ματα γεν­νιού­νται: Μπορεί η χώρα να αντέξει αυτό το κύμα του­ρι­στών; Εχει τις ανα­γκαίες υπο­δο­μές; Υπάρ­χουν περι­θώ­ρια μεγα­λύ­τε­ρης του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης ή έχουμε ήδη εξα­ντλή­σει τα όρια αντοχής της χώρας και της κοι­νω­νίας;

Η σημασία της χωρο­χρο­νι­κής κατα­νο­μής

«Το ζήτημα δεν είναι τα νούμερα αλλά η χωρο­χρο­νική τους κατα­νομή, πώς δηλαδή κατα­νέ­με­ται ο αριθμός των του­ρι­στών στον χώρο και τον χρόνο. Δεν μπο­ρούμε να συνε­χί­σουμε να έχουμε του­ρι­σμό που να επι­κε­ντρώ­νε­ται σε νησιω­τι­κές και παρα­θα­λάσ­σιες περιο­χές μόνο ένα τρίμηνο τον χρόνο» απαντά στα «ΝΕΑ» ο καθη­γη­τής Του­ρι­στι­κής Ανά­πτυ­ξης στο Τμήμα Οικια­κής Οικο­νο­μίας και Οικο­λο­γίας του Χαρο­κο­πείου Πανε­πι­στη­μίου Πάρις Τσάρτας.

Παράλ­ληλα, πάντως, υπο­γραμ­μί­ζει ότι την τελευ­ταία πεντα­ε­τία παρα­τη­ρεί­ται τάση αλλαγής: «Εχουμε περισ­σό­τε­ρους του­ρί­στες εκτός της κλα­σι­κής σεζόν, σε περισ­σό­τε­ρες εποχές του χρόνου, που επι­λέ­γουν δια­φο­ρε­τι­κές περιο­χές. Γι’ αυτό και τα νούμερα είναι μια πλα­σμα­τική εικόνα εάν δεν συν­δε­θούν με δια­φο­ρε­τι­κούς χρόνους και προ­ο­ρι­σμούς».

«Η ποσό­τητα πρέπει να γίνει ποιό­τητα»

Για τον Γρηγόρη Τάσιο, πρόεδρο της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Ξενο­δό­χων, ζητού­μενο δεν είναι οι περισ­σό­τε­ροι του­ρί­στες αλλά οι ποιο­τι­κό­τε­ροι: «Αυτό ασφαλώς σχε­τί­ζε­ται με υπο­δο­μές που βελ­τιώ­νουν και ανα­βαθ­μί­ζουν το προϊόν μας. Η ποσό­τητα πρέπει να γίνει ποιό­τητα, να δώσουμε νέες υπε­ρα­ξίες στο προϊόν μας, συγ­χρο­νί­ζο­ντας την προ­σφορά μας με παγκό­σμιες τάσεις στην αγορά του του­ρι­σμού και στο­χεύ­ο­ντας σε κοινά υψη­λό­τε­ρου εισο­δή­μα­τος αλλά και αυξη­μέ­νων απαι­τή­σεων».

Το Ινστι­τούτο Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΙΝΣΕΤΕ) έχει κάνει μια ακριβή χαρ­το­γρά­φηση των ελλεί­ψεων των του­ρι­στι­κών υπο­δο­μών στη χώρα. Εντο­πί­ζει δύο βασικές ανάγκες. Δημιουρ­γία υπο­δο­μών σε περιο­χές που εντο­πί­ζε­ται υστέ­ρηση, όπως η Δυτική Ελλάδα, η Δυτική Μακε­δο­νία, η Ανα­το­λική Μακε­δο­νία και η Θράκη, και ανα­βάθ­μιση των υφι­στά­με­νων υπο­δο­μών στους δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς, όπου οι περισ­σό­τε­ρες έχουν ήδη κλείσει εικο­σα­ε­τία.

«Απαι­τεί­ται ένα ολο­κλη­ρω­μένο εθνικό σχέδιο υπο­δο­μών που θα απαντά στο­χευ­μένα στις ανάγκες κάθε προ­ο­ρι­σμού με βάση το του­ρι­στικό προϊόν που θέλει να ανα­πτύ­ξει προ­κει­μέ­νου να “κου­μπώ­νει” με τη φυσιο­γνω­μία και τα συγκρι­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματά του. Σε αυτή την κατεύ­θυνση πρέπει όλοι να “βάλουν πλάτη” για να μη χαθούν οι ευκαι­ρίες χρη­μα­το­δό­τη­σης που είναι δια­θέ­σι­μες μέσα από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και το νέο ΕΣΠΑ. Είναι κομ­βι­κός ο ρόλος της αυτο­διοί­κη­σης σε αυτή την κατεύ­θυνση καθώς μάλιστα η περί­ο­δος της υλο­ποί­η­σης του νέου ΕΣΠΑ συμπί­πτει χρονικά με τη θητεία των νέων αυτο­διοι­κη­τι­κών Αρχών που θα ανα­δει­χθούν το φθι­νό­πωρο» επι­ση­μαί­νει ο Γρη­γό­ρης Τάσιος.

