ΗΠΑ: Πλήρης άρση του εμπάργκο πώλησης όπλων στην Κυπριακή Δημοκρατία – Έντονες αντιδράσεις Άγκυρας

Στην ιστο­ρι­κή από­φα­ση για την πλήρη άρση του εμπάρ­γκο της πώ­λη­σης όπλων που είχε επι­βλη­θεί ενα­ντί­ον της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας το 1987 προ­χω­ρά η κυ­βέρ­νη­ση των Ηνω­μέ­νων Πο­λι­τειών. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το πρώτο με­γά­λο βήμα προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση είχε γίνει τον Σε­πτέμ­βριο του 2020, όταν ο τότε Αμε­ρι­κα­νός υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών, Μάικ Πο­μπέο, είχε τη­λε­φω­νή­σει στον Νίκο Χρι­στο­δου­λί­δη για να του ανα­κοι­νώ­σει τη με­ρι­κή άρση του εμπάρ­γκο. Το συ­γκε­κρι­μέ­νο γε­γο­νός είχε ανοί­ξει τον δρόμο για την πώ­λη­ση αμε­ρι­κα­νι­κών μη φο­νι­κών όπλων στην Κύπρο, προ­βλέ­πο­ντας ότι η με­ρι­κή άρση του εμπάρ­γκο θα πρέ­πει να ανα­νε­ώ­νε­ται με σχε­τι­κή εντο­λή σε ετή­σια βάση.

Με τη ση­με­ρι­νή από­φα­ση η κυ­βέρ­νη­ση των ΗΠΑ προ­χω­ρά στην ομα­λο­ποί­η­ση των αμυ­ντι­κών της σχέ­σε­ων με τη Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία, καθώς πλέον δεν θα υπάρ­χουν πε­ριο­ρι­σμοί στην πώ­λη­ση όπλων. Πα­ρό­λα αυτά όμως, η άρση του εμπάρ­γκο θα συ­νε­χί­σει να ανα­νε­ώ­νε­ται σε ετή­σια βάση, καθώς ο νόμος «East Med Act» του 2019 και ο Νόμος για τον Αμυ­ντι­κό Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό (NDAA) για το έτος 2020 προ­βλέ­πουν ότι ο Αμε­ρι­κα­νός πρό­ε­δρος πρέ­πει να πι­στο­ποιεί στις αρ­μό­διες επι­τρο­πές του Κο­γκρέ­σου ότι η Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία συ­νε­χί­ζει να συ­νερ­γά­ζε­ται με τη κυ­βέρ­νη­ση των ΗΠΑ σε μια σειρά από κρί­σι­μους το­μείς. Ει­δι­κό­τε­ρα, προ­βλέ­πε­ται ότι το Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ πρέ­πει να ελέγ­χει κάθε χρόνο ότι η κυ­πρια­κή κυ­βέρ­νη­ση:

· Συ­νερ­γά­ζε­ται για την εφαρ­μο­γή με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων πάνω στους κα­νο­νι­σμούς για την κα­τα­πο­λέ­μη­ση της νο­μι­μο­ποί­η­σης εσό­δων από πα­ρά­νο­μες δρα­στη­ριό­τη­τες και τη χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κή ρυθ­μι­στι­κή επο­πτεία.

· Συ­νε­χί­ζει να λαμ­βά­νει τα απα­ραί­τη­τα μέτρα για την απα­γό­ρευ­ση πρό­σβα­σης στα λι­μά­νια ρω­σι­κών πο­λε­μι­κών πλοί­ων για ανε­φο­δια­σμό και εξυ­πη­ρέ­τη­ση.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, όμως, η ση­με­ρι­νή από­φα­ση για την πλήρη άρση του εμπάρ­γκο εκτι­μά­ται ότι πρό­κει­ται για ένα επι­πλέ­ον βήμα που αντα­να­κλά την συ­νε­χώς αυ­ξα­νό­με­νη ση­μα­σία που απο­δί­δει η αμε­ρι­κα­νι­κή εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή στις σχέ­σεις με την Κύπρο αλλά και τη στε­νό­τε­ρη αμυ­ντι­κή συ­νερ­γα­σία που έχει οι­κο­δο­μη­θεί τα τε­λευ­ταία χρό­νια στη βάση του νο­μο­σχε­δί­ου «East Med Act».