Η εξίσωση της βιώ­σι­μης του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης

Ο Πάρις Τσάρτας, εξάλλου, εντάσ­σει την ανά­πτυξη του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος στην εξίσωση της βιώ­σι­μης του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, μια συζή­τηση που έχει ξεκι­νή­σει από τη δεκα­ε­τία του ’80 σε πολλές περιο­χές του κόσμου, στο πλαίσιο της αντι­με­τώ­πι­σης των επι­πτώ­σεων του υπερ­του­ρι­σμού, και που στη­ρί­ζε­ται σε τρεις θέσεις:

Πρώτον: Χρειά­ζο­νται όρια στον τρόπο που ανα­πτύσ­σο­νται οι περιο­χές: «Απαι­τεί­ται χωρο­τα­ξι­κός και πολε­ο­δο­μι­κός σχε­δια­σμός με αυστη­ρό­τητα».

Δεύ­τε­ρον: Οι πρα­κτι­κές βιω­σι­μό­τη­τας πρέπει να είναι ουσιώ­δεις: «Οι τρόποι ανά­πτυ­ξης των επι­χει­ρή­σεων να συν­δέ­ο­νται με το περι­βαλ­λο­ντικό απο­τύ­πωμα. Από τις λάμπες LED και τις ηλε­κτρο­νι­κές κλει­δα­ριές των ξενο­δο­χείων με κάρτες ως και τον τρόπο δια­χεί­ρι­σης του νερού στα νησιά».

Τρίτον: Ανά­πτυξη ειδικών και εναλ­λα­κτι­κών προ­ϊ­ό­ντων, καθώς έχουν το πολύ θετικό χαρα­κτη­ρι­στικό να επι­μη­κύ­νουν τη σεζόν. Ο καθη­γη­τής Του­ρι­στι­κής Ανά­πτυ­ξης δίνει το παρά­δειγμα της Σαντο­ρί­νης και των οινο­ποιείων που έχουν ανα­πτυ­χθεί εκεί και που μπορεί κανείς να επι­σκε­φθεί όχι μόνο το καλο­καίρι αλλά και τον χειμώνα. «Οταν ανα­πτύσ­σεις το προϊόν σου, αρχί­ζεις και έχεις του­ρί­στες που είναι και ποιο­τι­κό­τε­ροι και έρχο­νται όλον τον χρόνο».

Παράλ­ληλα, καταρ­ρί­πτει τον μύθο που θέλει τα εναλ­λα­κτικά προ­ϊ­ό­ντα να απευ­θύ­νο­νται σε μικρές αγορές χωρίς πελάτες. «Αντι­θέ­τως, έχουν το υψη­λό­τερο ποσοστό επα­να­λη­πτι­κών του­ρι­στών. Τέσ­σε­ρις στους 10 έρχο­νται ξανά στη χώρα και αφήνουν περισ­σό­τερα χρήματα από τον κλασικό του­ρί­στα των δια­κο­πών» υπο­γραμ­μί­ζει.

Τα τελευ­ταία χρόνια, στον δημόσιο διάλογο κατα­λαμ­βά­νει όλο και περισ­σό­τερο χώρο η επι­βά­ρυνση του περι­βάλ­λο­ντος εξαι­τίας του του­ρι­σμού. Ερευνες έχουν δείξει ότι όπου υπάρχει υψηλή συγκέ­ντρωση ανθρώ­πων υπάρχει και υψηλό φορτίο μετα­φο­ρών, άρα δημιουρ­γεί­ται ρύπανση από τις αερο­πο­ρι­κές και ακτο­πλοϊ­κές συγκοι­νω­νίες. Σύμφωνα με τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Του­ρι­σμού (UNWTO), από το 1998 ως το 2016 οι εκπο­μπές αερίων αυξή­θη­καν κατά 25%, έφτασαν δηλαδή τους 2 δισ. τόνους διο­ξει­δίου του άνθρακα. «Αν δια­χέ­ουμε τον του­ρι­σμό σε διά­φο­ρες περιο­χές, μειώ­νουμε και το περι­βαλ­λο­ντικό απο­τύ­πωμα, αφού δεν συγκε­ντρώ­νο­νται όλοι μαζί σε ένα μέρος και σε συγκε­κρι­μένο χρόνο» κατα­λή­γει ο Πάρις Τσάρτας.

Έντυπη έκδοση «ΤΑ ΝΕΑ»