Η ανα­κοί­νω­ση του Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ για την άρση των πε­ριο­ρι­σμών στο αμυ­ντι­κό εμπό­ριο με την Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία για το οι­κο­νο­μι­κό έτος 2023:

«Ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Άντο­νι Μπλίν­κεν απο­φά­σι­σε και πι­στο­ποί­η­σε στο Κο­γκρέ­σο ότι η Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία έχει εκ­πλη­ρώ­σει τις απα­ραί­τη­τες προ­ϋ­πο­θέ­σεις βάσει της σχε­τι­κής νο­μο­θε­σί­ας προ­κει­μέ­νου να επι­τρα­πεί η έγκρι­ση εξα­γω­γών, επα­νε­ξα­γω­γών και με­τα­φο­ρών αμυ­ντι­κού υλι­κού στην Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία για το οι­κο­νο­μι­κό έτος 2023. Η συμ­μόρ­φω­ση με τους όρους αξιο­λο­γεί­ται σε ετή­σια βάση. Ως απο­τέ­λε­σμα αυτής της από­φα­σης και πι­στο­ποί­η­σης, ο υπουρ­γός (Εξω­τε­ρι­κών) άρει τους αμυ­ντι­κούς εμπο­ρι­κούς πε­ριο­ρι­σμούς για την Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία για το οι­κο­νο­μι­κό έτος 2023. Οι Κα­νο­νι­σμοί Διε­θνούς Εμπο­ρί­ας Όπλων (ITAR) θα τρο­πο­ποι­η­θούν ώστε να αντι­κα­το­πτρί­ζουν τη νέα πο­λι­τι­κή, με ισχύ από την 1η Οκτω­βρί­ου 2022.

Ο Νόμος για την Ασφά­λεια και την Ενερ­γεια­κή Συ­νερ­γα­σία στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο (East Med Act) του 2019 και ο Νόμος για το Αμυ­ντι­κό Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό (NDAA) για το οι­κο­νο­μι­κό έτος 2020 απαι­τούν να πα­ρα­μεί­νει η πο­λι­τι­κή άρ­νη­σης για εξα­γω­γές, επα­νε­ξα­γω­γές ή με­τα­φο­ρές αμυ­ντι­κών υλι­κού στην Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία από την λίστα εφο­δί­ων πο­λέ­μου των Ηνω­μέ­νων Πο­λι­τειών, εκτός και εάν ο πρό­ε­δρος απο­φα­σί­σει και πι­στο­ποι­ή­σει στις αρ­μό­διες επι­τρο­πές του Κο­γκρέ­σου, του­λά­χι­στον ετη­σί­ως, ότι η κυ­βέρ­νη­ση της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας συ­νε­χί­ζει να συ­νερ­γά­ζε­ται με την κυ­βέρ­νη­ση των Ηνω­μέ­νων Πο­λι­τειών στις προ­σπά­θειες εφαρ­μο­γής με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων σχε­τι­κά με τους κα­νο­νι­σμούς για την κα­τα­πο­λέ­μη­ση της νο­μι­μο­ποί­η­σης εσό­δων από πα­ρά­νο­μες δρα­στη­ριό­τη­τες και τη χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κή ρυθ­μι­στι­κή επο­πτεία, και ότι η κυ­βέρ­νη­ση της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας έχει λάβει και συ­νε­χί­ζει να λαμ­βά­νει τα απα­ραί­τη­τα μέτρα για την απα­γό­ρευ­ση πρό­σβα­σης στα λι­μά­νια ρω­σι­κών πο­λε­μι­κών πλοί­ων για ανε­φο­δια­σμό και εξυ­πη­ρέ­τη­ση. Σύμ­φω­να με τους δύο νό­μους, το Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ ελέγ­χει τη συμ­μόρ­φω­ση με τους νό­μους ετη­σί­ως».

Έντο­νες αντι­δρά­σεις έχει προ­κα­λέ­σει στην Τουρ­κία η από­φα­ση της κυ­βέρ­νη­σης των ΗΠΑ να προ­χω­ρή­σει στην πλήρη άρση του εμπάρ­γκο της πώ­λη­σης όπλων που είχε επι­βλη­θεί ενα­ντί­ον της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας το 1987.

Στη γεί­το­να βλέ­πουν την Ουά­σιγ­κτον να δίνει υπερ­σύγ­χρο­να F-35 στην Ελ­λά­δα και να ανα­βαθ­μί­ζει τα F-16 σε Viper σχο­λιά­ζο­ντας ότι «τώρα η Λευ­κω­σία θα μπο­ρεί να αγο­ρά­ζει ό,τι όπλο θέλει». Διε­ρω­τά­ται μά­λι­στα η Άγκυ­ρα «εάν πρό­κει­ται για μια απά­ντη­ση στην προ­σέγ­γι­ση Ερ­ντο­γάν-Πού­τιν».

Ει­δι­κό­τε­ρα, το τουρ­κι­κό ΥΠΕΞ κα­τα­δι­κά­ζει σθε­να­ρά, όπως ανα­φέ­ρει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, τη διεύ­ρυν­ση του εύ­ρους της από­φα­σης που έλα­βαν οι ΗΠΑ τον Σε­πτέμ­βριο του 2020 για άρση του εμπάρ­γκο όπλων κατά της «ελ­λη­νο­κυ­πρια­κής διοί­κη­σης» (Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία).

Πα­ράλ­λη­λα, ση­μειώ­νει ότι «υπο­στη­ρί­ζει πλή­ρως την αντί­δρα­ση των αρχών της ”Τουρ­κι­κής Δη­μο­κρα­τί­ας της Βό­ρειας Κύ­πρου (ΤΔΒΚ)”σχε­τι­κά με την εν λόγω από­φα­ση».

Προ­σθέ­τει ότι «η από­φα­ση αυτή, που έρ­χε­ται σε αντί­θε­ση με την αρχή της ισό­τη­τας των δύο πλευ­ρών στο νησί και θα κάνει την ελ­λη­νο­κυ­πρια­κή πλευ­ρά πιο αδιάλ­λα­κτη, θα επη­ρε­ά­σει αρ­νη­τι­κά τις προ­σπά­θειες επί­λυ­σης του Κυ­πρια­κού. Θα οδη­γή­σει σε κούρ­σα εξο­πλι­σμών στο νησί και θα βλά­ψει την ει­ρή­νη και τη στα­θε­ρό­τη­τα στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο».

Εξάλ­λου, το τουρ­κι­κό ΥΠΕΞ καλεί τις ΗΠΑ να ανα­θε­ω­ρή­σουν αυτή την από­φα­ση και να ακο­λου­θή­σουν μια ισορ­ρο­πη­μέ­νη πο­λι­τι­κή ένα­ντι των δύο πλευ­ρών στο νησί.

«Η διε­θνής κοι­νό­τη­τα, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των ΗΠΑ, θα πρέ­πει να κα­τα­γρά­ψει την κυ­ρί­αρ­χη ισό­τη­τα και το ισό­τι­μο διε­θνές κα­θε­στώς του τουρ­κο­κυ­πρια­κού λαού, κάτι που επι­βε­βαιώ­θη­κε και από τις Συν­θή­κες του 1959-1960 και να ενερ­γή­σει ανά­λο­γα. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, η Τουρ­κία, ως εγ­γυ­ή­τρια χώρα, θα συ­νε­χί­σει να λαμ­βά­νει τα απα­ραί­τη­τα μέτρα στο πλαί­σιο των ιστο­ρι­κών και νο­μι­κών της ευ­θυ­νών προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λί­σει την ύπαρ­ξη, την ασφά­λεια και την ει­ρή­νη των Τουρ­κο­κυ­πρί­ων», κα­τα­λή­γει.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ/kathimerini.gr